{"id":"maturazai-lemkowski-lem-pr-2018-05/zad/2","paper_id":"maturazai-lemkowski-lem-pr-2018-05","number":"2","points":40,"ptype":"open","subject":"jezyk-lemkowski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\n\nТема 2. Зроб порівнуючу аналізу і інтерпретацию вершів. Твоя праца повинна чыслити не менше як 300 слів.\n\nПетро Мурянка\n\nДо Краю ненароджыня\n\nЗа ціле жытя єм кохал\nчого-м николи не зазнал\nза ціле жытя лелючыл\nбезлітнім блазном\n\nЗа ціле жытя єм ходил\nод Воєнного по Бырлів\nставал зо серцьом на Стырку\nбольом бреміл\n\nЗіля єм зберал під Зелярком\nале мі не помогло\n(може в мі віры не было\nА може Бога)\n\nІ з том хворотом одыйду\nблаженном як в Чершли малины\nНай здравы будут інчы\nсерцьом німы\n\n[Крениця, 29 січня 2002]\n\nП. Мурянка, До Краю ненароджыня, [в:] Idem, До Краю ненароджыня, Крениця-Ліґниця 2012, с. 92.\n\nБогдан Ігор Антонич\n\nПоворот\n\nПришол єм зас, де вільхы, рыбы,\nде мята, де вербы, де квіткасты стіны;\nі зас цілую чорны скыбы,\nприпавшы перед сонцьом на коліна.\n\nЯк мати, тепле, ся схылило\nнадо мном, як над своім сыном.\nСпрагу мі буде зас гасила,\nяк роса квітю, земля уст дітхніньом.\n\nІ чорны скыбы ся звиджают,\nна плоті, гейбы плахты, вісят хмары.\nТу мене в пелехатым маю\nпід сонцьом і вільхами повивали.\n\n[23 квітня 1935]\n\nБ.І. Антонич, Поворот, [в:] Idem, Зелена Євангелия, на лемківскє перевюл П. Мурянка, Крениця-Ліґниця 2009, с. 153.\n\nТема 2. Зроб порівнуючу аналізу і інтерпретацию вершів. Твоя праца повинна чыслити не менше як 300 слів.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Interpretacja porownawcza dwoch wierszy w jezyku lemkowskim (min. 300 slow): \"До Краю ненароджыня\" Petra Murianky i \"Поворот\" Bogdana Igora Antonycza (w tlumaczeniu lemkowskim Petra Murianky) - na wspolny temat relacji czlowieka z ziemia, ojczysta przestrzenia i wygnaniem.**\n\nPonizej wzorcowy plan i omowienie. Sama praca musi byc napisana w jezyku lemkowskim przez zdajacego.\n\n## Sposob 1 - analiza porownawcza obu wierszy\n\nKrok 1: Zidentyfikuj wspolny temat (koncepcja porownania - kategoria A).\n\nOba wiersze lacza:\n- Motyw ziemi / krainy jako centrum tozsamosci lirycznej\n- Motyw choroby, braku, tesknoty i niespelnionego pragnienia\n- Relacja czlowieka z przestrzenia sakralna (natura jako cos swietego, uzdrawiajacego)\n- Kontrast miedzy pragnieniem powrotu a niemoznoscia lub bolem powrotu\n\nKoncepcja porownania (teza interpretacyjna): Obaj poeci przedstawiaja ziemie ojczysta jako przestrzen, ktora czlowieka ksztaltuje i bez ktorej jest chory (duchowo lub fizycznie) - Murianka opisuje niespelniony powrot i smierc z dala od ojczyzny, Antonycz - powrot radosny, uzdrawiajacy, jak matczyne objetie. Roznica: u Murianki ziemia jest krain nienarodzenia (nieosiagalna), u Antonycza jest fizyczna i dostepna, daje zycie.\n\nKrok 2: Analiza wiersza Petra Murianky \"До Краю ненароджыня\".