{"id":"maturazai-litewski-mol-p1-1p-152/zad/3","paper_id":"maturazai-litewski-mol-p1-1p-152","number":"3","points":30,"ptype":"open","subject":"jezyk-litewski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"3 uzduotis\n\nWypracowanie (rašinys). Zdajacy wybiera JEDEN z dwoch tematow. Praca powinna liczyc nie mniej niz 250 slow.\n\nTEMAT 1 (rozprawka, 0-18 pkt): Na podstawie fragmentow i calosci opowiadania Jono Biliūnasa „Liūdna pasaka\".\nTEMAT 2 (interpretacja utworu poetyckiego, 0-28 pkt): Interpretacja wiersza Bernardasa Brazdžionisa „De profundis\".\n\nTEMAT 1 - kontekst literacki (Jonas Biliūnas, „Liūdna pasaka\", fragment): Buvo tai 1863-iaiais metais. Viename sodžiuj gyveno neturtėlis žmogus, vardu Petras Banys, su savo moterim Juozapota. Jauni ir gražūs, abu mylėjo vienas antrą ir, susiėmę už rankų, ramiai ir drąsiai ėjo gyvenimo keliu. [ ] Kunigo prakalba ir popierius buvo tat anas laukiamasai vėjelis, kursai netikėtai Petro veidan papūtė ir jo galvoj naujas mintis sukėlė. Sukėlė jas, kad nebeišnyktų, bet augtų ir plėtotųs. [ ] Ir paskum vienas kitą ėmė karštesnieji nešti pas kalvį visokius geležgalius. (Šaltinis: Elektroninė lietuvių kalbos ir literatūros chrestomatija 11-12 klasei. Versija 1.0. Lietuvių kalbos ir literatūros institutas, 2012, p. 1170-1174.)\n\nTEMAT 2 - tekst wiersza (Bernardas Brazdžionis, „De profundis*\"; * de profundis (clamavi ad te, Domine) - iš lot. psalmės: iš gelmių / iš gilumos (šaukiausi Tavęs, Viešpatie)): Iš gilumos šaukiuos Tavęs, o Viešpatie, / Iš gilumos susopusios širdies, / Einu Tavęs, Paguodos Žodžio ieškoti, / Einu Tavęs, vidurnakčio Žvaigždės! [ ] Iš gilumos šaukiuos Tavęs, o Viešpatie, / Iš gilumos susopusios širdies, - / Ateik, ateik į mūsų vargo vieškelį, / Ir mūsų rytdieną nušviesk, šviesi Žvaigždė! (1943.I.27. Bernardas Brazdžionis, Poezijos pilnatis. Lietuvos kultūros fondas. Vilnius 1989, p. 265-267.)\n\nWybierz jeden z dwoch tematow i napisz wypracowanie liczace nie mniej niz 250 slow.\n\n1 tema: Šeimos laimė ar žmonių laisvė? Kokie siekiai nuvedė Petrą Banį į sukilėlių gretas? Atskleiskite šią temą remdamiesi pateiktomis Jono Biliūno apysakos Liūdna pasaka ištraukomis ir visu kūriniu. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 250 žodžių.\n\n2 tema: Interpretuokite pateiktą eilėraštį. Suformuluokite tezę ir ją pagrįskite. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 250 žodžių.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Zadanie wypracowania (rašinys) - wybor jednego z dwoch tematow, min. 250 slow. Ponizej omowiono oba tematy z planem i wskazowkami.**\n\n## Sposob 1 - TEMAT 1: Szczescie rodzinne czy wolnosc ludu? (Jonas Biliūnas, \"Liūdna pasaka\")\n\n**Teza (stanowisko):** Petras Banys przystapil do powstancow powodowany idealem wolnosci narodu litewskiego, ktory przewazyl nad szczescem rodzinnym.\n\n**Plan rozprawki:**\n\n1. Wstep - kontekst historyczny i teza: rok 1863 to Powstanie Styczniowe. Petras Banys to mloody, szczesliwy mlody z zona Juozapota. Jednak sytuacja historyczna i impulsy zewnetrzne prowadza go do trudnej decyzji.