{"id":"wos-2012-maj-matura-podstawowa/zad/33","paper_id":"wos-2012-maj-matura-podstawowa","number":"33","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2012,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 33. (2 pkt)\nNa podstawie tekstu źródłowego wykonaj polecenia.\nKryteria [polskości], które w świadomości Polaków z Polski okazują się najważniejszymi\nwyznacznikami tożsamości narodowej [ ], to: poczucie, że jest się Polakiem, znajomość\njęzyka, kultury i historii Polski, posiadanie co najmniej jednego z rodziców narodowości\npolskiej, posiadanie polskiego obywatelstwa, przestrzeganie polskich obyczajów, a także\nzamieszkanie i urodzenie się w Polsce, zasługi dla Polski, a wreszcie wiara katolicka. Spośród\ntych kryteriów polskości pierwsze jest zawsze spełnione ex definitione - wszyscy ci, których\njesteśmy skłonni uznać za Polaków uznają siebie za Polaków. Tych, którzy mają [ ]\nprzodków Polaków, a którzy się za Polaków nie uważają, raczej nie nazwiemy Polakami, co\nnajwyżej potomkami Polaków [ ].\nNajogólniej można wyodrębnić cztery sytuacje społeczne, w których znalazła się ludność\npolskiej narodowości lub polskiego pochodzenia za wschodnimi granicami Polski. Prowadzi\nto do ukształtowania się czterech typów polskości [ ].\nWydaje się, że sytuacja Polaków na Litwie wyraziście ukazuje typ stosunku do własnej\nnarodowości, który określiłam jako polskość zagrożoną. Jest to stosunek emfatycznie\ni nieomal obsesyjnie akcentujący polskość wraz ze wszystkimi kryteriami, które wystąpiły\nw badaniach na terenie Polski. Polacy na Litwie czują się Polakami, znają dobrze język\npolski, wiedzą dużo o polskiej historii i kulturze, w której są wychowani i wykształceni\n(sądzę, że więcej niż Polacy zamieszkali w Polsce), są urodzeni na swojej ziemi i na niej\nmieszkają, znają polską obyczajowość, są także aktywnymi katolikami [ ].\n[Z kolei] na Białorusi, gdzie w wyniku, z jednej strony, polityki narodowościowej ZSRR,\na z drugiej „słabości” etnicznej elementu białoruskiego, polskość przeważającej części\nludności polskiej jest rozmyta i niepewna [ ]. Polskość ma tu charakter elitarny i jest\nograniczona wśród szerszych grup społecznych do świadomości związków rodzinnych\nz Polską, niepełnej znajomości języka i mglistych wyobrażeń o kulturze przodków.\nWśród polskiej ludności mieszkającej za wschodnią granicą mamy też do czynienia\nz sytuacją, gdy warunki nie pozwalały na zachowanie jakichkolwiek kryteriów polskości.\nSą to ludzie, którym zostało tylko poczucie, że jest się Polakiem [ ]. Ten przypadek\n[nazwany polskością rezydualną] reprezentują Polacy z Kazachstanu [ ].\nPoziom podstawowy\n15\nZ sytuacją społeczną, która doprowadziła do istnienia polskości sentymentalnej, zetknęłam się\nw różnych częściach Syberii. Polacy znaleźli się tam w wyniku indywidualnych zsyłek\ni przymusowych osiedleń, [ ] nie tylko byli odcięci od „rdzenia” kultury polskiej, ale także nie\nmogli zachować odrębności kulturowej - języka, obyczajów, religii [ ]. Dziś są to ludzie, którzy\nnie roszczą sobie pretensji do przynależności do narodu polskiego; nie są Polakami w swoim\nodczuciu i w odczuciu innych, natomiast są świadomi swojego polskiego pochodzenia,\npodkreślają je, interesują się nim i są przedstawiani przez innych jako potomkowie Polaków [ ].\nŹródło: E. Nowicka, Polacy czy cudzoziemcy? Polacy za wschodnią granicą, Kraków 2000.\nA. Podaj nazwę, jaką autorka tekstu określiła typ polskości nieoznaczający polskiej\ntożsamości narodowej.\nB. Podaj\nnazwy\ndwóch\nwyznaczników\ntożsamości\npolskiej\nfunkcjonujących\nw świadomości Polaków z Polski, które nie są charakterystyczne dla reprezentantów\npolskości zagrożonej.\n\n","answer":"A","answer_text":"Zadanie 33. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznawanie problemów społecznych na świecie,\nkorzystanie ze źródeł informacji o życiu społecznym\ni politycznym - tekst popularnonaukowy (II.6 / II.2)\nWiadomości: zagadnienia narodowościowe, problemy\nwspółczesnego świata (I.3 / I.16)\nPoprawna odpowiedź:\nA. polskość sentymentalna\n1 p. - za wskazanie jednego poprawnego elementu odpowiedzi\n0 p. - za brak odpowiedzi, wskazanie niepoprawnego elementu odpowiedzi\nB. polskie obywatelstwo\nzamieszkiwanie w Polsce\nPrzyznaje się także punkty za poprawne zapisy czasownikowe dotyczące Polaków z Polski\n(mają powyższe wyznaczniki) lub Polaków na Litwie (nie mają powyższych wyznaczników).\n1 p. - za wskazanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 p. - za brak odpowiedzi, wskazanie wszystkich niepoprawnych elementów odpowiedzi\nlub mniej niż dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n12","solution":null,"image":"img/wos-2012-maj-matura-podstawowa/zad-33.