{"id":"wos-2006-maj-matura-rozszerzona/zad/30","paper_id":"wos-2006-maj-matura-rozszerzona","number":"30","points":4,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2006,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 30. (4 pkt)\nNa podstawie tekstu wykonaj polecenia (30.1., 30.2.).\nCzyje cele, które wartości\n„Konkretna wizja kształtu relacji między obywatelami nakłada na władzę publiczną\nokreślone ograniczenia odnośnie motywów regulacji. Wyraża je tytułowy dylemat: czyje cele\ni które wartości mają być przez prawo realizowane i zabezpieczone, decydujący dla\nrozstrzygnięcia o kształcie i granicach dopuszczalnej instrumentalizacji prawa. Spór ten\nmożna sprowadzić do dyskusji dotyczącej trzech zasad, sformułowanych pierwotnie przez\nJ.S. Milla. Stosownie do pierwszej z nich, wolność jednostki może być ograniczona wówczas,\ngdy ta swym zachowaniem wyrządza krzywdę innym (tzw. zasada krzywdy). Należy\nją rozumieć jako zasadę oderwaną w maksymalnie możliwy sposób od wartościowania. Dwie\nnastępne to zasada prawnego moralizmu i paternalizmu. Ich całkowite zanegowanie będzie\noznaczało zakaz udziału państwa odpowiednio: w kształtowaniu wśród obywateli przekonań\nświatopoglądowych, etycznych lub religijnych (np. o niemoralności bigamii) oraz nakazaniu\nobywatelom czegokolwiek, co byłoby konieczne ze względu na ich własne dobro (przejawia\nsię to np. w potencjalnym braku obowiązku zapinania pasów bezpieczeństwa lub zakazu\nzażywania narkotyków). Każda z tych zasad stanowi w istocie płaszczyznę, na której\nw określonej społeczności balansuje się rolę wartości indywidualnych ze wspólnotowymi.\nNawet w skrajnie liberalnej społeczności zajdzie potrzeba ochrony porządku, bezpieczeństwa\ni własności - a zatem konieczność zgody na zasadę krzywdy i częściowej zgody na zasadę\nprawnego moralizmu (w postaci kształtowania przekonania o wartości własności prywatnej,\nwolności jednostki w sprawach moralnych itp.), jako podstawy ograniczenia całkowitej\nwolności jednostki.\nDopuszczalność motywów regulacji i zakresu instrumentalnego posługiwania się\nprawem zależy - jak widać - od konkretnej decyzji na obowiązujący nas wszystkich ideał\netyczny. Gdyby ze względu na wspomniane wspólnotowe dążenia liberalnych społeczeństw\nwspółczesnych zgodzić się zatem na zaproponowaną kompromisową wizję kształtowania\nstosunków między ludźmi, będzie można posłużyć się prawem dla gwarantowania autonomii,\nwolności i prywatności, ujętych w schemat pluralizmu i wzajemnego szacunku. Procedura\nrealizowania tego kształtu społeczeństwa nada prawu potrzebną legitymizację, przy czym\nkonkretne rozwiązania prawne i sposób wykładni przepisów będą musiały przejść test\nkrytycznej oceny moralnej, zwłaszcza pod kątem praw człowieka oraz wartości dla prawa\nwewnętrznych - celowości, uczciwości, sprawiedliwości, słuszności itp. W ten sposób,\ntworzenie prawa stało się tam również instrumentem wypełnienia obowiązku, na który\nwskazuje Ronald Dworkin, mówiąc, że «rządzący muszą traktować obywateli z respektem\ni szacunkiem».\nŹródło: M. Królikowski, Czyje cele, które wartości, „Rzeczpospolita” nr 83, 08.04.03 r.\n30.1. (3 pkt)\nWyjaśnij trzy zasady ograniczania wolności jednostki w społeczeństwie.\n7\nArkusz II\n30.2. (1 pkt)\nPodaj interpretację pojęcia dobra wspólnego według jednej z zasad ograniczania wolności\njednostki w społeczeństwie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2006-maj-matura-rozszerzona/zad-30.