{"id":"maturazai-litewski-lit-pr-2017-05/zad/1","paper_id":"maturazai-litewski-lit-pr-2017-05","number":"1","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-litewski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 1.-4.\n\nGediminas Kukta\nEsame ne tai, kas atrodome\n\nVladas Drema. \"Dinges Vilnius\". - Vilnius: \"Versus aureus\", 2013.\n\nVlado Dremos (kultinis) \"Dinges Vilnius\" yra vienas didziulis tai buvo. Naujai perleista knyga grazina smalsuma ir nora suprasti ilga ir tragiska mylimo, bet negrazinamai pasikeitusio miesto istorija. Siandien atmintis apie ji traukiasi kaip Sagrenes oda. Vilnius virsta neatpazistamu isciustytu sintetiniu miestu su pigiomis saligatviu plytelemis, dangoraiziais, distrofikemis liepaitemis, steriliais Valdovu rumais ir ciliakais, kenkenais ir kofeinais ant kiekvieno kampo.\nAtminti siandien daznai suvaidiname. Per valstybines sventes - visuomet. Tik ta atmintis, regis, siekia vos dvidesimtmeti. Todel per oficialius renginius vis dar skamba tik zodziai apie \"grizima i Europa\", \"grizima namo\". Pamirstant, jog Lietuvos (Vilniaus) istorija kur kas senesne, sudetingesne ir spalvingesne.\nDeja, siandien gausu mananciu kitaip. Tai nieko daugiau, tik proto sintetika. Nieko daugiau, tik mastymo klaida. Ko noreti - nesugebame istaisyti klaidos Kudirkos paminkle iskaltuose himno zodziuose. Ka jau kalbeti apie tokia \"nepaslankia\" medziaga kaip mastymas. Neseniai vienas pazistamas apie Vilniu pasake: visais laikais jis buvo ne tai, kas atrode. Geriausias pavyzdys, anot jo - kietai suristos ir kaspinais papuostos merginu kasos pokario Vilniaus fotografijose. Nebuvo ko valgyti, kur glaustis, uztat ilgi plaukai reprezentatyviai tvarkingai gule ant peciu. Bent jau pries objektyva. Siandien situacija nepasikeite. Kazkur po pigiu dazu sluoksniu dusta unikalios freskos, t. y. slepiasi/slepiamas kitas miestas.\nSalia konkrecios ir issamios faktines informacijos, Vladas Drema pateikia vaizdingu miesto aprasymu, yra gabus pasakotojas. Tokie intarpai gyvina teksta, zadina vaizduote. Jis kruopsciai parodo, kaip keitesi Vilniaus architektura, gatves, kaip kuresi rajonai. Niokotas karu, sukilimu ir gaisru, nethekes daugybes puosniu pastatu, baznyciu, cerkviu, sinagogu, Vilnius fenomenaliai isliko, vis atgydavo kaip tas paukstis Feniksas. Taciau ne toks, koks buvo anksciau.\nVilnius - dinges. Bet atrandamas.\n\n\"Literatura ir menas\" 2013.07.26, nr. 3437, p. 25.\n\nParaszykite teksto santrauka (40-60 zodziu).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Przykladowe streszczenie (ok. 50 slow):** Tekstas yra Vlado Dremos knygos \"Dinges Vilnius\" recenzija. Autorius aprase siuolaikini Vilniu - modernizuota, sintetini miesta. Taciau, pasak autoriaus, po pigiu dazo sluoksniu slypi tikrasis, istorinis Vilnius. Bendra sio teksto mintis: Vilnius, nors ir dinges, yra vis dar galintis buti atrastas, nes jo praeitis kur kas gilasne nei dabartinis vaizdas leidzia manyti.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu\nAby napisac dobre streszczenie (santrauka), nalezy:\n1. **Zidentyfikowac gatunek tekstu** - to recenzja (recenzija) ksiazki Vladasa Dremy \"Dinges Vilnius\" (\"Zaginione Wilno\"), napisana przez Gediminasa Kukte.\n2. **Wskaz temat** - autor opisuje wspolczesne Wilno jako plastikowe, syntetyczne miasto: tanie plytki chodnikowe, wiezowce, sterylne Palac Wielkich Ksiazat (\"steriliais Valdovu rumais\"), kawiarnie (\"ciliakai, kenkenai, kofeinai\").\n3. **Wskaz glowna mysl** - pamiec historyczna zanika (\"traukiasi kaip Sagrenes oda\"), ale ukryte pod warstwami farby prawdziwe miasto mozna odkryc (\"Vilnius - dinges. Bet atrandamas.\").\n4. **Sprawdz liczbe slow** - streszczenie musi miec 40-60 slow.\n\n## Sposob 2 - kontekst literacki\nVladas Drema (1910-1995) byl historykiem sztuki i dokumentarzysta architektury wilenskiej. Jego ksiazka opisuje budynki, ulice i dzielnice, ktore zniknely w wyniku wojen i dewastacji. Autor recenzji Gediminas Kukta poslugiuje sie metafora \"Sagrenos oda\" (skora szagrynu - z powiesci Balzaca) symbolizujaca kurczaca sie pamiec zbiorowa.\nWazne do streszczenia:\n- gatunek: recenzja\n- temat: dawne Wilno vs. wspolczesne Wilno\n- teza: pod nowoczesna fasada kryje sie historyczna tozsamosc miasta\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - ze streszczenia wynika temat i tresc tekstu; adekwatny poziom uogolnienia, logiczna spojnosc, wlasciwa liczba slow (40-60)\n> - **2 pkt** - temat i tresc oddane poprawnie, ALE zaburzenia w poziomie uogolnienia LUB spojnosci\n> - **1 pkt** - temat i tresc oddane, ALE zaburzenia w uogolnieniu ORAZ spojnosci\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak\n> - **Akceptowane warianty:** kazde streszczenie 40-60 slow wskazujace na recenzje, temat Wilna historycznego/wspolczesnego i mysl o ukrytej tozsamosci\n\nCo zapamietac? Santrauka (streszczenie) nie cytuje zdan z tekstu, lecz uogolnia: gatunek, temat, glowna mysl. Kluczowe: 40-60 slow, logika, spojnosc.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk litewski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-litewski","category_label":"Matura","text_html":"

