{"id":"maturazai-polski-f2015-2019-pr/zad/2","paper_id":"maturazai-polski-f2015-2019-pr","number":"2","points":40,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2019,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Dokonaj interpretacji porownawczej podanych tekstow.\n\nDokonaj interpretacji porownawczej podanych tekstow. Twoja praca powinna liczyc co najmniej 300 slow.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Wiersz Kazimiery Zawistowskiej Chcialabym, z toba poszedlszy oraz wiersz Boleslawa Lesmiana Dusza w niebiosach podejmuja temat milosci w wymiarze transcendentnym -- obie podmiotki liryczne sytuuja swoje doswiadczenie milosne w przestrzeni pozaziemskiej, w zaswiatach. Jednak wizje milosci przedstawione w tych utworach sa diametralnie rozne: u Zawistowskiej zaswiatowa milosc jest spelnieniem i utopia szczescia, u Lesmiana -- obnazeniem bolesnej prawdy o niespelnioniu i pozorach.\n\nWiersz Zawistowskiej jest monologiem lirycznym kobiety zwracajacej sie do ukochanego. Caly utvor zbudowany jest na trybie warunkowym -- tytulowe \"Chcialabym\" otwiera marzenie o wspolnym odejsciu w zaswiaty, ktore przybieraja tu forme sielskiej, arkadyjskiej przestrzeni. Zaswiaty Zawistowskiej to nie abstrakcyjny raj, lecz \"biala chata\" odcieta od siola, cisza rozlana dokola, wstajace zorze -- krajobraz bliski mlodopolskiej wizji natury jako przestrzeni sacrum. Kochankowie odnajduja tu \"Krolestwo Boze Wielkiej milosci\", co laczy erotyzm z mistycyzmem w sposob typowy dla poetyki Mlodej Polski.\n\nKluczowe dla wiersza Zawistowskiej jest pragnienie zapomnienia: \"I zapomniawszy, czym wpierw bylo zycie\" -- podmiotka chce wymazac dotychczasowe doswiadczenie i rozpoczac egzystencje od nowa, w przestrzeni czystej milosci. Zaswiatowa chata staje sie miejscem, gdzie czas traci znaczenie, a kochankowie przada \"z nieskonczonej kadzieli Wiecznosci / Nic promienista Wiary i Milosci\". Metafora przedzenia laczy codziennosc (kadziel jako narzedzie pracy) z wiecznoscia, a cala wizja ma charakter harmonijny, ciepey, pelny swiatla -- zloto strzechy, jasnosc chaty, wstajace zorze twrza kolorystyke sloneczna i optymistyczna.\n\nZupelnie inny obraz zaswiatow kreuje Lesmian. W Duszy w niebiosach niebo nie jest miejscem spelnienia, lecz miejscem obnazenia. Dusza przybyla do nieba \"na kleczkach\" -- co sugeruje pokore, ale tez znuzenie, cierpienie. Niebo jest dla niej \"boza obczyzna\" -- slowem kluczowym jest tu \"obczyzna\", ktora natychmiast odbiera zaswiatom cieple domowosci, jaka nadaje im Zawistowska. Dusza Lesmiana nie chce patrzec na gwiazdy, nie chce zapomnicc ani wspominac -- jest w stanie zawieszenia, ktory kontrastuje z entuzjastycznym pragnieniem Zawistowskiej.\n\nPodczas gdy podmiotka Zawistowskiej marzy o milosci idealnej i spelnilonej, dusza u Lesmiana uswiadamia sobie, ze cale jej zycie bylo klamstwem milosnym. Odkrycie to jest bolesne: \"w niekochanych objeciach przemarnowala swe zycie\" -- piescila \"usta nielube i oczy niemilowane\", kryjac swoja rane. Lesmian buduje portret kobiety, ktora przez cale zycie udawala milosc, byla \"losom poslusna\", grala role kochajacej tak przekonujaco, ze \"nikt w jej jasnym usmiechu nie trafil mysla na bole\". To obraz egzystencji zbudowanej na pozorach i samozaparciu -- przeciwienstwo spontanicznego, pelnego pragnienia marzenia Zawistowskiej.