{"id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20","points":20,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2011,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (20 pkt)\nNapisz wypracowanie na jeden z podanych tematów, wykorzystując materiały źródłowe\nzawarte w II części arkusza.\nTemat nr 1\nPorównaj model państwa liberalnego i socjalnego. Przedstaw ich krytykę z punktu\nwidzenia realizacji funkcji socjalnej i gospodarczej państwa.\nTemat nr 2\nPrzedstaw przejawy realizacji równości i wolności we współczesnych państwach\ndemokratycznych. Wyjaśnij, na czym mogą polegać kolizje tych wartości.\nWybieram temat nr\nPoziom rozszerzony\n13\nPoziom rozszerzony\n14\nPoziom rozszerzony\n15\nPoziom rozszerzony\n16\nPoziom rozszerzony\n17\nBRUDNOPIS\nMWO-Rą_ąP-113\nPESEL\nWYPEŁNIA ZDAJĄCY\nWYPEŁNIA EGZAMINATOR\nSuma punktów\n0\n21\n31\n41\n22\n32\n42\n23\n33\n43\n24\n34\n44\n25\n35\n45\n26\n36\n46\n27\n37\n47\n28\n38\n48\n29\n39\n49\n1\n11\n2\n12\n13\n3\n4\n14\n5\n15\n6\n16\n7\n17\n8\n18\n9\n19\n10\n20\n30\n40\n50\nKOD EGZAMINATORA\nCzytelny podpis egzaminatora\nKOD ZDAJĄCEGO\nMiejsce na naklejkę\nz nr PESEL","answer":null,"answer_text":"20.\nZdający:\nTemat 1: Porównaj model państwa liberalnego i socjalnego. Przedstaw ich krytykę z\npunktu widzenia realizacji funkcji socjalnej i gospodarczej państwa.\nI\nA. Charakteryzuje model państwa liberalnego i socjalnego.\n0-4 pkt za\nh\nk\nk\n0-20\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n4\nModel państwa liberalnego\n- gospodarka powinna być oparta o mechanizmy\nwolnorynkowe, co najlepiej sprzyja gospodarczej\nkreatywności i racjonalizuje wszelkie związane z nią\nkoszty\n- podatki powinny być niskie, co sprzyja rozwojowi\nprzedsiębiorczości (więcej pieniędzy zostaje w rękach\nprzedsiębiorców, dzięki czemu mogą je inwestować)\n- realizacja wyrównywania szans powinno się dokonywać\npoprzez wspieranie instytucji pozarządowych i tworzenie\ndogodnych rozwiązań dla ich funkcjonowania (idea 1 %),\npoza tym zamiast pieniędzy powinno się stwarzać warunki\ndla nowych miejsc pracy\n- instytucje państwowe powinny stwarzać ludziom warunki\ndo korzystania z należnych im praw, ale człowiek sam\npowinien dążyć do zapewnienia sobie dobrobytu\nModel państwa socjalnego, np.\n- państwo poprzez swoją politykę powinno go stymulować\ngospodarkę w miejscach stagnacji (interwencjonizm)\n- podatki powinny być stopniowalne w swojej skali w\nzależności od wysokości dochodu (to pozwoli osobom\nmniej zarabiającym na podnoszenie swojego poziomu\nżycia)\n- struktury państwa powinny aktywnie działać na rzecz\nniwelowania różnic majątkowych, gdyż mają do tego\nodpowiednie środki prawne (podatki) i finansowe\nNależy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy\nsens oraz inne poprawne merytorycznie cechy charakterystyczne\ncharakterystykę\nmodelu państwa\nliberalnego\n0-4 pkt za\ncharakterystykę\nmodelu państwa\nsocjalnego\n(0-8)\nB. Dokonuje krytyki modelu państwa liberalnego\ni socjalnego.\n0-4 pkt za krytykę\nfunkcji socjalnej\ni gospodarczej\nrealizowanej\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n5\nKrytyka państwa liberalnego, np.:\n- idea wolnej gospodarki jest formą, która sprzyja upadaniu\npaństwowych przedsiębiorstw i wzrostowi bezrobocia\n- państwo bazujące na podatku liniowym to finansowanie\nbudżetu poprzez obciążenia dla najuboższych i odwracanie\nsię plecami od swoich biedniejszych obywateli; traci\nautorytet i nie jest godne szacunku; takie państwo jest\nniesprawiedliwe, gdyż nie wspiera słabszych\n- złożenie pomocy osobom biednym i charakteryzujące się\nniskim