{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2015-05/zad/3","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2015-05","number":"3","points":40,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Завдання 3.\n\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\n\nЗавдання 3. (0-40)\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie (min. 250 slow).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Zadanie 3 to wypracowanie (rozprawka lub interpretacja wiersza) - minimum 250 słów. Poniżej przedstawione są wzorcowe rozwiązania dla obu tematów.**\n\n## TEMAT 1 - Розпочнімо роздуми: чи може гумор бути повчальним?\n\n### Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego (Остап Вишня, «Чухраїнці»)\n\n> «Чухраїнці - це дивацький нарід, що жив у чудернацькій країні «Чукрен» Нарід той завжди чухався »\n> - Остап Вишня, Чухраїнці\n\nTłumaczenie: «Czuchraińcy - to dziwaczny naród, który żył w zadziwiającym kraju «Czukren» Naród ten zawsze się drapał »\n\nPięć «głęboko narodowych cech» Czuchraińców:\n1. «Якби ж знаття?» - Gdybym tylko wiedział (bierność, niewiedzа)\n2. «Забув» - Zapomniałem (nieodpowiedzialność)\n3. «Спізнивсь» - Spóźniłem się (lekceważenie czasu)\n4. «Якось то воно буде!» - Jakoś to będzie (fatalizm)\n5. «Я так і знав» - Wiedziałem, że tak będzie (samozadowolenie po porażce)\n\nTo satyra na ukraiński charakter narodowy - humorystyczna, lecz ucząca rozpoznania i eliminowania własnych wad.\n\n→ **Wniosek:** Humor Остапа Вишні jest pouczający, bo pod maską groteski kryje ostrą krytykę społeczną.\n\n### Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\n**Teza:** Gumor może być повчальним, jeśli skrywa głębszą prawdę o człowieku i społeczeństwie.\n\n**Uzasadnienie z tekstu:**\nОстап Вишня (1889-1956) - klasyk ukraińskiej satiry i humoru. «Чухраїнці» to utwór z gatunku фейлетон сатиричний (felieton satyryczny), w którym pod pozorem opisywania «fikcyjnego narodu» autor opisuje wady realnych Ukraińców. Technika alegorii (алегорія) pozwala krytykować bez bezpośredniego ataku.\n\nPrzykład z innego tekstu kultury: Mikołaj Gogol, «Rewizor» - komedia, w której autor wykpiwa rosyjską biurokrację i korupcję. Śmiech publiczności jest zarazem nauką moralną.\n\n**Wniosek kompozycyjny:** Humor staje się pouczający, gdy jest nie tylko zabawny, ale zmusza odbiorcę do refleksji nad własnym postępowaniem.\n\n### Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nTradycja satyrycznego humoru w literaturze ukraińskiej:\n- **Іван Котляревський** - «Енеїда» (1798): burleska, parodia Wergiliuszowej Eneidy z ukraińskimi realiami - pierwszy nowoczesny utwór literatury ukraińskiej, jednocześnie komiczny i patriotyczny.\n- **Остап Вишня** - «Усмішки» (humoreski) i «Мисливські усмішки» (humoreski myśliwskie) - humor łączony z obserwacją życia codziennego.\n- **Григорій Сковорода** - aforyzmy i bajki z pouczającą pointą.\n\nGumor jako narzędzie wychowawcze znany jest w literaturze światowej (Ezop, Molier, Gogol, Twain) - «через сміх - до правди» (przez śmiech - do prawdy).\n\n## TEMAT 2 - Аналіз вірша Василя Симоненка «Грудочка землі»\n\n### Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\n> «Ті пісні мене найперше вчили\nПоважати труд людський і піт,\nШанувать Вітчизну мою милу,\nБо вона одна на цілий світ.»