{"id":"wos-2012-maj-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"wos-2012-maj-matura-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2012,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (1 pkt)\nNa podstawie tekstów źródłowych wskaż różnice w etapach demokratyzacji państw\narabskich i Turcji.\n„New York Times” z 28 grudnia 1989 roku donosił, że pewien mieszkaniec Egiptu\nindagowany na temat przemian w Europie Wschodniej powiedział: „Nie ma teraz ucieczki\nprzed demokracją”. Czyżby przewidywał on demokratyzację świata arabskiego na zasadzie\nefektu lawiny, o którym szeroko rozpisywał się teoretyk demokratyzacji Samuel\nP. Huntington?\n[ ] to, co obecnie obserwujemy to tylko jeden z etapów modelowej fali demokratyzacji\npolegający na tym, że w wyniku masowych spontanicznych protestów obalane są rządy\nautorytarne [ ]. W modelowym ujęciu fala demokratyzacji obejmuje jeszcze dwa etapy,\na mianowicie: ustanowienie reżimu demokratycznego oraz jego konsolidację.\nŹródło: S. Sulowski, Bliski Wschód między demokratyzacją a rewolucją, www.oapuw.pl\nPoziom rozszerzony\n9\nPo zakończeniu II wojny światowej rozpoczął się proces transformacji ustrojowej\ndoprowadzający do stworzenia podstaw państwa demokratycznego w Turcji [ ]. Wybory\nparlamentarne przestały mieć charakter fasadowy wraz z upadkiem systemu jednopartyjnego,\ndo czego przysłużył się prezydent Turcji [ ] İsmet İnönü [ ]. Jeśli chodzi o respektowanie\nzasad demokracji oraz praw człowieka, wyróżniały się jednak przede wszystkim reformy z lat\n2002-2004 mające na celu spełnienie politycznych kryteriów członkostwa w Unii\nEuropejskiej, tzw. kryteriów kopenhaskich. [ ] (Obecnie) mamy do czynienia w Turcji\nz demokracją nieskonsolidowaną, a więc z takim systemem politycznym, w którym występują\ninstytucje proceduralnej demokracji, ale brakuje rzeczywistego konsensu elit odnośnie\ndemokratycznego porządku w polityce.\nŹródło: A. Szymański, Od autorytaryzmu do demokracji - ewolucja reżimu politycznego Republiki\nTurcji, „Społeczeństwo i Polityka. Pismo edukacyjne”, nr 2/2009.\n\n","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nKorzystanie ze źródeł informacji o życiu społecznym\ni politycznym, krytyczna analiza materiałów źródłowych -\nteksty popularnonaukowe (II.P.2 / II.R.1)\nKorzystanie z informacji\nWiadomości: historyczne i współczesne formy państw,\nzagrożenia dla demokracji, wartości demokracji, ruchy\nspołeczne (I.R.4 / I.R.6 / I.P.5 / I.R.1)\nPrzykład poprawnej odpowiedzi:\njedna spośród:\nW państwach arabskich demokratyzacja miała charakter oddolny (rozpoczęła się w wyniku\nmasowych wystąpień społecznych), a w Turcji - odgórny (została dokonana przez elity\nrządzące). W państwach arabskich nie doszło do wprowadzenia reżimu demokratycznego,\nzaś reżim turecki można uznać za demokrację.\nW państwach arabskich demokratyzacja nastąpiła w wyniku rewolucji, a w Turcji -\newolucyjnie w wyniku reform. W państwach arabskich demokratyzacja jest na pierwszym\netapie, a w Turcji zakończył się drugi etap.\n1 p. - za podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n0 p. - za brak odpowiedzi, podanie niepoprawnego elementu bądź niepoprawnych\nelementów odpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2012-maj-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2012 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 21. (1 pkt)<br>Na podstawie tekstów źródłowych wskaż różnice w etapach demokratyzacji państw<br>arabskich i Turcji.<br>„New York Times” z 28 grudnia 1989 roku donosił, że pewien mieszkaniec Egiptu<br>indagowany na temat przemian w Europie Wschodniej powiedział: „Nie ma teraz ucieczki<br>przed demokracją”. Czyżby przewidywał on demokratyzację świata arabskiego na zasadzie<br>efektu lawiny, o którym szeroko rozpisywał się teoretyk demokratyzacji Samuel<br>P. Huntington?<br>[ ] to, co obecnie obserwujemy to tylko jeden z etapów modelowej fali demokratyzacji<br>polegający na tym, że w wyniku masowych spontanicznych protestów obalane są rządy<br>autorytarne [ ]. W modelowym ujęciu fala demokratyzacji obejmuje jeszcze dwa etapy,<br>a mianowicie: ustanowienie reżimu demokratycznego oraz jego konsolidację.<br>Źródło: S. Sulowski, Bliski Wschód między demokratyzacją a rewolucją, www.oapuw.pl<br>Poziom rozszerzony<br>9<br>Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczął się proces transformacji ustrojowej<br>doprowadzający do stworzenia podstaw państwa demokratycznego w Turcji [ ]. Wybory<br>parlamentarne przestały mieć charakter fasadowy wraz z upadkiem systemu jednopartyjnego,<br>do czego przysłużył się prezydent Turcji [ ] İsmet İnönü [ ]. Jeśli chodzi o respektowanie<br>zasad demokracji oraz praw człowieka, wyróżniały się jednak przede wszystkim reformy z lat<br>2002-2004 mające na celu spełnienie politycznych kryteriów członkostwa w Unii<br>Europejskiej, tzw. kryteriów kopenhaskich. [ ] (Obecnie) mamy do czynienia w Turcji<br>z demokracją nieskonsolidowaną, a więc z takim systemem politycznym, w którym występują<br>instytucje proceduralnej demokracji, ale brakuje rzeczywistego konsensu elit odnośnie<br>demokratycznego porządku w polityce.<br>Źródło: A. Szymański, Od autorytaryzmu do demokracji - ewolucja reżimu politycznego Republiki<br>Turcji, „Społeczeństwo i Polityka. Pismo edukacyjne”, nr 2/2009.<br><br></p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 21. (0-1)<br>Korzystanie ze źródeł informacji o życiu społecznym<br>i politycznym, krytyczna analiza materiałów źródłowych -<br>teksty popularnonaukowe (II.P.2 / II.R.1)<br>Korzystanie z informacji<br>Wiadomości: historyczne i współczesne formy państw,<br>zagrożenia dla demokracji, wartości demokracji, ruchy<br>społeczne (I.R.4 / I.R.6 / I.P.5 / I.R.1)<br>Przykład poprawnej odpowiedzi:<br>jedna spośród:<br>W państwach arabskich demokratyzacja miała charakter oddolny (rozpoczęła się w wyniku<br>masowych wystąpień społecznych), a w Turcji - odgórny (została dokonana przez elity<br>rządzące). W państwach arabskich nie doszło do wprowadzenia reżimu demokratycznego,<br>zaś reżim turecki można uznać za demokrację.<br>W państwach arabskich demokratyzacja nastąpiła w wyniku rewolucji, a w Turcji -<br>ewolucyjnie w wyniku reform. W państwach arabskich demokratyzacja jest na pierwszym<br>etapie, a w Turcji zakończył się drugi etap.<br>1 p. - za podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi<br>0 p. - za brak odpowiedzi, podanie niepoprawnego elementu bądź niepoprawnych<br>elementów odpowiedzi</p>","solutions":[]}