{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu wykonaj polecenia.\nTeoria Rawlsa jest dojrzała intelektualnie, wszechstronna i sławna. Stanowi doskonały\npunkt wyjścia do dyskusji na temat zasad ustrojowych dowolnego państwa. Jej siła tkwi\nw pomysłowym powiązaniu dwóch wartości uznanych za fundamentalne przez całą\nnowożytną filozofię polityki: wolności i równości. Wszystkie ustroje polityczne znane\nz historii i z teoretycznych rozważań rozbijały się zawsze o ten sam problem: jak pogodzić\nszeroką wolność z powszechną równością? Wiemy, że bez trudu można zaprowadzić każdą\nz tych wartości, jeśli zrezygnuje się z pozostałej. By zrealizować nieograniczoną wolność,\nwystarczy wywołać wojnę domową, rozbić istniejące instytucje państwowe, sprowadzić\nspołeczeństwo do stanu natury. Każdy może być wtedy tak swobodny, jak tego zapragnie,\nlecz szybko okazuje się, że niewiele osób pragnie tak szerokich wolności, jakie im zapewnia\nanarchia. Łatwo też o odwrotny efekt. Bez trudu można zaprowadzić idealną równość,\njeśli tylko na jej straży postawi się partię totalitarną, policję, donosicieli i centralny bank [ ]\nAnarchia zapewnia każdemu nieograniczoną wolność, ale odbiera mu bezpieczeństwo [ ]\nZ drugiej strony komunizm państwowy, choć gwarantuje każdemu minimum egzystencji\ni znaczne bezpieczeństwo przed napaścią, odbiera jednocześnie możliwość planowania\nwłasnego losu wedle swego uznania, a tym samym skutecznie zniechęca do pracy\ni do inwestowania. [ ]\nPoziom rozszerzony\n7\nW propozycji Rawlsa społeczeństwo sprawiedliwe to zbiorowość ludzka, która\ndobrowolnie przyjęła system polityczny zapewniający powszechną wolność, równość\ni dobrobyt, łącząc te wartości przez zastosowanie swoistego mechanizmu checks\nand balances*. Wolność ma być możliwie jak najszerzej pojęta, lecz ogranicza ją wzgląd\nna najuboższych. Równość gwarantuje każdemu tę samą dozę szacunku i zapewnia pomoc\npaństwową w przypadku krachu życiowego. [ ] Każdy racjonalnie myślący człowiek uzna\nza najważniejsze ochronić się przed złym losem, bez względu na to, jak prawdopodobne jest\ntakie lub inne nieszczęście. Nikt na przykład nie chciałby się przekonać [ ], że jest chory\nna hemofilię i musi wydawać z własnej kieszeni 4 tys. dolarów rocznie na niezbędne\nlekarstwa. Każdy raczej zdecyduje, że należy wprowadzić rozbudowany system ubezpieczeń\nod utraty zdrowia, od utraty życia, od bankructwa, bezdomności, bezrobocia itp. Ta dość\nkosztowna polityka określana jest jako maksymin. Jest to strategia zagwarantowania sobie\nmożliwie najwyższej z minimalnych wpłat, jakie społeczeństwo oferuje ofiarom nieszczęść\ni niepowodzeń.\nRawls\nzakłada,\nże\nza\nzasłoną\nniewiedzy\nludzie\nbędą\nwybierać\nmaksymin,\nponieważ bardziej będą się bali nieszczęść niż ufali pomyślności losu.\nŹródła: J. Hołówka, Jak można poprawić teorię Rawlsa, „Civitas. Studia z Filozofii Polityki”, nr 4/2000.\n* checks and balances - hamowanie się i równowaga\nA. Podaj, co - według autora tekstu - jest najtrudniejszym do rozwiązania problemem\nustrojowym państwa. Jakie rozwiązanie tego problemu znalazł autor?\nB. Wskaż sprzeczność między teorią Johna Rawlsa a zasadami ideologicznymi i praktyką\nfunkcjonowania anarchizmu i komunizmu.\nPoziom rozszerzony\n8","answer":null,"answer_text":"15.\nB.\nSprzeczność z teorią Rawlsa polega na tym, iż anarchizm nie\ngwarantuje bezpieczeństwa, a komunizm - ogranicza\nwolności.\n1 pkt za poprawne\nwskazanie dwóch\nsprzeczności\n0-2\nA.\nTrzy spośród następujących:\n- brak sukcesów gospodarczych, mimo silnego\nzaangażowania państwa, w tzw. Krajach Trzeciego Świata;\n- rewolucja konserwatywna,\n- szybszy, bardziej efektywny rozwój gospodarki uwolnionej\nod nadmiernej opiekuńczości państwa\n- upadek socjalizmu uważanego za alternatywę liberalizmu\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\n1 pkt za wskazanie\ntrzech poprawnych\nczynników","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 15. (2 pkt)<br>Na podstawie tekstu wykonaj polecenia.