{"id":"maturazai-litewski-lit-pr-2016-05/zad/1.4","paper_id":"maturazai-litewski-lit-pr-2016-05","number":"1.4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-litewski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"1 uzduotis - Lietuvos Respublikos Prezidentes Dalios Grybauskaites kalba Partizanu pagerbimo, kariuomenes ir visuomenes vienybes dienos sventeje (zrodlo: http://www.president.lt). Tekst zrodlowy jak w zadaniu 1.1.\n\nParasykite zodziu propaganda ir pademonstruoti reiksmes.\npropaganda -\npademonstruoti -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**propaganda** - ksztaltowanie opinii spolecznej przez narzucanie okreslonych tresci; manipulowanie; szerzenie falszywy lub tendencyjnych informacji w celu wplywania na postawy ludzi.\n**pademonstruoti** - wyraznie, wyraziście pokazac, zaprezentowac.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu\nKrok 1: Slowko \"propaganda\" pochodzi z laciny (propagare - szerzyc). W kontekscie przemowienia pojawia sie w zdaniu: \"nesunaikins priesisku jegu propaganda\" (nie zniszczy propaganda wrogich sil). Tu ma znaczenie negatywne - celowe manipulowanie informacja przez wrogow Litwy.\n\nKrok 2: Pelna definicja: propaganda to systematyczne szerzenie idei, informacji lub pogladow (czesto falszywy lub jednostronnych) w celu wplywania na opinie i zachowania zbiorowosci. Na Litwie termin ten jest silnie kojarzony z sowiecka manipulacja informacyjna.\n\nKrok 3: Slowko \"pademonstruoti\" pochodzi od \"demonstruoti\" (demonstrowac) z przyrostkiem \"pa-\" wzmacniajacym znaczenie. W przemowieniu: \"pademonstruoti galingiausia Lietuvos ginkla\" (pokazac/zademonstrować najsilniejsza bron Litwy, czyli jednosc). Znaczenie: wyraznie, dobitnie pokazac, zaprezentowac.\n\n## Sposob 2 - etymologia i kontekst\n- \"propaganda\" - internacjonalizm leksykalny obecny w wielu jezykach europejskich, w tym w litewskim bez zmiany formy. W epoce sowieckiej nabylo w jezykach krajow Europy Wschodniej jednoznacznie negatywnych konotacji.\n- \"pademonstruoti\" - czasownik ze slowotworczym przedrostkiem \"pa-\" (litewskim odpowiednikiem polskiego \"po-\"/\"za-\" w funkcji perfektywizujacej): demonstruoti (demonstrowac, pokazywac) → pademonstruoti (pokazac wyraznie, zademonstrować).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - za poprawne wyjasnienie obu slow\n> - **0 pkt** - za odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** propaganda: \"ksztaltowanie opinii publicznej przez narzucanie tresci; manipulacja; falszywe lub tendencyjne informacje\" / pademonstruoti: \"wyraznie, dobitnie pokazac\"\n\nCo zapamietac? W litewskich zadaniach maturalnych z rozumienia tekstu czesto pojawia sie polecenie \"parasykite reiksme\" (napisz znaczenie slowa). Odpowiedz powinna byc sformulowana jako krotka definicja opisowa, nie cytat z tekstu.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk litewski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-litewski","category_label":"Matura","text_html":"

1 uzduotis - Lietuvos Respublikos Prezidentes Dalios Grybauskaites kalba Partizanu pagerbimo, kariuomenes ir visuomenes vienybes dienos sventeje (zrodlo: http://www.president.lt). Tekst zrodlowy jak w zadaniu 1.1.

\n

Parasykite zodziu propaganda ir pademonstruoti reiksmes.
propaganda -
pademonstruoti -

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

propaganda - ksztaltowanie opinii spolecznej przez narzucanie okreslonych tresci; manipulowanie; szerzenie falszywy lub tendencyjnych informacji w celu wplywania na postawy ludzi.
pademonstruoti - wyraznie, wyraziście pokazac, zaprezentowac.

\n

Sposob 1 - analiza tekstu

\n

Krok 1: Slowko "propaganda" pochodzi z laciny (propagare - szerzyc). W kontekscie przemowienia pojawia sie w zdaniu: "nesunaikins priesisku jegu propaganda" (nie zniszczy propaganda wrogich sil). Tu ma znaczenie negatywne - celowe manipulowanie informacja przez wrogow Litwy.

\n

Krok 2: Pelna definicja: propaganda to systematyczne szerzenie idei, informacji lub pogladow (czesto falszywy lub jednostronnych) w celu wplywania na opinie i zachowania zbiorowosci. Na Litwie termin ten jest silnie kojarzony z sowiecka manipulacja informacyjna.

\n

Krok 3: Slowko "pademonstruoti" pochodzi od "demonstruoti" (demonstrowac) z przyrostkiem "pa-" wzmacniajacym znaczenie. W przemowieniu: "pademonstruoti galingiausia Lietuvos ginkla" (pokazac/zademonstrować najsilniejsza bron Litwy, czyli jednosc). Znaczenie: wyraznie, dobitnie pokazac, zaprezentowac.

\n

Sposob 2 - etymologia i kontekst

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 1.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - za poprawne wyjasnienie obu slow
- 0 pkt - za odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi
- Akceptowane warianty: propaganda: "ksztaltowanie opinii publicznej przez narzucanie tresci; manipulacja; falszywe lub tendencyjne informacje" / pademonstruoti: "wyraznie, dobitnie pokazac"
\n

Co zapamietac? W litewskich zadaniach maturalnych z rozumienia tekstu czesto pojawia sie polecenie "parasykite reiksme" (napisz znaczenie slowa). Odpowiedz powinna byc sformulowana jako krotka definicja opisowa, nie cytat z tekstu.

"}]}