\n\n2. Argument 1 - czynnik zewnetrzny: Kazanie ksiedza (\"kunigo prakalba ir popierius\") bylo tym impulsem, ktory poruszy w Petrasie nowe mysli (\"najas mintis sukele\"). To wskazuje, ze idealy patriotyczne zostaly zasianie z zewnatrz, ale trafiles na podatny grunt.\n\n3. Argument 2 - wewnetrzny idealizm Petrasa: Petras byl mlody, szczesliwy, pelen energii - \"jauni ir gražūs, abu mylėjo vienas antrą\". Jego decyzja o dolaczeniu do powstancow swiadczy o tym, ze szczescie rodzinne, choć realne, okazalo sie niewystarczajace wobec powinnosci wobec ojczyzny.\n\n4. Argument 3 - symbolika zbierania zelaza: \"ėmė karštesnieji nešti pas kalvį visokius geležgalius\" - zbieranie zelastwa do kowala na bron to symbol wspolnotowego dzialania; Petras zostal wciagniety w zbiorowy zryw, nie tylko indywidualny wybor.\n\n5. Zakonczenie - refleksja: Tytul \"Liūdna pasaka\" (Smutna basn) sugeruje, ze wybor Petrasa konczy sie tragicznie. Biliūnas pokazuje, ze konflikty miedzy szczesciem osobistym a patriotycznym obowiazkiem sa tragiczne i nieuchronne.\n\n**Wskazowki do oceny:**\n- Kat. A: Teza musi byc sformulowana - np. \"Petras Banys priartėjo prie sukilėlių tiek dėl patriotizmo, tiek dėl bendruomenes spaudimo\" lub podobna.\n- Kat. B: Uzasadnienie - co najmniej dwa argumenty z tekstu z cytatami.\n- Kat. C: Nie popelniac bledow rzeczowych (np. mylnie interpretowac postaci lub daty).\n\n## Sposob 2 - TEMAT 2: Interpretacja wiersza Bernardasa Brazdžionisa \"De profundis\"\n\n**Teza interpretacyjna:** Wiersz \"De profundis\" jest poetycka modlitwa czlowieka zalamanego, ktory z glebokosci cierpienia zwraca sie do Boga jako jedynego zrodla nadziei i swiatla.\n\n**Plan interpretacji:**\n\n1. Wstep - tytuł i kontekst: \"De profundis\" to latynska fraza z Psalmu 130 (\"Z glebin wolam do Ciebie, Panie\"). Wiersz zostal napisany 1943.I.27 - w czasie II wojny swiatowej i sowieckiej/nazistowskiej okupacji Litwy. Kontekst historyczny ma kluczowe znaczenie dla rozumienia glebokosci cierpienia.\n\n2. Analiza obrazow poetyckich:\n- \"Iš gilumos šaukiuos Tavęs, o Viešpatie\" - refren wolatywny; powtorzenie wzmacnia intensywnosc bloganosci i desperacji.\n- \"Iš gilumos susopusios širdies\" - zranione serce symbolizuje indywidualne i zbiorowe cierpienie narodu.\n- \"Einu Tavęs, Paguodos Žodžio ieškoti\" - ruch ku Bogu jako droga szukania pociechy.\n- \"vidurnakčio Žvaigždės\" - gwiazda polnocna jako symbol orientacji, nadziei w ciemnosci (metafora).\n\n3. Motyw swiatla i ciemnosci: ciemnosc nocy (vidurnaktis) kontrastuje z gwiazda i prosba \"nušviesk\" (oswiec). Swiatlo Boga jest jedyna odpowiedzia na mrok.\n\n4. Warstwa religijna i patriotyczna: Brazdžionis laczyl wiare katolicka z losem narodu. \"Mūsų rytdieną nušviesk\" (oswiec nasza jutrzejszosc) to nie tylko osobista prosba - to modlitwa za caly narod litewski w tragicznym czasie.\n\n5. Zakonczenie: Wiersz konczy sie nadal prosbą - nie ma odpowiedzi, co wzmacnia poczucie trwania w nadziei wbrew rozpaczy. \"De profundis\" jest poetyckim swiadectwem wiary jako jedynej ostoi w mroku dziejow.