{"id":"maturazai-litewski-lit-pr-2017-05/zad/10 (temat 2)","paper_id":"maturazai-litewski-lit-pr-2017-05","number":"10 (temat 2)","points":30,"ptype":"open","subject":"jezyk-litewski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"10 uzduotis. Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\n\nTemat 2 (interpretacja utworu poetyckiego): Interpretuokite pateikta eilerasti. Suformuluokite teze ir ja pagriskite. Jusu rasinio apimtis turi buti ne mazesne negu 250 zodziu.\n\nTekst zrodlowy: Vincas Kudirka, LABORA! (1889 m.).\n\nVincas Kudirka\n\nLABORA!\n\nKol jaunas, o broli, sek paselio grudus\nIr dirvos ne'pleiski! Tuomet, kada jausi,\nKaip kuns ima stingti, dvasia jau susnudus,\nVelu juk prie darbo: nesesi - nepjausi.\n\nKol dega krutinej sventa ugnis toji,\nKur traukia prie darbo ir duoda tiek vieko,\nJog menkas ir silpnas net milziznu stoji,\nO, dirbk, idant neitu ugnis ta ant nieko!\n\nKol da idealais, brol, besigeresi,\nSiek prie idealo, tik doro ir auksto,\nO skubink! Paskui tu ju issizadesi\nDel trupinio aukso, gardaus valgio sauksto.\n\nGyvenimo knyga skaityk laps i lapa,\nNestodams, kad kartais, i tinginius kliuves,\nTu nesupelytum ir neitum i kapa\nBe likusio zenklo, kad zmogumi buves.\n\nO jeigu apilsi sunkiam darbe savo\nIr, nykstant spekoms jau, nuliusi, nerimsi,\nTai zvilgtelk ant darbo jaunu draugu tavo -\nVienoj akimirkoj is naujo atgimsi.\n\n1889 m.\n\nhttp://old.antologija.lt\n\nTemat 2 (interpretacja): Interpretuokite pateikta eilerasti. Suformuluokite teze ir ja pagriskite. Jusu rasinio apimtis turi buti ne mazesne negu 250 zodziu.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Temat 2 - Interpretacja wiersza: Vincas Kudirka \"LABORA!\" (1889)**\n\nPonizej wzorcowa interpretacja z teza i uzasadnieniem (min. 250 slow).\n\n**WZORCOWA INTERPRETACJA (ok. 300 slow):**\n\nTeza interpretacyjna: Wiersz Vincasa Kudirki \"Labora!\" jest wezwaniem do czynnego, twórczego zycia - poeta przekonuje, ze tylko nieustanna praca i zaangazowanie nadaja zyciu sens i pozostawiaja po czlowieku trwaly slad.\n\n\"Labora!\" (po lacinie: pracuj!) to liryik parenezyczny - gatunek zawierajacy napomnienia i rady moralne. Juz sam tytul jest rozkazem, bezposrednim apelem do czytelnika. Wiersz sklada sie z 5 strof i rozwija kolejne argumenty za aktywnym zyciem.\n\nPierwsza strofa odwoluje sie do mlodosci: \"Kol jaunas, o broli\" (Dopoki jestes mlody, bracie). Poeta uzywa metafory rolniczej: \"sek paselio grudus\" (siej ziarna na polu), \"nesesi - nepjausi\" (nie zasijesz - nie zbierzesz). Praca w mlodosci przynosi owoce pozniej.\n\nStrofa trzecia i czwarta ostrzegaja przed materializmem: \"idant neitu ugnis ta ant nieko\" (by ten ogien nie zgasl za nic) oraz przestroga przed \"nesupelytum ir neitum i kapa / Be likusio zenklo\" (zmocnieje i pojdzie do grobu bez sladu). Bez pracy nie ma trwalego sladu po czlowieku.\n\nStrofa piata przynosi consolatio: nawet gdy zmeczony, warto spojrzec na \"darba jaunu draugu\" (prace mlodych przyjaciol) i odrodzic sie: \"Vienoj akimirkoj is naujo atgimsi\" (W jednej chwili odrodzisz sie na nowo). Praca innych jest zrodlem motywacji.\n\n\"Labora!