statusem majątkowym na barki organizacji\npozarządowych sprawia, iż zdane one będą na ich łaskę\ni zmienność; nie można opierać tego, co wymaga stałego\ndziałania na ludzkiej dobroczynności\nKrytyka państwa socjalnego, np.:\n- państwo nakładające na część swoich obywateli różną\npodatkową daninę, nie traktuje wszystkich tak samo,\na zatem łamie zasady równości wobec prawa; bogatsi\ni tak płacą więcej przy tym samym procencie (podatku\nliniowym), a wyższy podatek jest dla nich jak kara\nza pracowitość i kreatywność\n- wolna gospodarka kierując się ideą zabiegania o własne\nbogactwo rozwija także bogactwo innych (jeśli się\nwzbogacę dam pracę innym, a oni wydając w ten sposób\nzarobione fundusze, wzbogacają innych i tych, których oni\nzatrudniają); wprowadzając interwencjonizm i zaburzając\nmechanizm rynkowy państwo krępuje przedsiębiorczość,\nniszczy racjonalność decyzji gospodarczych - to podnosi\nkoszty\n- struktury administracyjne są zarządzane nieefektywnie\nprzez co znaczna część pieniędzy przeznaczona dla\npotrzebujących idzie na obsługę instytucji, które mają im\npomagać\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\noraz inne poprawne merytorycznie uzasadnienia\nprzez państwo\nsocjalne\n0-4 pkt za krytykę\nfunkcji socjalnej\ni gospodarczej\nrealizowanej\nprzez państwo\nliberalne\n(0-8)\nC. Zamieszcza we właściwych kontekstach przykłady\nz minimum dwóch źródeł.\npo 1 pkt za każde\nwykorzystanie\nźródła (0-2)\nII\nD. Stosuje poprawny język wypowiedzi.\n(0-1)\nIII\nE. Przedstawia treści w sposób przemyślany, spójny\ni logiczny (właściwa struktura pracy).\n(0-1)\nTemat 2: Przedstaw przejawy realizacji równości i wolności we współczesnych\npaństwach demokratycznych. Wyjaśnij, na czym mogą polegać kolizje tych wartości.\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n6\nI\nA. Charakteryzuje przejawy realizacji wolności i równości\nwe współczesnych państwach.\nRealizacja wolności, np.:\n- wolność jest czymś naturalnym, a zatem człowiek ma do\nniej prawo;\n- wolność słowa - możliwość wyrażania swoich poglądów,\nrozwój wolnych mediów, zakaz stosowania przez państwo\ncenzury prewencyjnej,\n- wolność zrzeszania się- umożliwia organizowania się\nobywateli i prowadzenia przez nich różnorodnej\ndziałalności. Społeczeństwo w państwie demokratycznym\ncechuje pluralizm, czego wyrazem jest działanie obywateli\nw różnych sferach życia i organizacjach (partie polityczne,\nzwiązki zawodowe , stowarzyszenia)\n- wolność religii - wolność wyznawania religii według\nwłasnego uznania , możliwość uzewnętrzniania swoich\nprzekonań religijnych\n- jeżeli ludzkie działanie nie szkodzi drugiemu człowiekowi,\nnikt nie ma prawa go ograniczać\nRealizacji równości, np.:\n- równość wobec prawa - równe traktowanie obywateli,\nzakaz dyskryminacji przez władze\n- równość szans - żaden człowiek nie jest winien temu, w\njakich rodzi się warunkach, każdy powinien mieć takie\nsame szanse rozwoju, edukacji\n- równość ekonomiczna - niwelowanie różnic w poziomie\nżycia obywateli, zbyt duże dysproporcje materialne, mogą\nstanowić podstawę społecznych frustracji i poczucia silnie\nodczuwanej niesprawiedliwości\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\noraz inne poprawne merytorycznie przejawy realizacji\npo 2 pkt\nza wskazanie\nprzykładu wolności\ni omówienie jego\nrealizacji (0-6)\npo 2 pkt\nza wskazanie\nprzykładu równości\ni omówienie jego\nrealizacji (0-6)\n(0-12)\nOdpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony\n7\nB. Wyjaśnia kolizje wolności i równości, podając przykłady\nna rzecz wolności:\n- wolność słowa może naruszać dobro