{"id":"maturazai-litewski-lit-pr-2019-05/zad/7","paper_id":"maturazai-litewski-lit-pr-2019-05","number":"7","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-litewski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie odnosi sie do tekstu J. Sukysa Ar visada snekame tik zodziais? (zadania 6.-9.).\n\nAiskinamieji teiginiai:\n1. kalbeti be emociju\n2. idomu, ar tu psichiskai sveikas\n3. smarkiai mosikuoti rankomis\n\nPosakiai:\nA. kazin ar tau visi namie\nB. skerciotis lyg vejo malunas\nC. kalba tarsi mediniai\nD. sedi it muse kandes\nE. stovi kaip mieta prarijes\n\nAiskinamiesiems teiginiams (1, 2 ir 3) parinkite po viena posaki (A-E). Atsakymus (atitinkama raide) irasykite tam skirtoje vietoje.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**1 - C / 2 - A / 3 - B**\n- 1. kalbeti be emociju -> **C. kalba tarsi mediniai**\n- 2. idomu, ar tu psichiskai sveikas -> **A. kazin ar tau visi namie**\n- 3. smarkiai mosikuoti rankomis -> **B. skerciotis lyg vejo malunas**\n\n## Sposob 1 - analiza frazeologizmow litewskich\n**1. kalbeti be emociju** (mowic bez emocji)\n-> **C. kalba tarsi mediniai** (mowi jak drewniane/jak drewno)\nFrazeologizm \"mediniai\" (drewniani) oznacza kogokolwiek, kto jest sztywny, bez ekspresji, bez emocji. Porownanie do drewna sugeruje brak zycia i emocji w mowie. W tekscie: \"nera malonus tie, kurie kalba tarsi mediniai, sustingusia veido israiska.\"\n\n**2. idomu, ar tu psichiskai sveikas** (ciekawe, czy jestes psychicznie zdrowy)\n-> **A. kazin ar tau visi namie** (nie wiem, czy wszystkie sa u ciebie w domu / czy masz wszystkie w domu)\nTo litewski frazeologizm rownolegly do polskiego \"nie wszystkie klepki\" lub \"czy mu/jej w glowie odbija\". \"Kazin ar tau visi namie\" dosownie: \"czy masz wszystkich w domu\" = czy jestes normalny, czy nie brakuje ci rozumu. W tekscie: \"parodom pirstu i smilkini ir ten dar pasukiojam, vadinasi: Kazin ar tau visi namie, kad taip sneki?\"\n\n**3. smarkiai mosikuoti rankomis** (mocno machac rekami)\n-> **B. skerciotis lyg vejo malunas** (gestykulowac jak wiatrak)\nFrazeologizm \"lyg vejo malunas\" (jak wiatrak) opisuje kogos, kto energicznie i bezustannie rusza rekami. Mlyny wietrzne (vejo malunas) maja skrzydla ktore obracaja sie bez przerwy - idealny obraz dla kogosc nadmiernie gestykulujacego. W tekscie: \"neiprasta be perstojo skerciotis lyg vejo malunui.\"\n\n**Dlaczego D i E nie zostaly dopasowane:**\n- **D. sedi it muse kandes** (siedzi jakby ukasila go mucha) = siedzi w bezruchu, smutny/zdrazany - nie pasuje do zadnego opisu\n- **E. stovi kaip mieta prarijes** (stoi jakby polknal pale) = stoi bardzo sztywno - bliskie znaczeniu \"mediniai\", ale w kluczu CKE przypisane jest C do 1\n\n## Sposob 2 - metoda eliminacji\nPrzy dopasowywaniu frazeologizmow:\n1. Szukaj glownego obrazu metaforycznego: drewno = brak emocji, wiatrak = intensywne ruchy, \"wszyscy w domu\" = rozum\n2. Sprawdz kontekst w tekscie zrodlowym - klucz CKE oparty jest na oryginalnym tekscie\n3. Eliminuj opcje ktore zostaly juz uzyty\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 7, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - WSZYSTKIE trzy poprawne: 1-C, 2-A, 3-B\n> - **0 pkt** - chocby jedno zle dopasowanie lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** tylko ta kombinacja\n\nCo zapamietac? Frazeologizmy litewskie sa czesto tworzone przez porownania do przyrody lub przedmiotow codziennych. \"Vejo malunas\" (wiatrak) = intensywne ruchy, \"medinis\" (drewniany) = brak emocji/sztywnosc, \"visi namie\" (wszyscy w domu) = rozum/zdrowie psychiczne.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk litewski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-litewski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie odnosi sie do tekstu J. Sukysa Ar visada snekame tik zodziais? (zadania 6.