{"id":"wos-2009-styczen-probna-rozszerzona/zad/15","paper_id":"wos-2009-styczen-probna-rozszerzona","number":"15","points":4,"ptype":"open","subject":"wos","category":"probna","year":2009,"month":"styczen","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (4 pkt)\nTekst 1.\n[…] Można powiedzieć, stało się! Stało się to, przed czym ostrzegali już od pewnego czasu\nnajwybitniejsi amerykańscy badacze i komentatorzy - S. Huntington, P. Kennedy, W. Pfaff,\nM. Ignatieff. Ostrzegali przed skutkami nadmiernej potęgi militarnej USA oraz przyjętej przez\nWaszyngton rewolucyjnej doktryny wojennej, w której oficjalnie przyznano, iż Ameryka nie\nczuje się zobowiązana prawem międzynarodowym w realizacji swej polityki bezpieczeństwa,\na ponieważ interesy bezpieczeństwa USA mają charakter globalny, Ameryka może\ninterweniować wszędzie i zawsze, gdy uzna to za właściwe. Gotowość Ameryki Busha\ndo interwencji niezależnie od faktycznego stanu rzeczy, zasad prawa i moralności, stanowiska\nświatowej opinii publicznej czy swoich sojuszników, a tylko na podstawie jej subiektywnego\nodczucia i rozszerzająco interpretowanych interesów, wynika z jej poczucia bezkarności.[ ]\nŹródło: Rocznik Strategiczny 2002/2003, Warszawa 2003\na) Na podstawie tekstu 1. wymień dwa założenia nowej doktryny wojskowej USA.\nTekst 2.\nIstnieją\npodstawy,\nby\nproblem\nsłabych\nalbo\ndysfunkcjonalnych\npaństw\nuznać\nza najistotniejsze zagrożenie dla ładu międzynarodowego w epoce po zakończeniu zimnej\nwojny. Słabe, dysfunkcjonalne państwa naruszają prawa człowieka, prowokują klęski\nzagrażające podstawom bytu ich obywateli, napędzają potężne fale imigracji i napadają\nna swoich sąsiadów. Po 11 września stało się też oczywiste, że udzielają schronienia\nświatowym terrorystom, mogącym wyrządzić znaczne szkody Stanom Zjednoczonym i innym\nrozwiniętym krajom. Między upadkiem muru berlińskiego w 1989 roku a 11 września 2001\nroku powodem większości kryzysów międzynarodowych były słabe, dysfunkcjonalne państwa:\nSomalia, Haiti, Kambodża, Bośnia, Kosowo, Rwanda, Liberia, Sierra Leone, Kongo i Timor\nWschodni. […]\nŹródło: F. Fukuyama, Budowanie państwa. Władza i ład międzynarodowy w XXI wieku, Warszawa 2005\nb) Na podstawie tekstu 2., prezentującego opinię autora, wskaż dwa skutki wpływu\nsłabych państw na bezpieczeństwo międzynarodowe.\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nPoziom rozszerzony\n9\nTekst 3.\n[…] Z hegemonią hipermocarstwa świat od dawna miał problem, ale - twierdzi politolog\nFareed Zakaria, szef międzynarodowych wydań „Newsweeka” - „świat reagujący\ninstynktowną niechęcią wobec USA będzie bardziej zagrożony wojną niż zdolny\ndo współpracy, gorzej prosperujący, mniej otwarty i mniej stabilny”. […]\nChodzi o geometrię potęgi, czyli międzynarodową równowagę sił. Zawsze było tak,\nże mocarstwa […] jednoczyły przeciwko sobie państwa, które czuły się zagrożone ich pozycją.\nUSA przez ostatnie pół wieku dokładały starań, by reguła nie zadziałała w odniesieniu\ndo Ameryki. Starania polegały głównie na tym, by nie demonstrować światu, że USA mogą\nw każdej chwili porzucić ograniczenia, jakie same sobie nałożyły. Dopiero ekipa Busha\nposzła na całego. Pokazała, jak ogromną przewagę mają Amerykanie nad resztą świata.