{"id":"wos-2008-marzec-probna-rozszerzona/zad/20","paper_id":"wos-2008-marzec-probna-rozszerzona","number":"20","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2008,"month":"marzec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. ( 20 pkt)\nNapisz pracę na jeden z podanych tematów.\nTemat nr 1.\nScharakteryzuj systemy wyborcze - proporcjonalny i większościowy. Wskaż po trzy\nprzykłady ich wad i zalet. Wyraź opinię, dotyczącą możliwości zmiany systemu\nwyborczego obowiązującego w Polsce. Uzasadnij ją, podając co najmniej trzy\nargumenty. Wykorzystaj dwa materiały zamieszczone w II części arkusza.\nTemat nr 2.\nDokonaj analizy sposobów finansowania partii politycznych w Polsce. Wskaż po trzy\nzalety i wady istniejącego systemu. Wyraź opinię, czy należy go zmienić. Uzasadnij ją,\npodając co najmniej trzy argumenty. Wykorzystaj dwa materiały zamieszczone w II\nczęści arkusza.\nWybieram temat nr\nPrzykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie\nPoziom rozszerzony\n14\nPrzykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie\nPoziom rozszerzony\n15\nPrzykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie\nPoziom rozszerzony\n16\nPrzykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie\nPoziom rozszerzony\n17\nPrzykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie\nPoziom rozszerzony\n18\nBRUDNOPIS","answer":null,"answer_text":"20.\nTemat 1\nI.\nTreść pracy\nZdający:\nA) przedstawia oba systemy wyborcze,\nkrótko je charakteryzując,\nnp. ordynacja większościowa - wywodzi się\nz tradycji Wielkiej Brytanii, przyjęta w\nwiększości krajów anglosaskich. W Polsce\nstosowana w wyborach do Senatu. System ten\npoprzez ograniczenie liczby ugrupowań w\nParlamencie prowadzi do powstania\njednopartyjnej większości, cechuje go podział\nkraju na jednomandatowe okręgi wyborcze, w\nktórych zwycięża kandydat zdobywający\nnajwięcej głosów,\nordynacja proporcjonalna - wymyślona\nprzez belgijskich socjalistów pod koniec XIX\nwieku , stosowana w wielu krajach\neuropejskich. W celu rozdzielenia mandatów\nstosuje się różnego rodzaju przeliczenia np.\nmetodę d’Hondta lub Sainte-Lague’a. W\nintencji twórców miała lepiej oddawać\npreferencje wyborcze, cechuje ją podział\nkraju na wielomandatowe okręgi wyborcze, w\nktórych wyborcy głosują na listy kandydatów\nzgłoszone przez partie polityczne.\n0 - 4\n0 - 2\nza charakterystykę\nkażdego systemu\n0 - 20\nPrzykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n7\nSchemat punktowania\nNumer\nzadania\nModel odpowiedzi\nZasady przyznawania\npunktów\nPunkty\nza\nzadanie\nB) ocenia zalety i wady obydwu systemów,\nnp.\nOrdynacja większościowa:\n• zalety\nWiadomo kto reprezentuje dany okręg\nwyborczy, podtrzymuje powiązanie\nreprezentanta z wyborcami, daje szansę na\nwybór niezależnym kandydatom, korzystnie\nwpływa na tworzenie większości\nparlamentarnej, dzięki czemu utrzymuje się\nspójna postawa dla rządu.\n• wady\nProwadzi do zjawiska głosów straconych,\nktóre oddano na mniej popularne opcje,\nistnieje tendencja do głosowania partyjnego,\ndwubiegunowość systemu wyklucza\nmniejszości etniczne i światopoglądowe.\nOrdynacja proporcjonalna:\n• wady\nProwadzi do rozczłonkowania parlamentu,\nsłaba więź reprezentanta z wyborcami,\nmożliwość zaistnienia partii skrajnych, duża\nwładza kierownictwa partii w ustalaniu list\nwyborczych.\n• zalety\nWiększa reprezentatywność w parlamencie,\nnie istnieje zjawisko głosu straconego,\nzwiększa niezależność kandydatów od\nkierownictwa partii.