innych osób\n- wzrost wolności w zakresie np. prawa pracy może sprawić,\nże pewne grupy obywateli będą dyskryminowane,\nbezpieczeństwo socjalne pracownika będzie mniejsze,\nstanie się stroną zdecydowanie słabszą wobec pracodawcy\n- zwiększając wolność w zakresie podatkowym (czyli\nznosząc podatek progresywny) następuje zwiększenie\ndysproporcji majątkowych\nna rzecz równości:\n- wprowadzając parytety w składzie jakichś organów,\nogranicza się wolność wyborców, którzy nie mogą\nwybierać w pełni zgodnie z własnymi preferencjami\n- wprowadzając podatek progresywny mający służyć\nredystrybucji dóbr (czyli wyrównywaniu poziomów)\nogranicza się wolność lepiej zarabiających, niektórzy\nmówią o karaniu za kreatywność\n* Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens\noraz inne poprawne merytorycznie przejawy kolizji\npo 1 pkt za każdy\nprzykład kolizji\nna rzecz wolności\n(0-2)\npo 1 pkt za każdy\nprzykład kolizji\nna rzecz równości\n(0-2)\n(0-4)\nC. Zamieszcza we właściwych kontekstach przykłady\nz minimum dwóch źródeł.\npo 1 pkt za każde\nwykorzystanie\nźródła (0-2)\nII\nD. Stosuje poprawny język wypowiedzi.\n(0-1)\nIII E. Przedstawia treści w sposób przemyślany, spójny\ni logiczny (właściwa struktura pracy).\n(0-1)","solution":null,"image":"img/wos-2011-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2011 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 20. (20 pkt)<br>Napisz wypracowanie na jeden z podanych tematów, wykorzystując materiały źródłowe<br>zawarte w II części arkusza.<br>Temat nr 1<br>Porównaj model państwa liberalnego i socjalnego. Przedstaw ich krytykę z punktu<br>widzenia realizacji funkcji socjalnej i gospodarczej państwa.<br>Temat nr 2<br>Przedstaw przejawy realizacji równości i wolności we współczesnych państwach<br>demokratycznych. Wyjaśnij, na czym mogą polegać kolizje tych wartości.<br>Wybieram temat nr<br>Poziom rozszerzony<br>13<br>Poziom rozszerzony<br>14<br>Poziom rozszerzony<br>15<br>Poziom rozszerzony<br>16<br>Poziom rozszerzony<br>17<br>BRUDNOPIS<br>MWO-Rą_ąP-113<br>PESEL<br>WYPEŁNIA ZDAJĄCY<br>WYPEŁNIA EGZAMINATOR<br>Suma punktów<br>0<br>21<br>31<br>41<br>22<br>32<br>42<br>23<br>33<br>43<br>24<br>34<br>44<br>25<br>35<br>45<br>26<br>36<br>46<br>27<br>37<br>47<br>28<br>38<br>48<br>29<br>39<br>49<br>1<br>11<br>2<br>12<br>13<br>3<br>4<br>14<br>5<br>15<br>6<br>16<br>7<br>17<br>8<br>18<br>9<br>19<br>10<br>20<br>30<br>40<br>50<br>KOD EGZAMINATORA<br>Czytelny podpis egzaminatora<br>KOD ZDAJĄCEGO<br>Miejsce na naklejkę<br>z nr PESEL</p>","answer_text_html":"<p>20.<br>Zdający:<br>Temat 1: Porównaj model państwa liberalnego i socjalnego. Przedstaw ich krytykę z<br>punktu widzenia realizacji funkcji socjalnej i gospodarczej państwa.<br>I<br>A. Charakteryzuje model państwa liberalnego i socjalnego.<br>0-4 pkt za<br>h<br>k<br>k<br>0-20<br>Odpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony<br>4<br>Model państwa liberalnego</p>\n<ul><li>gospodarka powinna być oparta o mechanizmy</li></ul>\n<p>wolnorynkowe, co najlepiej sprzyja gospodarczej<br>kreatywności i racjonalizuje wszelkie związane z nią<br>koszty</p>\n<ul><li>podatki powinny być niskie, co sprzyja rozwojowi</li></ul>\n<p>przedsiębiorczości (więcej pieniędzy zostaje w rękach<br>przedsiębiorców, dzięki czemu mogą je inwestować)</p>\n<ul><li>realizacja wyrównywania szans powinno się dokonywać</li></ul>\n<p>poprzez wspieranie instytucji pozarządowych i tworzenie<br>dogodnych rozwiązań dla ich funkcjonowania (idea 1 %),<br>poza tym zamiast pieniędzy powinno się stwarzać warunki<br>dla nowych miejsc pracy</p>\n<ul><li>instytucje państwowe powinny stwarzać ludziom warunki</li></ul>\n<p>do korzystania z należnych im praw, ale człowiek sam<br>powinien dążyć do zapewnienia sobie dobrobytu<br>Model państwa socjalnego, np.