{"id":"wos-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad/21","paper_id":"wos-2005-grudzien-probna-podstawowa","number":"21","points":11,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"probna","year":2005,"month":"grudzien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 21. (11 pkt)\nZapoznaj się z zamieszczonymi niżej materiałami i wykonaj polecenia.\n„( ) Niezależnie od wieku, pozycji i poziomu umysłowego Amerykanie nieustannie\nsię stowarzyszają. Mają nie tylko towarzystwa handlowe i przemysłowe, do których należą\nwszyscy, ale również mnóstwo innych: istnieją stowarzyszenia religijne i moralne,\nstowarzyszenia o poważnym i błahym charakterze, stowarzyszenia zajmujące się ogólnymi\ni bardzo szczegółowymi sprawami, stowarzyszenia wielkie i małe. Amerykanie stowarzyszają\nsię w celu organizowania zabaw, tworzenia seminariów, budowania zajazdów, wznoszenia\nkościołów, rozpowszechniania książek, wysyłania misjonarzy na antypody. W ten właśnie\nsposób zakłada się w Ameryce szpitale, więzienia, szkoły. Amerykanie stowarzyszają się\nrównież po to, by głosić jakąś prawdę lub przez dostarczanie przykładu rozwijać\nw społeczeństwie jakieś uczucia. ( )\nW społeczeństwach demokratycznych ( ) wszyscy obywatele są niezależni i słabi;\nsami nie mogą dokonywać prawie niczego, a żaden z nich nie jest w stanie zmusić innych do\nwspółdziałania. Wszyscy są więc bezradni, jeśli nie nauczą się pomagać sobie dobrowolnie.\nGdyby ludzie żyjący w demokratycznym kraju nie mieli ani prawa, ani ochoty do\njednoczenia się w celach politycznych, ich niezależność narażona byłaby na wielkie ryzyko,\nale mogliby długo zachować swój majątek i wykształcenie. Gdyby zaś nie mieli nawyku\nstowarzyszania się w celach społecznych, w niebezpieczeństwie znalazłaby się sama\ncywilizacja. Społeczeństwo, w którym ludzie straciliby możliwość indywidualnego\ndokonywania wielkich rzeczy, nie zyskując możliwości osiągania ich wysiłkiem zbiorowym,\nszybko powróciłoby do stanu barbarzyństwa. ( )\nTylko w wyniku wzajemnego oddziaływania ludzi na siebie rozwijają się uczucia\ni idee, rośnie serce i rozkwita umysł człowieka. ( )\nSkoro tylko jakąś grupę mieszkańców Stanów Zjednoczonych opanuje uczucie lub\nidea, którą pragną rozpowszechniać, zaczynają poszukiwać się nawzajem, a znalazłszy\njednoczą się. Odtąd nie są już oddzielnymi ludźmi, ale widoczną siłą, której działalność służy\njako przykład, siłą która przemawia i której się słucha.\n10 Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania\nWiedza o społeczeństwie - grudzień 2005 r.\nWkrótce po wejściu do stowarzyszenia politycznego ludzie poznają sposoby\nutrzymania porządku wśród licznej grupy jego członków oraz środki, za pomocą których\nosiąga się zgodne i konsekwentne dążenie do wspólnego celu. Stowarzyszenie polityczne\nuczy również podporządkować własną wolę woli wszystkich, a własne wysiłki dostosować do\npotrzeb wspólnego działania; uczy rzeczy, które są równie niezbędne w stowarzyszeniu\npolitycznym, jak i w społecznym.”\nAlexis de Tocqueville, O demokracji w Ameryce, t. 2, Kraków 1996, ss. 116-120, 126-127.\nA. (0-2) Do podanych w tabeli obszarów życia społecznego, dobierz po jednym\nprzykładzie wymienionych przez autora działań podejmowanych przez stowarzyszenia\nw Ameryce.\nObszary życia społecznego\nPrzykłady działań\n1) gospodarka\n2) edukacja\n3) kultura\n4) religia\nB. (0-2) Podaj po dwa przykłady korzyści, jakie dostrzega Alexis de Tocqueville\nw funkcjonowaniu stowarzyszeń\n1) dla jednostki.\n2) dla społeczeństwa.\nMateriał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 11\nWiedza o społeczeństwie - grudzień 2005 r.\nMateriały źródłowe do zadania 21C\nTabela nr 1.\nLiczebność zarejestrowanych organizacji pozarządowych w Polsce w 2001 r.\nWojewództwo\nLiczba zarejestrowanych\norganizacji\nLiczba zarejestrowanych\norganizacji\nna 10 tys. mieszkańców\nDolnośląskie\n3315\n11,2\nKujawsko-pomorskie\n1928\n9,2\nLubelskie\n2105\n9,4\nLubuskie\n1208\n11,8\nŁódzkie\n2523\n9,7\nMałopolskie\n3853\n11,8\nMazowieckie\n7193\n14,2\nOpolskie\n820\n7,6\nPodkarpackie\n2052\n9,6\nPodlaskie\n1257\n10,5\nPomorskie\n2869\n13,0\nŚląskie\n4536\n9,4\nŚwiętokrzyskie\n1125\n8,5\nWarmińsko-mazurskie\n1705\n11,6\nWielkopolskie\n3616\n10,7\nZachodniopomorskie\n1733\n10,0\nŹródło: Raport Stowarzyszenia KLON/JAWOR 2002, www.ngo.pl\nRysunek nr 1.