{"id":"wos-2010-sierpien-poprawkowa-rozszerzona/zad/15","paper_id":"wos-2010-sierpien-poprawkowa-rozszerzona","number":"15","points":4,"ptype":"open","subject":"wos","category":"inne","year":2010,"month":"sierpien","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (4 pkt)\nNa podstawie tekstów i własnej wiedzy wykonaj polecenia.\nTekst 1\nOgólnoświatowy charakter współczesnej rewolucji liberalnej przybiera szczególne\nznaczenie. Wiele danych świadczy o istnieniu fundamentalnego schematu zmian, który\nwyznacza rozwój wszystkich ludzkich społeczeństw - czegoś na kształt historii powszechnej\nwiodącej ludzkość ku demokracji liberalnej.\nWzloty i upadki na drodze owego postępu są oczywiście faktem niezaprzeczalnym.\nZ drugiej strony, wnioskowanie o światowej klęsce demokracji na podstawie upadku\nw danym kraju czy regionie świadczy o wąskim punkcie widzenia.\nZwycięstwo demokracji na diametralnie różnych obszarach kulturowych i wśród\nrozmaitych ludów świadczy o tym, że fundamentalne zasady wolności i równości\nnie są czymś przypadkowym lub przesądem wynikającym z europejskiego etnocentryzmu,\nlecz odkryciami na temat natury człowieka, których prawdziwość rośnie, a nie spada, gdy\npunkt widzenia staje się bardziej kosmopolityczny.\nWraz z upadkiem komunizmu zatriumfuje zatem demokracja liberalna i gospodarka\nrynkowa.\nNa podstawie: F. Fukuyama, Koniec historii, Poznań 1996.\nTekst 2\nLiberalna demokracja, zakorzeniona w koncepcji jednostkowej godności, jest produktem\nZachodu i niektórzy twierdzą, że poza nim w ogóle nie jest możliwa. W gruncie rzeczy jednak\nw niemal każdej innej cywilizacji istnieje przynajmniej jedna liberalna demokracja. Krótko\nmówiąc, ustrój ten nie jest wewnętrznie sprzeczny z głównymi kulturami niezachodnimi.\nJednakże poziom, do jakiego niezachodnie społeczeństwa są podatne na demokrację, czy to\nliberalną, czy elektoralną, zależy od stopnia, w jakim zaznacza się w nich wpływ Zachodu.\nWśród 39 krajów, których władze wyłoniono na podstawie otwartych, uczciwych wyborów -\nale w których nie respektuje się wszystkich praw i wolności obywatelskich - znajduje się\ndziesięć państw Ameryki Łacińskiej, osiem afrykańskich, pięć prawosławnych i pięć\nmuzułmańskich. Demokracja elektoralna w tych krajach niekoniecznie stanowi krok\nna drodze ku demokracji liberalnej. Indie, Turcja i Sri Lanka - żeby pozostać tylko przy tych\ntrzech przykładach - były demokracjami przez prawie pól wieku, a mimo to wciąż cierpią\nna niedostatek ochrony praw i wolności ich obywateli.\nWielkie światowe cywilizacje różnią się znacząco stopniem, do jakiego ich kultury\nsą podobne do kultury Zachodu lub uległy jej wpływom. Ameryka Łacińska jest bez\nwątpienia bardzo pokrewna Zachodowi, według niektórych powinno się wręcz traktować ją\njak członka zachodniej rodziny. Prawosławie jest już dalszym i bardziej kłopotliwym\nkrewniakiem. W Afryce rządy zachodnie trwały krótko, a ich wpływ, poza RPA, był bardziej\nograniczony. Wpływ Zachodu na kraje muzułmańskie był zmienny, ale w arabskim sercu\nislamu także okazał się ograniczony. Tak samo było w Chinach. Ogólnie rzecz biorąc, stopień\nw jakim niezachodnie społeczeństwa okazały się podatne zarówno na liberalną, jak\ni na elektoralną demokrację, zmienia się razem ze stopniem, do jakiego społeczeństwa te\npodatne były wpływom Zachodu.\nSamuel P. Huntington, Po dwudziestu latach. Przyszłość trzeciej fali, „Res Publica Nowa, 1998, nr 2-3\nPoziom rozszerzony\n9\na) Czym różni się demokracja liberalna od elektoralnej?