{"id":"wos-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/10","paper_id":"wos-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 10. (0-1)\nPodaj nazwę współczynnika społeczno-ekonomicznego zilustrowanego na mapie.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI (III etap).\nRozumienie zasad\ngospodarki\nrynkowej.\n4. Struktura społeczna. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce\n(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich\nrozwiązania.\n(III etap) 30. Wybór szkoły i zawodu. Zdający:\n4) wskazuje główne przyczyny bezrobocia w swojej miejscowości,\nregionie i Polsce; ocenia jego skutki.\nPoprawna odpowiedź\nstopa bezrobocia\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Stopa bezrobocia**\n\n## Sposób 1 - analiza opisu mapy\n\nMapa przedstawia **odsetek niepracujących osób w wieku produkcyjnym, zdolnych do pracy i gotowych do jej podjęcia w 2012 roku** według województw i podregionów Polski.\n\nKlucz interpretacyjny - definicja stopy bezrobocia:\n\n> **Bezrobotny** (wg GUS i międzynarodowej definicji ILO) - osoba, która spełnia ŁĄCZNIE 3 warunki:\n> 1. **Nie pracuje** (w okresie referencyjnym, np. tygodniu badania)\n> 2. **Jest zdolna do pracy** (nie ma przeszkód zdrowotnych/prawnych)\n> 3. **Gotowa podjąć pracę** (aktywnie poszukuje, mogłaby pójść do pracy w ciągu 2 tygodni)\n\nSamo określenie z mapy **\"odsetek niepracujących osób w wieku produkcyjnym, zdolnych do pracy i gotowych do jej podjęcia\"** to dosłownie definicja **stopy bezrobocia** (rejestrowanej lub wg BAEL).\n\n→ **Wniosek:** mapa ilustruje **stopę bezrobocia** w 2012 r. według województw i podregionów.\n\n## Sposób 2 - odróżnienie od innych wskaźników rynku pracy\n\nKluczowe wskaźniki rynku pracy w statystyce publicznej:\n\n| Wskaźnik | Definicja | Czy pasuje? |\n| **Stopa bezrobocia** | Odsetek bezrobotnych (bez pracy + zdolnych + gotowych) wśród ludności aktywnej zawodowo | **TAK** - pasuje DOSŁOWNIE |\n| Współczynnik aktywności zawodowej | Odsetek pracujących + bezrobotnych w ludności w wieku produkcyjnym | NIE - to inne pojęcie |\n| Wskaźnik zatrudnienia | Odsetek pracujących w ludności w wieku produkcyjnym | NIE - odwrotny do bezrobocia |\n| Stopa migracji | Odsetek migrujących | NIE |\n| Stopa ubóstwa | Odsetek osób poniżej progu ubóstwa | NIE |\n| Wskaźnik dzietności | Liczba urodzeń na kobietę | NIE |\n\nDefinicja z mapy odpowiada wyłącznie **stopie bezrobocia**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 10, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - podanie poprawnej odpowiedzi: **\"stopa bezrobocia\"**\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty:** \"stopa bezrobocia\", \"stopa bezrobocia rejestrowanego\", \"stopa bezrobocia wg BAEL\", \"poziom bezrobocia\", \"wskaźnik bezrobocia\"\n>\n> **Wykluczone:**\n> - \"liczba bezrobotnych\" (to LICZBA, nie WSPÓŁCZYNNIK)\n> - \"bezrobocie\" (zbyt ogólnie - brak rzeczownika \"stopa\")\n> - \"współczynnik aktywności zawodowej\" (inny wskaźnik)\n> - \"wskaźnik zatrudnienia\" (odwrotny)\n\n## Reference politologiczny / ekonomiczny\n\n> **Reference - Stopa bezrobocia w Polsce:**\n> - **Definicja:** odsetek bezrobotnych w aktywnej zawodowo ludności (wzór: bezrobotni / aktywni zawodowo × 100%).\n> - **Dwa typy pomiaru:**\n> - **Bezrobocie rejestrowane** (PUP - Powiatowe Urzędy Pracy) - osoby zarejestrowane jako bezrobotne. **Stosowane w GUS i Małym Roczniku Statystycznym** (źródło zadania).