\" jest typowym dla pozytywizmu litewskiego wierszem propagujacym etyke pracy. Vincas Kudirka (1858-1899), autor slow hymnu litewskiego, sam byl przykladem czlowieka, ktory pomimo gruzlicy pracowal do konca zycia. Wiersz jest wiec autobiograficznym swiadectwem, nie tylko moralizatem.\n\nPodsumowanie: \"Labora!\" Kudirki to ponadczasowy apel o sens zycia przez prace - nie trud dla samego trudu, lecz praca dla wyzszych ideali, ktora pozostawia trwaly slad.\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu\nKlucz do interpretacji wiersza:\n1. **Koncepcja interpretacyjna (teza)** - jedno zdanie o czym jest wiersz i co poeta chce powiedziec\n2. **Uzasadnienie tezy** - analiza strof, srodkow artystycznych, motywow\n3. **Kontekst biograficzny/historyczny** - Kudirka, pozytywizm litewski\n4. **Min. 250 slow**\n\nSrodki artystyczne w wierszu:\n- **Metafora rolnicza**: \"sek paselio grudus\", \"nesesi - nepjausi\" - praca jako rolnictwo\n- **Apostrofa**: \"o broli\" (o bracie) - bezposredni zwrot do czytelnika\n- **Metafora ognia**: \"sventa ugnis\" (swiety ogien) - zapal, idealizm\n- **Alegoria zycia jako ksiazki**: \"Gyvenimo knyga skaityk laps i lapa\" (Czytaj ksiege zycia strona po stronie)\n\n## Sposob 2 - kontekst literacki\nVincas Kudirka (1858-1899) to jeden z najwazniejszych litewskich poetow i dzialaczy narodowych. Autor slow hymnu litewskiego (\"Tautiska giesmė\"). \"Labora!\" (1889) pochodzi z okresu, gdy Litwa byla pod rosyjskim zaborem i obowiazywalo zakazanie druku litewskiego (1864-1904). W tym kontekscie \"praca\" ma podwojne znaczenie:\n1. Praca kulturalna dla odrodzenia narodu\n2. Praca moralna nad soba - ksztalcenie charakteru\n\nWiersz wpisuje sie w nurt pozytywizmu litewskiego, ktory przelozyc na praktike hasla pracy organicznej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 10 temat 2, max 30 pkt):\n> Kryteria (kategorie):\n> - **A. Koncepcja interpretacyjna (0-2-4-6 pkt)** - teza interpretacyjna\n> - **B. Uzasadnienie tezy (0-4-8-12 pkt)** - analiza tekstu wiersza\n> - **C. Poprawnosc rzeczowa (0-1-2 pkt)** - brak bledow faktograficznych\n> - **D. Zamysl kompozycyjny (0-2-4 pkt)** - wstep, rozwinięcie, zakonczenie\n> - **E. Spojnosc lokalna (0-1-2 pkt)** - logiczne przejscia\n> - **F. Styl tekstu (0-1-3 pkt)** - odpowiedni do gatunku\n> - **G. Poprawnosc jezykowa (0-2-4 pkt)** - gramatyka, slownictwo\n> - **H. Poprawnosc zapisu (0-2-4 pkt)** - ortografia i interpunkcja\n> - **UWAGA:** 0 pkt w kat. A = 0 pkt calosciowo. A = 2 pkt i B = 0 pkt = 0 pkt. Ponizej 250 slow: tylko A, B, C.\n\nCo zapamietac? Interpretacja zaczyna sie od TEZY (co chcial powiedziec poeta?), nastepnie uzasadnia sie ja analiza tekstu. Teza do \"Labora!\": apel do pracy dla wyzszych ideali. Kontekst: Kudirka + pozytywizm litewski + zakaz druku litewskiego.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk litewski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-litewski","category_label":"Matura","text_html":"<p>10 uzduotis. Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.