{"id":"maturazai-litewski-lit-pr-2018-05/zad/9","paper_id":"maturazai-litewski-lit-pr-2018-05","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-litewski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie dotyczy tekstu R. Kozeniauskiene \"Zodzio, elgesio ir jausmo kulturos derme\" (zadania 6.-10.).\n\nIvertinkite, ar teisingi teiginiai. Pabraukite T, jeigu sakinys teisingas, o N - jeigu neteisingas.\n\n1. Lietuviu mokslininkai teigia, kad kalbos etiketo negalima atskirti nuo kalbetojo etikos.\n2. Etiska kalba laikoma tokia kalba, kai kalbetojas islaiko savigarba ir pagarba kitam.\n3. Z. Liauksminas yra pabrezes, kad svarbiausia kalbeti graziai: su gausiais epitetais ir pagrazinimais.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**1. T, 2. T, 3. N**\n\n## Sposob 1 - weryfikacja kazdego twierdzenia na podstawie tekstu\n\n**Twierdzenie 1: Lietuviu mokslininkai teigia, kad kalbos etiketo negalima atskirti nuo kalbetojo etikos.**\n(Litewscy naukowcy twierdza, ze etykiety jezykowej nie mozna oddzielic od etyki mowcy.)\nTekst potwierdza: \"etiketas glaudziai susijes su dorovine elgesio kultura arba etinemis kalbetojo vertybemis\" (etykieta jest scisle zwiazana z moralnoscia zachowania lub etycznymi wartosciami mowcy). Ponadto autor cytuje Zuperke i Blazinskaite, ktorzy rownież to potwierdzaja. → **T (Tiesa/Prawda)**\n\n**Twierdzenie 2: Etiska kalba laikoma tokia kalba, kai kalbetojas islaiko savigarba ir pagarba kitam.**\n(Za etyczn jezykowa uwaza sie takim, gdy mowca zachowuje godnosc wlasna i szacunek dla innych.)\nTekst w pierwszym akapicie wprost stwierdza: \"Kalbant reikia islaikyti savigarba ir kitu zmoniu pagarba\" (Mowiac, nalezy zachowac godnosc wlasna i szacunek do innych ludzi). → **T (Tiesa/Prawda)**\n\n**Twierdzenie 3: Z. Liauksminas yra pabrezes, kad svarbiausia kalbeti graziai: su gausiais epitetais ir pagrazinimais.**\n(Z. Liauksminas podkresla, ze najwazniejsze jest mowic pieknie: z licznymi epitetami i ozdobnikami.)\nTekst mowi ODWROTNIE: Liauksminas byl propagatorem UMIARKOWANEGO stylu i PRZECIWNIKIEM licznych epitetow i ozdobnikow - \"gausiu epitetu ir pagrazinimu priesininkas\" (przeciwnik licznych epitetow i ozdobnikow). Wedlug niego jezyk musi byc logiczny, prosty i jasny. → **N (Netiesa/Falsz)**\n\n## Sposob 2 - pulapka w zad. 3: czytaj uwazanie!\nTwierdzenie 3 celowo odwraca tesc tekstu. Liauksminas byl PRZECIWNIKIEM (priesininkas) licznych epitetow - twierdzenie mowi, ze byl za nimi. To typowa pulapka egzaminacyjna: zle zrozumienie negacji lub imieslow \"priesininkas\" prowadzi do bledu.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 9, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - wszystkie trzy poprawne: 1-T, 2-T, 3-N\n> - **0 pkt** - chociaz jedna odpowiedz bledna albo brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac? Zygimanas Liauksminas (XVII w., litewski retor) byl zwolennikiem prostego, jasnego stylu i KRYTYKIEM nadmiernych ozdobnikow jezykowych. Trzy wymogi dobrej mowy wg Liauksmina: logika i porzadek, prostota i jasnosc, piekno plynace z tresci a nie z ozdobnikow.