{"id":"maturazai-polski-f2015-2015-pr/zad/2","paper_id":"maturazai-polski-f2015-2015-pr","number":"2","points":40,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Dokonaj interpretacji porownawczej podanych tekstow.\n\nDokonaj interpretacji porownawczej podanych tekstow. Twoja praca powinna liczyc co najmniej 300 slow.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wiersz Zygmunta Krasinskiego Na Sybir! oraz piesn Jacka Kaczmarskiego Zeslanie studentow podejmuja ten sam temat -- zeslania na Syberie jako doswiadczenia polskiego losu pod zaborem i w czasach komunistycznych -- jednak czynia to w sposob zasadniczo odmienny, co pozwala uchwycic roznice miedzy romantyczna a wspolczesna wrażliwoscia wobec cierpienia i represji.\n\nKrasinski pisze z perspektywy podmiotu lirycznego, ktory antycypuje wlasne zeslanie. Caly wiersz jest monologiem skierowanym do bliskich -- apostrofa \"wam\" organizuje kazda ze strof, nadajac utworowi ton pozegnania. Podmiot porownuje swoje odejscie do zjawisk ulotnych i nieuchwytnych: fali, ptaka, snu. Te trzy porownania, oparte na anafore \"Sprzed ocz wam znikne\", buduja narastajace poczucie nieodwracalnosci -- kazdy kolejny obraz jest bardziej niematerialny niz poprzedni. Fala jest jeszcze fizyczna, ptak -- widzialny, sen -- juz calkowicie bezcielesny. Podmiot Krasinskiego sytuuje sie w tradycji romantycznej martyrologii: jest jednostka samotna, wyizolowana, ktorej odejscie przypomina smierc. Porownanie do dusz \"z trumny lecacych do Boga\" wyraznie laczy zeslanie z umieraniem, a caly wiersz utrzymany jest w tonacji elegijnej.\n\nJednak w ostatniej strofie nastepuje przelom znaczeniowy. Podmiot odruca metafizyczna pociech -- \"Lecz nie polece ku wiecznej krainie, / Lecz nie odejde ku kwiecistszym brzegom!\" -- i konfrontuje sie z brutalna rzeczywistoscia: to kat popedzi go ku Sybiru sniegom. Ow kontrast miedzy poetycka wzniosloscia trzech pierwszych strof a trzeźwym, gorzkim zakonczeniem stanowi klucz do interpretacji: Krasinski demaskuje niewystarczalnosc romantycznych metafor wobec realnosci cierpienia. Piesn nie jest poetycka, smierc nie jest wzniosla -- jest kara wymierzona przez kata. A pamiec o zeslancu \"z serc uplynie\" -- ostatni wers niesie w sobie najokrutniejsza prawde: zapomnienie.\n\nKaczmarski podchodzi do tematu zeslania w sposob diametralnie rozny. Zamiast monologu jednostki samotnej mamy opis grupowy -- zeslanych studentow, z ktorych kazdy reaguje na sytuacje inaczej. Podmiot liryczny nie jest jednym z nich, lecz obserwatorem, ktory relacjonuje scene z pozoru spokojnie, niemal reportazowo. Kaczmarski rezygnuje z romantycznej wznioslosci i patosu -- jego jezyk jest oszczedny, konkretny, nasycony detalami: mokre ubrania, zdretwiala noga, sciagniete buty, karabin odrzucony przez pijanego zoldaka. Ta fizycznosc i przyziemnosc doswiadczenia kontrastuje z romantyczna niematerialnoscia obrazow Krasinskiego.\n\nKluczowa role w wierszu Kaczmarskiego pelni motyw edukacji, ktory organizuje caly tekst. Syberia to \"skrocony kurs geografii\", droga -- \"lekcja historii\", katorga -- \"egzamin wstepny\", ocena ze sprawowania jest \"naganna\". Ten rozbudowany koncept szkolny pelni podwojna funkcje: z jednej strony ironicznie obniża patetycznosc tematu (zeslanie jako \"lekcja\"), z drugiej -- wskazuje, ze doswiadczenie represji jest w polskiej historii czyms powtarzalnym, niemal rutynowym, czego mozna sie \"nauczyc\" z podrecznika. Studenci Kaczmarskiego nie sa heroicznymi meczennikami -- sa zwyklymi mlodymi ludzmi, ktorzy mysla o ojcach, o walce, o pisaniu, o ucieczce. Jeden uklada droge powrotna \"przez biale wiorsty papieru\" -- ten obraz laczy biel syberyjskiego sniegu z bialym papierem mapy, sugerujac, ze droga powrotna istnieje jedynie w wyobrazni, na papierze.\n\nOba wiersze wykorzystuja motyw przestrzeni, ale w rozny sposob. U Krasinskiego przestrzen jest abstrakcyjna i symboliczna -- \"nieskonczonosc swiata\", \"wieczna kraina\", \"kwiecistsze brzegi\" -- to przestrzen metafizyczna, w ktorej zeslanie staje sie odmiana smierci. U Kaczmarskiego przestrzen jest konkretna i polityczna -- \"wielka mapa Imperium\", ktora otwiera i zamyka wiersz, stanowi klamre kompozycyjna i jednoczesnie symbol totalitarnej wladzy. Mapa nie jest neutralnym narzedziem geograficznym, lecz manifestacja imperialnej potegi, pod ktora -- dosłownie i metaforycznie -- znajduja sie mali ludzie.