</p>\n<p>Temat 2 (interpretacja utworu poetyckiego): Interpretuokite pateikta eilerasti. Suformuluokite teze ir ja pagriskite. Jusu rasinio apimtis turi buti ne mazesne negu 250 zodziu.</p>\n<p>Tekst zrodlowy: Vincas Kudirka, LABORA! (1889 m.).</p>\n<p>Vincas Kudirka</p>\n<p>LABORA!</p>\n<p>Kol jaunas, o broli, sek paselio grudus<br>Ir dirvos ne&#x27;pleiski! Tuomet, kada jausi,<br>Kaip kuns ima stingti, dvasia jau susnudus,<br>Velu juk prie darbo: nesesi - nepjausi.</p>\n<p>Kol dega krutinej sventa ugnis toji,<br>Kur traukia prie darbo ir duoda tiek vieko,<br>Jog menkas ir silpnas net milziznu stoji,<br>O, dirbk, idant neitu ugnis ta ant nieko!</p>\n<p>Kol da idealais, brol, besigeresi,<br>Siek prie idealo, tik doro ir auksto,<br>O skubink! Paskui tu ju issizadesi<br>Del trupinio aukso, gardaus valgio sauksto.</p>\n<p>Gyvenimo knyga skaityk laps i lapa,<br>Nestodams, kad kartais, i tinginius kliuves,<br>Tu nesupelytum ir neitum i kapa<br>Be likusio zenklo, kad zmogumi buves.</p>\n<p>O jeigu apilsi sunkiam darbe savo<br>Ir, nykstant spekoms jau, nuliusi, nerimsi,<br>Tai zvilgtelk ant darbo jaunu draugu tavo -<br>Vienoj akimirkoj is naujo atgimsi.</p>\n<p>1889 m.</p>\n<p>http://old.antologija.lt</p>\n<p>Temat 2 (interpretacja): Interpretuokite pateikta eilerasti. Suformuluokite teze ir ja pagriskite. Jusu rasinio apimtis turi buti ne mazesne negu 250 zodziu.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Temat 2 - Interpretacja wiersza: Vincas Kudirka &quot;LABORA!&quot; (1889)</strong></p>\n<p>Ponizej wzorcowa interpretacja z teza i uzasadnieniem (min. 250 slow).</p>\n<p><strong>WZORCOWA INTERPRETACJA (ok. 300 slow):</strong></p>\n<p>Teza interpretacyjna: Wiersz Vincasa Kudirki &quot;Labora!&quot; jest wezwaniem do czynnego, twórczego zycia - poeta przekonuje, ze tylko nieustanna praca i zaangazowanie nadaja zyciu sens i pozostawiaja po czlowieku trwaly slad.</p>\n<p>&quot;Labora!&quot; (po lacinie: pracuj!) to liryik parenezyczny - gatunek zawierajacy napomnienia i rady moralne. Juz sam tytul jest rozkazem, bezposrednim apelem do czytelnika. Wiersz sklada sie z 5 strof i rozwija kolejne argumenty za aktywnym zyciem.</p>\n<p>Pierwsza strofa odwoluje sie do mlodosci: &quot;Kol jaunas, o broli&quot; (Dopoki jestes mlody, bracie). Poeta uzywa metafory rolniczej: &quot;sek paselio grudus&quot; (siej ziarna na polu), &quot;nesesi - nepjausi&quot; (nie zasijesz - nie zbierzesz). Praca w mlodosci przynosi owoce pozniej.</p>\n<p>Strofa trzecia i czwarta ostrzegaja przed materializmem: &quot;idant neitu ugnis ta ant nieko&quot; (by ten ogien nie zgasl za nic) oraz przestroga przed &quot;nesupelytum ir neitum i kapa / Be likusio zenklo&quot; (zmocnieje i pojdzie do grobu bez sladu). Bez pracy nie ma trwalego sladu po czlowieku.</p>\n<p>Strofa piata przynosi consolatio: nawet gdy zmeczony, warto spojrzec na &quot;darba jaunu draugu&quot; (prace mlodych przyjaciol) i odrodzic sie: &quot;Vienoj akimirkoj is naujo atgimsi&quot; (W jednej chwili odrodzisz sie na nowo). Praca innych jest zrodlem motywacji.</p>\n<p>&quot;Labora!&quot; jest typowym dla pozytywizmu litewskiego wierszem propagujacym etyke pracy. Vincas Kudirka (1858-1899), autor slow hymnu litewskiego, sam byl przykladem czlowieka, ktory pomimo gruzlicy pracowal do konca zycia. Wiersz jest wiec autobiograficznym swiadectwem, nie tylko moralizatem.