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 1.-4.

\n

Gediminas Kukta
Esame ne tai, kas atrodome

\n

Vladas Drema. "Dinges Vilnius". - Vilnius: "Versus aureus", 2013.

\n

Vlado Dremos (kultinis) "Dinges Vilnius" yra vienas didziulis tai buvo. Naujai perleista knyga grazina smalsuma ir nora suprasti ilga ir tragiska mylimo, bet negrazinamai pasikeitusio miesto istorija. Siandien atmintis apie ji traukiasi kaip Sagrenes oda. Vilnius virsta neatpazistamu isciustytu sintetiniu miestu su pigiomis saligatviu plytelemis, dangoraiziais, distrofikemis liepaitemis, steriliais Valdovu rumais ir ciliakais, kenkenais ir kofeinais ant kiekvieno kampo.
Atminti siandien daznai suvaidiname. Per valstybines sventes - visuomet. Tik ta atmintis, regis, siekia vos dvidesimtmeti. Todel per oficialius renginius vis dar skamba tik zodziai apie "grizima i Europa", "grizima namo". Pamirstant, jog Lietuvos (Vilniaus) istorija kur kas senesne, sudetingesne ir spalvingesne.
Deja, siandien gausu mananciu kitaip. Tai nieko daugiau, tik proto sintetika. Nieko daugiau, tik mastymo klaida. Ko noreti - nesugebame istaisyti klaidos Kudirkos paminkle iskaltuose himno zodziuose. Ka jau kalbeti apie tokia "nepaslankia" medziaga kaip mastymas. Neseniai vienas pazistamas apie Vilniu pasake: visais laikais jis buvo ne tai, kas atrode. Geriausias pavyzdys, anot jo - kietai suristos ir kaspinais papuostos merginu kasos pokario Vilniaus fotografijose. Nebuvo ko valgyti, kur glaustis, uztat ilgi plaukai reprezentatyviai tvarkingai gule ant peciu. Bent jau pries objektyva. Siandien situacija nepasikeite. Kazkur po pigiu dazu sluoksniu dusta unikalios freskos, t. y. slepiasi/slepiamas kitas miestas.
Salia konkrecios ir issamios faktines informacijos, Vladas Drema pateikia vaizdingu miesto aprasymu, yra gabus pasakotojas. Tokie intarpai gyvina teksta, zadina vaizduote. Jis kruopsciai parodo, kaip keitesi Vilniaus architektura, gatves, kaip kuresi rajonai. Niokotas karu, sukilimu ir gaisru, nethekes daugybes puosniu pastatu, baznyciu, cerkviu, sinagogu, Vilnius fenomenaliai isliko, vis atgydavo kaip tas paukstis Feniksas. Taciau ne toks, koks buvo anksciau.
Vilnius - dinges. Bet atrandamas.