\n\nRoznice formalne miedzy tekstami rowniez sa znaczace. Krasinski pisze regularnym wierszem sylabotonicznym z rymami przeplatanymi, co nadaje utworowi melodyjnosc i podnioslosc -- forme odpowiednia dla romantycznej elegii. Kaczmarski uzywa wersow krotszych, oszczednych, bez interpunkcji (poza myslnikami), co tworzy wrazenie pospiechu, staccata, raportu z drogi. Brak rymów i regularnosci metrycznej odpowiada chaotycznej rzeczywistosci zeslania.\n\nZestawienie obu tekstow prowadzi do fundamentalnego wniosku o ciaglosci polskiego doswiadczenia historycznego. Krasinski pisal w 1845 roku, Kaczmarski w 1980 -- dzieli ich ponad sto trzydziesci lat, a temat pozostaje ten sam: Polacy zsylani na Sybir przez imperia. Jednak zmienia sie sposob mowienia o tym doswiadczeniu. Romantyczna wznioslosc i martyrologiczny patos ustepuja miejsca ironii, konkretnemu detailowi i zbiorowemu portretowi. Kaczmarski nie neguje Krasinskiego -- raczej go uzupelnia, pokazujac, ze cierpienie zeslania ma nie tylko wymiar metafizyczny, ale takze prozaiczny, cielesny, codzienny. I ze powtarzalnosc tego doswiadczenia w polskiej historii jest moze najbardziej przejmujacym aspektem obu tych utworow.\n\nW realizacji zadania istotne jest porownywanie (najlepiej rownolegle) obu tekstow.\nJesli zdajacy podejmuje sie interpretacji najpierw pierwszego tekstu, to interpretujac drugi tekst, powinien nawiazywac w swoim porownaniu do pierwszego tekstu.\nKrotkie, dwu- czy trzyzdaniowe porownanie utworow literackich na koncu wypracowania jest niewystarczajace.\nOba teksty podejmuja temat zeslania na Sybir w kontekscie polskiego doswiadczenia historycznego -- romantycznego i wspolczesnego.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Język polski · Matura · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Dokonaj interpretacji porownawczej podanych tekstow.</p>\n<p>Dokonaj interpretacji porownawczej podanych tekstow. Twoja praca powinna liczyc co najmniej 300 slow.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p>Wiersz Zygmunta Krasinskiego Na Sybir! oraz piesn Jacka Kaczmarskiego Zeslanie studentow podejmuja ten sam temat -- zeslania na Syberie jako doswiadczenia polskiego losu pod zaborem i w czasach komunistycznych -- jednak czynia to w sposob zasadniczo odmienny, co pozwala uchwycic roznice miedzy romantyczna a wspolczesna wrażliwoscia wobec cierpienia i represji.</p>\n<p>Krasinski pisze z perspektywy podmiotu lirycznego, ktory antycypuje wlasne zeslanie. Caly wiersz jest monologiem skierowanym do bliskich -- apostrofa &quot;wam&quot; organizuje kazda ze strof, nadajac utworowi ton pozegnania. Podmiot porownuje swoje odejscie do zjawisk ulotnych i nieuchwytnych: fali, ptaka, snu. Te trzy porownania, oparte na anafore &quot;Sprzed ocz wam znikne&quot;, buduja narastajace poczucie nieodwracalnosci -- kazdy kolejny obraz jest bardziej niematerialny niz poprzedni. Fala jest jeszcze fizyczna, ptak -- widzialny, sen -- juz calkowicie bezcielesny. Podmiot Krasinskiego sytuuje sie w tradycji romantycznej martyrologii: jest jednostka samotna, wyizolowana, ktorej odejscie przypomina smierc. Porownanie do dusz &quot;z trumny lecacych do Boga&quot; wyraznie laczy zeslanie z umieraniem, a caly wiersz utrzymany jest w tonacji elegijnej.</p>\n<p>Jednak w ostatniej strofie nastepuje przelom znaczeniowy. Podmiot odruca metafizyczna pociech -- &quot;Lecz nie polece ku wiecznej krainie, / Lecz nie odejde ku kwiecistszym brzegom!&quot; -- i konfrontuje sie z brutalna rzeczywistoscia: to kat popedzi go ku Sybiru sniegom. Ow kontrast miedzy poetycka wzniosloscia trzech pierwszych strof a trzeźwym, gorzkim zakonczeniem stanowi klucz do interpretacji: Krasinski demaskuje niewystarczalnosc romantycznych metafor wobec realnosci cierpienia. Piesn nie jest poetycka, smierc nie jest wzniosla -- jest kara wymierzona przez kata. A pamiec o zeslancu &quot;z serc uplynie&quot; -- ostatni wers niesie w sobie najokrutniejsza prawde: zapomnienie.