\nI ta demonstracja siły wywołała w innych krajach irytację i niepokój.\nPo drugie, antyamerykanizm ma się coraz lepiej, bo wypełnia próżnię ideologiczną po klęsce\nsocjalizmu w konfrontacji z kapitalizmem.[ ] Dziś, gdy symbolem kapitalizmu i demokracji\nstały się USA - na dodatek demonstrujące swą potęgę światu - antyamerykanizm służy\ndo krystalizacji własnej wizji ładu politycznego, kulturowego, społeczno-gospodarczego.\nPowiedz mi, co sądzisz o systemie USA, a powiem ci, kim jesteś.[…]\nŹródło: Trefne myśli, oprac. A. Szostkiewicz, [w:] Niezbędnik inteligenta. „Polityka”, nr 11/2005\nc) Na podstawie tekstu 3. wymień dwie przyczyny, które, w opinii autora są źródłem\nwspółczesnego antyamerykanizmu.\nTekst 4.\n[…] Bezprecedensowe kroki podjął Pakt Północnoatlantycki. Po raz pierwszy w swej historii\n19 państw członkowskich NATO już 12 września 2001 r. odwołało się do art. V Traktatu\nWaszyngtońskiego, który mówi, że zbrojny atak na jednego z jej członków jest atakiem\nprzeciw wszystkim. Jeśli więc okaże się, że atak na USA był kierowany z zewnątrz, zostanie\non uznany za zbrojną napaść na Amerykę, a tym samym na całe NATO. Oznaczało\nto, że sojusznicy zobowiązują się do udzielenia pomocy, gdy Stany Zjednoczone zdecydują się\nna użycie siły przeciw terrorystom. Wprowadzenie w życie fundamentalnego art. V nie tylko\ndawało Amerykanom możliwość wykorzystania zasobów Sojuszu, ale także potwierdzało\nżywotność zasady: jeden za wszystkich, wszyscy za jednego. […]\nŹródło: J. Kiwerska, Świat w latach 1989-2004. Wydarzenia - konflikty - procesy, Poznań 2005\nd) Na podstawie tekstu 4. wymień dwa skutki odwołania się przez NATO do art. V\nTraktatu Waszyngtońskiego.\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nPoziom rozszerzony\n10","answer":null,"answer_text":"15.\nc)\nDwie z wymienionych:\n• irytacja i niepokój z powodu ogromnej przewagi\nUSA nad resztą świata,\n• antyamerykanizm wypełnia próżnię ideologiczną\npo klęsce socjalizmu w walce z kapitalizmem,\n• hegemonia USA,\n• jednobiegunowość układu politycznego.\n0 - 1\n1 pkt za wymie-\nnienie dwóch\nprzyczyn\n0 - 4\nPróbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n4\nd)\n• napad na USA został uznany za napaść\nna wszystkich członków NATO,\n• w sytuacji, gdy USA zdecydują się na użycie\nsiły, sojusznicy są zobowiązani do udzielenia\nim pomocy.\n0 - 1\n1 pkt za wymie-\nnienie dwóch\nskutków\na)\nNp.:\n• Administracja amerykańska wobec zagrożenia\nterrorystycznego dąży do uszczelnienia granic\ni nawet wobec obywateli państw przyjaznych\ndąży do utrzymania reżimu wizowego.\n• Administracja amerykańska ma w tej chwili in-\nne, ważniejsze problemy [zaangażowana jest\nw rozwiązywanie innych ważniejszych proble-\nmów].\n0 - 1\nb)\nNp.:\n• relacje Polski z partnerami europejskimi,\n• bezpieczeństwo Polski,\n• stabilna przyszłość Polski,\n• sytuacja w Europie\n• mocne zakorzenienie Polski w instytucjach eu-\nropejskich,\n• przyjazne stosunki Polski ze wszystkimi sąsia-\ndami.\n0 - 1\n1 pkt za trzy\nczynniki\nc)\n[Tendencja] malejąca [Wśród respondentów maleje\npoparcie dla wojskowego zaangażowania USA\nna terytorium Polski.]\n0 - 1","solution":null,"image":"img/wos-2009-styczen-probna-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura próbna · styczeń 2009 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura próbna","text_html":"<p>Zadanie 15. (4 pkt)<br>Tekst 1.