\n0 - 6\n1 pkt za 2 elementy,\n2 pkt za 4elementy,\n3 punkty za 6 elementów;\n(łącznie 3 pkt)\n1 pkt za 2 elementy,\n2 pkt za 4 elementy,\n3 punkty za 6 elementów;\n(łącznie 3 pkt)\nC) jasno formułuje stanowisko,\n0 - 1\nD) uzasadnia zajęte stanowisko podając trzy\nargumenty\nnp. ordynacja proporcjonalna\nzmusza partię rządzącą do zawierania koalicji,\nco może utrudniać realizację zapowiadanego\nprogramu\nlub\nordynacja większościowa\ngwarantuje większą stabilność parlamentu,\nłatwiejsze sformowanie trwałego rządu i\nszybkość procedury.\nUwaga: zdający może uznać, że obydwie ordynacje\nmają wady i wskazać jako najlepszy system mieszany.\nJeśli to właściwie uzasadni przyznajemy punkty.\n0 - 3\n1 pkt za każdy argument\nPrzykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n8\nSchemat punktowania\nNumer\nzadania\nModel odpowiedzi\nZasady przyznawania\npunktów\nPunkty\nza\nzadanie\nE) wykorzystuje materiały źródłowe.\n0 - 4\n(1 pkt za pełne odwołanie\nsię do jednego źródła + 1\npunkt za właściwy\nkontekst)\nII.\nKompozycja\nPrzemyślana, spójna i logiczna struktura pracy,\nwłaściwe proporcje.\n0 - 1\nIII. Język, styl, estetyka i czytelność\n0 - 1\nTemat 2\n1. Treść pracy\nZdający:\nA)\nprzedstawia\nsposoby\nfinansowania\npartii politycznych w Polsce,\nźródła publiczne (pośrednie: bezpłatny\ndostęp do mediów w czasie wyborów oraz\nbezpośrednie dotacje i subwencje\nprzedmiotowe),\nźródła prywatne (spadki, zapisy, składki\nczłonkowskie, dochody z majątku partii),\ninne źródła (oprocentowanie rachunków i\nlokat bankowych, obrót obligacjami i\nbonami skarbowymi Skarbu Państwa),\nzbycie składników majątkowych partii,\ndziałalność pozagospodarcza)\n0 - 4\n(1 pkt za każdy sposób)\nPrzykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n9\nSchemat punktowania\nNumer\nzadania\nModel odpowiedzi\nZasady przyznawania\npunktów\nPunkty\nza\nzadanie\nB) wskazuje wady i zalety obowiązującego\nsystemu,\nZalety\nnp.\nkonieczność\nujawnienia\nźródeł\nfinansowania\npartii,\nprawne\nograniczenie\nposiadania dochodów niejawnych, niezależność\npolityków,\nbrak\nuwikłania\nw\nkontakty\nz prywatnymi\nsponsorami,\nmożliwość\nfinansowania\npartii\nprzez\nczłonków\ni sympatyków.\nWady: np. skutkiem finansowania przez państwo\njest etatyzacja partii, co powoduje silniejsze\npowiązanie z państwem niż z obywatelami,\nutrudnia dostęp małym i nowym ugrupowaniom,\nobciąża podatników a przy ciągłych niedoborach\nfinansowych\nw\nsferze\nbudżetowej\nbudzi\nspołeczny sprzeciw.\n0 - 6\n1 pkt za każdą zaletę\n(łącznie 3 pkt)\n1 pkt za każdą wadę\n(łącznie 3 pkt)\nC) jasno formułuje swoje stanowisko\n0 - 1\nD) przedstawia uzasadnienie zajętego stanowiska,\npodaje trzy argumenty\nzalety\nnp. jawność finansowania partii pozwala na\nzachowanie jasnych reguł gry, fundusze\nwydane na kampanię wyborczą są\nkontrolowane przez Państwową Komisję\nWyborczą, partia jest zobowiązana do\nrzetelnego rozliczenia, ogranicza to w\nnajwiększym stopniu podatność na korupcję.\nUniezależnia politykę od finansowania przez\n„sponsorów” i powiązania z biznesem.\nFinansowanie partii politycznych obciąża\nbudżet państwa, a środki przeznaczone na te\ncele mogły wzmocnić niedofinansowane\nresorty Etatyzacja partii powoduje coraz\nwiększe oderwanie elit od społeczeństwa\n0 - 3\n( 1 pkt za każdy\nargument)\nE) wykorzystuje materiały źródłowe.\n0 - 4\n(1 pkt za pełne odwołanie\nsię do jednego źródła + 1\npkt za właściwy kontekst)\nII. Kompozycja\nPrzemyślana, spójna i logiczna struktura pracy,\nwłaściwe proporcje.\n0 - 1\nIII. Język, styl, estetyka i czytelność\n0 - 1","solution":null,"image":"img/wos-2008-marzec-probna-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · marzec 2008 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 20. ( 20 pkt)<br>Napisz pracę na jeden z podanych tematów.<br>Temat nr 1.