\n> - Василь Симоненко, Грудочка землі\n\nTłumaczenie: «Te pieśni mnie przede wszystkim uczyły / Szanować ludzką pracę i pot, / Kochać Ojczyznę moją miłą, / Bo ona jedna na cały świat.»\n\n**Teza interpretacyjna:** Wiersz Симоненка to wyznanie patriotycznej miłości do Ojczyzny, wykształconej przez kontakt z naturą, pieśniami ludowymi i pracą - miłości, która staje się integralną częścią tożsamości podmiotu lirycznego.\n\n**Motyw «грудочки землі»** (grudki ziemi) - metafora serca przesiąkniętego miłością do ojczyzny. Podmiot liryczny nosi w piersi «грудочку любимої землі» - to obraz synekdochiczny: część ziemi ojczystej = cała Ojczyzna.\n\n### Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki\n\nStruktura wiersza:\n- 6 strof czterowersowych, rymy krzyżowe (abab),\n- Czas przeszły (минулий час): «ходив», «любились», «вчили» - wspomnienia z dzieciństwa,\n- Czas teraźniejszy i przyszły: «дбає», «буду ділити» - trwałość miłości ojczyźnianej,\n- Środki stylistyczne: эпітети (гомінливі ліси, трепетні ліси), метафора (грудочка землі = miłość ojczyźniana), анафора (повтор «Бо вона одна»).\n\n**Василь Симоненко** (1935-1963) - poeta «шістдесятників» (pokolenia lat 60.), który tworzył w duchu odrodzenia narodowego. Wiersz napisany 26-27.11.1957 - czas odwilży chruszczowskiej, kiedy Ukraińcy mogli znowu pisać o miłości do Ojczyzny.\n\n### Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nMotyw ziemi ojczystej (рідна земля) jest jednym z fundamentalnych w literaturze ukraińskiej:\n- **Тарас Шевченко** - «Заповіт»: «Поховайте та вставайте, кайдани порвіте» - miłość do ziemi ukraińskiej jako nakaz moralny.\n- **Леся Українка** - «Contra spem spero»: miłość do Ojczyzny mimo cierpienia.\n- **Симоненко** wpisuje się w tę tradycję - jego «gruda ziemi» nawiązuje do шевченківського образу Матері-України.\n\nWiersz ma charakter liryki wyznania (лірика сповіді) - podmiot liryczny mówi o własnych przeżyciach i zobowiązaniach wobec Ojczyzny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 3, max 40 pkt):\n>\n> **Kryteria dla obu tematów:**\n> - **A. Sformułowanie stanowiska / koncepcja interpretacyjna:** 0-3-6 pkt (Temat 1) / 0-2-4-6 pkt (Temat 2)\n> - **B. Uzasadnienie stanowiska:** 0-4-6-9-12 pkt\n> - **C. Poprawność rzeczowa:** 0-1-2 pkt\n> - **D. Zamysł kompozycyjny:** 0-2-4 pkt\n> - **E. Spójność lokalna:** 0-1-2 pkt\n> - **F. Styl tekstu:** 0-1-3 pkt\n> - **G. Poprawność językowa:** 0-2-4 pkt\n> - **H. Poprawność zapisu:** 0-2-4 pkt\n>\n> **UWAGA - warunki dyskwalifikujące:**\n> - 0 pkt w kryterium A → 0 pkt łącznie.\n> - A=3 pkt (T1) lub A=2 pkt (T2) i B=0 pkt → 0 pkt łącznie.\n> - Praca poniżej 250 słów → punkty tylko za A, B, C.\n> - Błąd kardynalny rzeczowy → 0 pkt.\n\n**Co zapamiętać?** Wypracowanie musi liczyć minimum 250 słów. Najważniejsze kryteria to A (teza) i B (uzasadnienie). Przy interpretacji wiersza (Temat 2) kluczowe jest sformułowanie własnej tezy interpretacyjnej i jej uzasadnienie cytatami z tekstu. Przy rozprawce (Temat 1) obowiązkowe jest odwołanie do fragmentów Остапа Вишні ORAZ innego tekstu kultury.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Завдання 3.</p>\n<p>Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.</p>\n<p>Завдання 3. (0-40)<br>Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie (min. 250 slow).