{"id":"wos-2010-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"wos-2010-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":4,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (4 pkt)\nNa podstawie tekstu źródłowego i własnej wiedzy wykonaj polecenia.\nLeszek Balcerowicz, Przeżyjmy to jeszcze raz\nOderwijmy się na chwilę od bieżących spraw spornych i spójrzmy na początki naszej\ntransformacji. Mija właśnie dziesięć lat od jej rozpoczęcia. 12 września 1989 r. utworzono\nrząd Tadeusza Mazowieckiego. Kilka tygodni później rozpoczęto prace nad pakietem\njedenastu ustaw (ostatecznie przyjęto dziesięć), które składały się na rozpoczętą 1 stycznia\n1990 r. reformę gospodarczą. Celem reformy było stworzenie gospodarki o jasnych regułach;\ntakiej, w której liczą się umiejętności, wiedza, talent, sprawne ręce i chęć do pracy.\nA to, co określamy trudnym słowem „transformacja”, można sprowadzić do trzech pojęć:\nod pieniądza słabego i bezwartościowego do pieniądza mocnego; od braku towarów do świata\npełnych półek; od systemu pracy udawanej do systemu dobrej pracy i dobrych decyzji.\nJuż wtedy nie brakowało oponentów, którzy wieścili nieuchronny upadek polskich\nprzemian, więc aby móc reformować gospodarkę, trzeba było pójść pod prąd. Na przykład\nwielu ekonomistów twierdziło, że nie da się szybko wprowadzić wymienialności złotego,\nbo w Europie Zachodniej w latach 50. na tę operację potrzeba było kilku lub kilkunastu lat.\nMało kto wierzył, że można szybko wyeliminować puste półki i usunąć kolejki,\nczyli doprowadzić do sytuacji, w której polski konsument będzie mógł kupować takie same\nrzeczy jak na Zachodzie. Byli tacy, którzy mówili, że droga, jaką obraliśmy, przypomina skok\ndo suchego basenu, i proponowali obiegowe mądrości w rodzaju - spiesz się powoli. Są kraje,\nktóre posłuchały tej rady (na przykład Białoruś czy Ukraina) i wyszły na tym - pozostanę\nprzy ludowych przysłowiach - jak Zabłocki na mydle. Trzeba jednak przyznać, że polityczna\natmosfera do podejmowania decyzji była dziesięć lat temu lepsza niż dzisiaj. Po części\nwynikało to ze szczególnej natury tego początkowego okresu. W obliczu politycznego\nwyzwolenia i kryzysu gospodarczego wśród Polaków istniało wielkie oczekiwanie\nna radykalne reformy. Istniała także gotowość do poniesienia nieuchronnych kosztów takich\nzmian. Był to prawdziwy kapitał polityczny, którego nie można było zmarnować przez\nodkładanie reform albo przeprowadzanie ich fragmentarycznie. Stworzeniu korzystnego\nklimatu dla przełomowych zmian sprzyjała także konstrukcja ówczesnej sceny politycznej.\nUgrupowania wywodzące się z dawnego systemu, czując się wtedy jeszcze niepewnie,\npopierały zasadnicze reformy gospodarcze, choć wiem, że przynajmniej część członków tych\npartii i stronnictw z przekonania opowiadała się za trudnymi - lecz niezbędnymi - decyzjami.\nDawna opozycja, skupiona w obozie Wielkiej Solidarności, która dopiero co uzyskała władzę\ni jeszcze się nie podzieliła, popierała reformy, traktując je jako usuwanie ruin\nzbankrutowanego socjalizmu.\nW Sejmie, nazywanym niekiedy lekceważąco „kontraktowym” - a moim zdaniem,\nprzełomowym w pozytywnym sensie tego słowa - w krótkim czasie przyjęto pakiet\nzasadniczych ustaw. Było to możliwe dzięki bardzo dobrej organizacji pracy między rządem\ni parlamentem, lecz przede wszystkim dzięki współpracy przedstawicieli wszystkich sił\npolitycznych. [ ] Wiedziałem, że chcąc uniknąć dalszego upadku gospodarki, trzeba przejść\nprzez trudną drogę jej uzdrawiania, na której spotkają nas rozczarowania i protesty.