\n\nOba wiersze inaczej traktuja motyw prawdy. U Zawistowskiej prawda milosci jest oczywista i bezposrednia -- kochankowie po prostu sa razem, czuja bliskosc, nie potrzebuja slow ani tlumaczen. U Lesmiana prawda jest ukryta, tajona przez cale zycie, a obnaza ja dopiero smierc: \"Smierc w niej obnaza pospieszme prawde tak dlugo tajona\". Niebo staje sie miejscem, gdzie nie mozna juz nic ukryc -- a ta wymuszona szczerosc jest zrodlem leku, nie ulgi. Dusza boi sie, ze kochanek przyjdzie za nia do nieba i \"dawne jej niekochanie zobaczy\". Zamiast radosnego spotkania kochankow (jak w wizji Zawistowskiej) mamy tu perspektywe spotkania, ktore przyniesie bol obnazanej prawdy.\n\nRoznice formalne miedzy tekstami pogqebiaja kontrast znaczeniowy. Zawistowska pisze jeden dlugi, nieprzerwany okres zdaniowy -- caly wiersz to jedno rozbudowane zdanie warunkowe, co tworzy wrazenie potoku marzen, nieprzerwanego strumienia pragnienia. Lesmian uzywa dwuwersowych strof z wyrazna cezura, co nadaje wierszowi rytm balladowy, narracyjny -- kazdy dystych przynosi nowa informacje, budujac stopniowo historie zycia i smierci bohaterki.\n\nKolorystyka obu utworow rowniez sie rozni. Zawistowska operuje barwami cieplymi i jasnymi: biel chaty, zloto strzechy, blekity, zorze. Lesmian jest bardziej oszczedny w kolorystyce -- dominuje abstrakcyjny blekit nieba, ale bez ciepla i zlocistosci. Swiatlo u Lesmiana nie ogrzewa, lecz obnaza.\n\nZestawienie obu wierszy prowadzi do wniosku, ze literatura polska przelomy XIX i XX wieku na dwa zasadniczo rozne sposoby ujmowala relacje miedzy miloscia a transcendencja. Zawistowska, poetka mlodopolska, tworzy utopie milosci idealnej, w ktorej zaswiaty sa przedluzeniem i sublimacja ziemskiego uczucia -- smierc nie rozdziela kochankow, lecz laczy ich w doskonalszym wymiarze. Lesmian natomiast wykorzystuje perspektywe smierci i zaswiatow do demaskacji pozorów milosci -- niebo nie jest miejscem spelnienia, lecz sadnym zwierciadlem, w ktorym obnaza sie cala prawda o relacji.\n\nOba utwory lacza jednak przekonanie, ze milosc -- czy to spelnionia, czy pozorowana -- jest centralnym doswiadczeniem ludzkiego zycia, ktore nie konczy sie ze smiercia, lecz znajduje swoj ciag dalszy w zaswiatach. Roznica polega na tym, ze u Zawistowskiej ta kontynuacja jest nagroda, a u Lesmiana -- kara za zyciowe klmamstwo.\n\nW realizacji zadania istotne jest porownywanie (najlepiej rownolegle) obu tekstow.\nJesli zdajacy podejmuje sie interpretacji najpierw pierwszego tekstu, to interpretujac drugi tekst, powinien nawiazywac w swoim porownaniu do pierwszego tekstu.\nKrotkie, dwu- czy trzyzdaniowe porownanie utworow na koncu wypracowania jest niewystarczajace.\nOba teksty podejmuja temat milosci, zycia po smierci i relacji miedzy kochankami w wymiarze transcendentnym -- jednak w sposob zasadniczo odmienny.