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2012 (podstawowa)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 33. (2 pkt)<br>Na podstawie tekstu źródłowego wykonaj polecenia.<br>Kryteria [polskości], które w świadomości Polaków z Polski okazują się najważniejszymi<br>wyznacznikami tożsamości narodowej [ ], to: poczucie, że jest się Polakiem, znajomość<br>języka, kultury i historii Polski, posiadanie co najmniej jednego z rodziców narodowości<br>polskiej, posiadanie polskiego obywatelstwa, przestrzeganie polskich obyczajów, a także<br>zamieszkanie i urodzenie się w Polsce, zasługi dla Polski, a wreszcie wiara katolicka. Spośród<br>tych kryteriów polskości pierwsze jest zawsze spełnione ex definitione - wszyscy ci, których<br>jesteśmy skłonni uznać za Polaków uznają siebie za Polaków. Tych, którzy mają [ ]<br>przodków Polaków, a którzy się za Polaków nie uważają, raczej nie nazwiemy Polakami, co<br>najwyżej potomkami Polaków [ ].<br>Najogólniej można wyodrębnić cztery sytuacje społeczne, w których znalazła się ludność<br>polskiej narodowości lub polskiego pochodzenia za wschodnimi granicami Polski. Prowadzi<br>to do ukształtowania się czterech typów polskości [ ].<br>Wydaje się, że sytuacja Polaków na Litwie wyraziście ukazuje typ stosunku do własnej<br>narodowości, który określiłam jako polskość zagrożoną. Jest to stosunek emfatycznie<br>i nieomal obsesyjnie akcentujący polskość wraz ze wszystkimi kryteriami, które wystąpiły<br>w badaniach na terenie Polski. Polacy na Litwie czują się Polakami, znają dobrze język<br>polski, wiedzą dużo o polskiej historii i kulturze, w której są wychowani i wykształceni<br>(sądzę, że więcej niż Polacy zamieszkali w Polsce), są urodzeni na swojej ziemi i na niej<br>mieszkają, znają polską obyczajowość, są także aktywnymi katolikami [ ].<br>[Z kolei] na Białorusi, gdzie w wyniku, z jednej strony, polityki narodowościowej ZSRR,<br>a z drugiej „słabości” etnicznej elementu białoruskiego, polskość przeważającej części<br>ludności polskiej jest rozmyta i niepewna [ ]. Polskość ma tu charakter elitarny i jest<br>ograniczona wśród szerszych grup społecznych do świadomości związków rodzinnych<br>z Polską, niepełnej znajomości języka i mglistych wyobrażeń o kulturze przodków.<br>Wśród polskiej ludności mieszkającej za wschodnią granicą mamy też do czynienia<br>z sytuacją, gdy warunki nie pozwalały na zachowanie jakichkolwiek kryteriów polskości.<br>Są to ludzie, którym zostało tylko poczucie, że jest się Polakiem [ ]. Ten przypadek<br>[nazwany polskością rezydualną] reprezentują Polacy z Kazachstanu [ ].<br>Poziom podstawowy<br>15<br>Z sytuacją społeczną, która doprowadziła do istnienia polskości sentymentalnej, zetknęłam się<br>w różnych częściach Syberii. Polacy znaleźli się tam w wyniku indywidualnych zsyłek<br>i przymusowych osiedleń, [ ] nie tylko byli odcięci od „rdzenia” kultury polskiej, ale także nie<br>mogli zachować odrębności kulturowej - języka, obyczajów, religii [ ]. Dziś są to ludzie, którzy<br>nie roszczą sobie pretensji do przynależności do narodu polskiego; nie są Polakami w swoim<br>odczuciu i w odczuciu innych, natomiast są świadomi swojego polskiego pochodzenia,<br>podkreślają je, interesują się nim i są przedstawiani przez innych jako potomkowie Polaków [ ].<br>Źródło: E. Nowicka, Polacy czy cudzoziemcy? Polacy za wschodnią granicą, Kraków 2000.<br>A. Podaj nazwę, jaką autorka tekstu określiła typ polskości nieoznaczający polskiej<br>tożsamości narodowej.<br>B. Podaj<br>nazwy<br>dwóch<br>wyznaczników<br>tożsamości<br>polskiej<br>funkcjonujących<br>w świadomości Polaków z Polski, które nie są charakterystyczne dla reprezentantów<br>polskości zagrożonej.<br><br></p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 33. (0-2)<br>Korzystanie z informacji<br>Rozpoznawanie problemów społecznych na świecie,<br>korzystanie ze źródeł informacji o życiu społecznym<br>i politycznym - tekst popularnonaukowy (II.6 / II.2)<br>Wiadomości: zagadnienia narodowościowe, problemy<br>współczesnego świata (I.3 / I.16)<br>Poprawna odpowiedź:<br>A. polskość sentymentalna<br>1 p. - za wskazanie jednego poprawnego elementu odpowiedzi<br>0 p. - za brak odpowiedzi, wskazanie niepoprawnego elementu odpowiedzi<br>B. polskie obywatelstwo<br>zamieszkiwanie w Polsce<br>Przyznaje się także punkty za poprawne zapisy czasownikowe dotyczące Polaków z Polski<br>(mają powyższe wyznaczniki) lub Polaków na Litwie (nie mają powyższych wyznaczników).<br>1 p. - za wskazanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi<br>0 p. - za brak odpowiedzi, wskazanie wszystkich niepoprawnych elementów odpowiedzi<br>lub mniej niż dwóch poprawnych elementów odpowiedzi<br>Kryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy<br>12</p>","solutions":[]}