\nWiedziałem, że uzdrowienie musi ujawnić ukrywaną wcześniej prawdę o naszej gospodarce,\nna przykład duże bezrobocie, tyle że ukryte w państwowych zakładach pracy, które wówczas\ndominowały. Wiedziałem, że nie da się mieć socjalizmu w przedsiębiorstwach i kapitalizmu\nw sklepach. Albo socjalizm tu i tam - i wtedy jest pozornie bezpiecznie, ale coraz gorzej\n(jak na Białorusi) - albo kapitalizm tu i tam z jego twardymi niekiedy wymaganiami. [ ]\nNa podstawie: Wprost, nr 43/1999 (882)\nPoziom rozszerzony\n10\na) Wymień dwa czynniki, wskazane przez Leszka Balcerowicza, które w roku 1989\nsprzyjały przeprowadzeniu szybkich zmian gospodarczych w Polsce.\nƒ\nƒ\nb) Wyjaśnij, na czym polegały sprzeczne oczekiwania społeczne wyrażone w słowach:\nmieć socjalizm w przedsiębiorstwach i kapitalizm w sklepach.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-4)\nKorzystanie z informacji\nBudowanie wniosków na podstawie analizy źródła\nnarracyjnego (II/1)\nRozumienie wydarzeń i procesów społeczno-ekonomicznych\n(I/5)\na) (0-2)\nPrzykładowe poprawne odpowiedzi\n• Akceptacja społeczna dla reform [gotowość do poniesienia wyrzeczeń koniecznych\nw okresie transformacji].\n• Poparcie dla reform ekonomicznych różnych ugrupowań politycznych.\n• Opozycja skupiona wokół Wielkiej Solidarności była niepodzielona i popierała zmiany.\n2 p. - za poprawne podanie dwóch czynników\n1 p. - za poprawne podanie jednego czynnika\nb) (0-2)\nPrzykładowa poprawna odpowiedź\nNie da się jednoczenie zachować socjalnych osłon typowych dla państwa socjalistycznego\ni jednocześnie wprowadzić gospodarki rynkowej.\n2p. - za poprawne wyjaśnienie sprzeczności tkwiącej w użytych określeniach: socjalizm\nw przedsiębiorstwach - kapitalizm w sklepach\n1 p. - za podanie niepełnego wyjaśnienia\n0 p. - za brak odpowiedzi lub wyjaśnienie zawierające błędy\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony\n7","solution":null,"image":"img/wos-2010-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2010 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 16. (4 pkt)
Na podstawie tekstu źródłowego i własnej wiedzy wykonaj polecenia.
Leszek Balcerowicz, Przeżyjmy to jeszcze raz
Oderwijmy się na chwilę od bieżących spraw spornych i spójrzmy na początki naszej
transformacji. Mija właśnie dziesięć lat od jej rozpoczęcia. 12 września 1989 r. utworzono
rząd Tadeusza Mazowieckiego. Kilka tygodni później rozpoczęto prace nad pakietem
jedenastu ustaw (ostatecznie przyjęto dziesięć), które składały się na rozpoczętą 1 stycznia
1990 r. reformę gospodarczą. Celem reformy było stworzenie gospodarki o jasnych regułach;
takiej, w której liczą się umiejętności, wiedza, talent, sprawne ręce i chęć do pracy.
A to, co określamy trudnym słowem „transformacja”, można sprowadzić do trzech pojęć:
od pieniądza słabego i bezwartościowego do pieniądza mocnego; od braku towarów do świata
pełnych półek; od systemu pracy udawanej do systemu dobrej pracy i dobrych decyzji.
Już wtedy nie brakowało oponentów, którzy wieścili nieuchronny upadek polskich
przemian, więc aby móc reformować gospodarkę, trzeba było pójść pod prąd. Na przykład
wielu ekonomistów twierdziło, że nie da się szybko wprowadzić wymienialności złotego,
bo w Europie Zachodniej w latach 50. na tę operację potrzeba było kilku lub kilkunastu lat.