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 3, max 30 pkt - temat 1 lub temat 2):\n>\n> **TEMAT 1 - Rozprawka (max 30 pkt):**\n> - A. Sformulowanie stanowiska: 0-3-6 pkt\n> - B. Uzasadnienie stanowiska: 0-4-6-9-12 pkt\n> - C. Poprawnosc rzeczowa: 0-1-2 pkt\n> - D. Zamysl kompozycyjny: 0-2-4 pkt\n> - E. Spojnosc lokalna: 0-1-2 pkt\n> - F. Styl tekstu: 0-1-3 pkt\n> - G. Poprawnosc jezykowa: 0-2-4 pkt\n> - H. Poprawnosc zapisu: 0-2-4 pkt\n> - UWAGA: jesli A=0 pkt - reszta = 0; jesli A=3 i B=0 - reszta = 0; praca ponizej 250 slow - tylko A+B+C\n>\n> **TEMAT 2 - Interpretacja wiersza (max 30 pkt):**\n> - A. Koncepcja interpretacyjna: 0-2-4-6 pkt\n> - B. Uzasadnienie tezy: 0-4-8-12 pkt\n> - C. Poprawnosc rzeczowa: 0-1-2 pkt\n> - D. Zamysl kompozycyjny: 0-2-4 pkt\n> - E. Spojnosc lokalna: 0-1-2 pkt\n> - F. Styl tekstu: 0-1-3 pkt\n> - G. Poprawnosc jezykowa: 0-2-4 pkt\n> - H. Poprawnosc zapisu: 0-2-4 pkt\n> - UWAGA: jesli A=0 - reszta = 0; jesli A=2 i B=0 - reszta = 0; ponizej 250 slow - tylko A+B+C\n\nCo zapamietac?\n1. Najwazniejsza kategoria to A (teza/stanowisko) - bez niej cala praca moze byc 0 pkt.\n2. Praca musi miec min. 250 slow - inaczej punktowane sa tylko kategorie A, B, C.\n3. Blad rzeczowy kardynalny dyskwalifikuje cala prace (0 pkt).\n4. Temat 1: odwolania do fragmentow \"Liūdna pasaka\" sa obowiazkowe - \"remdamiesi pateiktomis ištraukomis ir visu kūriniu\".\n5. Temat 2: teza musi byc sformulowana wyraznie i poparta analiza konkretnych srodkow poetyckich wiersza Brazdžionisa.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk litewski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-litewski","category_label":"Matura","text_html":"<p>3 uzduotis</p>\n<p>Wypracowanie (rašinys). Zdajacy wybiera JEDEN z dwoch tematow. Praca powinna liczyc nie mniej niz 250 slow.</p>\n<p>TEMAT 1 (rozprawka, 0-18 pkt): Na podstawie fragmentow i calosci opowiadania Jono Biliūnasa „Liūdna pasaka&quot;.<br>TEMAT 2 (interpretacja utworu poetyckiego, 0-28 pkt): Interpretacja wiersza Bernardasa Brazdžionisa „De profundis&quot;.</p>\n<p>TEMAT 1 - kontekst literacki (Jonas Biliūnas, „Liūdna pasaka&quot;, fragment): Buvo tai 1863-iaiais metais. Viename sodžiuj gyveno neturtėlis žmogus, vardu Petras Banys, su savo moterim Juozapota. Jauni ir gražūs, abu mylėjo vienas antrą ir, susiėmę už rankų, ramiai ir drąsiai ėjo gyvenimo keliu. [ ] Kunigo prakalba ir popierius buvo tat anas laukiamasai vėjelis, kursai netikėtai Petro veidan papūtė ir jo galvoj naujas mintis sukėlė. Sukėlė jas, kad nebeišnyktų, bet augtų ir plėtotųs. [ ] Ir paskum vienas kitą ėmė karštesnieji nešti pas kalvį visokius geležgalius. (Šaltinis: Elektroninė lietuvių kalbos ir literatūros chrestomatija 11-12 klasei. Versija 1.0. Lietuvių kalbos ir literatūros institutas, 2012, p. 1170-1174.)</p>\n<p>TEMAT 2 - tekst wiersza (Bernardas Brazdžionis, „De profundis*&quot;; * de profundis (clamavi ad te, Domine) - iš lot. psalmės: iš gelmių / iš gilumos (šaukiausi Tavęs, Viešpatie)): Iš gilumos šaukiuos Tavęs, o Viešpatie, / Iš gilumos susopusios širdies, / Einu Tavęs, Paguodos Žodžio ieškoti, / Einu Tavęs, vidurnakčio Žvaigždės! [ ] Iš gilumos šaukiuos Tavęs, o Viešpatie, / Iš gilumos susopusios širdies, - / Ateik, ateik į mūsų vargo vieškelį, / Ir mūsų rytdieną nušviesk, šviesi Žvaigždė! (1943.I.27. Bernardas Brazdžionis, Poezijos pilnatis. Lietuvos kultūros fondas. Vilnius 1989, p. 265-267.)