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk litewski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-litewski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie dotyczy tekstu R. Kozeniauskiene &quot;Zodzio, elgesio ir jausmo kulturos derme&quot; (zadania 6.-10.).</p>\n<p>Ivertinkite, ar teisingi teiginiai. Pabraukite T, jeigu sakinys teisingas, o N - jeigu neteisingas.</p>\n<ol><li>Lietuviu mokslininkai teigia, kad kalbos etiketo negalima atskirti nuo kalbetojo etikos.</li><li>Etiska kalba laikoma tokia kalba, kai kalbetojas islaiko savigarba ir pagarba kitam.</li><li>Z. Liauksminas yra pabrezes, kad svarbiausia kalbeti graziai: su gausiais epitetais ir pagrazinimais.</li></ol>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>1. T, 2. T, 3. N</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - weryfikacja kazdego twierdzenia na podstawie tekstu</h4>\n<p><strong>Twierdzenie 1: Lietuviu mokslininkai teigia, kad kalbos etiketo negalima atskirti nuo kalbetojo etikos.</strong><br>(Litewscy naukowcy twierdza, ze etykiety jezykowej nie mozna oddzielic od etyki mowcy.)<br>Tekst potwierdza: &quot;etiketas glaudziai susijes su dorovine elgesio kultura arba etinemis kalbetojo vertybemis&quot; (etykieta jest scisle zwiazana z moralnoscia zachowania lub etycznymi wartosciami mowcy). Ponadto autor cytuje Zuperke i Blazinskaite, ktorzy rownież to potwierdzaja. → <strong>T (Tiesa/Prawda)</strong></p>\n<p><strong>Twierdzenie 2: Etiska kalba laikoma tokia kalba, kai kalbetojas islaiko savigarba ir pagarba kitam.</strong><br>(Za etyczn jezykowa uwaza sie takim, gdy mowca zachowuje godnosc wlasna i szacunek dla innych.)<br>Tekst w pierwszym akapicie wprost stwierdza: &quot;Kalbant reikia islaikyti savigarba ir kitu zmoniu pagarba&quot; (Mowiac, nalezy zachowac godnosc wlasna i szacunek do innych ludzi). → <strong>T (Tiesa/Prawda)</strong></p>\n<p><strong>Twierdzenie 3: Z. Liauksminas yra pabrezes, kad svarbiausia kalbeti graziai: su gausiais epitetais ir pagrazinimais.</strong><br>(Z. Liauksminas podkresla, ze najwazniejsze jest mowic pieknie: z licznymi epitetami i ozdobnikami.)<br>Tekst mowi ODWROTNIE: Liauksminas byl propagatorem UMIARKOWANEGO stylu i PRZECIWNIKIEM licznych epitetow i ozdobnikow - &quot;gausiu epitetu ir pagrazinimu priesininkas&quot; (przeciwnik licznych epitetow i ozdobnikow). Wedlug niego jezyk musi byc logiczny, prosty i jasny. → <strong>N (Netiesa/Falsz)</strong></p>\n<h4>Sposob 2 - pulapka w zad. 3: czytaj uwazanie!</h4>\n<p>Twierdzenie 3 celowo odwraca tesc tekstu. Liauksminas byl PRZECIWNIKIEM (priesininkas) licznych epitetow - twierdzenie mowi, ze byl za nimi. To typowa pulapka egzaminacyjna: zle zrozumienie negacji lub imieslow &quot;priesininkas&quot; prowadzi do bledu.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 9, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - wszystkie trzy poprawne: 1-T, 2-T, 3-N<br>- <strong>0 pkt</strong> - chociaz jedna odpowiedz bledna albo brak odpowiedzi</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Zygimanas Liauksminas (XVII w., litewski retor) byl zwolennikiem prostego, jasnego stylu i KRYTYKIEM nadmiernych ozdobnikow jezykowych. Trzy wymogi dobrej mowy wg Liauksmina: logika i porzadek, prostota i jasnosc, piekno plynace z tresci a nie z ozdobnikow.</p>"}]}