<br>Teoria Rawlsa jest dojrzała intelektualnie, wszechstronna i sławna. Stanowi doskonały<br>punkt wyjścia do dyskusji na temat zasad ustrojowych dowolnego państwa. Jej siła tkwi<br>w pomysłowym powiązaniu dwóch wartości uznanych za fundamentalne przez całą<br>nowożytną filozofię polityki: wolności i równości. Wszystkie ustroje polityczne znane<br>z historii i z teoretycznych rozważań rozbijały się zawsze o ten sam problem: jak pogodzić<br>szeroką wolność z powszechną równością? Wiemy, że bez trudu można zaprowadzić każdą<br>z tych wartości, jeśli zrezygnuje się z pozostałej. By zrealizować nieograniczoną wolność,<br>wystarczy wywołać wojnę domową, rozbić istniejące instytucje państwowe, sprowadzić<br>społeczeństwo do stanu natury. Każdy może być wtedy tak swobodny, jak tego zapragnie,<br>lecz szybko okazuje się, że niewiele osób pragnie tak szerokich wolności, jakie im zapewnia<br>anarchia. Łatwo też o odwrotny efekt. Bez trudu można zaprowadzić idealną równość,<br>jeśli tylko na jej straży postawi się partię totalitarną, policję, donosicieli i centralny bank [ ]<br>Anarchia zapewnia każdemu nieograniczoną wolność, ale odbiera mu bezpieczeństwo [ ]<br>Z drugiej strony komunizm państwowy, choć gwarantuje każdemu minimum egzystencji<br>i znaczne bezpieczeństwo przed napaścią, odbiera jednocześnie możliwość planowania<br>własnego losu wedle swego uznania, a tym samym skutecznie zniechęca do pracy<br>i do inwestowania. [ ]<br>Poziom rozszerzony<br>7<br>W propozycji Rawlsa społeczeństwo sprawiedliwe to zbiorowość ludzka, która<br>dobrowolnie przyjęła system polityczny zapewniający powszechną wolność, równość<br>i dobrobyt, łącząc te wartości przez zastosowanie swoistego mechanizmu checks<br>and balances*. Wolność ma być możliwie jak najszerzej pojęta, lecz ogranicza ją wzgląd<br>na najuboższych. Równość gwarantuje każdemu tę samą dozę szacunku i zapewnia pomoc<br>państwową w przypadku krachu życiowego. [ ] Każdy racjonalnie myślący człowiek uzna<br>za najważniejsze ochronić się przed złym losem, bez względu na to, jak prawdopodobne jest<br>takie lub inne nieszczęście. Nikt na przykład nie chciałby się przekonać [ ], że jest chory<br>na hemofilię i musi wydawać z własnej kieszeni 4 tys. dolarów rocznie na niezbędne<br>lekarstwa. Każdy raczej zdecyduje, że należy wprowadzić rozbudowany system ubezpieczeń<br>od utraty zdrowia, od utraty życia, od bankructwa, bezdomności, bezrobocia itp. Ta dość<br>kosztowna polityka określana jest jako maksymin. Jest to strategia zagwarantowania sobie<br>możliwie najwyższej z minimalnych wpłat, jakie społeczeństwo oferuje ofiarom nieszczęść<br>i niepowodzeń.<br>Rawls<br>zakłada,<br>że<br>za<br>zasłoną<br>niewiedzy<br>ludzie<br>będą<br>wybierać<br>maksymin,<br>ponieważ bardziej będą się bali nieszczęść niż ufali pomyślności losu.<br>Źródła: J. Hołówka, Jak można poprawić teorię Rawlsa, „Civitas. Studia z Filozofii Polityki”, nr 4/2000.</p>\n<ul><li>checks and balances - hamowanie się i równowaga</li></ul>\n<p>A. Podaj, co - według autora tekstu - jest najtrudniejszym do rozwiązania problemem<br>ustrojowym państwa. Jakie rozwiązanie tego problemu znalazł autor?<br>B. Wskaż sprzeczność między teorią Johna Rawlsa a zasadami ideologicznymi i praktyką<br>funkcjonowania anarchizmu i komunizmu.<br>Poziom rozszerzony<br>8</p>","answer_text_html":"<p>15.<br>B.<br>Sprzeczność z teorią Rawlsa polega na tym, iż anarchizm nie<br>gwarantuje bezpieczeństwa, a komunizm - ogranicza<br>wolności.<br>1 pkt za poprawne<br>wskazanie dwóch<br>sprzeczności<br>0-2<br>A.<br>Trzy spośród następujących:</p>\n<ul><li>brak sukcesów gospodarczych, mimo silnego</li></ul>\n<p>zaangażowania państwa, w tzw. Krajach Trzeciego Świata;</p>\n<ul><li>rewolucja konserwatywna,</li><li>szybszy, bardziej efektywny rozwój gospodarki uwolnionej</li></ul>\n<p>od nadmiernej opiekuńczości państwa</p>\n<ul><li>upadek socjalizmu uważanego za alternatywę liberalizmu</li><li>Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens</li></ul>\n<p>1 pkt za wskazanie<br>trzech poprawnych<br>czynników</p>","solutions":[]}