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Zadanie 3 to wypracowanie (rozprawka lub interpretacja wiersza) - minimum 250 słów. Poniżej przedstawione są wzorcowe rozwiązania dla obu tematów.</strong></p>\n<h4>TEMAT 1 - Розпочнімо роздуми: чи може гумор бути повчальним?</h4>\n<h5>Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego (Остап Вишня, «Чухраїнці»)</h5>\n<blockquote>«Чухраїнці - це дивацький нарід, що жив у чудернацькій країні «Чукрен» Нарід той завжди чухався »<br>- Остап Вишня, Чухраїнці</blockquote>\n<p>Tłumaczenie: «Czuchraińcy - to dziwaczny naród, który żył w zadziwiającym kraju «Czukren» Naród ten zawsze się drapał »</p>\n<p>Pięć «głęboko narodowych cech» Czuchraińców:</p>\n<ol><li>«Якби ж знаття?» - Gdybym tylko wiedział (bierność, niewiedzа)</li><li>«Забув» - Zapomniałem (nieodpowiedzialność)</li><li>«Спізнивсь» - Spóźniłem się (lekceważenie czasu)</li><li>«Якось то воно буде!» - Jakoś to będzie (fatalizm)</li><li>«Я так і знав» - Wiedziałem, że tak będzie (samozadowolenie po porażce)</li></ol>\n<p>To satyra na ukraiński charakter narodowy - humorystyczna, lecz ucząca rozpoznania i eliminowania własnych wad.</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Humor Остапа Вишні jest pouczający, bo pod maską groteski kryje ostrą krytykę społeczną.</p>\n<h5>Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki</h5>\n<p><strong>Teza:</strong> Gumor może być повчальним, jeśli skrywa głębszą prawdę o człowieku i społeczeństwie.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie z tekstu:</strong><br>Остап Вишня (1889-1956) - klasyk ukraińskiej satiry i humoru. «Чухраїнці» to utwór z gatunku фейлетон сатиричний (felieton satyryczny), w którym pod pozorem opisywania «fikcyjnego narodu» autor opisuje wady realnych Ukraińców. Technika alegorii (алегорія) pozwala krytykować bez bezpośredniego ataku.</p>\n<p>Przykład z innego tekstu kultury: Mikołaj Gogol, «Rewizor» - komedia, w której autor wykpiwa rosyjską biurokrację i korupcję. Śmiech publiczności jest zarazem nauką moralną.</p>\n<p><strong>Wniosek kompozycyjny:</strong> Humor staje się pouczający, gdy jest nie tylko zabawny, ale zmusza odbiorcę do refleksji nad własnym postępowaniem.</p>\n<h5>Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński</h5>\n<p>Tradycja satyrycznego humoru w literaturze ukraińskiej:</p>\n<ul><li><strong>Іван Котляревський</strong> - «Енеїда» (1798): burleska, parodia Wergiliuszowej Eneidy z ukraińskimi realiami - pierwszy nowoczesny utwór literatury ukraińskiej, jednocześnie komiczny i patriotyczny.</li><li><strong>Остап Вишня</strong> - «Усмішки» (humoreski) i «Мисливські усмішки» (humoreski myśliwskie) - humor łączony z obserwacją życia codziennego.</li><li><strong>Григорій Сковорода</strong> - aforyzmy i bajki z pouczającą pointą.</li></ul>\n<p>Gumor jako narzędzie wychowawcze znany jest w literaturze światowej (Ezop, Molier, Gogol, Twain) - «через сміх - до правди» (przez śmiech - do prawdy).</p>\n<h4>TEMAT 2 - Аналіз вірша Василя Симоненка «Грудочка землі»</h4>\n<h5>Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego</h5>\n<blockquote>«Ті пісні мене найперше вчили</blockquote>\n<p>Поважати труд людський і піт,<br>Шанувать Вітчизну мою милу,<br>Бо вона одна на цілий світ.»</p>\n<blockquote>- Василь Симоненко, Грудочка землі</blockquote>\n<p>Tłumaczenie: «Te pieśni mnie przede wszystkim uczyły / Szanować ludzką pracę i pot, / Kochać Ojczyznę moją miłą, / Bo ona jedna na cały świat.»