<br>Scharakteryzuj systemy wyborcze - proporcjonalny i większościowy. Wskaż po trzy<br>przykłady ich wad i zalet. Wyraź opinię, dotyczącą możliwości zmiany systemu<br>wyborczego obowiązującego w Polsce. Uzasadnij ją, podając co najmniej trzy<br>argumenty. Wykorzystaj dwa materiały zamieszczone w II części arkusza.<br>Temat nr 2.<br>Dokonaj analizy sposobów finansowania partii politycznych w Polsce. Wskaż po trzy<br>zalety i wady istniejącego systemu. Wyraź opinię, czy należy go zmienić. Uzasadnij ją,<br>podając co najmniej trzy argumenty. Wykorzystaj dwa materiały zamieszczone w II<br>części arkusza.<br>Wybieram temat nr<br>Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie<br>Poziom rozszerzony<br>14<br>Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie<br>Poziom rozszerzony<br>15<br>Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie<br>Poziom rozszerzony<br>16<br>Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie<br>Poziom rozszerzony<br>17<br>Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie<br>Poziom rozszerzony<br>18<br>BRUDNOPIS</p>","answer_text_html":"<p>20.<br>Temat 1<br>I.<br>Treść pracy<br>Zdający:<br>A) przedstawia oba systemy wyborcze,<br>krótko je charakteryzując,<br>np. ordynacja większościowa - wywodzi się<br>z tradycji Wielkiej Brytanii, przyjęta w<br>większości krajów anglosaskich. W Polsce<br>stosowana w wyborach do Senatu. System ten<br>poprzez ograniczenie liczby ugrupowań w<br>Parlamencie prowadzi do powstania<br>jednopartyjnej większości, cechuje go podział<br>kraju na jednomandatowe okręgi wyborcze, w<br>których zwycięża kandydat zdobywający<br>najwięcej głosów,<br>ordynacja proporcjonalna - wymyślona<br>przez belgijskich socjalistów pod koniec XIX<br>wieku , stosowana w wielu krajach<br>europejskich. W celu rozdzielenia mandatów<br>stosuje się różnego rodzaju przeliczenia np.<br>metodę d’Hondta lub Sainte-Lague’a. W<br>intencji twórców miała lepiej oddawać<br>preferencje wyborcze, cechuje ją podział<br>kraju na wielomandatowe okręgi wyborcze, w<br>których wyborcy głosują na listy kandydatów<br>zgłoszone przez partie polityczne.<br>0 - 4<br>0 - 2<br>za charakterystykę<br>każdego systemu<br>0 - 20<br>Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie<br>Odpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony<br>7<br>Schemat punktowania<br>Numer<br>zadania<br>Model odpowiedzi<br>Zasady przyznawania<br>punktów<br>Punkty<br>za<br>zadanie<br>B) ocenia zalety i wady obydwu systemów,<br>np.<br>Ordynacja większościowa:<br>• zalety<br>Wiadomo kto reprezentuje dany okręg<br>wyborczy, podtrzymuje powiązanie<br>reprezentanta z wyborcami, daje szansę na<br>wybór niezależnym kandydatom, korzystnie<br>wpływa na tworzenie większości<br>parlamentarnej, dzięki czemu utrzymuje się<br>spójna postawa dla rządu.<br>• wady<br>Prowadzi do zjawiska głosów straconych,<br>które oddano na mniej popularne opcje,<br>istnieje tendencja do głosowania partyjnego,<br>dwubiegunowość systemu wyklucza<br>mniejszości etniczne i światopoglądowe.<br>Ordynacja proporcjonalna:<br>• wady<br>Prowadzi do rozczłonkowania parlamentu,<br>słaba więź reprezentanta z wyborcami,<br>możliwość zaistnienia partii skrajnych, duża<br>władza kierownictwa partii w ustalaniu list<br>wyborczych.<br>• zalety<br>Większa reprezentatywność w parlamencie,<br>nie istnieje zjawisko głosu straconego,<br>zwiększa niezależność kandydatów od<br>kierownictwa partii.<br>0 - 6<br>1 pkt za 2 elementy,<br>2 pkt za 4elementy,<br>3 punkty za 6 elementów;<br>(łącznie 3 pkt)<br>1 pkt za 2 elementy,<br>2 pkt za 4 elementy,<br>3 punkty za 6 elementów;<br>(łącznie 3 pkt)<br>C) jasno formułuje stanowisko,<br>0 - 1<br>D) uzasadnia zajęte stanowisko podając trzy<br>argumenty<br>np. ordynacja proporcjonalna<br>zmusza partię rządzącą do zawierania koalicji,<br>co może utrudniać realizację zapowiadanego<br>programu<br>lub<br>ordynacja większościowa<br>gwarantuje większą stabilność parlamentu,<br>łatwiejsze sformowanie trwałego rządu i<br>szybkość procedury.