{"id":"maturazai-lemkowski-lem-pr-2019-05/zad/2","paper_id":"maturazai-lemkowski-lem-pr-2019-05","number":"2","points":40,"ptype":"open","subject":"jezyk-lemkowski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\n\nТема 2. Зроб порівнуючу аналізу і інтерпретацию вершів. Твоя праца повинна чыслити не менше як 300 слів.\n\nОлег Рыджанич\nВесняна рефлексия\n\nПосеред квитучых тернин і руж\nпритулям ся, наймильша,\nдо твоіх карміновых уст.\n\nНашы тіла сплітат незбагнене тепло\nнесмілых молоденькых рук -\nяк вітер землю на весну -\nміцно.\n\nЦи то лем задуріня голов недоступне,\nци душ під сонцьом взлітаня,\nподарунок небес\nдля нас - на заран?\n\nЛіґниця, май 2007\n\nО. Рыджанич, Весняна рефлексия [в:] ред. П. Трохановскій, „Бесіда\" 6/2008, Крениця-Ліґниця 2008, с. 20.\n\nСавин\n\nПод\nНай дознам Тебе\nЧыстой розкошы\nПод\nНай зазнам Тебе\nНай мя прошыбне\nТремтіня\nКєд долони зложыш\nЯк до молитвы\nНа моіх раменах\nБуд зо мном\nЄдно\n\nСавин, *** Под [в:] ред. П. Трохановскій, „Бесіда\" 2/2001, Крениця-Ліґниця 2001, с. 21.\n\nТема 2. Зроб порівнуючу аналізу і інтерпретацию вершів. Твоя праца повинна чыслити не менше як 300 слів.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Temat 2 - porownanawcza analiza i interpretacja dwoch wierszy lemkowskich: Olega Rydzhanycza \"Весняна рефлексия\" oraz Savyna \"*** Под\". Min. 300 slow, pisane po lemkowsku.**\n\nNie ma jednej gotowej odpowiedzi - zdajacy samodzielnie formuje wypowiedz. Ponizej wzorcowy plan, analiza obu wierszy i przykladowe fragmenty do zaadaptowania.\n\n## Sposob 1 - analiza porownawcza obu tekstow krok po kroku\n\n**Krok 1. Sformulowanie koncepcji porownania (kategoria A klucza CKE)**\n\nOba wiersze podejmuja temat milosci fizycznej i duchowej, jednak robia to odmiennie:\n- \"Весняна рефлексия\" Rydzhanycza: milosc zmyslowa opisana przez pryzmat wiosennej przyrody - kwiaty, cieplo, fizyczna bliskosc jest radosna i pewna.\n- \"Под\" Savyna: milosc pelna pokory i sakralnosci - gest zlozenia dloni jak do modlitwy, tremtenie, pragnienie jednosci duchowej.\n\nTeza interpretacyjna (przykladowa): \"Obydwa wiersze portretuja milosc jako doswiadczenie calosciowe - ciala i duszy - lecz Rydzhanych uwydatnia aspekt zmyslowy i wiosenny zachwyt, a Savyn podnosi milosc do wymiaru sakralnego, niemal modlitewnego.\"\n\n**Krok 2. Analiza wiersza 1 - \"Весняна рефлексия\" Olega Rydzhanycza (2007)**\n\nMotywy i obrazy:\n- \"посеред квитучых тернин і руж\" - natura w pelnym rozkwicie jako tlo dla milosci,\n- \"кармінові уста\" - zmyslowosc, czerwien ust jako symbol erosu,\n- \"нешмілых молоденькых рук\" - mlodzienczy nieposob, pierwsze doswiadczenie czulosci,\n- pytanie retoryczne: \"Ци то лем задуріня голов \" - reflelksja, czy milosc to tylko chwilowe szalenstzwo czy dar niebios?\n- \"подарунок небес / для нас - на заран\" - w zakonczeniu milosc okazuje sie darem boskim, otwierajac sie na wymiar sakralny.\n\nGatunek: liryka milosna, miniatura. Jezyk: malowniczy, bogaty w epitety. Czas: wiosna (\"май 2007\", \"весняна\").\n\n**Krok 3. Analiza wiersza 2 - \"*** Под\" Savyna (2001)**\n\nMotywy i obrazy:\n- powtorzenie struktury \"Под / Най \" - refren, litanijny rytm modlitwy,\n- \"чыстой розкошы\" - pragnienie czystej, niewinnej rozkoszy,\n- \"Тремтіня\" - dreszcz, fizyczna reakcja, ale moze byc takze trembling przed sacrum,\n- \"Як до молитвы\" - klucz calego wiersza: gest lozenia dloni na ramionach porownany do modlitwy,\n- \"Будь зо мном / Єдно\" - pragnienie jednosci, communio, ktore jest jednoczesnie modlitewne i erotyczne.\n\nGatunek: liryka intymna o cechach modlitwy lirycznej. Jezyk: oszczedny, minimalistyczny, duzo bialej przestrzeni w wierszu - cisza jako znaczacy element.