<br>[…] Można powiedzieć, stało się! Stało się to, przed czym ostrzegali już od pewnego czasu<br>najwybitniejsi amerykańscy badacze i komentatorzy - S. Huntington, P. Kennedy, W. Pfaff,<br>M. Ignatieff. Ostrzegali przed skutkami nadmiernej potęgi militarnej USA oraz przyjętej przez<br>Waszyngton rewolucyjnej doktryny wojennej, w której oficjalnie przyznano, iż Ameryka nie<br>czuje się zobowiązana prawem międzynarodowym w realizacji swej polityki bezpieczeństwa,<br>a ponieważ interesy bezpieczeństwa USA mają charakter globalny, Ameryka może<br>interweniować wszędzie i zawsze, gdy uzna to za właściwe. Gotowość Ameryki Busha<br>do interwencji niezależnie od faktycznego stanu rzeczy, zasad prawa i moralności, stanowiska<br>światowej opinii publicznej czy swoich sojuszników, a tylko na podstawie jej subiektywnego<br>odczucia i rozszerzająco interpretowanych interesów, wynika z jej poczucia bezkarności.[ ]<br>Źródło: Rocznik Strategiczny 2002/2003, Warszawa 2003<br>a) Na podstawie tekstu 1. wymień dwa założenia nowej doktryny wojskowej USA.<br>Tekst 2.<br>Istnieją<br>podstawy,<br>by<br>problem<br>słabych<br>albo<br>dysfunkcjonalnych<br>państw<br>uznać<br>za najistotniejsze zagrożenie dla ładu międzynarodowego w epoce po zakończeniu zimnej<br>wojny. Słabe, dysfunkcjonalne państwa naruszają prawa człowieka, prowokują klęski<br>zagrażające podstawom bytu ich obywateli, napędzają potężne fale imigracji i napadają<br>na swoich sąsiadów. Po 11 września stało się też oczywiste, że udzielają schronienia<br>światowym terrorystom, mogącym wyrządzić znaczne szkody Stanom Zjednoczonym i innym<br>rozwiniętym krajom. Między upadkiem muru berlińskiego w 1989 roku a 11 września 2001<br>roku powodem większości kryzysów międzynarodowych były słabe, dysfunkcjonalne państwa:<br>Somalia, Haiti, Kambodża, Bośnia, Kosowo, Rwanda, Liberia, Sierra Leone, Kongo i Timor<br>Wschodni. […]<br>Źródło: F. Fukuyama, Budowanie państwa. Władza i ład międzynarodowy w XXI wieku, Warszawa 2005<br>b) Na podstawie tekstu 2., prezentującego opinię autora, wskaż dwa skutki wpływu<br>słabych państw na bezpieczeństwo międzynarodowe.<br>Próbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie<br>Poziom rozszerzony<br>9<br>Tekst 3.<br>[…] Z hegemonią hipermocarstwa świat od dawna miał problem, ale - twierdzi politolog<br>Fareed Zakaria, szef międzynarodowych wydań „Newsweeka” - „świat reagujący<br>instynktowną niechęcią wobec USA będzie bardziej zagrożony wojną niż zdolny<br>do współpracy, gorzej prosperujący, mniej otwarty i mniej stabilny”. […]<br>Chodzi o geometrię potęgi, czyli międzynarodową równowagę sił. Zawsze było tak,<br>że mocarstwa […] jednoczyły przeciwko sobie państwa, które czuły się zagrożone ich pozycją.<br>USA przez ostatnie pół wieku dokładały starań, by reguła nie zadziałała w odniesieniu<br>do Ameryki. Starania polegały głównie na tym, by nie demonstrować światu, że USA mogą<br>w każdej chwili porzucić ograniczenia, jakie same sobie nałożyły. Dopiero ekipa Busha<br>poszła na całego. Pokazała, jak ogromną przewagę mają Amerykanie nad resztą świata.<br>I ta demonstracja siły wywołała w innych krajach irytację i niepokój.