{"id":"maturazai-litewski-mol-p1-1p-152/zad/1.4","paper_id":"maturazai-litewski-mol-p1-1p-152","number":"1.4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-litewski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie odnosi sie do tekstu Reginy Koženiauskienė i Nijolė Linkevičienė SINONIMIJA IR FRAZEOLOGIJA - STILIAUS TURTAS (zad. 1), w szczegolnosci do 3. akapitu (wypowiedz Nijolė Linkevičienė).\n\n1.4 uzduotis (0-1)\nTrečioje pastraipoje Nijolė Linkevičienė kalba, dėl ko lietuvių bendrinės kalbos vartotojai nežino visų į Lietuvių kalbos žodyną surašytų žodžių reikšmių. Kaip ji tai argumentuoja?","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Nijolė Linkevičienė argumentuje tak: w Słowniku języka litewskiego zapisano rowniez slowa gwarowe (tarminiai žodžiai), ktorych nie uzywaja wszyscy uzzytkownicy jezyka, a ponadto sam jezyk z biegiem czasu sie zmienia.**\n\n## Sposob 1 - analiza 3. akapitu\nKrok po kroku:\n1. Nijolė L. mowi, ze slownicy \"Dabartinės lietuvių kalbos žodynas\" (Słownik wspolczesnego jezyka litewskiego) ma ok. 50 tys. slow.\n2. Kluczowe zdanie: \"žodis, teikiamas bendrinei kalbai, yra atėjęs iš kitos tarmės\" - slow oferowanych w jezyku standardowym pochodzi z innej gwary, np. \"klingsėti\" (dzwoniec), \"krapinti\" (chodzic niepewnym krokiem), \"nokabrazda\" (lotem blyskawicy, bardzo szybko).\n3. Uzyytkownicy wspolczesnego jezyka standardowego nie znaja tych slow, bo nie rozmawiaja juz w gwarach swoich rodzicow.\n4. Rowniez: \"kalba ilgainiui keičiasi\" (jezyk z czasem sie zmienia) - to drugie wyjasnienie.\n5. Podsumowujac argumeny Nijolė:\n- Argument 1: W slowniku sa slowa gwarowe (tarmybės), nieznane wspolczesnym uzyytkownikom jezyka standardowego.\n- Argument 2: Jezyk sie zmienia, wiec dawne slowa znikaja ze swiadomosci uzytkownikow.\n\n## Sposob 2 - kontekst socjolingwistyczny\nZjawisko to nazywa sie dialectal gap - przepasc miedzy jezykiem standardowym a gwarami. Mlode pokolenie na Litwie nie zna gwar rodzicow, a slowniki zawieraja historyczne i gwarowe slowa jako dziedzictwo. Stad paradoks: im bogatszy slownik, tym wiecej nieznanych slow dla przecietnego uzytkownika.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - prawidlowe wymienienie argumentow N. Linkevičienė: slownik zawiera slowa gwarowe, ktorych nie znaja wszyscy; jezyk sie zmienia\n> - **0 pkt** - odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** dowolne sformulowanie uwzgledniajace co najmniej jeden z argumentow\n\nCo zapamietac? Szukajac argumentacji autora, nalezy wskazac KONKRETNE uzasadnienia - tu sa dwa: gwary w slowniku + zmiennosc jezyka. Cytaty z tekstu (np. przyklady gwarowych slow) moga wzmocnic odpowiedz.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk litewski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-litewski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie odnosi sie do tekstu Reginy Koženiauskienė i Nijolė Linkevičienė SINONIMIJA IR FRAZEOLOGIJA - STILIAUS TURTAS (zad. 1), w szczegolnosci do 3. akapitu (wypowiedz Nijolė Linkevičienė).</p>\n<p>1.4 uzduotis (0-1)<br>Trečioje pastraipoje Nijolė Linkevičienė kalba, dėl ko lietuvių bendrinės kalbos vartotojai nežino visų į Lietuvių kalbos žodyną surašytų žodžių reikšmių. Kaip ji tai argumentuoja?</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Nijolė Linkevičienė argumentuje tak: w Słowniku języka litewskiego zapisano rowniez slowa gwarowe (tarminiai žodžiai), ktorych nie uzywaja wszyscy uzzytkownicy jezyka, a ponadto sam jezyk z biegiem czasu sie zmienia.</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza 3. akapitu</h4>\n<p>Krok po kroku:</p>\n<ol><li>Nijolė L. mowi, ze slownicy &quot;Dabartinės lietuvių kalbos žodynas&quot; (Słownik wspolczesnego jezyka litewskiego) ma ok. 50 tys. slow.</li><li>Kluczowe zdanie: &quot;žodis, teikiamas bendrinei kalbai, yra atėjęs iš kitos tarmės&quot; - slow oferowanych w jezyku standardowym pochodzi z innej gwary, np. &quot;klingsėti&quot; (dzwoniec), &quot;krapinti&quot; (chodzic niepewnym krokiem), &quot;nokabrazda&quot; (lotem blyskawicy, bardzo szybko).</li><li>Uzyytkownicy wspolczesnego jezyka standardowego nie znaja tych slow, bo nie rozmawiaja juz w gwarach swoich rodzicow.</li><li>Rowniez: &quot;kalba ilgainiui keičiasi&quot; (jezyk z czasem sie zmienia) - to drugie wyjasnienie.</li><li>Podsumowujac argumeny Nijolė:</li></ol>\n<ul><li>Argument 1: W slowniku sa slowa gwarowe (tarmybės), nieznane wspolczesnym uzyytkownikom jezyka standardowego.</li><li>Argument 2: Jezyk sie zmienia, wiec dawne slowa znikaja ze swiadomosci uzytkownikow.</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - kontekst socjolingwistyczny</h4>\n<p>Zjawisko to nazywa sie dialectal gap - przepasc miedzy jezykiem standardowym a gwarami. Mlode pokolenie na Litwie nie zna gwar rodzicow, a slowniki zawieraja historyczne i gwarowe slowa jako dziedzictwo. Stad paradoks: im bogatszy slownik, tym wiecej nieznanych slow dla przecietnego uzytkownika.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 1.4, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - prawidlowe wymienienie argumentow N. Linkevičienė: slownik zawiera slowa gwarowe, ktorych nie znaja wszyscy; jezyk sie zmienia<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedz niepelna lub bledna albo brak odpowiedzi<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> dowolne sformulowanie uwzgledniajace co najmniej jeden z argumentow</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Szukajac argumentacji autora, nalezy wskazac KONKRETNE uzasadnienia - tu sa dwa: gwary w slowniku + zmiennosc jezyka. Cytaty z tekstu (np. przyklady gwarowych slow) moga wzmocnic odpowiedz.</p>"}]}