</p>\n<p>Kaczmarski podchodzi do tematu zeslania w sposob diametralnie rozny. Zamiast monologu jednostki samotnej mamy opis grupowy -- zeslanych studentow, z ktorych kazdy reaguje na sytuacje inaczej. Podmiot liryczny nie jest jednym z nich, lecz obserwatorem, ktory relacjonuje scene z pozoru spokojnie, niemal reportazowo. Kaczmarski rezygnuje z romantycznej wznioslosci i patosu -- jego jezyk jest oszczedny, konkretny, nasycony detalami: mokre ubrania, zdretwiala noga, sciagniete buty, karabin odrzucony przez pijanego zoldaka. Ta fizycznosc i przyziemnosc doswiadczenia kontrastuje z romantyczna niematerialnoscia obrazow Krasinskiego.</p>\n<p>Kluczowa role w wierszu Kaczmarskiego pelni motyw edukacji, ktory organizuje caly tekst. Syberia to &quot;skrocony kurs geografii&quot;, droga -- &quot;lekcja historii&quot;, katorga -- &quot;egzamin wstepny&quot;, ocena ze sprawowania jest &quot;naganna&quot;. Ten rozbudowany koncept szkolny pelni podwojna funkcje: z jednej strony ironicznie obniża patetycznosc tematu (zeslanie jako &quot;lekcja&quot;), z drugiej -- wskazuje, ze doswiadczenie represji jest w polskiej historii czyms powtarzalnym, niemal rutynowym, czego mozna sie &quot;nauczyc&quot; z podrecznika. Studenci Kaczmarskiego nie sa heroicznymi meczennikami -- sa zwyklymi mlodymi ludzmi, ktorzy mysla o ojcach, o walce, o pisaniu, o ucieczce. Jeden uklada droge powrotna &quot;przez biale wiorsty papieru&quot; -- ten obraz laczy biel syberyjskiego sniegu z bialym papierem mapy, sugerujac, ze droga powrotna istnieje jedynie w wyobrazni, na papierze.</p>\n<p>Oba wiersze wykorzystuja motyw przestrzeni, ale w rozny sposob. U Krasinskiego przestrzen jest abstrakcyjna i symboliczna -- &quot;nieskonczonosc swiata&quot;, &quot;wieczna kraina&quot;, &quot;kwiecistsze brzegi&quot; -- to przestrzen metafizyczna, w ktorej zeslanie staje sie odmiana smierci. U Kaczmarskiego przestrzen jest konkretna i polityczna -- &quot;wielka mapa Imperium&quot;, ktora otwiera i zamyka wiersz, stanowi klamre kompozycyjna i jednoczesnie symbol totalitarnej wladzy. Mapa nie jest neutralnym narzedziem geograficznym, lecz manifestacja imperialnej potegi, pod ktora -- dosłownie i metaforycznie -- znajduja sie mali ludzie.</p>\n<p>Roznice formalne miedzy tekstami rowniez sa znaczace. Krasinski pisze regularnym wierszem sylabotonicznym z rymami przeplatanymi, co nadaje utworowi melodyjnosc i podnioslosc -- forme odpowiednia dla romantycznej elegii. Kaczmarski uzywa wersow krotszych, oszczednych, bez interpunkcji (poza myslnikami), co tworzy wrazenie pospiechu, staccata, raportu z drogi. Brak rymów i regularnosci metrycznej odpowiada chaotycznej rzeczywistosci zeslania.</p>\n<p>Zestawienie obu tekstow prowadzi do fundamentalnego wniosku o ciaglosci polskiego doswiadczenia historycznego. Krasinski pisal w 1845 roku, Kaczmarski w 1980 -- dzieli ich ponad sto trzydziesci lat, a temat pozostaje ten sam: Polacy zsylani na Sybir przez imperia. Jednak zmienia sie sposob mowienia o tym doswiadczeniu. Romantyczna wznioslosc i martyrologiczny patos ustepuja miejsca ironii, konkretnemu detailowi i zbiorowemu portretowi. Kaczmarski nie neguje Krasinskiego -- raczej go uzupelnia, pokazujac, ze cierpienie zeslania ma nie tylko wymiar metafizyczny, ale takze prozaiczny, cielesny, codzienny. I ze powtarzalnosc tego doswiadczenia w polskiej historii jest moze najbardziej przejmujacym aspektem obu tych utworow.</p>\n<p>W realizacji zadania istotne jest porownywanie (najlepiej rownolegle) obu tekstow.<br>Jesli zdajacy podejmuje sie interpretacji najpierw pierwszego tekstu, to interpretujac drugi tekst, powinien nawiazywac w swoim porownaniu do pierwszego tekstu.<br>Krotkie, dwu- czy trzyzdaniowe porownanie utworow literackich na koncu wypracowania jest niewystarczajace.<br>Oba teksty podejmuja temat zeslania na Sybir w kontekscie polskiego doswiadczenia historycznego -- romantycznego i wspolczesnego.</p>"}]}