</p>\n<p>Podsumowanie: &quot;Labora!&quot; Kudirki to ponadczasowy apel o sens zycia przez prace - nie trud dla samego trudu, lecz praca dla wyzszych ideali, ktora pozostawia trwaly slad.</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Klucz do interpretacji wiersza:</p>\n<ol><li><strong>Koncepcja interpretacyjna (teza)</strong> - jedno zdanie o czym jest wiersz i co poeta chce powiedziec</li><li><strong>Uzasadnienie tezy</strong> - analiza strof, srodkow artystycznych, motywow</li><li><strong>Kontekst biograficzny/historyczny</strong> - Kudirka, pozytywizm litewski</li><li><strong>Min. 250 slow</strong></li></ol>\n<p>Srodki artystyczne w wierszu:</p>\n<ul><li><strong>Metafora rolnicza</strong>: &quot;sek paselio grudus&quot;, &quot;nesesi - nepjausi&quot; - praca jako rolnictwo</li><li><strong>Apostrofa</strong>: &quot;o broli&quot; (o bracie) - bezposredni zwrot do czytelnika</li><li><strong>Metafora ognia</strong>: &quot;sventa ugnis&quot; (swiety ogien) - zapal, idealizm</li><li><strong>Alegoria zycia jako ksiazki</strong>: &quot;Gyvenimo knyga skaityk laps i lapa&quot; (Czytaj ksiege zycia strona po stronie)</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - kontekst literacki</h4>\n<p>Vincas Kudirka (1858-1899) to jeden z najwazniejszych litewskich poetow i dzialaczy narodowych. Autor slow hymnu litewskiego (&quot;Tautiska giesmė&quot;). &quot;Labora!&quot; (1889) pochodzi z okresu, gdy Litwa byla pod rosyjskim zaborem i obowiazywalo zakazanie druku litewskiego (1864-1904). W tym kontekscie &quot;praca&quot; ma podwojne znaczenie:</p>\n<ol><li>Praca kulturalna dla odrodzenia narodu</li><li>Praca moralna nad soba - ksztalcenie charakteru</li></ol>\n<p>Wiersz wpisuje sie w nurt pozytywizmu litewskiego, ktory przelozyc na praktike hasla pracy organicznej.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 10 temat 2, max 30 pkt):<br>Kryteria (kategorie):<br>- <strong>A. Koncepcja interpretacyjna (0-2-4-6 pkt)</strong> - teza interpretacyjna<br>- <strong>B. Uzasadnienie tezy (0-4-8-12 pkt)</strong> - analiza tekstu wiersza<br>- <strong>C. Poprawnosc rzeczowa (0-1-2 pkt)</strong> - brak bledow faktograficznych<br>- <strong>D. Zamysl kompozycyjny (0-2-4 pkt)</strong> - wstep, rozwinięcie, zakonczenie<br>- <strong>E. Spojnosc lokalna (0-1-2 pkt)</strong> - logiczne przejscia<br>- <strong>F. Styl tekstu (0-1-3 pkt)</strong> - odpowiedni do gatunku<br>- <strong>G. Poprawnosc jezykowa (0-2-4 pkt)</strong> - gramatyka, slownictwo<br>- <strong>H. Poprawnosc zapisu (0-2-4 pkt)</strong> - ortografia i interpunkcja<br>- <strong>UWAGA:</strong> 0 pkt w kat. A = 0 pkt calosciowo. A = 2 pkt i B = 0 pkt = 0 pkt. Ponizej 250 slow: tylko A, B, C.</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Interpretacja zaczyna sie od TEZY (co chcial powiedziec poeta?), nastepnie uzasadnia sie ja analiza tekstu. Teza do &quot;Labora!&quot;: apel do pracy dla wyzszych ideali. Kontekst: Kudirka + pozytywizm litewski + zakaz druku litewskiego.</p>"}]}