Mało kto wierzył, że można szybko wyeliminować puste półki i usunąć kolejki,
czyli doprowadzić do sytuacji, w której polski konsument będzie mógł kupować takie same
rzeczy jak na Zachodzie. Byli tacy, którzy mówili, że droga, jaką obraliśmy, przypomina skok
do suchego basenu, i proponowali obiegowe mądrości w rodzaju - spiesz się powoli. Są kraje,
które posłuchały tej rady (na przykład Białoruś czy Ukraina) i wyszły na tym - pozostanę
przy ludowych przysłowiach - jak Zabłocki na mydle. Trzeba jednak przyznać, że polityczna
atmosfera do podejmowania decyzji była dziesięć lat temu lepsza niż dzisiaj. Po części
wynikało to ze szczególnej natury tego początkowego okresu. W obliczu politycznego
wyzwolenia i kryzysu gospodarczego wśród Polaków istniało wielkie oczekiwanie
na radykalne reformy. Istniała także gotowość do poniesienia nieuchronnych kosztów takich
zmian. Był to prawdziwy kapitał polityczny, którego nie można było zmarnować przez
odkładanie reform albo przeprowadzanie ich fragmentarycznie. Stworzeniu korzystnego
klimatu dla przełomowych zmian sprzyjała także konstrukcja ówczesnej sceny politycznej.
Ugrupowania wywodzące się z dawnego systemu, czując się wtedy jeszcze niepewnie,
popierały zasadnicze reformy gospodarcze, choć wiem, że przynajmniej część członków tych
partii i stronnictw z przekonania opowiadała się za trudnymi - lecz niezbędnymi - decyzjami.
Dawna opozycja, skupiona w obozie Wielkiej Solidarności, która dopiero co uzyskała władzę
i jeszcze się nie podzieliła, popierała reformy, traktując je jako usuwanie ruin
zbankrutowanego socjalizmu.
W Sejmie, nazywanym niekiedy lekceważąco „kontraktowym” - a moim zdaniem,
przełomowym w pozytywnym sensie tego słowa - w krótkim czasie przyjęto pakiet
zasadniczych ustaw. Było to możliwe dzięki bardzo dobrej organizacji pracy między rządem
i parlamentem, lecz przede wszystkim dzięki współpracy przedstawicieli wszystkich sił
politycznych. [ ] Wiedziałem, że chcąc uniknąć dalszego upadku gospodarki, trzeba przejść
przez trudną drogę jej uzdrawiania, na której spotkają nas rozczarowania i protesty.
Wiedziałem, że uzdrowienie musi ujawnić ukrywaną wcześniej prawdę o naszej gospodarce,
na przykład duże bezrobocie, tyle że ukryte w państwowych zakładach pracy, które wówczas
dominowały. Wiedziałem, że nie da się mieć socjalizmu w przedsiębiorstwach i kapitalizmu
w sklepach. Albo socjalizm tu i tam - i wtedy jest pozornie bezpiecznie, ale coraz gorzej
(jak na Białorusi) - albo kapitalizm tu i tam z jego twardymi niekiedy wymaganiami. [ ]
Na podstawie: Wprost, nr 43/1999 (882)
Poziom rozszerzony
10
a) Wymień dwa czynniki, wskazane przez Leszka Balcerowicza, które w roku 1989
sprzyjały przeprowadzeniu szybkich zmian gospodarczych w Polsce.
ƒ
ƒ
b) Wyjaśnij, na czym polegały sprzeczne oczekiwania społeczne wyrażone w słowach:
mieć socjalizm w przedsiębiorstwach i kapitalizm w sklepach.

","answer_text_html":"

Zadanie 16. (0-4)
Korzystanie z informacji
Budowanie wniosków na podstawie analizy źródła
narracyjnego (II/1)
Rozumienie wydarzeń i procesów społeczno-ekonomicznych
(I/5)
a) (0-2)
Przykładowe poprawne odpowiedzi
• Akceptacja społeczna dla reform [gotowość do poniesienia wyrzeczeń koniecznych
w okresie transformacji].
• Poparcie dla reform ekonomicznych różnych ugrupowań politycznych.
• Opozycja skupiona wokół Wielkiej Solidarności była niepodzielona i popierała zmiany.
2 p. - za poprawne podanie dwóch czynników
1 p. - za poprawne podanie jednego czynnika
b) (0-2)
Przykładowa poprawna odpowiedź
Nie da się jednoczenie zachować socjalnych osłon typowych dla państwa socjalistycznego
i jednocześnie wprowadzić gospodarki rynkowej.
2p. - za poprawne wyjaśnienie sprzeczności tkwiącej w użytych określeniach: socjalizm
w przedsiębiorstwach - kapitalizm w sklepach
1 p. - za podanie niepełnego wyjaśnienia
0 p. - za brak odpowiedzi lub wyjaśnienie zawierające błędy
Klucz punktowania odpowiedzi - poziom rozszerzony
7

","solutions":[]}