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Język polski · Matura · 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Dokonaj interpretacji porownawczej podanych tekstow.</p>\n<p>Dokonaj interpretacji porownawczej podanych tekstow. Twoja praca powinna liczyc co najmniej 300 slow.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p>Wiersz Kazimiery Zawistowskiej Chcialabym, z toba poszedlszy oraz wiersz Boleslawa Lesmiana Dusza w niebiosach podejmuja temat milosci w wymiarze transcendentnym -- obie podmiotki liryczne sytuuja swoje doswiadczenie milosne w przestrzeni pozaziemskiej, w zaswiatach. Jednak wizje milosci przedstawione w tych utworach sa diametralnie rozne: u Zawistowskiej zaswiatowa milosc jest spelnieniem i utopia szczescia, u Lesmiana -- obnazeniem bolesnej prawdy o niespelnioniu i pozorach.</p>\n<p>Wiersz Zawistowskiej jest monologiem lirycznym kobiety zwracajacej sie do ukochanego. Caly utvor zbudowany jest na trybie warunkowym -- tytulowe &quot;Chcialabym&quot; otwiera marzenie o wspolnym odejsciu w zaswiaty, ktore przybieraja tu forme sielskiej, arkadyjskiej przestrzeni. Zaswiaty Zawistowskiej to nie abstrakcyjny raj, lecz &quot;biala chata&quot; odcieta od siola, cisza rozlana dokola, wstajace zorze -- krajobraz bliski mlodopolskiej wizji natury jako przestrzeni sacrum. Kochankowie odnajduja tu &quot;Krolestwo Boze Wielkiej milosci&quot;, co laczy erotyzm z mistycyzmem w sposob typowy dla poetyki Mlodej Polski.</p>\n<p>Kluczowe dla wiersza Zawistowskiej jest pragnienie zapomnienia: &quot;I zapomniawszy, czym wpierw bylo zycie&quot; -- podmiotka chce wymazac dotychczasowe doswiadczenie i rozpoczac egzystencje od nowa, w przestrzeni czystej milosci. Zaswiatowa chata staje sie miejscem, gdzie czas traci znaczenie, a kochankowie przada &quot;z nieskonczonej kadzieli Wiecznosci / Nic promienista Wiary i Milosci&quot;. Metafora przedzenia laczy codziennosc (kadziel jako narzedzie pracy) z wiecznoscia, a cala wizja ma charakter harmonijny, ciepey, pelny swiatla -- zloto strzechy, jasnosc chaty, wstajace zorze twrza kolorystyke sloneczna i optymistyczna.</p>\n<p>Zupelnie inny obraz zaswiatow kreuje Lesmian. W Duszy w niebiosach niebo nie jest miejscem spelnienia, lecz miejscem obnazenia. Dusza przybyla do nieba &quot;na kleczkach&quot; -- co sugeruje pokore, ale tez znuzenie, cierpienie. Niebo jest dla niej &quot;boza obczyzna&quot; -- slowem kluczowym jest tu &quot;obczyzna&quot;, ktora natychmiast odbiera zaswiatom cieple domowosci, jaka nadaje im Zawistowska. Dusza Lesmiana nie chce patrzec na gwiazdy, nie chce zapomnicc ani wspominac -- jest w stanie zawieszenia, ktory kontrastuje z entuzjastycznym pragnieniem Zawistowskiej.</p>\n<p>Podczas gdy podmiotka Zawistowskiej marzy o milosci idealnej i spelnilonej, dusza u Lesmiana uswiadamia sobie, ze cale jej zycie bylo klamstwem milosnym. Odkrycie to jest bolesne: &quot;w niekochanych objeciach przemarnowala swe zycie&quot; -- piescila &quot;usta nielube i oczy niemilowane&quot;, kryjac swoja rane. Lesmian buduje portret kobiety, ktora przez cale zycie udawala milosc, byla &quot;losom poslusna&quot;, grala role kochajacej tak przekonujaco, ze &quot;nikt w jej jasnym usmiechu nie trafil mysla na bole&quot;. To obraz egzystencji zbudowanej na pozorach i samozaparciu -- przeciwienstwo spontanicznego, pelnego pragnienia marzenia Zawistowskiej.