</p>\n<p><strong>Teza interpretacyjna:</strong> Wiersz Симоненка to wyznanie patriotycznej miłości do Ojczyzny, wykształconej przez kontakt z naturą, pieśniami ludowymi i pracą - miłości, która staje się integralną częścią tożsamości podmiotu lirycznego.</p>\n<p><strong>Motyw «грудочки землі»</strong> (grudki ziemi) - metafora serca przesiąkniętego miłością do ojczyzny. Podmiot liryczny nosi w piersi «грудочку любимої землі» - to obraz synekdochiczny: część ziemi ojczystej = cała Ojczyzna.</p>\n<h5>Sposób 2 - analiza gramatyczna / kontekst literacki</h5>\n<p>Struktura wiersza:</p>\n<ul><li>6 strof czterowersowych, rymy krzyżowe (abab),</li><li>Czas przeszły (минулий час): «ходив», «любились», «вчили» - wspomnienia z dzieciństwa,</li><li>Czas teraźniejszy i przyszły: «дбає», «буду ділити» - trwałość miłości ojczyźnianej,</li><li>Środki stylistyczne: эпітети (гомінливі ліси, трепетні ліси), метафора (грудочка землі = miłość ojczyźniana), анафора (повтор «Бо вона одна»).</li></ul>\n<p><strong>Василь Симоненко</strong> (1935-1963) - poeta «шістдесятників» (pokolenia lat 60.), który tworzył w duchu odrodzenia narodowego. Wiersz napisany 26-27.11.1957 - czas odwilży chruszczowskiej, kiedy Ukraińcy mogli znowu pisać o miłości do Ojczyzny.</p>\n<h5>Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński</h5>\n<p>Motyw ziemi ojczystej (рідна земля) jest jednym z fundamentalnych w literaturze ukraińskiej:</p>\n<ul><li><strong>Тарас Шевченко</strong> - «Заповіт»: «Поховайте та вставайте, кайдани порвіте» - miłość do ziemi ukraińskiej jako nakaz moralny.</li><li><strong>Леся Українка</strong> - «Contra spem spero»: miłość do Ojczyzny mimo cierpienia.</li><li><strong>Симоненко</strong> wpisuje się w tę tradycję - jego «gruda ziemi» nawiązuje do шевченківського образу Матері-України.</li></ul>\n<p>Wiersz ma charakter liryki wyznania (лірика сповіді) - podmiot liryczny mówi o własnych przeżyciach i zobowiązaniach wobec Ojczyzny.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 3, max 40 pkt):<br><br><strong>Kryteria dla obu tematów:</strong><br>- <strong>A. Sformułowanie stanowiska / koncepcja interpretacyjna:</strong> 0-3-6 pkt (Temat 1) / 0-2-4-6 pkt (Temat 2)<br>- <strong>B. Uzasadnienie stanowiska:</strong> 0-4-6-9-12 pkt<br>- <strong>C. Poprawność rzeczowa:</strong> 0-1-2 pkt<br>- <strong>D. Zamysł kompozycyjny:</strong> 0-2-4 pkt<br>- <strong>E. Spójność lokalna:</strong> 0-1-2 pkt<br>- <strong>F. Styl tekstu:</strong> 0-1-3 pkt<br>- <strong>G. Poprawność językowa:</strong> 0-2-4 pkt<br>- <strong>H. Poprawność zapisu:</strong> 0-2-4 pkt<br><br><strong>UWAGA - warunki dyskwalifikujące:</strong><br>- 0 pkt w kryterium A → 0 pkt łącznie.<br>- A=3 pkt (T1) lub A=2 pkt (T2) i B=0 pkt → 0 pkt łącznie.<br>- Praca poniżej 250 słów → punkty tylko za A, B, C.<br>- Błąd kardynalny rzeczowy → 0 pkt.</blockquote>\n<p><strong>Co zapamiętać?</strong> Wypracowanie musi liczyć minimum 250 słów. Najważniejsze kryteria to A (teza) i B (uzasadnienie). Przy interpretacji wiersza (Temat 2) kluczowe jest sformułowanie własnej tezy interpretacyjnej i jej uzasadnienie cytatami z tekstu. Przy rozprawce (Temat 1) obowiązkowe jest odwołanie do fragmentów Остапа Вишні ORAZ innego tekstu kultury.</p>"}]}