\nb) Porównaj poglądy obu autorów na kwestię upowszechnienia się demokracji\nliberalnej.","answer":null,"answer_text":"15.\na) demokracja liberalna - przestrzega zasad wolnych wyborów i praw\nczłowieka.\nb) Według autora pierwszego tekstu upowszechnienie się demokracji\nliberalnej jest konsekwencją upadku komunizmu, ponieważ jej\nzasady są naturalną potrzeba człowieka. Według autora drugiego\ntekstu demokracja liberalna wymaga zmiany mentalności człowieka,\na więc może się przyjąć tylko wtedy, gdy społeczeństwa przyjmą\nwzory Zachodu\n0-2\n0-4\n4\nSchemat\npunktowania\nNr\nzada\nnia\nModel odpowiedzi\nPunkty\nza\nposzczególne\nczęści\nzadania\nPunkty\nza zadanie\nb)\nOcena - negatywna\nUzasadnienie - polityka USA zachwiała ideałami liberalizmu\nna Bliskim Wschodzie [nieskuteczność polityczno - militarnych\ndziałań USA na Bliskim Wschodzie; pozycja USA jak\nsupermocarstwa maleje]\n2 p. - za podanie poprawnej oceny i uzasadnienia.\n1 p. - za podanie poprawnej oceny , ale bez uzasadnienia\nlub uzasadnieniem zawierającym usterki merytoryczne\nlub logiczne.\n0-2\na)\nPrzykładowy zapis poprawnej odpowiedzi:\nPolacy w ograniczonym [niewielkim] stopniu chcą ponosić koszty\nwalki z kryzysem energetycznym w Polsce [nie chcą]. Wiekszość\nz nich nie popiera działań, które obciążałyby ich finansowo np. tylko\n7% respondentów popiera podniesienie podatków na energię.\n2 p. - za zbudowanie poprawnej oceny i odniesienie się do tekstu.\n1 p. - za zbudowanie poprawnej oceny, ale niepełne odniesienie się\ndo tesktu [błędnie przytoczone dane]\n0-2","solution":null,"image":"img/wos-2010-sierpien-poprawkowa-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Inne · sierpień 2010 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Inne","text_html":"<p>Zadanie 15. (4 pkt)<br>Na podstawie tekstów i własnej wiedzy wykonaj polecenia.<br>Tekst 1<br>Ogólnoświatowy charakter współczesnej rewolucji liberalnej przybiera szczególne<br>znaczenie. Wiele danych świadczy o istnieniu fundamentalnego schematu zmian, który<br>wyznacza rozwój wszystkich ludzkich społeczeństw - czegoś na kształt historii powszechnej<br>wiodącej ludzkość ku demokracji liberalnej.<br>Wzloty i upadki na drodze owego postępu są oczywiście faktem niezaprzeczalnym.<br>Z drugiej strony, wnioskowanie o światowej klęsce demokracji na podstawie upadku<br>w danym kraju czy regionie świadczy o wąskim punkcie widzenia.<br>Zwycięstwo demokracji na diametralnie różnych obszarach kulturowych i wśród<br>rozmaitych ludów świadczy o tym, że fundamentalne zasady wolności i równości<br>nie są czymś przypadkowym lub przesądem wynikającym z europejskiego etnocentryzmu,<br>lecz odkryciami na temat natury człowieka, których prawdziwość rośnie, a nie spada, gdy<br>punkt widzenia staje się bardziej kosmopolityczny.<br>Wraz z upadkiem komunizmu zatriumfuje zatem demokracja liberalna i gospodarka<br>rynkowa.<br>Na podstawie: F. Fukuyama, Koniec historii, Poznań 1996.<br>Tekst 2<br>Liberalna demokracja, zakorzeniona w koncepcji jednostkowej godności, jest produktem<br>Zachodu i niektórzy twierdzą, że poza nim w ogóle nie jest możliwa. W gruncie rzeczy jednak<br>w niemal każdej innej cywilizacji istnieje przynajmniej jedna liberalna demokracja. Krótko<br>mówiąc, ustrój ten nie jest wewnętrznie sprzeczny z głównymi kulturami niezachodnimi.