</p>\n<p>Wybierz jeden z dwoch tematow i napisz wypracowanie liczace nie mniej niz 250 slow.</p>\n<p>1 tema: Šeimos laimė ar žmonių laisvė? Kokie siekiai nuvedė Petrą Banį į sukilėlių gretas? Atskleiskite šią temą remdamiesi pateiktomis Jono Biliūno apysakos Liūdna pasaka ištraukomis ir visu kūriniu. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 250 žodžių.</p>\n<p>2 tema: Interpretuokite pateiktą eilėraštį. Suformuluokite tezę ir ją pagrįskite. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 250 žodžių.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Zadanie wypracowania (rašinys) - wybor jednego z dwoch tematow, min. 250 slow. Ponizej omowiono oba tematy z planem i wskazowkami.</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - TEMAT 1: Szczescie rodzinne czy wolnosc ludu? (Jonas Biliūnas, &quot;Liūdna pasaka&quot;)</h4>\n<p><strong>Teza (stanowisko):</strong> Petras Banys przystapil do powstancow powodowany idealem wolnosci narodu litewskiego, ktory przewazyl nad szczescem rodzinnym.</p>\n<p><strong>Plan rozprawki:</strong></p>\n<ol><li>Wstep - kontekst historyczny i teza: rok 1863 to Powstanie Styczniowe. Petras Banys to mloody, szczesliwy mlody z zona Juozapota. Jednak sytuacja historyczna i impulsy zewnetrzne prowadza go do trudnej decyzji.</li></ol>\n<ol><li>Argument 1 - czynnik zewnetrzny: Kazanie ksiedza (&quot;kunigo prakalba ir popierius&quot;) bylo tym impulsem, ktory poruszy w Petrasie nowe mysli (&quot;najas mintis sukele&quot;). To wskazuje, ze idealy patriotyczne zostaly zasianie z zewnatrz, ale trafiles na podatny grunt.</li></ol>\n<ol><li>Argument 2 - wewnetrzny idealizm Petrasa: Petras byl mlody, szczesliwy, pelen energii - &quot;jauni ir gražūs, abu mylėjo vienas antrą&quot;. Jego decyzja o dolaczeniu do powstancow swiadczy o tym, ze szczescie rodzinne, choć realne, okazalo sie niewystarczajace wobec powinnosci wobec ojczyzny.</li></ol>\n<ol><li>Argument 3 - symbolika zbierania zelaza: &quot;ėmė karštesnieji nešti pas kalvį visokius geležgalius&quot; - zbieranie zelastwa do kowala na bron to symbol wspolnotowego dzialania; Petras zostal wciagniety w zbiorowy zryw, nie tylko indywidualny wybor.</li></ol>\n<ol><li>Zakonczenie - refleksja: Tytul &quot;Liūdna pasaka&quot; (Smutna basn) sugeruje, ze wybor Petrasa konczy sie tragicznie. Biliūnas pokazuje, ze konflikty miedzy szczesciem osobistym a patriotycznym obowiazkiem sa tragiczne i nieuchronne.</li></ol>\n<p><strong>Wskazowki do oceny:</strong></p>\n<ul><li>Kat. A: Teza musi byc sformulowana - np. &quot;Petras Banys priartėjo prie sukilėlių tiek dėl patriotizmo, tiek dėl bendruomenes spaudimo&quot; lub podobna.</li><li>Kat. B: Uzasadnienie - co najmniej dwa argumenty z tekstu z cytatami.</li><li>Kat. C: Nie popelniac bledow rzeczowych (np. mylnie interpretowac postaci lub daty).</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - TEMAT 2: Interpretacja wiersza Bernardasa Brazdžionisa &quot;De profundis&quot;</h4>\n<p><strong>Teza interpretacyjna:</strong> Wiersz &quot;De profundis&quot; jest poetycka modlitwa czlowieka zalamanego, ktory z glebokosci cierpienia zwraca sie do Boga jako jedynego zrodla nadziei i swiatla.