{"id":"maturazai-litewski-lit-pr-2016-05/zad/1.3","paper_id":"maturazai-litewski-lit-pr-2016-05","number":"1.3","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-litewski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"1 uzduotis - Lietuvos Respublikos Prezidentes Dalios Grybauskaites kalba Partizanu pagerbimo, kariuomenes ir visuomenes vienybes dienos sventeje (zrodlo: http://www.president.lt). Tekst zrodlowy jak w zadaniu 1.1.\n\nPateikite dvi iskilmingos prakalbos zanrui budingas ypatybes.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Dwie cechy charakterystyczne gatunku uroczystej przemowy (iskilminga prakalba):**\n1. Uzywanie zwrotow do adresatow (kreipiniai) oraz porownan (palyginimai).\n2. Przywolyanie faktow historycznych i politycznych, ocenianych z perspektywy wspolnotowej (jednosci i zgody).\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu\nKrok 1: Uroczysta przemowa (iskilminga prakalba) to gatunek oratorski wygłaszany podczas oficjalnych uroczystosci. Ma wyraznie retoryczny charakter.\n\nKrok 2: W tekscie znajdujemy kreipiniai (zwroty do adresatow): \"Gerbiami Tevynes gynejai, mieli sventes dalyviai\" (Szanowni Obroncowie Ojczyzny, drodzy uczestnicy uroczystosci). To charakterystyczny poczatek mowy uroczystej.\n\nKrok 3: Pojawia sie porownanie: \"Matrosovas, uzdenges savo kunu ambrazura - pigmejas pries tavo sirdi\" - ale ten fragment jest w innym tekscie (zadanie 3). W przemowieniu Grybauskaite mamy porownanie implicytne przez metafory.\n\nKrok 4: Mowczyni odwoluje sie do konkretnych faktow historycznych: Wielkie Ksiestwo Litewskie, kronikownicy ksiazek, partyzanci, Baltycka Droga, czlonkostwo w NATO i UE - to cechy iskilminga prakalba.\n\n## Sposob 2 - teoria gatunku\nIskilminga prakalba (uroczysta przemowa) nalega do mow epideiktycznych (pochwalnych/uroczystych). Jej cechy gatunkowe:\n- Adresaci sa bezposrednio wymieniani i honorowani (kreipiniai)\n- Jezyk poetycki: metafory, porownania, paralelizm skladniowy (\"Esame tvirti Esame laisvi Esame ismintingi\")\n- Odwolanie do wspolnej pamieci historycznej i wartosci narodowych\n- Cel: wzmocnienie jednosci wspolnoty, nie przekonanie do zmiany pogladow\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1.3, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - za poprawne podanie dwoch cech przemowienia uroczystego\n> - **1 pkt** - za poprawne podanie jednej cechy\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** 1. \"Uzywane sa zwroty do adresatow i porownania\" 2. \"Przywolyywane sa fakty historyczne i polityczne, oceniane z perspektywy jednosci spolecznej\"\n\nCo zapamietac? Litewski termin \"kreipinys\" (lm: kreipiniai) oznacza zwrot do adresata, odpowiednik polskiego wolacza/apostrofy. \"Palyginimas\" to porownanie. W mowach uroczystych paralelizm skladniowy (powtorzenie tej samej struktury zdania) jest rowniez bardzo charakterystyczna cecha - w tym tekscie: trzy kolejne zdania zaczynajace sie od \"Esame \" (Jestesmy ).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk litewski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-litewski","category_label":"Matura","text_html":"

1 uzduotis - Lietuvos Respublikos Prezidentes Dalios Grybauskaites kalba Partizanu pagerbimo, kariuomenes ir visuomenes vienybes dienos sventeje (zrodlo: http://www.president.lt). Tekst zrodlowy jak w zadaniu 1.1.

\n

Pateikite dvi iskilmingos prakalbos zanrui budingas ypatybes.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Dwie cechy charakterystyczne gatunku uroczystej przemowy (iskilminga prakalba):

\n
  1. Uzywanie zwrotow do adresatow (kreipiniai) oraz porownan (palyginimai).
  2. Przywolyanie faktow historycznych i politycznych, ocenianych z perspektywy wspolnotowej (jednosci i zgody).
\n

Sposob 1 - analiza tekstu

\n

Krok 1: Uroczysta przemowa (iskilminga prakalba) to gatunek oratorski wygłaszany podczas oficjalnych uroczystosci. Ma wyraznie retoryczny charakter.

\n

Krok 2: W tekscie znajdujemy kreipiniai (zwroty do adresatow): "Gerbiami Tevynes gynejai, mieli sventes dalyviai" (Szanowni Obroncowie Ojczyzny, drodzy uczestnicy uroczystosci). To charakterystyczny poczatek mowy uroczystej.

\n

Krok 3: Pojawia sie porownanie: "Matrosovas, uzdenges savo kunu ambrazura - pigmejas pries tavo sirdi" - ale ten fragment jest w innym tekscie (zadanie 3). W przemowieniu Grybauskaite mamy porownanie implicytne przez metafory.

\n

Krok 4: Mowczyni odwoluje sie do konkretnych faktow historycznych: Wielkie Ksiestwo Litewskie, kronikownicy ksiazek, partyzanci, Baltycka Droga, czlonkostwo w NATO i UE - to cechy iskilminga prakalba.

\n

Sposob 2 - teoria gatunku

\n

Iskilminga prakalba (uroczysta przemowa) nalega do mow epideiktycznych (pochwalnych/uroczystych). Jej cechy gatunkowe:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 1.3, max 2 pkt):
- 2 pkt - za poprawne podanie dwoch cech przemowienia uroczystego
- 1 pkt - za poprawne podanie jednej cechy
- 0 pkt - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi
- Akceptowane warianty: 1. "Uzywane sa zwroty do adresatow i porownania" 2. "Przywolyywane sa fakty historyczne i polityczne, oceniane z perspektywy jednosci spolecznej"
\n

Co zapamietac? Litewski termin "kreipinys" (lm: kreipiniai) oznacza zwrot do adresata, odpowiednik polskiego wolacza/apostrofy. "Palyginimas" to porownanie. W mowach uroczystych paralelizm skladniowy (powtorzenie tej samej struktury zdania) jest rowniez bardzo charakterystyczna cecha - w tym tekscie: trzy kolejne zdania zaczynajace sie od "Esame " (Jestesmy ).

"}]}