<br>Uwaga: zdający może uznać, że obydwie ordynacje<br>mają wady i wskazać jako najlepszy system mieszany.<br>Jeśli to właściwie uzasadni przyznajemy punkty.<br>0 - 3<br>1 pkt za każdy argument<br>Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie<br>Odpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony<br>8<br>Schemat punktowania<br>Numer<br>zadania<br>Model odpowiedzi<br>Zasady przyznawania<br>punktów<br>Punkty<br>za<br>zadanie<br>E) wykorzystuje materiały źródłowe.<br>0 - 4<br>(1 pkt za pełne odwołanie<br>się do jednego źródła + 1<br>punkt za właściwy<br>kontekst)<br>II.<br>Kompozycja<br>Przemyślana, spójna i logiczna struktura pracy,<br>właściwe proporcje.<br>0 - 1<br>III. Język, styl, estetyka i czytelność<br>0 - 1<br>Temat 2</p>\n<ol><li>Treść pracy</li></ol>\n<p>Zdający:<br>A)<br>przedstawia<br>sposoby<br>finansowania<br>partii politycznych w Polsce,<br>źródła publiczne (pośrednie: bezpłatny<br>dostęp do mediów w czasie wyborów oraz<br>bezpośrednie dotacje i subwencje<br>przedmiotowe),<br>źródła prywatne (spadki, zapisy, składki<br>członkowskie, dochody z majątku partii),<br>inne źródła (oprocentowanie rachunków i<br>lokat bankowych, obrót obligacjami i<br>bonami skarbowymi Skarbu Państwa),<br>zbycie składników majątkowych partii,<br>działalność pozagospodarcza)<br>0 - 4<br>(1 pkt za każdy sposób)<br>Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie<br>Odpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony<br>9<br>Schemat punktowania<br>Numer<br>zadania<br>Model odpowiedzi<br>Zasady przyznawania<br>punktów<br>Punkty<br>za<br>zadanie<br>B) wskazuje wady i zalety obowiązującego<br>systemu,<br>Zalety<br>np.<br>konieczność<br>ujawnienia<br>źródeł<br>finansowania<br>partii,<br>prawne<br>ograniczenie<br>posiadania dochodów niejawnych, niezależność<br>polityków,<br>brak<br>uwikłania<br>w<br>kontakty<br>z prywatnymi<br>sponsorami,<br>możliwość<br>finansowania<br>partii<br>przez<br>członków<br>i sympatyków.<br>Wady: np. skutkiem finansowania przez państwo<br>jest etatyzacja partii, co powoduje silniejsze<br>powiązanie z państwem niż z obywatelami,<br>utrudnia dostęp małym i nowym ugrupowaniom,<br>obciąża podatników a przy ciągłych niedoborach<br>finansowych<br>w<br>sferze<br>budżetowej<br>budzi<br>społeczny sprzeciw.<br>0 - 6<br>1 pkt za każdą zaletę<br>(łącznie 3 pkt)<br>1 pkt za każdą wadę<br>(łącznie 3 pkt)<br>C) jasno formułuje swoje stanowisko<br>0 - 1<br>D) przedstawia uzasadnienie zajętego stanowiska,<br>podaje trzy argumenty<br>zalety<br>np. jawność finansowania partii pozwala na<br>zachowanie jasnych reguł gry, fundusze<br>wydane na kampanię wyborczą są<br>kontrolowane przez Państwową Komisję<br>Wyborczą, partia jest zobowiązana do<br>rzetelnego rozliczenia, ogranicza to w<br>największym stopniu podatność na korupcję.<br>Uniezależnia politykę od finansowania przez<br>„sponsorów” i powiązania z biznesem.<br>Finansowanie partii politycznych obciąża<br>budżet państwa, a środki przeznaczone na te<br>cele mogły wzmocnić niedofinansowane<br>resorty Etatyzacja partii powoduje coraz<br>większe oderwanie elit od społeczeństwa<br>0 - 3<br>( 1 pkt za każdy<br>argument)<br>E) wykorzystuje materiały źródłowe.<br>0 - 4<br>(1 pkt za pełne odwołanie<br>się do jednego źródła + 1<br>pkt za właściwy kontekst)<br>II. Kompozycja<br>Przemyślana, spójna i logiczna struktura pracy,<br>właściwe proporcje.<br>0 - 1<br>III. Język, styl, estetyka i czytelność<br>0 - 1</p>","solutions":[]}