\n\n**Krok 4. Punkty wspolne i roznice**\n\nPunkty wspolne:\n- obydwa tematyzuja milosc jako doswiadczenie pelne, ciala i ducha,\n- obydwa dotykaja sacrum: Rydzhanych - \"подарунок небес\"; Savyn - \"як до молитвы\",\n- obydwa sa napisane w jezyku lemkowskim z charakterystyczna cyryliczynym pismem.\n\nRoznice:\n- Rydzhanych: bogactwo obrazow przyrody, zmyslowa radosc, podmiot pewny; Savyn: minimalizm, tremtenie, prosba, niepewnosc,\n- Rydzhanych: wiersz ma wyrazna narracje i kulminacje; Savyn: budowa litanijna, powtorzenia,\n- Rydzhanych: wiosna jako czas zycia i milosci; Savyn: brak kontekstu pory roku - milosc poza czasem.\n\n## Sposob 2 - gramatyka lemkowska i kontekst literacki\n\n**Kontekst literacki:**\n\nLiteratura lemkowska jest czesto wpisana w doswiadczenie wysiedlenia i tesknotny za krajem. Jednak oba wiersze wylamuja sie z tego schematu - sa prywatne, intymne, skupione na jednostkowym przezyciu milosci. Mozna je wpisac w nurt piesni milosnej (\"liubovna liuryka\") charakterystyczny dla wszelkich literatur karpackich.\n\nMozliwe odwolania do kontekstow zewnetrznych:\n- Jan Kochanowski \"Piesni\" - milosc jako dar natury i Boga,\n- \"Piesn nad Piesniami\" (Biblia) - erotyzm wpisany w jezyk sakralny, cialo i duch jako jednosc,\n- Boleslaw Lesman \"Dwoje ludzku\" - mistyczna jednosc kochankow.\n\n**Gramatyka lemkowska - co pilnowac:**\n- Tryb rozkazujacy: \"будь\" (badz), \"зроб\" (zrob), \"спрібуй\" (sprobuj).\n- Zaimki: \"мого\" (mojego), \"твоіх\" (twoich - liczba mnoga), \"нашы\" (nasze).\n- Pisownia specyficzna dla lemkowskiej cyrylicy: \"ы\" (nie \"и\"), \"і\" (nie \"й\" na poczatku), \"є\" dla jeru miekkiego.\n- Analiza interpretacyjna wymaga spojnikow: \"натомість\" (natomiast), \"однако\" (jednak), \"в протилежности до\" (w przeciwienstwie do).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 2, max 40 pkt):\n>\n> **A. Koncepcja porownywania utwoirow (0-6 pkt)**\n> - 6 pkt - koncepcja niesprzeczna z utworami i spojna\n> - 4 pkt - niesprzeczna z utworami, czesciowo spojna\n> - 2 pkt - czesciowo sprzeczna z utworami\n> - 0 pkt - koncepcja sprzeczna z utworami lub brak koncepcji\n>\n> **B. Uzasadnienie tezy interpretacyjnej (0-12 pkt)**\n> - 12 pkt - uzasadnienie trafne, poglebiose\n> - 8 pkt - trafne, ale nie poglebiose\n> - 4 pkt - czesciowo trafne\n> - 0 pkt - brak trafnych argumentow\n>\n> **C. Poprawnosc rzeczowa (0-2 pkt)**\n> **D. Zamysl kompozycyjny (0-6 pkt)**\n> **E. Spojnosc lokalna (0-2 pkt)**\n> **F. Styl tekstu (0-4 pkt)**\n> **G. Poprawnosc jezykowa (0-4 pkt)**\n> **H. Poprawnosc zapisu (0-4 pkt)**\n>\n> UWAGA: Jesli kategoria A = 0 pkt, pozostale kategorie = 0 pkt. Jesli A = 2 pkt i B = 0 pkt, rowniez pozostale = 0 pkt. Praca krotsza niz 300 slow - punkty tylko za A, B, C. Blad kardynalny rzeczowy = 0 pkt za calosc.\n>\n> Akceptowane warianty tezy: kazda koncepcja porownania niesprzeczna z obydwoma tekstami - np. \"obydwa wiersze mowia o milosci cielesnej i duchowej\", \"oba ukazuja milosc jako przezycie calosciowe\", \"oba laczy temat pierwszej milosci\".\n\n**Co zapamietac?**\nW interpretacji porownawczej NAJWAZNIEJSZE jest jasne sformulowanie tezy i udowodnienie jej przykladami z OBU wierszy - nie mozna skupic sie tylko na jednym. Kategoria A (koncepcja) i B (uzasadnienie) laczenie daja az 18 punktow z 40. Pilnowac lemkowskiej cyrylicy - mylenie liter \"ы\"/\"и\" i \"і\"/\"й\" to typowe bledy ortograficzne. Minimum 300 slow jest konieczne dla punktow za D-H.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lemkowski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lemkowski","category_label":"Matura","text_html":"