-9.).</p>\n<p>Aiskinamieji teiginiai:</p>\n<ol><li>kalbeti be emociju</li><li>idomu, ar tu psichiskai sveikas</li><li>smarkiai mosikuoti rankomis</li></ol>\n<p>Posakiai:<br>A. kazin ar tau visi namie<br>B. skerciotis lyg vejo malunas<br>C. kalba tarsi mediniai<br>D. sedi it muse kandes<br>E. stovi kaip mieta prarijes</p>\n<p>Aiskinamiesiems teiginiams (1, 2 ir 3) parinkite po viena posaki (A-E). Atsakymus (atitinkama raide) irasykite tam skirtoje vietoje.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>1 - C / 2 - A / 3 - B</strong></p>\n<ul><li>1. kalbeti be emociju -&gt; <strong>C. kalba tarsi mediniai</strong></li><li>2. idomu, ar tu psichiskai sveikas -&gt; <strong>A. kazin ar tau visi namie</strong></li><li>3. smarkiai mosikuoti rankomis -&gt; <strong>B. skerciotis lyg vejo malunas</strong></li></ul>\n<h4>Sposob 1 - analiza frazeologizmow litewskich</h4>\n<p><strong>1. kalbeti be emociju</strong> (mowic bez emocji)<br>-&gt; <strong>C. kalba tarsi mediniai</strong> (mowi jak drewniane/jak drewno)<br>Frazeologizm &quot;mediniai&quot; (drewniani) oznacza kogokolwiek, kto jest sztywny, bez ekspresji, bez emocji. Porownanie do drewna sugeruje brak zycia i emocji w mowie. W tekscie: &quot;nera malonus tie, kurie kalba tarsi mediniai, sustingusia veido israiska.&quot;</p>\n<p><strong>2. idomu, ar tu psichiskai sveikas</strong> (ciekawe, czy jestes psychicznie zdrowy)<br>-&gt; <strong>A. kazin ar tau visi namie</strong> (nie wiem, czy wszystkie sa u ciebie w domu / czy masz wszystkie w domu)<br>To litewski frazeologizm rownolegly do polskiego &quot;nie wszystkie klepki&quot; lub &quot;czy mu/jej w glowie odbija&quot;. &quot;Kazin ar tau visi namie&quot; dosownie: &quot;czy masz wszystkich w domu&quot; = czy jestes normalny, czy nie brakuje ci rozumu. W tekscie: &quot;parodom pirstu i smilkini ir ten dar pasukiojam, vadinasi: Kazin ar tau visi namie, kad taip sneki?&quot;</p>\n<p><strong>3. smarkiai mosikuoti rankomis</strong> (mocno machac rekami)<br>-&gt; <strong>B. skerciotis lyg vejo malunas</strong> (gestykulowac jak wiatrak)<br>Frazeologizm &quot;lyg vejo malunas&quot; (jak wiatrak) opisuje kogos, kto energicznie i bezustannie rusza rekami. Mlyny wietrzne (vejo malunas) maja skrzydla ktore obracaja sie bez przerwy - idealny obraz dla kogosc nadmiernie gestykulujacego. W tekscie: &quot;neiprasta be perstojo skerciotis lyg vejo malunui.&quot;</p>\n<p><strong>Dlaczego D i E nie zostaly dopasowane:</strong></p>\n<ul><li><strong>D. sedi it muse kandes</strong> (siedzi jakby ukasila go mucha) = siedzi w bezruchu, smutny/zdrazany - nie pasuje do zadnego opisu</li><li><strong>E. stovi kaip mieta prarijes</strong> (stoi jakby polknal pale) = stoi bardzo sztywno - bliskie znaczeniu &quot;mediniai&quot;, ale w kluczu CKE przypisane jest C do 1</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - metoda eliminacji</h4>\n<p>Przy dopasowywaniu frazeologizmow:</p>\n<ol><li>Szukaj glownego obrazu metaforycznego: drewno = brak emocji, wiatrak = intensywne ruchy, &quot;wszyscy w domu&quot; = rozum</li><li>Sprawdz kontekst w tekscie zrodlowym - klucz CKE oparty jest na oryginalnym tekscie</li><li>Eliminuj opcje ktore zostaly juz uzyty</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 7, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - WSZYSTKIE trzy poprawne: 1-C, 2-A, 3-B<br>- <strong>0 pkt</strong> - chocby jedno zle dopasowanie lub brak odpowiedzi<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> tylko ta kombinacja</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Frazeologizmy litewskie sa czesto tworzone przez porownania do przyrody lub przedmiotow codziennych. &quot;Vejo malunas&quot; (wiatrak) = intensywne ruchy, &quot;medinis&quot; (drewniany) = brak emocji/sztywnosc, &quot;visi namie&quot; (wszyscy w domu) = rozum/zdrowie psychiczne.</p>"}]}