</p>\n<ul><li>państwo poprzez swoją politykę powinno go stymulować</li></ul>\n<p>gospodarkę w miejscach stagnacji (interwencjonizm)</p>\n<ul><li>podatki powinny być stopniowalne w swojej skali w</li></ul>\n<p>zależności od wysokości dochodu (to pozwoli osobom<br>mniej zarabiającym na podnoszenie swojego poziomu<br>życia)</p>\n<ul><li>struktury państwa powinny aktywnie działać na rzecz</li></ul>\n<p>niwelowania różnic majątkowych, gdyż mają do tego<br>odpowiednie środki prawne (podatki) i finansowe<br>Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy<br>sens oraz inne poprawne merytorycznie cechy charakterystyczne<br>charakterystykę<br>modelu państwa<br>liberalnego<br>0-4 pkt za<br>charakterystykę<br>modelu państwa<br>socjalnego<br>(0-8)<br>B. Dokonuje krytyki modelu państwa liberalnego<br>i socjalnego.<br>0-4 pkt za krytykę<br>funkcji socjalnej<br>i gospodarczej<br>realizowanej<br>Odpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony<br>5<br>Krytyka państwa liberalnego, np.:</p>\n<ul><li>idea wolnej gospodarki jest formą, która sprzyja upadaniu</li></ul>\n<p>państwowych przedsiębiorstw i wzrostowi bezrobocia</p>\n<ul><li>państwo bazujące na podatku liniowym to finansowanie</li></ul>\n<p>budżetu poprzez obciążenia dla najuboższych i odwracanie<br>się plecami od swoich biedniejszych obywateli; traci<br>autorytet i nie jest godne szacunku; takie państwo jest<br>niesprawiedliwe, gdyż nie wspiera słabszych</p>\n<ul><li>złożenie pomocy osobom biednym i charakteryzujące się</li></ul>\n<p>niskim statusem majątkowym na barki organizacji<br>pozarządowych sprawia, iż zdane one będą na ich łaskę<br>i zmienność; nie można opierać tego, co wymaga stałego<br>działania na ludzkiej dobroczynności<br>Krytyka państwa socjalnego, np.:</p>\n<ul><li>państwo nakładające na część swoich obywateli różną</li></ul>\n<p>podatkową daninę, nie traktuje wszystkich tak samo,<br>a zatem łamie zasady równości wobec prawa; bogatsi<br>i tak płacą więcej przy tym samym procencie (podatku<br>liniowym), a wyższy podatek jest dla nich jak kara<br>za pracowitość i kreatywność</p>\n<ul><li>wolna gospodarka kierując się ideą zabiegania o własne</li></ul>\n<p>bogactwo rozwija także bogactwo innych (jeśli się<br>wzbogacę dam pracę innym, a oni wydając w ten sposób<br>zarobione fundusze, wzbogacają innych i tych, których oni<br>zatrudniają); wprowadzając interwencjonizm i zaburzając<br>mechanizm rynkowy państwo krępuje przedsiębiorczość,<br>niszczy racjonalność decyzji gospodarczych - to podnosi<br>koszty</p>\n<ul><li>struktury administracyjne są zarządzane nieefektywnie</li></ul>\n<p>przez co znaczna część pieniędzy przeznaczona dla<br>potrzebujących idzie na obsługę instytucji, które mają im<br>pomagać</p>\n<ul><li>Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens</li></ul>\n<p>oraz inne poprawne merytorycznie uzasadnienia<br>przez państwo<br>socjalne<br>0-4 pkt za krytykę<br>funkcji socjalnej<br>i gospodarczej<br>realizowanej<br>przez państwo<br>liberalne<br>(0-8)<br>C. Zamieszcza we właściwych kontekstach przykłady<br>z minimum dwóch źródeł.<br>po 1 pkt za każde<br>wykorzystanie<br>źródła (0-2)<br>II<br>D. Stosuje poprawny język wypowiedzi.<br>(0-1)<br>III<br>E. Przedstawia treści w sposób przemyślany, spójny<br>i logiczny (właściwa struktura pracy).<br>(0-1)<br>Temat 2: Przedstaw przejawy realizacji równości i wolności we współczesnych<br>państwach demokratycznych. Wyjaśnij, na czym mogą polegać kolizje tych wartości.