<br>Jednakże poziom, do jakiego niezachodnie społeczeństwa są podatne na demokrację, czy to<br>liberalną, czy elektoralną, zależy od stopnia, w jakim zaznacza się w nich wpływ Zachodu.<br>Wśród 39 krajów, których władze wyłoniono na podstawie otwartych, uczciwych wyborów -<br>ale w których nie respektuje się wszystkich praw i wolności obywatelskich - znajduje się<br>dziesięć państw Ameryki Łacińskiej, osiem afrykańskich, pięć prawosławnych i pięć<br>muzułmańskich. Demokracja elektoralna w tych krajach niekoniecznie stanowi krok<br>na drodze ku demokracji liberalnej. Indie, Turcja i Sri Lanka - żeby pozostać tylko przy tych<br>trzech przykładach - były demokracjami przez prawie pól wieku, a mimo to wciąż cierpią<br>na niedostatek ochrony praw i wolności ich obywateli.<br>Wielkie światowe cywilizacje różnią się znacząco stopniem, do jakiego ich kultury<br>są podobne do kultury Zachodu lub uległy jej wpływom. Ameryka Łacińska jest bez<br>wątpienia bardzo pokrewna Zachodowi, według niektórych powinno się wręcz traktować ją<br>jak członka zachodniej rodziny. Prawosławie jest już dalszym i bardziej kłopotliwym<br>krewniakiem. W Afryce rządy zachodnie trwały krótko, a ich wpływ, poza RPA, był bardziej<br>ograniczony. Wpływ Zachodu na kraje muzułmańskie był zmienny, ale w arabskim sercu<br>islamu także okazał się ograniczony. Tak samo było w Chinach. Ogólnie rzecz biorąc, stopień<br>w jakim niezachodnie społeczeństwa okazały się podatne zarówno na liberalną, jak<br>i na elektoralną demokrację, zmienia się razem ze stopniem, do jakiego społeczeństwa te<br>podatne były wpływom Zachodu.<br>Samuel P. Huntington, Po dwudziestu latach. Przyszłość trzeciej fali, „Res Publica Nowa, 1998, nr 2-3<br>Poziom rozszerzony<br>9<br>a) Czym różni się demokracja liberalna od elektoralnej?<br>b) Porównaj poglądy obu autorów na kwestię upowszechnienia się demokracji<br>liberalnej.</p>","answer_text_html":"<p>15.<br>a) demokracja liberalna - przestrzega zasad wolnych wyborów i praw<br>człowieka.<br>b) Według autora pierwszego tekstu upowszechnienie się demokracji<br>liberalnej jest konsekwencją upadku komunizmu, ponieważ jej<br>zasady są naturalną potrzeba człowieka. Według autora drugiego<br>tekstu demokracja liberalna wymaga zmiany mentalności człowieka,<br>a więc może się przyjąć tylko wtedy, gdy społeczeństwa przyjmą<br>wzory Zachodu<br>0-2<br>0-4<br>4<br>Schemat<br>punktowania<br>Nr<br>zada<br>nia<br>Model odpowiedzi<br>Punkty<br>za<br>poszczególne<br>części<br>zadania<br>Punkty<br>za zadanie<br>b)<br>Ocena - negatywna<br>Uzasadnienie - polityka USA zachwiała ideałami liberalizmu<br>na Bliskim Wschodzie [nieskuteczność polityczno - militarnych<br>działań USA na Bliskim Wschodzie; pozycja USA jak<br>supermocarstwa maleje]<br>2 p. - za podanie poprawnej oceny i uzasadnienia.<br>1 p. - za podanie poprawnej oceny , ale bez uzasadnienia<br>lub uzasadnieniem zawierającym usterki merytoryczne<br>lub logiczne.<br>0-2<br>a)<br>Przykładowy zapis poprawnej odpowiedzi:<br>Polacy w ograniczonym [niewielkim] stopniu chcą ponosić koszty<br>walki z kryzysem energetycznym w Polsce [nie chcą]. Wiekszość<br>z nich nie popiera działań, które obciążałyby ich finansowo np. tylko<br>7% respondentów popiera podniesienie podatków na energię.<br>2 p. - za zbudowanie poprawnej oceny i odniesienie się do tekstu.<br>1 p. - za zbudowanie poprawnej oceny, ale niepełne odniesienie się<br>do tesktu [błędnie przytoczone dane]<br>0-2</p>","solutions":[]}