\n> - **Bezrobocie wg BAEL** (Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności) - szersza, międzynarodowa definicja ILO. Zwykle nieco niższe niż rejestrowane.\n> - **Trend w Polsce:**\n> - 1990 - ok. 6% (początek transformacji)\n> - 1993-94 - szczyt 16% (terapia szokowa)\n> - 2003 - drugi szczyt 20%\n> - 2008-2010 - spadek do 8-12% (akcesja UE, otwarcie rynków pracy)\n> - **2012 - ok. 13%** (kontekst zadania)\n> - **Zróżnicowanie regionalne:**\n> - Wysoka stopa: warmińsko-mazurskie, podkarpackie, świętokrzyskie\n> - Niska stopa: mazowieckie (Warszawa), wielkopolskie (Poznań), śląskie\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd - pominięcie słowa **\"stopa\"** (\"bezrobocie\" zamiast \"stopa bezrobocia\"). Klucz CKE zwykle wymaga PEŁNEJ nazwy wskaźnika. \"Bezrobocie\" jest pojęciem zjawiska, \"stopa bezrobocia\" - wskaźnikiem statystycznym.\n\n> **Uwaga:** Niektórzy uczniowie odpowiadają \"współczynnik aktywności zawodowej\" - to BŁĄD. Aktywność zawodowa obejmuje pracujących + bezrobotnych, a mapa pokazuje TYLKO niepracujących (z dwoma warunkami: zdolni + gotowi).\n\n> **Uwaga:** Słowa-klucze z mapy: **\"niepracujących\"** + **\"zdolnych do pracy\"** + **\"gotowych do jej podjęcia\"** = trzyczęściowa definicja bezrobotnego. To bezpośredni cytat z definicji ILO/GUS.","image":"img/wos-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-1)<br>Podaj nazwę współczynnika społeczno-ekonomicznego zilustrowanego na mapie.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-1)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>II. Rozpoznawanie<br>i rozwiązywanie<br>problemów.<br>VI (III etap).<br>Rozumienie zasad<br>gospodarki<br>rynkowej.</p>\n<ol><li>Struktura społeczna. Zdający:</li><li>charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce</li></ol>\n<p>(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich<br>rozwiązania.<br>(III etap) 30. Wybór szkoły i zawodu. Zdający:</p>\n<ol><li>wskazuje główne przyczyny bezrobocia w swojej miejscowości,</li></ol>\n<p>regionie i Polsce; ocenia jego skutki.<br>Poprawna odpowiedź<br>stopa bezrobocia<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie poprawnej odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Stopa bezrobocia</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza opisu mapy</h4>\n<p>Mapa przedstawia <strong>odsetek niepracujących osób w wieku produkcyjnym, zdolnych do pracy i gotowych do jej podjęcia w 2012 roku</strong> według województw i podregionów Polski.</p>\n<p>Klucz interpretacyjny - definicja stopy bezrobocia:</p>\n<blockquote><strong>Bezrobotny</strong> (wg GUS i międzynarodowej definicji ILO) - osoba, która spełnia ŁĄCZNIE 3 warunki:<br>1. <strong>Nie pracuje</strong> (w okresie referencyjnym, np. tygodniu badania)<br>2. <strong>Jest zdolna do pracy</strong> (nie ma przeszkód zdrowotnych/prawnych)<br>3. <strong>Gotowa podjąć pracę</strong> (aktywnie poszukuje, mogłaby pójść do pracy w ciągu 2 tygodni)</blockquote>\n<p>Samo określenie z mapy <strong>&quot;odsetek niepracujących osób w wieku produkcyjnym, zdolnych do pracy i gotowych do jej podjęcia&quot;</strong> to dosłownie definicja <strong>stopy bezrobocia</strong> (rejestrowanej lub wg BAEL).</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> mapa ilustruje <strong>stopę bezrobocia</strong> w 2012 r. według województw i podregionów.