Temat 1.
Tak łatwo i tak bardzo przyzwyczajamy się do tego, co stale słyszymy lub oglądamy,
że nieraz dopiero groteskowe udziwnienie rzeczywistości otwiera nam oczy.
Na podstawie: Stefan Garczyński, Anatomia komizmu, Poznań 1989.
Kreowanie świata przedstawionego za pomocą groteski i funkcja tego zabiegu
w danym utworze literackim. Punktem wyjścia do rozważań uczyń powyższy cytat.
W pracy odwołaj się do:
Mistrza i Małgorzaty Michaiła Bułhakowa
innych utworów literackich
wybranego kontekstu.
KONSPEKT WYPRACOWANIA (Temat 1 - groteska)
\nTEZA: Groteska, czyli swiadoma deformacja rzeczywistosci laczaca komizm z grozą, fantastyke z realizmem, sluzy w literaturze obnazaniu absurdow swiata - zwlaszcza systemow totalitarnych, hipokryzji spolecznej i mechanizmow zniewolenia czlowieka. Jak zauwaza Garczynski, dopiero groteskowe udziwnienie zmusza nas do dostrzezenia tego, co spowszednialo.
\nWSTEP: Zdefiniowac groteske (kategoria estetyczna laczaca przeciwienstwa: tragizm i komizm, wzniosłosc i trywialnosc, realne i fantastyczne; efekt: zdziwienie, niepokoj, dystans poznawczy). Nawiazac do cytatu: groteska jako narzedzie 'otwierania oczu'.
\nARGUMENT 1 - MISTRZ I MALGORZATA Michaila Bulhakowa (lektura obowiazkowa, zakres rozszerzony):
\nARGUMENT 2 - inny utwor literacki (do wyboru), np.:
\nKONTEKST (do wyboru):
\nZAKONCZENIE: Synteza - groteska nie jest celem samym w sobie, lecz narzedziem poznawczym i krytycznym. Poprzez zaburzenie 'normalnosci' pisarze zmuszaja czytelnika do zdemaskowania mechanizmow, ktore na co dzien wydaja sie oczywiste. Potwierdzenie mysli Garczynskiego: udziwnienie otwiera oczy na ukryta prawde o swiecie.
\nWSKAZOWKI REDAKCYJNE: min. 400 wyrazow; odwolaj sie wprost do cytatu; omow ZARAZ sposob kreacji (jak) ORAZ funkcje (po co); siegnij do konkretnych scen i elementow struktury (narracja dwuplanowa, kompozycja szkatulkowa); unikaj streszczania - argumentuj.
\nOGÓLNE ZASADY OCENIANIA WYPRACOWANIA (poziom rozszerzony, maksymalnie 35 punktów).
\nOgólne zasady:
\nKRYTERIUM 1. SPEŁNIENIE FORMALNYCH WARUNKÓW POLECENIA (max 1 pkt):
1 pkt - w wypracowaniu nie występuje błąd kardynalny ORAZ jest odwołanie do lektury obowiązkowej z listy lektur zamieszczonej w arkuszu ORAZ wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu ORAZ przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną.
0 pkt - wypracowanie nie spełnia któregokolwiek z warunków ALBO wypowiedź jest napisana w formie planu albo w punktach.
UWAGA: Jeżeli w kryterium 1 przyznano 0 pkt, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o całkowicie nieuprawnionej interpretacji lektury obowiązkowej (falsyfikacja utworu) w zakresie: a) głównych wątków utworu; b) losów głównych bohaterów. Może dotyczyć wyłącznie lektur do omówienia w całości.
Odwołanie do lektury oznacza, że co najmniej jedno zdanie o tej lekturze ma charakter analityczny, a nie tylko informacyjny.
KRYTERIUM 2. KOMPETENCJE LITERACKIE I KULTUROWE (max 16 pkt):
Ocena funkcjonalności wykorzystania utworów wskazanych w poleceniu (lektury obowiązkowej i innych utworów), poziomu argumentacji i erudycyjności wypowiedzi.
Za każdy błąd rzeczowy należy odjąć 1 pkt od ogólnej liczby punktów przyznanych za KLiK (od 0 do 16; bez punktów ujemnych).