<br>Odpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony<br>6<br>I<br>A. Charakteryzuje przejawy realizacji wolności i równości<br>we współczesnych państwach.<br>Realizacja wolności, np.:</p>\n<ul><li>wolność jest czymś naturalnym, a zatem człowiek ma do</li></ul>\n<p>niej prawo;</p>\n<ul><li>wolność słowa - możliwość wyrażania swoich poglądów,</li></ul>\n<p>rozwój wolnych mediów, zakaz stosowania przez państwo<br>cenzury prewencyjnej,</p>\n<ul><li>wolność zrzeszania się- umożliwia organizowania się</li></ul>\n<p>obywateli i prowadzenia przez nich różnorodnej<br>działalności. Społeczeństwo w państwie demokratycznym<br>cechuje pluralizm, czego wyrazem jest działanie obywateli<br>w różnych sferach życia i organizacjach (partie polityczne,<br>związki zawodowe , stowarzyszenia)</p>\n<ul><li>wolność religii - wolność wyznawania religii według</li></ul>\n<p>własnego uznania , możliwość uzewnętrzniania swoich<br>przekonań religijnych</p>\n<ul><li>jeżeli ludzkie działanie nie szkodzi drugiemu człowiekowi,</li></ul>\n<p>nikt nie ma prawa go ograniczać<br>Realizacji równości, np.:</p>\n<ul><li>równość wobec prawa - równe traktowanie obywateli,</li></ul>\n<p>zakaz dyskryminacji przez władze</p>\n<ul><li>równość szans - żaden człowiek nie jest winien temu, w</li></ul>\n<p>jakich rodzi się warunkach, każdy powinien mieć takie<br>same szanse rozwoju, edukacji</p>\n<ul><li>równość ekonomiczna - niwelowanie różnic w poziomie</li></ul>\n<p>życia obywateli, zbyt duże dysproporcje materialne, mogą<br>stanowić podstawę społecznych frustracji i poczucia silnie<br>odczuwanej niesprawiedliwości</p>\n<ul><li>Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens</li></ul>\n<p>oraz inne poprawne merytorycznie przejawy realizacji<br>po 2 pkt<br>za wskazanie<br>przykładu wolności<br>i omówienie jego<br>realizacji (0-6)<br>po 2 pkt<br>za wskazanie<br>przykładu równości<br>i omówienie jego<br>realizacji (0-6)<br>(0-12)<br>Odpowiedzi i schemat punktowania - poziom rozszerzony<br>7<br>B. Wyjaśnia kolizje wolności i równości, podając przykłady<br>na rzecz wolności:</p>\n<ul><li>wolność słowa może naruszać dobro innych osób</li><li>wzrost wolności w zakresie np. prawa pracy może sprawić,</li></ul>\n<p>że pewne grupy obywateli będą dyskryminowane,<br>bezpieczeństwo socjalne pracownika będzie mniejsze,<br>stanie się stroną zdecydowanie słabszą wobec pracodawcy</p>\n<ul><li>zwiększając wolność w zakresie podatkowym (czyli</li></ul>\n<p>znosząc podatek progresywny) następuje zwiększenie<br>dysproporcji majątkowych<br>na rzecz równości:</p>\n<ul><li>wprowadzając parytety w składzie jakichś organów,</li></ul>\n<p>ogranicza się wolność wyborców, którzy nie mogą<br>wybierać w pełni zgodnie z własnymi preferencjami</p>\n<ul><li>wprowadzając podatek progresywny mający służyć</li></ul>\n<p>redystrybucji dóbr (czyli wyrównywaniu poziomów)<br>ogranicza się wolność lepiej zarabiających, niektórzy<br>mówią o karaniu za kreatywność</p>\n<ul><li>Należy przyznać punkty za sformułowania oddające powyższy sens</li></ul>\n<p>oraz inne poprawne merytorycznie przejawy kolizji<br>po 1 pkt za każdy<br>przykład kolizji<br>na rzecz wolności<br>(0-2)<br>po 1 pkt za każdy<br>przykład kolizji<br>na rzecz równości<br>(0-2)<br>(0-4)<br>C. Zamieszcza we właściwych kontekstach przykłady<br>z minimum dwóch źródeł.<br>po 1 pkt za każde<br>wykorzystanie<br>źródła (0-2)<br>II<br>D. Stosuje poprawny język wypowiedzi.<br>(0-1)<br>III E. Przedstawia treści w sposób przemyślany, spójny<br>i logiczny (właściwa struktura pracy).<br>(0-1)</p>","solutions":[]}