\n12 Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania\nWiedza o społeczeństwie - grudzień 2005 r.\nC. (0-4) Po przeanalizowaniu danych zawartych w Tabeli nr 1, wypisz poniżej i zaznacz\nna mapie (Rysunek nr 1), zgodnie z podaną legendą, po dwa województwa, w których\njest zarejestrowanych:\n1) najmniej organizacji pozarządowych:\na)\nb)\n2) najwięcej organizacji pozarządowych na 10 tys. mieszkańców:\na)\nb)\nD. (0-3) Wyjaśnij pojęcie „organizacja pozarządowa”. Podaj przykłady dwóch różnych\norganizacji tego typu działających w Polsce.\nOrganizacja pozarządowa\nPrzykłady:\n1.\n2.\nMateriał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 13\nWiedza o społeczeństwie - grudzień 2005 r.","answer":"A","answer_text":"A. (0-2 pkt.)","solution":null,"image":"img/wos-2005-grudzien-probna-podstawowa/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · grudzień 2005 (podstawowa)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 21. (11 pkt)
Zapoznaj się z zamieszczonymi niżej materiałami i wykonaj polecenia.
„( ) Niezależnie od wieku, pozycji i poziomu umysłowego Amerykanie nieustannie
się stowarzyszają. Mają nie tylko towarzystwa handlowe i przemysłowe, do których należą
wszyscy, ale również mnóstwo innych: istnieją stowarzyszenia religijne i moralne,
stowarzyszenia o poważnym i błahym charakterze, stowarzyszenia zajmujące się ogólnymi
i bardzo szczegółowymi sprawami, stowarzyszenia wielkie i małe. Amerykanie stowarzyszają
się w celu organizowania zabaw, tworzenia seminariów, budowania zajazdów, wznoszenia
kościołów, rozpowszechniania książek, wysyłania misjonarzy na antypody. W ten właśnie
sposób zakłada się w Ameryce szpitale, więzienia, szkoły. Amerykanie stowarzyszają się
również po to, by głosić jakąś prawdę lub przez dostarczanie przykładu rozwijać
w społeczeństwie jakieś uczucia. ( )
W społeczeństwach demokratycznych ( ) wszyscy obywatele są niezależni i słabi;
sami nie mogą dokonywać prawie niczego, a żaden z nich nie jest w stanie zmusić innych do
współdziałania. Wszyscy są więc bezradni, jeśli nie nauczą się pomagać sobie dobrowolnie.
Gdyby ludzie żyjący w demokratycznym kraju nie mieli ani prawa, ani ochoty do
jednoczenia się w celach politycznych, ich niezależność narażona byłaby na wielkie ryzyko,
ale mogliby długo zachować swój majątek i wykształcenie. Gdyby zaś nie mieli nawyku
stowarzyszania się w celach społecznych, w niebezpieczeństwie znalazłaby się sama
cywilizacja. Społeczeństwo, w którym ludzie straciliby możliwość indywidualnego
dokonywania wielkich rzeczy, nie zyskując możliwości osiągania ich wysiłkiem zbiorowym,
szybko powróciłoby do stanu barbarzyństwa. ( )
Tylko w wyniku wzajemnego oddziaływania ludzi na siebie rozwijają się uczucia
i idee, rośnie serce i rozkwita umysł człowieka. ( )
Skoro tylko jakąś grupę mieszkańców Stanów Zjednoczonych opanuje uczucie lub
idea, którą pragną rozpowszechniać, zaczynają poszukiwać się nawzajem, a znalazłszy
jednoczą się. Odtąd nie są już oddzielnymi ludźmi, ale widoczną siłą, której działalność służy
jako przykład, siłą która przemawia i której się słucha.
10 Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania
Wiedza o społeczeństwie - grudzień 2005 r.
Wkrótce po wejściu do stowarzyszenia politycznego ludzie poznają sposoby
utrzymania porządku wśród licznej grupy jego członków oraz środki, za pomocą których
osiąga się zgodne i konsekwentne dążenie do wspólnego celu. Stowarzyszenie polityczne
uczy również podporządkować własną wolę woli wszystkich, a własne wysiłki dostosować do
potrzeb wspólnego działania; uczy rzeczy, które są równie niezbędne w stowarzyszeniu
politycznym, jak i w społecznym.”
Alexis de Tocqueville, O demokracji w Ameryce, t. 2, Kraków 1996, ss. 116-120, 126-127.
A. (0-2) Do podanych w tabeli obszarów życia społecznego, dobierz po jednym
przykładzie wymienionych przez autora działań podejmowanych przez stowarzyszenia
w Ameryce.
Obszary życia społecznego
Przykłady działań

