Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
\nТема 1. На основі тексту Гавриіла Гатінґера-Клебашко передстав проблем і порозважай над ним. Выкорыстай тезу і думкы авторa і однес ся до інчых текстів культуры. Твоя працa повинна чыслити не менше як 300 слів.
\nГавриіл Гатінґер-Клебашко
Желізниця жытя
Чытал єм книжку, де жытя порівнувало ся до подорожуваня на желізници. Інтересуюче чытаня было. Жытя як путуваня на желізници: вельо раз всядеме і высядеме, сут авариі, на єдных стацих стрітиме приємности, а на інчых глубокій смуток.
\nКєд ся народиме і всядеме до желізниці, зыйдеме ся з такыма людми, о котрых си думаме, же нас проведут за цілом дорогом: они нашы родиче. Шкода, але правда є інакша.
\nОни высядут на єдній стациі, а мы останеме там без іх любови, спілчутя, приятельства, а праві товды інчы всядут до желізниці, котры будут для нас важны. Они нашы братя, приятеле [ ]. Інчы всядут-высядут і мы іх ледво збачыме. Може сут і такы, котрых любиме, та они в інчым ваґоні подорожуют. Так і на тым етапі мусиме ся сами везти. Бо, гей, можеме іх поглядати, можеме ся предерати ґу ним, але на великій жаль, не можеме присісти, бо при них місце уж обсіджене.
\nТакє є подорожуваня, з жаждом, тужбами, фантазийом, з надійом і з кламом А вернути ся ниґда не мож, прото створме собі тоту дорогу хосенном. Спрібуйме видіти в нашых сопутників іх добру страну і желайме каждому найліпшого. [ ]
\nНевтіхом великой подорожы є тото, же не знаме коли высядеме остатній раз, ани того, коли выкрочнут подорожуючы з нами. Не знаме ани того, коли треба одздравкати попри нас сідячому.
\nЧую, же заправды буду непотішений, кєд на все выкрочну зо желізниці. Болячым є стратити близкых, з котрыма єм ся зышол в подорожы. Смутно буде лишыти самыма моі діти. Але мам надію, же ся даколи зыйдеме на центральній стациі, і буду іх виділ з такыма баґажами, якых за мя не мали. [ ]
\nРобме так, жебы добром была наша дорога і жебы сме на кінци могли повісти, же наше страпліня мало смысел. Спрібуйме лишыти за собом такє місце, котре буде добрым спомином для дале подорожуючых.
\nГ. Гатінґер-Клебашко, Желізниця жытя, [в:] ред. П. Трохановскій, „Бесіда" 4/2014, Крениця-Ліґниця 2014, с. 26.
\nТема 1. На основі тексту Гавриіла Гатінґера-Клебашко передстав проблем і порозважай над ним. Выкорыстай тезу і думкы авторa і однес ся до інчых текстів культуры. Твоя працa повинна чыслити не менше як 300 слів.
","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"Temat 1 - wypowiedz argumentacyjna (esej / rozprawka) w jezyku lemkowskim, min. 300 slow, na podstawie tekstu Gawriila Hatingera-Klabaszki "Желізниця жытя".
\nNie ma jednej gotowej odpowiedzi - zdajacy samodzielnie formuje wypowiedz. Ponizej wzorcowy plan i przykladowe akapity, ktore mozna zaadaptowac pisac po lemkowsku.
\nKrok 1. Okreslenie problemu (kategoria A klucza CKE)
\nAutor tekstu Гавриіл Гатінґер-Клебашко stawia pytanie o sens i wartosc zycia ludzkiego. Poslugiwal sie metafora: zycie to podroz kolejowa ("желізниця жытя"). Glowny problem: jak czlowiek powinien przezyc swoje zycie, wiedzac, ze wszystkie spotkania sa przemijajace i ze kres jest nieunikniony?
\nKrok 2. Stanowisko wobec rozwiazania autora (kategoria B)
\nAutor twierdzi, ze pomimo nieuchronnej straty bliskich i wlasnej smierci nalezy tworzyc dobra droge - "Робме так, жебы добром была наша дорога" - i zostawiac po sobie dobre wspomnienia. To optymistyczna postawa wobec przemijania.
\nZdajacy moze:
\nKrok 3. Odwolania do innych tekstow kultury
\nPrzykladowe konteksty literackie i kulturowe:
\nKrok 4. Schemat kompozycji wypowiedzi
\nPrzykladowy fragment akapitu po lemkowsku (wzorzec stylistyczny):
\n"Автор тексту порівнує жытя до путуваня на желізници - люде всядают і высядают, а мы мусиме продовжати дорогу. Подібно до того в 'Тренах' Яна Кохановского смерть діти є болісным 'высіданям', але поета не перестає вірити в жытя і змысел творіня. Прото я дум, же думкы Гатінґер-Клебашка маюt рацию: мусиме тіпати ся ґу добрым і лишати по собі добру памят."
\nGramatyka lemkowska - czego pilnowac w wypracowaniu:
\nKontekst kulturowy lemkowszczyzny:
\nMetafora podrozy i domu jest szczegolnie donosla w kontekscie lemkowskim: po wysiedleniu w 1947 r. caly narod lemkowski musiał "wysiasc" ze swojego pociagu - opuscic ziemie przodkow na Beskidzie. Mozna odwolac sie do tej historycznej traumy jako zywy komentarz do metafory Hatingera-Klabaszki.
\nKlucz CKE (zad. 1, max 40 pkt):\n
A. Okreslenie problemu (0-9 pkt)
- 9 pkt - okreslenie problemu zgodne z tekstem i pelne
- 6 pkt - zgodne z tekstem, ale niepelne
- 3 pkt - czesciowo zgodne z tekstem
- 0 pkt - brak lub niezgodnosc z tekstem
B. Sformulowanie stanowiska wobec rozwiazania autora (0-9 pkt)
- 9 pkt - stanowisko adekwatne i pelne
- 6 pkt - adekwatne, ale niepelne
- 3 pkt - czesciowo adekwatne
- 0 pkt - brak lub nieadekwatne
C. Poprawnosc rzeczowa (0-2 pkt)
- 2 pkt - brak bledow rzeczowych
- 0 pkt - przynajmniej jeden blad rzeczowy
D. Zamysl kompozycyjny (0-6 pkt)
- 6 pkt - kompozycja funkcjonalna
- 3 pkt - zaburzenia funkcjonalnosci
- 0 pkt - brak zamyslu
E. Spojnosc lokalna (0-2 pkt)
F. Styl tekstu (0-4 pkt)
G. Poprawnosc jezykowa (0-4 pkt)
H. Poprawnosc zapisu (0-4 pkt)
UWAGA: Jesli kategoria A = 0 pkt, pozostale kategorie = 0 pkt. Jesli A = 3 pkt i B = 0 pkt, rowniez pozostale = 0 pkt. Praca krotsza niz 300 slow - punkty tylko za A, B, C. Blad kardynalny rzeczowy = 0 pkt za calosc.
Co zapamietac?
Najwazniejsze jest pelne i trafne okreslenie problemu (kategoria A) - bez niego traci sie cala prace. Wypowiedz musi miec wyrazne stanowisko autora i minimum dwa argumenty poparte przykladami. Jezyk lemkowski cyryliczy - pilnowac specyficznych liter ("ы", "і", "є") i nie mieszyc z ukrainskim ani polskim. Minimum 300 slow to absolutne kryterium do zdobycia punktow za D-H.