\n

"Literatura ir menas" 2013.07.26, nr. 3437, p. 25.

\n

Paraszykite teksto santrauka (40-60 zodziu).

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Przykladowe streszczenie (ok. 50 slow): Tekstas yra Vlado Dremos knygos "Dinges Vilnius" recenzija. Autorius aprase siuolaikini Vilniu - modernizuota, sintetini miesta. Taciau, pasak autoriaus, po pigiu dazo sluoksniu slypi tikrasis, istorinis Vilnius. Bendra sio teksto mintis: Vilnius, nors ir dinges, yra vis dar galintis buti atrastas, nes jo praeitis kur kas gilasne nei dabartinis vaizdas leidzia manyti.

\n

Sposob 1 - analiza tekstu

\n

Aby napisac dobre streszczenie (santrauka), nalezy:

\n
  1. Zidentyfikowac gatunek tekstu - to recenzja (recenzija) ksiazki Vladasa Dremy "Dinges Vilnius" ("Zaginione Wilno"), napisana przez Gediminasa Kukte.
  2. Wskaz temat - autor opisuje wspolczesne Wilno jako plastikowe, syntetyczne miasto: tanie plytki chodnikowe, wiezowce, sterylne Palac Wielkich Ksiazat ("steriliais Valdovu rumais"), kawiarnie ("ciliakai, kenkenai, kofeinai").
  3. Wskaz glowna mysl - pamiec historyczna zanika ("traukiasi kaip Sagrenes oda"), ale ukryte pod warstwami farby prawdziwe miasto mozna odkryc ("Vilnius - dinges. Bet atrandamas.").
  4. Sprawdz liczbe slow - streszczenie musi miec 40-60 slow.
\n

Sposob 2 - kontekst literacki

\n

Vladas Drema (1910-1995) byl historykiem sztuki i dokumentarzysta architektury wilenskiej. Jego ksiazka opisuje budynki, ulice i dzielnice, ktore zniknely w wyniku wojen i dewastacji. Autor recenzji Gediminas Kukta poslugiuje sie metafora "Sagrenos oda" (skora szagrynu - z powiesci Balzaca) symbolizujaca kurczaca sie pamiec zbiorowa.
Wazne do streszczenia:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 1, max 3 pkt):
- 3 pkt - ze streszczenia wynika temat i tresc tekstu; adekwatny poziom uogolnienia, logiczna spojnosc, wlasciwa liczba slow (40-60)
- 2 pkt - temat i tresc oddane poprawnie, ALE zaburzenia w poziomie uogolnienia LUB spojnosci
- 1 pkt - temat i tresc oddane, ALE zaburzenia w uogolnieniu ORAZ spojnosci
- 0 pkt - odpowiedz bledna lub brak
- Akceptowane warianty: kazde streszczenie 40-60 slow wskazujace na recenzje, temat Wilna historycznego/wspolczesnego i mysl o ukrytej tozsamosci
\n

Co zapamietac? Santrauka (streszczenie) nie cytuje zdan z tekstu, lecz uogolnia: gatunek, temat, glowna mysl. Kluczowe: 40-60 slow, logika, spojnosc.

"}]}