\n\nForma i budowa:\n- 4 strofy po 4 wersy (czterowiersze)\n- Wiersz wolny, bez rymu regularnego\n- Data: Kreniця, 29 сiчня 2002 - kontekst: kres zycia, refleksja bilansujaca\n\nTresc i motywy:\n- Podmiot liryczny przez cale zycie kochal to, czego nie zaznал: \"За ціле жытя єм кохал / чого-м николи не зазнал\" - milosc bez spelnienia, tesknota za utracona ojczyzna (Lemkowszczyzna po przymusowych wysiedleniach 1944-1947)\n- Wedrowka po ziemi lemkowskiej: od Воєнного до Бырліва, stanie z sercem na Styrku - konkretne toponimy lemkowskie jako sacrum\n- Zbieranie ziol pod Зелярком = szukanie uzdrowienia w lemkowskiej przyrodzie, ktore jednak nie pomoglo (\"але мі не помогло\")\n- Watpliwosc wiary: \"може в мі віры не было / А може Бога\" - gleboka autorefleksja\n- Smierc z choroba, ktora porownana jest do slodkich malin w Чершли - paradoks: piekna, lagodna smierc, ale na tle niespelnionego marzenia\n- Tytulowy \"Край ненароджыня\" - kraina, do ktorej sie odchodzi, ale takze kraina, do ktorej nigdy sie nie nalezy; moze tez: ojczyzna, w ktorej podmiot nigdy nie mogl sie narodzic na nowo\n\nKrok 3: Analiza wiersza Bogdana Igora Antonycza \"Поворот\" (tl. Petra Murianky).\n\nForma i budowa:\n- 3 strofy po 4 wersy\n- Wiersz bardziej regularny, obrazowy\n- Data: 23 квiтня 1935 - kontekst: mlodziencza radosc z powrotu do natury\n\nTresc i motywy:\n- Powrot do krajobrazu: wikliny, ryby, mieta, wierzby, kwitnace sciany - natura jako dom\n- Gest calowania czarnych skib ziemi na kolanach przed sloncem: \"цілую чорны скыбы / припавшы перед сонцьом на коліна\" - niemal religijna adoracja ziemi\n- Ziemia jak matka: \"Як мати, тепле, ся схылило / надо мном, як над своім сыном\" - archetyp Matki Ziemi\n- Ziemia gasi pragnienie jak rosa kwiatu: uzdrawiajaca, zyciodajna\n- Podmiot jest zawiniety (\"повивали\") przez ziemie i slonce w maju - poczucie pelnego bezpieczenstwa, jakby na nowo sie rodzil\n- Brak bolesnej tesknoty - jest radosc spelnienia, przynaleznosci\n\nKrok 4: Porownanie i wnioski interpretacyjne.\n\n| Element | Murianka | Antonycz |\n| Stosunek do ziemi | tesknota, niespelnione pragnienie | radosc powrotu, spelnienie |\n| Choroba / zdrowie | choroba duszy i ciala, ziola nie pomagaja | ziemia uzdrawia, gasi pragnienie |\n| Sacrum | toponimy lemkowskie jako swietosci | natura (wierzby, skibы, slonce) jako sacrum |\n| Smierc / zycie | odejscie z choroba ku Krajowi ненароджыня | ponowne narodzenie w krajobrazie ojczystym |\n| Ton | elegijny, refleksyjny, pelен melancholii | radosny, zmyslowy, afirmujacy |\n\nObaj jednak wspolnie twierdzа: bez zwiazku z ojczysta ziemia czlowiek jest niepelny. Roznicy lezy w okolicznosciach: Antonycz moze wrocic, Murianka jest wygnancem w glebokim sensie - wraca fizycznie, ale ziemia nie uzdrawia, bo rana jest historyczna i zbiorowa.\n\n## Sposob 2 - konteksty literackie i kulturowe\n\nKontekst 1: Akcja Wisla (1947) - wymuszone wysiedlenia Lemkow z Karpat. Murianka pisal po przelomowych zdarzeniach historycznych, ktore zburzily zwiazek lemkowskiego ludu z ojczyzna ziemia. To wyjasnia, dlaczego ziola \"не помогло\" - rana jest za gleboka.