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.

\n

Тема 2. Зроб порівнуючу аналізу і інтерпретацию вершів. Твоя праца повинна чыслити не менше як 300 слів.

\n

Олег Рыджанич
Весняна рефлексия

\n

Посеред квитучых тернин і руж
притулям ся, наймильша,
до твоіх карміновых уст.

\n

Нашы тіла сплітат незбагнене тепло
несмілых молоденькых рук -
як вітер землю на весну -
міцно.

\n

Ци то лем задуріня голов недоступне,
ци душ під сонцьом взлітаня,
подарунок небес
для нас - на заран?

\n

Ліґниця, май 2007

\n

О. Рыджанич, Весняна рефлексия [в:] ред. П. Трохановскій, „Бесіда" 6/2008, Крениця-Ліґниця 2008, с. 20.

\n

Савин

\n

Под
Най дознам Тебе
Чыстой розкошы
Под
Най зазнам Тебе
Най мя прошыбне
Тремтіня
Кєд долони зложыш
Як до молитвы
На моіх раменах
Буд зо мном
Єдно

\n

Савин, * Под [в:] ред. П. Трохановскій, „Бесіда" 2/2001, Крениця-Ліґниця 2001, с. 21.

\n

Тема 2. Зроб порівнуючу аналізу і інтерпретацию вершів. Твоя праца повинна чыслити не менше як 300 слів.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Temat 2 - porownanawcza analiza i interpretacja dwoch wierszy lemkowskich: Olega Rydzhanycza "Весняна рефлексия" oraz Savyna "* Под". Min. 300 slow, pisane po lemkowsku.**

\n

Nie ma jednej gotowej odpowiedzi - zdajacy samodzielnie formuje wypowiedz. Ponizej wzorcowy plan, analiza obu wierszy i przykladowe fragmenty do zaadaptowania.