Zdający powinien funkcjonalnie wykorzystać znajomość TRZECH utworów literackich (w tym lektury obowiązkowej). Funkcjonalne wykorzystanie = przywołanie elementów struktury utworu (kreacja świata przedstawionego, motywy, tematy, toposy, aluzje) oraz problematyki utworów.
UWAGA: Jeżeli po odjęciu błędów rzeczowych KLiK = 0 pkt, w kryteriach 3 i 4 przyznaje się 0 pkt.
Kontekst funkcjonalny = trafny dobór, pogłębia i rozwija zagadnienie. Kontekst częściowo funkcjonalny = ogranicza się do przywołania (funkcja informacyjna).
KRYTERIUM 3a. STRUKTURA WYPOWIEDZI (max 3 pkt):
3 pkt - elementy treściowe zorganizowane problemowo, podział poprawny w skali ogólnej (wstęp, część zasadnicza, zakończenie) i w zakresie struktury akapitów (dopuszczalna 1 usterka => 2 pkt).
2 pkt - usterki w podziale w skali ogólnej ALBO w zakresie akapitów.
1 pkt - usterki w podziale w skali ogólnej ORAZ w akapitach / częściowo problemowo, częściowo formalnie.
0 pkt - elementy zorganizowane wyłącznie pod względem formalnym (wg kolejności tekstów) albo niezorganizowane.
KRYTERIUM 3b. SPÓJNOŚĆ WYPOWIEDZI (max 3 pkt):
3 pkt - wypowiedź w całości spójna lub nie więcej niż 2 zaburzenia spójności.
2 pkt - 3-5 zaburzeń spójności.
1 pkt - 6-8 zaburzeń spójności LUB wstęp treściowo niespójny z częścią zasadniczą ALBO z zakończeniem.
0 pkt - 9 lub więcej zaburzeń spójności LUB wstęp niespójny z częścią zasadniczą ORAZ zakończeniem.
KRYTERIUM 3c. STYL WYPOWIEDZI (max 1 pkt):
1 pkt - styl w całości lub w przeważającej części stosowny, adekwatny do odmiany pisanej języka oraz do sytuacji komunikacyjnej (jednorodny albo funkcjonalnie niejednorodny).
0 pkt - wypracowanie nie spełnia warunków kategorii 1 pkt.
KRYTERIUM 4a. ZAKRES I POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (max 7 pkt):
Egzaminator ocenia zakres środków językowych (szeroki / zadowalający / wąski) oraz liczbę błędów językowych.
Szeroki zakres: nie więcej niż 3 błędy = 7 pkt; 4-5 błędów = 6 pkt; 6-7 = 5 pkt; 8-9 = 4 pkt; 10-11 = 3 pkt; 12-14 = 2 pkt; 15-17 = 1 pkt; 18+ = 0 pkt.
Zadowalający zakres: do 3 błędów = 6 pkt; 4-5 = 5; 6-7 = 4; 8-9 = 3; 10-11 = 2; 12-14 = 1; 15+ = 0 pkt.
Wąski zakres: do 3 błędów = 5 pkt; 4-5 = 4; 6-7 = 3; 8-9 = 2; 10-11 = 1; 12+ = 0 pkt.
KRYTERIUM 4b. POPRAWNOŚĆ ORTOGRAFICZNA (max 2 pkt):
2 pkt - praca bezbłędna (dysleksja: nie więcej niż 4 błędy).
1 pkt - 1-2 błędy ortograficzne (dysleksja: nie więcej niż 5-6).
0 pkt - 3 lub więcej błędów (dysleksja: 7 lub więcej).
KRYTERIUM 4c. POPRAWNOŚĆ INTERPUNKCYJNA (max 2 pkt):
2 pkt - bezbłędna albo nie więcej niż 5 błędów interpunkcyjnych (dysleksja: nie więcej niż 10).
1 pkt - 6-10 błędów (dysleksja: 11-20).
0 pkt - 11 lub więcej błędów (dysleksja: 21 lub więcej).
JĘZYK, ORTOGRAFIA, INTERPUNKCJA: W latach 2026-2030 poprawne jest stosowanie zarówno pisowni sprzed 31.12.2025, jak i wprowadzonej od 1.01.2026, pod warunkiem konsekwencji.
"}]}