\n\nKontekst 2: Antonycz to ukrainski poeta (1909-1937), tworzacy przed II wojna swiatowa - piszacy jeszcze z perspektywy mozliwosci powrotu do korzeni, bez dramatu wysiedlen. Murianka przetlumaczyl jego wiersz na lemkowski - sam akt tlumaczenia jest gestem zawlaszczenia i umilosnienia tej tradycji.\n\nKontekst 3: Motyw \"Matki Ziemi\" w literaturze slowianskiej - u Antonycza ma wyraznie slowianskie, archetypowe korzenie. Ziemia jako zrodlo, lono, matka.\n\nKontekst 4: Tradycja toposu \"locus amoenus\" (miejsce uroczyste, przyjazne) - u Antonycza natura jest idealnym pieknym miejscem-azylem, u Murianki ten topos jest zniszczony przez history.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 2 - Temat 2, max 40 pkt):\n>\n> A. Koncepcja porownywania utworow:\n> - 6 pkt - koncepcja niesprzeczna z utworami i spojna (np. obaj poeci pokazuja zwiazek czlowieka z ziemia ojczysta, ale inaczej ten zwiazek konceptualizuja: Antonycz-spelnienie, Murianka-niespelnienie)\n> - 4 pkt - niesprzeczna, czesciowo spojna\n> - 2 pkt - czesciowo sprzeczna z utworami\n> - 0 pkt - sprzeczna lub brak koncepcji (UWAGA: 0 pkt w A = 0 za calosc)\n>\n> B. Uzasadnienie tezy interpretacyjnej:\n> - 12 pkt - trafne i poglebione (analiza srodkow artystycznych, symboli, kontekstow, trojplaszczyznowe odczytanie sensu)\n> - 8 pkt - trafne, ale niepoglebione\n> - 4 pkt - czesciowo trafne\n> - 0 pkt - brak trafnych argumentow (gdy A=2 i B=0 => 0 za calosc)\n>\n> C. Poprawnosc rzeczowa: 2 pkt / 0 pkt\n>\n> D. Zamysl kompozycyjny: 6 pkt / 3 pkt / 0 pkt\n>\n> E. Spojnosc lokalna: 2 pkt / 1 pkt / 0 pkt\n>\n> F. Styl tekstu: 4 pkt / 2 pkt / 0 pkt\n>\n> G. Poprawnosc jezykowa: 4 pkt / 2 pkt / 0 pkt\n>\n> H. Poprawnosc zapisu: 4 pkt / 2 pkt / 0 pkt\n>\n> UWAGA: Praca krotsza niz 300 slow = punkty tylko za A, B, C.\n\nCo zapamietac?\n\n1. To jest interpretacja POROWNAWCZA - nie mozna pisac o kazdym wierszu osobno i potem \"dodac\" krotkie porownanie. Trzeba caly czas zestawiac oba teksty ze soba.\n\n2. Kategoria A (koncepcja) musi byc NIESPRZECZNA z tekstami - nie mozna powiedziec, ze oba wiersze mowia to samo, bo sie roznia fundamentalnie w nastroju i wyniku relacji z ziemia.\n\n3. Kategoria B (uzasadnienie) wymaga poglebionej analizy: nie tylko: \"Murianka pisze o chorobie\" - ale CO ta choroba symbolizuje, JAKIE srodki artystyczne sa uzyte, DLACZEGO ziola nie pomogly.\n\n4. Nalezy dostrzec role tlumacza - Murianka jest autorem pierwszego wiersza I tlumaczem drugiego. To nie przypadek: tlumaczac Antonycza, Murianka wchodzi w dialog ze wspolna lemkowsko-ukrainska tradycja literacka.\n\n5. Kluczowe cytaty do uzycia: \"За ціле жытя єм кохал / чого-м николи не зазнал\" (Murianka) oraz \"Як мати, тепле, ся схылило / надо мном, як над своім сыном\" (Antonycz) - ilustruja kontrast doswiadczen.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lemkowski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lemkowski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.</p>\n<p>Тема 2. Зроб порівнуючу аналізу і інтерпретацию вершів. Твоя праца повинна чыслити не менше як 300 слів.