{"id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05/zad/10","paper_id":"maturazai-ukrainski-ukr-pp-2018-05","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-ukrainski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Bazuje na tekscie S. Wakarczuka Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати (zadanie 5).\n\nЗавдання 10. (0-1)\nПоясни своїми словами фразеологізм *час розкидати каміння і час збирати каміння*.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Wyjaśnienie frazeologizmu:** Ludzie powinni analizować sytuację i w zależności od niej umieć podejmować właściwe decyzje - kiedy działać aktywnie (walczyć, protestować), a kiedy spokojnie budować (pracować, tworzyć).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego\n\nFrazeologizm w tekście:\n\n> \"Люди свідомо повинні розуміти, «коли каміння розкидати і коли його час збирати». [ ] Тільки ти сам можеш зрозуміти, коли тобі стояти і відстоювати свою свободу, своє життя, свої права, а коли йти і кожному на своєму місці будувати. Зараз час будувати!\"\n> (С. Вакарчук)\n\nPrzekład frazy: \"kiedy rzucać kamieniami i kiedy je zbierać\"\n\nWłasne wyjaśnienie (parafraza):\nFrazem pochodzi z Biblii (Kohelet 3:5) i oznacza: każda sytuacja wymaga innego postępowania - trzeba umieć rozpoznać, kiedy czas na aktywną walkę (\"розкидати каміння\" = rzucać kamienie = protestować, walczyć) i kiedy czas na spokojną, konstruktywną pracę (\"збирати каміння\" = zbierać kamienie = budować, tworzyć).\n\nW kontekście tekstu Вакарчука oznacza:\n- **Час розкидати каміння** = czas walki o wolność, praw, protestu\n- **Час збирати каміння** = czas budowania, pracy, tworzenia (\"Зараз час будувати!\")\n\n→ **Wniosek:** Frazeologizm wyraża mądrość sytuacyjną - nie zawsze walcz, nie zawsze buduj; zrozum, co jest teraz potrzebne.\n\n## Sposób 2 - analiza frazeologiczna\n\nFrazeologizm jest **cytatem biblijnym przekształconym w przysłowie**: oryginalna metafora kamieni (Kohelet 3:5) w ukraińskiej recepcji stała się symbolem:\n- RZUCANIE kamieni = destrukcja, bunt, walka\n- ZBIERANIE kamieni = konstruktywna praca, odbudowa\n\nWакарчук używa go jako pointy tekstu - wezwanie do działania: \"Зараз час будувати!\" (Teraz czas budować!)\n\n## Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński\n\nKohelet jest księgą mądrości o cyklu życia - \"є час для всього\" (jest czas na wszystko). W ukraińskiej tradycji przysłowie to weszło do języka potocznego jako wyraz dojrzałości i pragmatyzmu. Вакарчук używa go, aby pokazać, że prawdziwy patriotyzm wymaga nie tylko emocji (\"гаряче серце\"), ale i rozumu (\"холодний розум\") - wiedzy, KIEDY działać w jaki sposób.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 10, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - poprawna parafraza wyrażająca ideę podejmowania właściwych decyzji w zależności od sytuacji\n> - **0 pkt** - tłumaczenie dosłowne (o kamieniach) lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Frazeologizm NIE dotyczy dosłownie kamieni - to metafora o umiejętności wyboru właściwego działania w danym momencie. Klucz CKE: \"людини повинні аналізувати ситуацію і вміти приймати правильні рішення\".","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk ukrainski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-ukrainski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Bazuje na tekscie S. Wakarczuka Патріотизм виникає там, де людині є що втрачати (zadanie 5).</p>\n<p>Завдання 10. (0-1)<br>Поясни своїми словами фразеологізм <em>час розкидати каміння і час збирати каміння</em>.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Wyjaśnienie frazeologizmu:</strong> Ludzie powinni analizować sytuację i w zależności od niej umieć podejmować właściwe decyzje - kiedy działać aktywnie (walczyć, protestować), a kiedy spokojnie budować (pracować, tworzyć).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu ukraińskiego</h4>\n<p>Frazeologizm w tekście:</p>\n<blockquote>&quot;Люди свідомо повинні розуміти, «коли каміння розкидати і коли його час збирати». [ ] Тільки ти сам можеш зрозуміти, коли тобі стояти і відстоювати свою свободу, своє життя, свої права, а коли йти і кожному на своєму місці будувати. Зараз час будувати!&quot;<br>(С. Вакарчук)</blockquote>\n<p>Przekład frazy: &quot;kiedy rzucać kamieniami i kiedy je zbierać&quot;</p>\n<p>Własne wyjaśnienie (parafraza):<br>Frazem pochodzi z Biblii (Kohelet 3:5) i oznacza: każda sytuacja wymaga innego postępowania - trzeba umieć rozpoznać, kiedy czas na aktywną walkę (&quot;розкидати каміння&quot; = rzucać kamienie = protestować, walczyć) i kiedy czas na spokojną, konstruktywną pracę (&quot;збирати каміння&quot; = zbierać kamienie = budować, tworzyć).</p>\n<p>W kontekście tekstu Вакарчука oznacza:</p>\n<ul><li><strong>Час розкидати каміння</strong> = czas walki o wolność, praw, protestu</li><li><strong>Час збирати каміння</strong> = czas budowania, pracy, tworzenia (&quot;Зараз час будувати!&quot;)</li></ul>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Frazeologizm wyraża mądrość sytuacyjną - nie zawsze walcz, nie zawsze buduj; zrozum, co jest teraz potrzebne.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza frazeologiczna</h4>\n<p>Frazeologizm jest <strong>cytatem biblijnym przekształconym w przysłowie</strong>: oryginalna metafora kamieni (Kohelet 3:5) w ukraińskiej recepcji stała się symbolem:</p>\n<ul><li>RZUCANIE kamieni = destrukcja, bunt, walka</li><li>ZBIERANIE kamieni = konstruktywna praca, odbudowa</li></ul>\n<p>Wакарчук używa go jako pointy tekstu - wezwanie do działania: &quot;Зараз час будувати!&quot; (Teraz czas budować!)</p>\n<h4>Sposób 3 - kontekst kulturowy ukraiński</h4>\n<p>Kohelet jest księgą mądrości o cyklu życia - &quot;є час для всього&quot; (jest czas na wszystko). W ukraińskiej tradycji przysłowie to weszło do języka potocznego jako wyraz dojrzałości i pragmatyzmu. Вакарчук używa go, aby pokazać, że prawdziwy patriotyzm wymaga nie tylko emocji (&quot;гаряче серце&quot;), ale i rozumu (&quot;холодний розум&quot;) - wiedzy, KIEDY działać w jaki sposób.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 10, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawna parafraza wyrażająca ideę podejmowania właściwych decyzji w zależności od sytuacji<br>- <strong>0 pkt</strong> - tłumaczenie dosłowne (o kamieniach) lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<p>Co zapamiętać? Frazeologizm NIE dotyczy dosłownie kamieni - to metafora o umiejętności wyboru właściwego działania w danym momencie. Klucz CKE: &quot;людини повинні аналізувати ситуацію і вміти приймати правильні рішення&quot;.</p>"}]}