{"id":"maturazai-litewski-mol-p1-1p-152/zad/1.2","paper_id":"maturazai-litewski-mol-p1-1p-152","number":"1.2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-litewski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie odnosi sie do tekstu Reginy Koženiauskienė i Nijolė Linkevičienė SINONIMIJA IR FRAZEOLOGIJA - STILIAUS TURTAS (zad. 1), w szczegolnosci do cytatu z Antano Maceiny w 1. akapicie.\n\n1.2 uzduotis (0-1)\nKas, pasak Antano Maceinos, nulemia tai, kad lietuvių kalboje būtina pavartoti sinonimą nusakyti rudai spalvai? Pateikite pavyzdžius.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Kolor (barwa) okreslana jest przez obiekt, z jakim jest zwiazana - to on decyduje, jakiego synonimu uzyc; np. pies jest \"rudas\", krowa \"žala\", a kon \"sartas\" dla tego samego koloru braz.**\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu\nKrok po kroku:\n1. Maceinowskie zdanie kluczowe: \"kai ši spalva lietuvio esti siejama su tam tikrais objektais, ji gauna vis kitokį vardą\" - kiedy dana barwa wiazana jest z konkretnymi obiektami, otrzymuje rozna nazwe.\n2. Przykladami dla barwy brazowej (ruda) sa:\n- \"šuo lietuviškai yra rudas\" (pies jest rudy)\n- \"karvė - žala\" (krowa jest zala)\n- \"arklys - sartas\" (kon jest sarty)\n3. Wszystkie trzy slowa opisuja te sama barwe, ale sa uzywane wylacznie z konkretnymi zwierzetami.\n4. Zatem to OBIEKT (zwierze, rzecz) determinuje wybor synonimu barwy - to jest clou odpowiedzi.\n\n## Sposob 2 - kontekst jezykoznawczy\nZjawisko to w jezykoznawstwie nazywa sie leksykalizacja barw (koloronimia). Jezyk litewski rozbudowal synonimike barw w polach semantycznych zwiazanych z przyrodą i rolnictwem. Wyrazy: \"rudas\", \"žalas\", \"sartas\" sa synonimami jednej barwy bazowej, ale kazdy z nich jest \"przypisany\" do konkretnego rekwizytu swiata - nie mozna ich swobodnie wymieniac (\"nikt nie nosi 'žalų' spodni\").\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - prawidlowo sformulowana teza: wybor synonimu zalezy od obiektu, do ktorego odnosi sie dana barwa; z przykladami (szuo rudas, karve zala, arklys sartas)\n> - **0 pkt** - odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** dowolne prawidlowe sformulowanie tresci tezy + przyklad\n\nCo zapamietac? Kluczowe sforumulowanie z tekstu: \"siejama su tam tikrais objektais\" (zwiazana z konkretnymi obiektami) - to jest odpowiedz na pytanie.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk litewski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-litewski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie odnosi sie do tekstu Reginy Koženiauskienė i Nijolė Linkevičienė SINONIMIJA IR FRAZEOLOGIJA - STILIAUS TURTAS (zad. 1), w szczegolnosci do cytatu z Antano Maceiny w 1. akapicie.

\n

1.2 uzduotis (0-1)
Kas, pasak Antano Maceinos, nulemia tai, kad lietuvių kalboje būtina pavartoti sinonimą nusakyti rudai spalvai? Pateikite pavyzdžius.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Kolor (barwa) okreslana jest przez obiekt, z jakim jest zwiazana - to on decyduje, jakiego synonimu uzyc; np. pies jest "rudas", krowa "žala", a kon "sartas" dla tego samego koloru braz.

\n

Sposob 1 - analiza tekstu

\n

Krok po kroku:

\n
  1. Maceinowskie zdanie kluczowe: "kai ši spalva lietuvio esti siejama su tam tikrais objektais, ji gauna vis kitokį vardą" - kiedy dana barwa wiazana jest z konkretnymi obiektami, otrzymuje rozna nazwe.
  2. Przykladami dla barwy brazowej (ruda) sa:
\n\n
  1. Wszystkie trzy slowa opisuja te sama barwe, ale sa uzywane wylacznie z konkretnymi zwierzetami.
  2. Zatem to OBIEKT (zwierze, rzecz) determinuje wybor synonimu barwy - to jest clou odpowiedzi.
\n

Sposob 2 - kontekst jezykoznawczy

\n

Zjawisko to w jezykoznawstwie nazywa sie leksykalizacja barw (koloronimia). Jezyk litewski rozbudowal synonimike barw w polach semantycznych zwiazanych z przyrodą i rolnictwem. Wyrazy: "rudas", "žalas", "sartas" sa synonimami jednej barwy bazowej, ale kazdy z nich jest "przypisany" do konkretnego rekwizytu swiata - nie mozna ich swobodnie wymieniac ("nikt nie nosi 'žalų' spodni").

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 1.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - prawidlowo sformulowana teza: wybor synonimu zalezy od obiektu, do ktorego odnosi sie dana barwa; z przykladami (szuo rudas, karve zala, arklys sartas)
- 0 pkt - odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi
- Akceptowane warianty: dowolne prawidlowe sformulowanie tresci tezy + przyklad
\n

Co zapamietac? Kluczowe sforumulowanie z tekstu: "siejama su tam tikrais objektais" (zwiazana z konkretnymi obiektami) - to jest odpowiedz na pytanie.

"}]}