</p>\n<p><strong>Plan interpretacji:</strong></p>\n<ol><li>Wstep - tytuł i kontekst: &quot;De profundis&quot; to latynska fraza z Psalmu 130 (&quot;Z glebin wolam do Ciebie, Panie&quot;). Wiersz zostal napisany 1943.I.27 - w czasie II wojny swiatowej i sowieckiej/nazistowskiej okupacji Litwy. Kontekst historyczny ma kluczowe znaczenie dla rozumienia glebokosci cierpienia.</li></ol>\n<ol><li>Analiza obrazow poetyckich:</li></ol>\n<ul><li>&quot;Iš gilumos šaukiuos Tavęs, o Viešpatie&quot; - refren wolatywny; powtorzenie wzmacnia intensywnosc bloganosci i desperacji.</li><li>&quot;Iš gilumos susopusios širdies&quot; - zranione serce symbolizuje indywidualne i zbiorowe cierpienie narodu.</li><li>&quot;Einu Tavęs, Paguodos Žodžio ieškoti&quot; - ruch ku Bogu jako droga szukania pociechy.</li><li>&quot;vidurnakčio Žvaigždės&quot; - gwiazda polnocna jako symbol orientacji, nadziei w ciemnosci (metafora).</li></ul>\n<ol><li>Motyw swiatla i ciemnosci: ciemnosc nocy (vidurnaktis) kontrastuje z gwiazda i prosba &quot;nušviesk&quot; (oswiec). Swiatlo Boga jest jedyna odpowiedzia na mrok.</li></ol>\n<ol><li>Warstwa religijna i patriotyczna: Brazdžionis laczyl wiare katolicka z losem narodu. &quot;Mūsų rytdieną nušviesk&quot; (oswiec nasza jutrzejszosc) to nie tylko osobista prosba - to modlitwa za caly narod litewski w tragicznym czasie.</li></ol>\n<ol><li>Zakonczenie: Wiersz konczy sie nadal prosbą - nie ma odpowiedzi, co wzmacnia poczucie trwania w nadziei wbrew rozpaczy. &quot;De profundis&quot; jest poetyckim swiadectwem wiary jako jedynej ostoi w mroku dziejow.</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 3, max 30 pkt - temat 1 lub temat 2):<br><br><strong>TEMAT 1 - Rozprawka (max 30 pkt):</strong><br>- A. Sformulowanie stanowiska: 0-3-6 pkt<br>- B. Uzasadnienie stanowiska: 0-4-6-9-12 pkt<br>- C. Poprawnosc rzeczowa: 0-1-2 pkt<br>- D. Zamysl kompozycyjny: 0-2-4 pkt<br>- E. Spojnosc lokalna: 0-1-2 pkt<br>- F. Styl tekstu: 0-1-3 pkt<br>- G. Poprawnosc jezykowa: 0-2-4 pkt<br>- H. Poprawnosc zapisu: 0-2-4 pkt<br>- UWAGA: jesli A=0 pkt - reszta = 0; jesli A=3 i B=0 - reszta = 0; praca ponizej 250 slow - tylko A+B+C<br><br><strong>TEMAT 2 - Interpretacja wiersza (max 30 pkt):</strong><br>- A. Koncepcja interpretacyjna: 0-2-4-6 pkt<br>- B. Uzasadnienie tezy: 0-4-8-12 pkt<br>- C. Poprawnosc rzeczowa: 0-1-2 pkt<br>- D. Zamysl kompozycyjny: 0-2-4 pkt<br>- E. Spojnosc lokalna: 0-1-2 pkt<br>- F. Styl tekstu: 0-1-3 pkt<br>- G. Poprawnosc jezykowa: 0-2-4 pkt<br>- H. Poprawnosc zapisu: 0-2-4 pkt<br>- UWAGA: jesli A=0 - reszta = 0; jesli A=2 i B=0 - reszta = 0; ponizej 250 slow - tylko A+B+C</blockquote>\n<p>Co zapamietac?</p>\n<ol><li>Najwazniejsza kategoria to A (teza/stanowisko) - bez niej cala praca moze byc 0 pkt.</li><li>Praca musi miec min. 250 slow - inaczej punktowane sa tylko kategorie A, B, C.</li><li>Blad rzeczowy kardynalny dyskwalifikuje cala prace (0 pkt).</li><li>Temat 1: odwolania do fragmentow &quot;Liūdna pasaka&quot; sa obowiazkowe - &quot;remdamiesi pateiktomis ištraukomis ir visu kūriniu&quot;.</li><li>Temat 2: teza musi byc sformulowana wyraznie i poparta analiza konkretnych srodkow poetyckich wiersza Brazdžionisa.</li></ol>"}]}