\n
  1. gospodarka
  2. edukacja
  3. kultura
  4. religia
\n

B. (0-2) Podaj po dwa przykłady korzyści, jakie dostrzega Alexis de Tocqueville
w funkcjonowaniu stowarzyszeń

\n
  1. dla jednostki.
  2. dla społeczeństwa.
\n

Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 11
Wiedza o społeczeństwie - grudzień 2005 r.
Materiały źródłowe do zadania 21C
Tabela nr 1.
Liczebność zarejestrowanych organizacji pozarządowych w Polsce w 2001 r.
Województwo
Liczba zarejestrowanych
organizacji
Liczba zarejestrowanych
organizacji
na 10 tys. mieszkańców
Dolnośląskie
3315
11,2
Kujawsko-pomorskie
1928
9,2
Lubelskie
2105
9,4
Lubuskie
1208
11,8
Łódzkie
2523
9,7
Małopolskie
3853
11,8
Mazowieckie
7193
14,2
Opolskie
820
7,6
Podkarpackie
2052
9,6
Podlaskie
1257
10,5
Pomorskie
2869
13,0
Śląskie
4536
9,4
Świętokrzyskie
1125
8,5
Warmińsko-mazurskie
1705
11,6
Wielkopolskie
3616
10,7
Zachodniopomorskie
1733
10,0
Źródło: Raport Stowarzyszenia KLON/JAWOR 2002, www.ngo.pl
Rysunek nr 1.
12 Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania
Wiedza o społeczeństwie - grudzień 2005 r.
C. (0-4) Po przeanalizowaniu danych zawartych w Tabeli nr 1, wypisz poniżej i zaznacz
na mapie (Rysunek nr 1), zgodnie z podaną legendą, po dwa województwa, w których
jest zarejestrowanych:

\n
  1. najmniej organizacji pozarządowych:
\n

a)
b)

\n
  1. najwięcej organizacji pozarządowych na 10 tys. mieszkańców:
\n

a)
b)
D. (0-3) Wyjaśnij pojęcie „organizacja pozarządowa”. Podaj przykłady dwóch różnych
organizacji tego typu działających w Polsce.
Organizacja pozarządowa
Przykłady:
1.
2.
Materiał pomocniczy do doskonalenia nauczycieli w zakresie diagnozowania, oceniania i egzaminowania 13
Wiedza o społeczeństwie - grudzień 2005 r.

","answer_text_html":"

A. (0-2 pkt.)

","solutions":[]}