</p>\n<p>Петро Мурянка</p>\n<p>До Краю ненароджыня</p>\n<p>За ціле жытя єм кохал<br>чого-м николи не зазнал<br>за ціле жытя лелючыл<br>безлітнім блазном</p>\n<p>За ціле жытя єм ходил<br>од Воєнного по Бырлів<br>ставал зо серцьом на Стырку<br>больом бреміл</p>\n<p>Зіля єм зберал під Зелярком<br>але мі не помогло<br>(може в мі віры не было<br>А може Бога)</p>\n<p>І з том хворотом одыйду<br>блаженном як в Чершли малины<br>Най здравы будут інчы<br>серцьом німы</p>\n<p>[Крениця, 29 січня 2002]</p>\n<p>П. Мурянка, До Краю ненароджыня, [в:] Idem, До Краю ненароджыня, Крениця-Ліґниця 2012, с. 92.</p>\n<p>Богдан Ігор Антонич</p>\n<p>Поворот</p>\n<p>Пришол єм зас, де вільхы, рыбы,<br>де мята, де вербы, де квіткасты стіны;<br>і зас цілую чорны скыбы,<br>припавшы перед сонцьом на коліна.</p>\n<p>Як мати, тепле, ся схылило<br>надо мном, як над своім сыном.<br>Спрагу мі буде зас гасила,<br>як роса квітю, земля уст дітхніньом.</p>\n<p>І чорны скыбы ся звиджают,<br>на плоті, гейбы плахты, вісят хмары.<br>Ту мене в пелехатым маю<br>під сонцьом і вільхами повивали.</p>\n<p>[23 квітня 1935]</p>\n<p>Б.І. Антонич, Поворот, [в:] Idem, Зелена Євангелия, на лемківскє перевюл П. Мурянка, Крениця-Ліґниця 2009, с. 153.</p>\n<p>Тема 2. Зроб порівнуючу аналізу і інтерпретацию вершів. Твоя праца повинна чыслити не менше як 300 слів.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Interpretacja porownawcza dwoch wierszy w jezyku lemkowskim (min. 300 slow): &quot;До Краю ненароджыня&quot; Petra Murianky i &quot;Поворот&quot; Bogdana Igora Antonycza (w tlumaczeniu lemkowskim Petra Murianky) - na wspolny temat relacji czlowieka z ziemia, ojczysta przestrzenia i wygnaniem.</strong></p>\n<p>Ponizej wzorcowy plan i omowienie. Sama praca musi byc napisana w jezyku lemkowskim przez zdajacego.</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza porownawcza obu wierszy</h4>\n<p>Krok 1: Zidentyfikuj wspolny temat (koncepcja porownania - kategoria A).</p>\n<p>Oba wiersze lacza:</p>\n<ul><li>Motyw ziemi / krainy jako centrum tozsamosci lirycznej</li><li>Motyw choroby, braku, tesknoty i niespelnionego pragnienia</li><li>Relacja czlowieka z przestrzenia sakralna (natura jako cos swietego, uzdrawiajacego)</li><li>Kontrast miedzy pragnieniem powrotu a niemoznoscia lub bolem powrotu</li></ul>\n<p>Koncepcja porownania (teza interpretacyjna): Obaj poeci przedstawiaja ziemie ojczysta jako przestrzen, ktora czlowieka ksztaltuje i bez ktorej jest chory (duchowo lub fizycznie) - Murianka opisuje niespelniony powrot i smierc z dala od ojczyzny, Antonycz - powrot radosny, uzdrawiajacy, jak matczyne objetie. Roznica: u Murianki ziemia jest krain nienarodzenia (nieosiagalna), u Antonycza jest fizyczna i dostepna, daje zycie.</p>\n<p>Krok 2: Analiza wiersza Petra Murianky &quot;До Краю ненароджыня&quot;.