</p>\n<p>Oba wiersze inaczej traktuja motyw prawdy. U Zawistowskiej prawda milosci jest oczywista i bezposrednia -- kochankowie po prostu sa razem, czuja bliskosc, nie potrzebuja slow ani tlumaczen. U Lesmiana prawda jest ukryta, tajona przez cale zycie, a obnaza ja dopiero smierc: &quot;Smierc w niej obnaza pospieszme prawde tak dlugo tajona&quot;. Niebo staje sie miejscem, gdzie nie mozna juz nic ukryc -- a ta wymuszona szczerosc jest zrodlem leku, nie ulgi. Dusza boi sie, ze kochanek przyjdzie za nia do nieba i &quot;dawne jej niekochanie zobaczy&quot;. Zamiast radosnego spotkania kochankow (jak w wizji Zawistowskiej) mamy tu perspektywe spotkania, ktore przyniesie bol obnazanej prawdy.</p>\n<p>Roznice formalne miedzy tekstami pogqebiaja kontrast znaczeniowy. Zawistowska pisze jeden dlugi, nieprzerwany okres zdaniowy -- caly wiersz to jedno rozbudowane zdanie warunkowe, co tworzy wrazenie potoku marzen, nieprzerwanego strumienia pragnienia. Lesmian uzywa dwuwersowych strof z wyrazna cezura, co nadaje wierszowi rytm balladowy, narracyjny -- kazdy dystych przynosi nowa informacje, budujac stopniowo historie zycia i smierci bohaterki.</p>\n<p>Kolorystyka obu utworow rowniez sie rozni. Zawistowska operuje barwami cieplymi i jasnymi: biel chaty, zloto strzechy, blekity, zorze. Lesmian jest bardziej oszczedny w kolorystyce -- dominuje abstrakcyjny blekit nieba, ale bez ciepla i zlocistosci. Swiatlo u Lesmiana nie ogrzewa, lecz obnaza.</p>\n<p>Zestawienie obu wierszy prowadzi do wniosku, ze literatura polska przelomy XIX i XX wieku na dwa zasadniczo rozne sposoby ujmowala relacje miedzy miloscia a transcendencja. Zawistowska, poetka mlodopolska, tworzy utopie milosci idealnej, w ktorej zaswiaty sa przedluzeniem i sublimacja ziemskiego uczucia -- smierc nie rozdziela kochankow, lecz laczy ich w doskonalszym wymiarze. Lesmian natomiast wykorzystuje perspektywe smierci i zaswiatow do demaskacji pozorów milosci -- niebo nie jest miejscem spelnienia, lecz sadnym zwierciadlem, w ktorym obnaza sie cala prawda o relacji.</p>\n<p>Oba utwory lacza jednak przekonanie, ze milosc -- czy to spelnionia, czy pozorowana -- jest centralnym doswiadczeniem ludzkiego zycia, ktore nie konczy sie ze smiercia, lecz znajduje swoj ciag dalszy w zaswiatach. Roznica polega na tym, ze u Zawistowskiej ta kontynuacja jest nagroda, a u Lesmiana -- kara za zyciowe klmamstwo.</p>\n<p>W realizacji zadania istotne jest porownywanie (najlepiej rownolegle) obu tekstow.<br>Jesli zdajacy podejmuje sie interpretacji najpierw pierwszego tekstu, to interpretujac drugi tekst, powinien nawiazywac w swoim porownaniu do pierwszego tekstu.<br>Krotkie, dwu- czy trzyzdaniowe porownanie utworow na koncu wypracowania jest niewystarczajace.<br>Oba teksty podejmuja temat milosci, zycia po smierci i relacji miedzy kochankami w wymiarze transcendentnym -- jednak w sposob zasadniczo odmienny.</p>"}]}