Zadanie 28. (5 pkt)
Na podstawie tekstu oraz własnej wiedzy wykonaj polecenia.
Jest bezdyskusyjne, że bieda i bezrobocie stanowią w Polsce podstawowy problem
społeczny. [ ] Problem ten jest jednak banalizowany i rozmywany przez większość
środowisk opiniotwórczych i politycznych. Kręgi opiniotwórcze natarczywie lansują opinie
uzasadniające narastanie głębokich nierówności społecznych, wskazując, że są one
nieuniknione, gdyż tak jest w krajach o rozwiniętej gospodarce rynkowej, a nowe demokracje
budujące system gospodarki rynkowej wchodzą na ścieżkę koniecznych wyrzeczeń i kosztów
społecznych. [ ] Czy rzeczywiście? Można powiedzieć, że na temat polskiego ubóstwa
narosło wiele mitów. Ograniczę się tutaj do zasygnalizowania najważniejszych z nich.
Mit pierwszy. Społeczeństwo polskie wprawdzie w części zubożało, ale jest to ubóstwo
enklawowe, które obejmuje jedynie „ogniska nowej biedy” ograniczone do proletariatu
„uwięzionego w miejskich blokowiskach” i pracowników byłych PGR. Takie ubóstwo -
dowodzi się - stanowi dolegliwość nieuchronną, jest nieuniknionym kosztem wychodzenia
z socjalizmu i wprowadzania reguł rynku do gospodarki. [ ]
Mit drugi. Dzisiejsze podupadłe grupy społeczne to: „przegrani transformacji”, „sieroty
po socjalizmie”, dotknięci chorobą „wyuczonej bezradności”, leniwi, gardzący pracą,
dla których długotrwała dezaktywizacja zawodowa to świadomy wybór i styl życia, to ludzie,
którzy są sami sobie winni i dlatego zasłużyli na biedę. Te grupy - dowodzi się - muszą
„zmienić swoje dotychczasowe przyzwyczajenia polegania na państwie”, „życia na koszt
innych” i „wziąć sprawy w swoje ręce”.
Jest to nic innego, jak próba zepchnięcia całkowitej odpowiedzialności za nieumiejętność
odnalezienia się w nowej rzeczywistości gospodarczej na tę część społeczeństwa, która
w istocie stała się ofiarą inżynierii społecznej reformatorów z początku transformacji.
Nie chce się bowiem pamiętać, że ówczesne rządy w obawie przed masowym bezrobociem
wybrały drogę pasywnych osłon socjalnych, odsyłając na wcześniejsze emerytury, zasiłki
i świadczenia przedemerytalne kilka milionów obywateli. Zamiast więc prowadzenia
aktywnej polityki na rynku pracy świadomie skazano ogromne rzesze ludzi w wieku
aktywności zawodowej na bezczynność i życie ze świadczeń społecznych. Należy dodać,
że zdecydowana większość ludności utrzymująca się dzisiaj z zasiłków dla bezrobotnych
i zasiłków pomocy społecznej pytana, w jaki sposób widzi poprawę swojej sytuacji i czego
oczekuje od państwa, wskazuje, że liczy na pomoc w znalezieniu pracy i przekwalifikowaniu
lub zdobyciu zawodu, a nie na zasiłki.
Źródło: E. Leś, Ucieczka do przodu, „Nowe Państwo”, nr 6/2003.
A. Wymień - za autorką tekstu - dwa przykłady grup, do których w dyskursie
publicznym odnosi się określenie ubóstwo enklawowe.
B. Podkreśl kwestię, która - zdaniem autorki tekstu - jest najważniejszą przyczyną
bezrobocia w Polsce.
Poziom podstawowy
15
C. Wskaż błąd popełniony - zdaniem autorki tekstu - przez polskie rządy w pierwszej
dekadzie transformacji systemowej, który przyczynił się do zubożenia społeczeństwa.
D. Podkreśl nazwę doktryny, której przeciwnikiem jest autorka tekstu.
E. Podkreśl nazwę kategorii społecznej, której nie można określić przegranymi
transformacji.
28.
E.
3
1 pkt za poprawną
odpowiedź
0-5
A.
finansach, przemyśle itd., pozostaje społecznie oddzielona
od części wykształconej, wyspecjalizowanej, akademickiej
i intelektualnej;
zawody techniczne, ekonomiczne itd., nie tworzą jak dotąd
żadnej spójnej kategorii w sensie społecznym
1 pkt za dwie
poprawne
odpowiedzi