</p>\n<p>Forma i budowa:</p>\n<ul><li>4 strofy po 4 wersy (czterowiersze)</li><li>Wiersz wolny, bez rymu regularnego</li><li>Data: Kreniця, 29 сiчня 2002 - kontekst: kres zycia, refleksja bilansujaca</li></ul>\n<p>Tresc i motywy:</p>\n<ul><li>Podmiot liryczny przez cale zycie kochal to, czego nie zaznал: &quot;За ціле жытя єм кохал / чого-м николи не зазнал&quot; - milosc bez spelnienia, tesknota za utracona ojczyzna (Lemkowszczyzna po przymusowych wysiedleniach 1944-1947)</li><li>Wedrowka po ziemi lemkowskiej: od Воєнного до Бырліва, stanie z sercem na Styrku - konkretne toponimy lemkowskie jako sacrum</li><li>Zbieranie ziol pod Зелярком = szukanie uzdrowienia w lemkowskiej przyrodzie, ktore jednak nie pomoglo (&quot;але мі не помогло&quot;)</li><li>Watpliwosc wiary: &quot;може в мі віры не было / А може Бога&quot; - gleboka autorefleksja</li><li>Smierc z choroba, ktora porownana jest do slodkich malin w Чершли - paradoks: piekna, lagodna smierc, ale na tle niespelnionego marzenia</li><li>Tytulowy &quot;Край ненароджыня&quot; - kraina, do ktorej sie odchodzi, ale takze kraina, do ktorej nigdy sie nie nalezy; moze tez: ojczyzna, w ktorej podmiot nigdy nie mogl sie narodzic na nowo</li></ul>\n<p>Krok 3: Analiza wiersza Bogdana Igora Antonycza &quot;Поворот&quot; (tl. Petra Murianky).</p>\n<p>Forma i budowa:</p>\n<ul><li>3 strofy po 4 wersy</li><li>Wiersz bardziej regularny, obrazowy</li><li>Data: 23 квiтня 1935 - kontekst: mlodziencza radosc z powrotu do natury</li></ul>\n<p>Tresc i motywy:</p>\n<ul><li>Powrot do krajobrazu: wikliny, ryby, mieta, wierzby, kwitnace sciany - natura jako dom</li><li>Gest calowania czarnych skib ziemi na kolanach przed sloncem: &quot;цілую чорны скыбы / припавшы перед сонцьом на коліна&quot; - niemal religijna adoracja ziemi</li><li>Ziemia jak matka: &quot;Як мати, тепле, ся схылило / надо мном, як над своім сыном&quot; - archetyp Matki Ziemi</li><li>Ziemia gasi pragnienie jak rosa kwiatu: uzdrawiajaca, zyciodajna</li><li>Podmiot jest zawiniety (&quot;повивали&quot;) przez ziemie i slonce w maju - poczucie pelnego bezpieczenstwa, jakby na nowo sie rodzil</li><li>Brak bolesnej tesknoty - jest radosc spelnienia, przynaleznosci</li></ul>\n<p>Krok 4: Porownanie i wnioski interpretacyjne.</p>\n<p>| Element | Murianka | Antonycz |<br>| Stosunek do ziemi | tesknota, niespelnione pragnienie | radosc powrotu, spelnienie |<br>| Choroba / zdrowie | choroba duszy i ciala, ziola nie pomagaja | ziemia uzdrawia, gasi pragnienie |<br>| Sacrum | toponimy lemkowskie jako swietosci | natura (wierzby, skibы, slonce) jako sacrum |<br>| Smierc / zycie | odejscie z choroba ku Krajowi ненароджыня | ponowne narodzenie w krajobrazie ojczystym |<br>| Ton | elegijny, refleksyjny, pelен melancholii | radosny, zmyslowy, afirmujacy |</p>\n<p>Obaj jednak wspolnie twierdzа: bez zwiazku z ojczysta ziemia czlowiek jest niepelny. Roznicy lezy w okolicznosciach: Antonycz moze wrocic, Murianka jest wygnancem w glebokim sensie - wraca fizycznie, ale ziemia nie uzdrawia, bo rana jest historyczna i zbiorowa.</p>\n<h4>Sposob 2 - konteksty literackie i kulturowe</h4>\n<p>Kontekst 1: Akcja Wisla (1947) - wymuszone wysiedlenia Lemkow z Karpat. Murianka pisal po przelomowych zdarzeniach historycznych, ktore zburzily zwiazek lemkowskiego ludu z ojczyzna ziemia. To wyjasnia, dlaczego ziola &quot;не помогло&quot; - rana jest za gleboka.