<br>Po drugie, antyamerykanizm ma się coraz lepiej, bo wypełnia próżnię ideologiczną po klęsce<br>socjalizmu w konfrontacji z kapitalizmem.[ ] Dziś, gdy symbolem kapitalizmu i demokracji<br>stały się USA - na dodatek demonstrujące swą potęgę światu - antyamerykanizm służy<br>do krystalizacji własnej wizji ładu politycznego, kulturowego, społeczno-gospodarczego.<br>Powiedz mi, co sądzisz o systemie USA, a powiem ci, kim jesteś.[…]<br>Źródło: Trefne myśli, oprac. A. Szostkiewicz, [w:] Niezbędnik inteligenta. „Polityka”, nr 11/2005<br>c) Na podstawie tekstu 3. wymień dwie przyczyny, które, w opinii autora są źródłem<br>współczesnego antyamerykanizmu.<br>Tekst 4.<br>[…] Bezprecedensowe kroki podjął Pakt Północnoatlantycki. Po raz pierwszy w swej historii<br>19 państw członkowskich NATO już 12 września 2001 r. odwołało się do art. V Traktatu<br>Waszyngtońskiego, który mówi, że zbrojny atak na jednego z jej członków jest atakiem<br>przeciw wszystkim. Jeśli więc okaże się, że atak na USA był kierowany z zewnątrz, zostanie<br>on uznany za zbrojną napaść na Amerykę, a tym samym na całe NATO. Oznaczało<br>to, że sojusznicy zobowiązują się do udzielenia pomocy, gdy Stany Zjednoczone zdecydują się<br>na użycie siły przeciw terrorystom. Wprowadzenie w życie fundamentalnego art. V nie tylko<br>dawało Amerykanom możliwość wykorzystania zasobów Sojuszu, ale także potwierdzało<br>żywotność zasady: jeden za wszystkich, wszyscy za jednego. […]<br>Źródło: J. Kiwerska, Świat w latach 1989-2004. Wydarzenia - konflikty - procesy, Poznań 2005<br>d) Na podstawie tekstu 4. wymień dwa skutki odwołania się przez NATO do art. V<br>Traktatu Waszyngtońskiego.<br>Próbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie<br>Poziom rozszerzony<br>10</p>","answer_text_html":"<p>15.<br>c)<br>Dwie z wymienionych:<br>• irytacja i niepokój z powodu ogromnej przewagi<br>USA nad resztą świata,<br>• antyamerykanizm wypełnia próżnię ideologiczną<br>po klęsce socjalizmu w walce z kapitalizmem,<br>• hegemonia USA,<br>• jednobiegunowość układu politycznego.<br>0 - 1<br>1 pkt za wymie-<br>nienie dwóch<br>przyczyn<br>0 - 4<br>Próbny egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie<br>Odpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony<br>4<br>d)<br>• napad na USA został uznany za napaść<br>na wszystkich członków NATO,<br>• w sytuacji, gdy USA zdecydują się na użycie<br>siły, sojusznicy są zobowiązani do udzielenia<br>im pomocy.<br>0 - 1<br>1 pkt za wymie-<br>nienie dwóch<br>skutków<br>a)<br>Np.:<br>• Administracja amerykańska wobec zagrożenia<br>terrorystycznego dąży do uszczelnienia granic<br>i nawet wobec obywateli państw przyjaznych<br>dąży do utrzymania reżimu wizowego.<br>• Administracja amerykańska ma w tej chwili in-<br>ne, ważniejsze problemy [zaangażowana jest<br>w rozwiązywanie innych ważniejszych proble-<br>mów].<br>0 - 1<br>b)<br>Np.:<br>• relacje Polski z partnerami europejskimi,<br>• bezpieczeństwo Polski,<br>• stabilna przyszłość Polski,<br>• sytuacja w Europie<br>• mocne zakorzenienie Polski w instytucjach eu-<br>ropejskich,<br>• przyjazne stosunki Polski ze wszystkimi sąsia-<br>dami.<br>0 - 1<br>1 pkt za trzy<br>czynniki<br>c)<br>[Tendencja] malejąca [Wśród respondentów maleje<br>poparcie dla wojskowego zaangażowania USA<br>na terytorium Polski.]<br>0 - 1</p>","solutions":[]}