</p>\n<h4>Sposób 2 - odróżnienie od innych wskaźników rynku pracy</h4>\n<p>Kluczowe wskaźniki rynku pracy w statystyce publicznej:</p>\n<p>| Wskaźnik | Definicja | Czy pasuje? |<br>| <strong>Stopa bezrobocia</strong> | Odsetek bezrobotnych (bez pracy + zdolnych + gotowych) wśród ludności aktywnej zawodowo | <strong>TAK</strong> - pasuje DOSŁOWNIE |<br>| Współczynnik aktywności zawodowej | Odsetek pracujących + bezrobotnych w ludności w wieku produkcyjnym | NIE - to inne pojęcie |<br>| Wskaźnik zatrudnienia | Odsetek pracujących w ludności w wieku produkcyjnym | NIE - odwrotny do bezrobocia |<br>| Stopa migracji | Odsetek migrujących | NIE |<br>| Stopa ubóstwa | Odsetek osób poniżej progu ubóstwa | NIE |<br>| Wskaźnik dzietności | Liczba urodzeń na kobietę | NIE |</p>\n<p>Definicja z mapy odpowiada wyłącznie <strong>stopie bezrobocia</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 10, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - podanie poprawnej odpowiedzi: <strong>&quot;stopa bezrobocia&quot;</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi<br><br><strong>Akceptowane warianty:</strong> &quot;stopa bezrobocia&quot;, &quot;stopa bezrobocia rejestrowanego&quot;, &quot;stopa bezrobocia wg BAEL&quot;, &quot;poziom bezrobocia&quot;, &quot;wskaźnik bezrobocia&quot;<br><br><strong>Wykluczone:</strong><br>- &quot;liczba bezrobotnych&quot; (to LICZBA, nie WSPÓŁCZYNNIK)<br>- &quot;bezrobocie&quot; (zbyt ogólnie - brak rzeczownika &quot;stopa&quot;)<br>- &quot;współczynnik aktywności zawodowej&quot; (inny wskaźnik)<br>- &quot;wskaźnik zatrudnienia&quot; (odwrotny)</blockquote>\n<h4>Reference politologiczny / ekonomiczny</h4>\n<blockquote><strong>Reference - Stopa bezrobocia w Polsce:</strong><br>- <strong>Definicja:</strong> odsetek bezrobotnych w aktywnej zawodowo ludności (wzór: bezrobotni / aktywni zawodowo × 100%).<br>- <strong>Dwa typy pomiaru:</strong><br>- <strong>Bezrobocie rejestrowane</strong> (PUP - Powiatowe Urzędy Pracy) - osoby zarejestrowane jako bezrobotne. <strong>Stosowane w GUS i Małym Roczniku Statystycznym</strong> (źródło zadania).<br>- <strong>Bezrobocie wg BAEL</strong> (Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności) - szersza, międzynarodowa definicja ILO. Zwykle nieco niższe niż rejestrowane.<br>- <strong>Trend w Polsce:</strong><br>- 1990 - ok. 6% (początek transformacji)<br>- 1993-94 - szczyt 16% (terapia szokowa)<br>- 2003 - drugi szczyt 20%<br>- 2008-2010 - spadek do 8-12% (akcesja UE, otwarcie rynków pracy)<br>- <strong>2012 - ok. 13%</strong> (kontekst zadania)<br>- <strong>Zróżnicowanie regionalne:</strong><br>- Wysoka stopa: warmińsko-mazurskie, podkarpackie, świętokrzyskie<br>- Niska stopa: mazowieckie (Warszawa), wielkopolskie (Poznań), śląskie</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - pominięcie słowa <strong>&quot;stopa&quot;</strong> (&quot;bezrobocie&quot; zamiast &quot;stopa bezrobocia&quot;). Klucz CKE zwykle wymaga PEŁNEJ nazwy wskaźnika. &quot;Bezrobocie&quot; jest pojęciem zjawiska, &quot;stopa bezrobocia&quot; - wskaźnikiem statystycznym.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Niektórzy uczniowie odpowiadają &quot;współczynnik aktywności zawodowej&quot; - to BŁĄD. Aktywność zawodowa obejmuje pracujących + bezrobotnych, a mapa pokazuje TYLKO niepracujących (z dwoma warunkami: zdolni + gotowi).</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Słowa-klucze z mapy: <strong>&quot;niepracujących&quot;</strong> + <strong>&quot;zdolnych do pracy&quot;</strong> + <strong>&quot;gotowych do jej podjęcia&quot;</strong> = trzyczęściowa definicja bezrobotnego. To bezpośredni cytat z definicji ILO/GUS.</blockquote>"}]}