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2006 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 30. (4 pkt)<br>Na podstawie tekstu wykonaj polecenia (30.1., 30.2.).<br>Czyje cele, które wartości<br>„Konkretna wizja kształtu relacji między obywatelami nakłada na władzę publiczną<br>określone ograniczenia odnośnie motywów regulacji. Wyraża je tytułowy dylemat: czyje cele<br>i które wartości mają być przez prawo realizowane i zabezpieczone, decydujący dla<br>rozstrzygnięcia o kształcie i granicach dopuszczalnej instrumentalizacji prawa. Spór ten<br>można sprowadzić do dyskusji dotyczącej trzech zasad, sformułowanych pierwotnie przez<br>J.S. Milla. Stosownie do pierwszej z nich, wolność jednostki może być ograniczona wówczas,<br>gdy ta swym zachowaniem wyrządza krzywdę innym (tzw. zasada krzywdy). Należy<br>ją rozumieć jako zasadę oderwaną w maksymalnie możliwy sposób od wartościowania. Dwie<br>następne to zasada prawnego moralizmu i paternalizmu. Ich całkowite zanegowanie będzie<br>oznaczało zakaz udziału państwa odpowiednio: w kształtowaniu wśród obywateli przekonań<br>światopoglądowych, etycznych lub religijnych (np. o niemoralności bigamii) oraz nakazaniu<br>obywatelom czegokolwiek, co byłoby konieczne ze względu na ich własne dobro (przejawia<br>się to np. w potencjalnym braku obowiązku zapinania pasów bezpieczeństwa lub zakazu<br>zażywania narkotyków). Każda z tych zasad stanowi w istocie płaszczyznę, na której<br>w określonej społeczności balansuje się rolę wartości indywidualnych ze wspólnotowymi.<br>Nawet w skrajnie liberalnej społeczności zajdzie potrzeba ochrony porządku, bezpieczeństwa<br>i własności - a zatem konieczność zgody na zasadę krzywdy i częściowej zgody na zasadę<br>prawnego moralizmu (w postaci kształtowania przekonania o wartości własności prywatnej,<br>wolności jednostki w sprawach moralnych itp.), jako podstawy ograniczenia całkowitej<br>wolności jednostki.<br>Dopuszczalność motywów regulacji i zakresu instrumentalnego posługiwania się<br>prawem zależy - jak widać - od konkretnej decyzji na obowiązujący nas wszystkich ideał<br>etyczny. Gdyby ze względu na wspomniane wspólnotowe dążenia liberalnych społeczeństw<br>współczesnych zgodzić się zatem na zaproponowaną kompromisową wizję kształtowania<br>stosunków między ludźmi, będzie można posłużyć się prawem dla gwarantowania autonomii,<br>wolności i prywatności, ujętych w schemat pluralizmu i wzajemnego szacunku. Procedura<br>realizowania tego kształtu społeczeństwa nada prawu potrzebną legitymizację, przy czym<br>konkretne rozwiązania prawne i sposób wykładni przepisów będą musiały przejść test<br>krytycznej oceny moralnej, zwłaszcza pod kątem praw człowieka oraz wartości dla prawa<br>wewnętrznych - celowości, uczciwości, sprawiedliwości, słuszności itp. W ten sposób,<br>tworzenie prawa stało się tam również instrumentem wypełnienia obowiązku, na który<br>wskazuje Ronald Dworkin, mówiąc, że «rządzący muszą traktować obywateli z respektem<br>i szacunkiem».<br>Źródło: M. Królikowski, Czyje cele, które wartości, „Rzeczpospolita” nr 83, 08.04.03 r.<br>30.1. (3 pkt)<br>Wyjaśnij trzy zasady ograniczania wolności jednostki w społeczeństwie.<br>7<br>Arkusz II<br>30.2. (1 pkt)<br>Podaj interpretację pojęcia dobra wspólnego według jednej z zasad ograniczania wolności<br>jednostki w społeczeństwie.</p>","solutions":[]}