</p>\n<p>Kontekst 2: Antonycz to ukrainski poeta (1909-1937), tworzacy przed II wojna swiatowa - piszacy jeszcze z perspektywy mozliwosci powrotu do korzeni, bez dramatu wysiedlen. Murianka przetlumaczyl jego wiersz na lemkowski - sam akt tlumaczenia jest gestem zawlaszczenia i umilosnienia tej tradycji.</p>\n<p>Kontekst 3: Motyw &quot;Matki Ziemi&quot; w literaturze slowianskiej - u Antonycza ma wyraznie slowianskie, archetypowe korzenie. Ziemia jako zrodlo, lono, matka.</p>\n<p>Kontekst 4: Tradycja toposu &quot;locus amoenus&quot; (miejsce uroczyste, przyjazne) - u Antonycza natura jest idealnym pieknym miejscem-azylem, u Murianki ten topos jest zniszczony przez history.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 2 - Temat 2, max 40 pkt):<br><br>A. Koncepcja porownywania utworow:<br>- 6 pkt - koncepcja niesprzeczna z utworami i spojna (np. obaj poeci pokazuja zwiazek czlowieka z ziemia ojczysta, ale inaczej ten zwiazek konceptualizuja: Antonycz-spelnienie, Murianka-niespelnienie)<br>- 4 pkt - niesprzeczna, czesciowo spojna<br>- 2 pkt - czesciowo sprzeczna z utworami<br>- 0 pkt - sprzeczna lub brak koncepcji (UWAGA: 0 pkt w A = 0 za calosc)<br><br>B. Uzasadnienie tezy interpretacyjnej:<br>- 12 pkt - trafne i poglebione (analiza srodkow artystycznych, symboli, kontekstow, trojplaszczyznowe odczytanie sensu)<br>- 8 pkt - trafne, ale niepoglebione<br>- 4 pkt - czesciowo trafne<br>- 0 pkt - brak trafnych argumentow (gdy A=2 i B=0 =&gt; 0 za calosc)<br><br>C. Poprawnosc rzeczowa: 2 pkt / 0 pkt<br><br>D. Zamysl kompozycyjny: 6 pkt / 3 pkt / 0 pkt<br><br>E. Spojnosc lokalna: 2 pkt / 1 pkt / 0 pkt<br><br>F. Styl tekstu: 4 pkt / 2 pkt / 0 pkt<br><br>G. Poprawnosc jezykowa: 4 pkt / 2 pkt / 0 pkt<br><br>H. Poprawnosc zapisu: 4 pkt / 2 pkt / 0 pkt<br><br>UWAGA: Praca krotsza niz 300 slow = punkty tylko za A, B, C.</blockquote>\n<p>Co zapamietac?</p>\n<ol><li>To jest interpretacja POROWNAWCZA - nie mozna pisac o kazdym wierszu osobno i potem &quot;dodac&quot; krotkie porownanie. Trzeba caly czas zestawiac oba teksty ze soba.</li></ol>\n<ol><li>Kategoria A (koncepcja) musi byc NIESPRZECZNA z tekstami - nie mozna powiedziec, ze oba wiersze mowia to samo, bo sie roznia fundamentalnie w nastroju i wyniku relacji z ziemia.</li></ol>\n<ol><li>Kategoria B (uzasadnienie) wymaga poglebionej analizy: nie tylko: &quot;Murianka pisze o chorobie&quot; - ale CO ta choroba symbolizuje, JAKIE srodki artystyczne sa uzyte, DLACZEGO ziola nie pomogly.</li></ol>\n<ol><li>Nalezy dostrzec role tlumacza - Murianka jest autorem pierwszego wiersza I tlumaczem drugiego. To nie przypadek: tlumaczac Antonycza, Murianka wchodzi w dialog ze wspolna lemkowsko-ukrainska tradycja literacka.</li></ol>\n<ol><li>Kluczowe cytaty do uzycia: &quot;За ціле жытя єм кохал / чого-м николи не зазнал&quot; (Murianka) oraz &quot;Як мати, тепле, ся схылило / надо мном, як над своім сыном&quot; (Antonycz) - ilustruja kontrast doswiadczen.</li></ol>"}]}