\n

Sposob 1 - analiza porownawcza obu tekstow krok po kroku

\n

Krok 1. Sformulowanie koncepcji porownania (kategoria A klucza CKE)

\n

Oba wiersze podejmuja temat milosci fizycznej i duchowej, jednak robia to odmiennie:

\n\n

Teza interpretacyjna (przykladowa): "Obydwa wiersze portretuja milosc jako doswiadczenie calosciowe - ciala i duszy - lecz Rydzhanych uwydatnia aspekt zmyslowy i wiosenny zachwyt, a Savyn podnosi milosc do wymiaru sakralnego, niemal modlitewnego."

\n

Krok 2. Analiza wiersza 1 - "Весняна рефлексия" Olega Rydzhanycza (2007)

\n

Motywy i obrazy:

\n\n

Gatunek: liryka milosna, miniatura. Jezyk: malowniczy, bogaty w epitety. Czas: wiosna ("май 2007", "весняна").

\n

Krok 3. Analiza wiersza 2 - "* Под" Savyna (2001)**

\n

Motywy i obrazy:

\n\n

Gatunek: liryka intymna o cechach modlitwy lirycznej. Jezyk: oszczedny, minimalistyczny, duzo bialej przestrzeni w wierszu - cisza jako znaczacy element.

\n

Krok 4. Punkty wspolne i roznice

\n

Punkty wspolne:

\n\n

Roznice:

\n\n

Sposob 2 - gramatyka lemkowska i kontekst literacki

\n

Kontekst literacki:

\n

Literatura lemkowska jest czesto wpisana w doswiadczenie wysiedlenia i tesknotny za krajem. Jednak oba wiersze wylamuja sie z tego schematu - sa prywatne, intymne, skupione na jednostkowym przezyciu milosci. Mozna je wpisac w nurt piesni milosnej ("liubovna liuryka") charakterystyczny dla wszelkich literatur karpackich.

\n

Mozliwe odwolania do kontekstow zewnetrznych:

\n\n

Gramatyka lemkowska - co pilnowac:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 2, max 40 pkt):

A. Koncepcja porownywania utwoirow (0-6 pkt)
- 6 pkt - koncepcja niesprzeczna z utworami i spojna
- 4 pkt - niesprzeczna z utworami, czesciowo spojna
- 2 pkt - czesciowo sprzeczna z utworami
- 0 pkt - koncepcja sprzeczna z utworami lub brak koncepcji

B. Uzasadnienie tezy interpretacyjnej (0-12 pkt)
- 12 pkt - uzasadnienie trafne, poglebiose
- 8 pkt - trafne, ale nie poglebiose
- 4 pkt - czesciowo trafne
- 0 pkt - brak trafnych argumentow

C. Poprawnosc rzeczowa (0-2 pkt)
D. Zamysl kompozycyjny (0-6 pkt)
E. Spojnosc lokalna (0-2 pkt)
F. Styl tekstu (0-4 pkt)
G. Poprawnosc jezykowa (0-4 pkt)
H. Poprawnosc zapisu (0-4 pkt)

UWAGA: Jesli kategoria A = 0 pkt, pozostale kategorie = 0 pkt. Jesli A = 2 pkt i B = 0 pkt, rowniez pozostale = 0 pkt. Praca krotsza niz 300 slow - punkty tylko za A, B, C. Blad kardynalny rzeczowy = 0 pkt za calosc.

Akceptowane warianty tezy: kazda koncepcja porownania niesprzeczna z obydwoma tekstami - np. "obydwa wiersze mowia o milosci cielesnej i duchowej", "oba ukazuja milosc jako przezycie calosciowe", "oba laczy temat pierwszej milosci".
\n

Co zapamietac?
W interpretacji porownawczej NAJWAZNIEJSZE jest jasne sformulowanie tezy i udowodnienie jej przykladami z OBU wierszy - nie mozna skupic sie tylko na jednym. Kategoria A (koncepcja) i B (uzasadnienie) laczenie daja az 18 punktow z 40. Pilnowac lemkowskiej cyrylicy - mylenie liter "ы"/"и" i "і"/"й" to typowe bledy ortograficzne. Minimum 300 slow jest konieczne dla punktow za D-H.

"}]}