Zadanie 24. (0-2)
Uzupełnij tabelę - do każdego opisu formy państwa dopisz nazwę tego państwa i numer,
którym oznaczono je na mapie.
Opis A. Jest państwem o ustroju federalnym. W państwie tym funkcję kolegialnej głowy
państwa pełni Rada Związkowa.
Opis B. Jest państwem unitarnym o szerokiej autonomii części składowych. Monarcha
stanowi formalnie trzecie ogniwo legislatywy, stojąc jednocześnie na czele egzekutywy.
Opis C. W federacyjnej strukturze terytorialnej tego państwa istnieją m.in. republiki, kraje,
obwody i miasta wydzielone. Premier i rząd odpowiedzialni są przed prezydentem,
pełniącym funkcję głowy państwa.
Fragment mapy politycznej Europy
Na podstawie: http://www.worldatlas.com
Nazwa państwa
Numer na mapie
Opis A.
Opis B.
Opis C.
Zadanie 24. (0-2)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
IV. Znajomość
zasad i procedur
demokracji.
21.Władza wykonawcza w państwie demokratycznym. Zdający:
głowa państwa; podaje przykłady urzędujących głów państw
(monarchów i prezydentów).
Poprawna odpowiedź
A. Szwajcaria / Konfederacja Szwajcarska, 4
B. Wielka Brytania / Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, 5
C. Rosja / Federacja Rosyjska, 1
Schemat punktowania
2 p. -
1 p. -
poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli (podanie trzech nazw i wskazanie
numerów im odpowiadających).
poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli (podanie dwóch nazw i wskazanie
numerów im odpowiadających) lub poprawne podanie trzech nazw.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
| Opis | Nazwa państwa | Numer na mapie |
| A | Szwajcaria (Konfederacja Szwajcarska) | 4 |
| B | Wielka Brytania (Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej) | 5 |
| C | Rosja (Federacja Rosyjska) | 1 |
"Jest państwem o ustroju federalnym. W państwie tym funkcję kolegialnej głowy państwa pełni Rada Związkowa."\n
Klucz identyfikacyjny: "kolegialna głowa państwa" → Rada Związkowa (Bundesrat).
\nSzwajcaria jest jedynym w Europie państwem, gdzie głowa państwa jest kolegialna - 7-osobowa Rada Związkowa (Schweizerischer Bundesrat). Każdego roku spośród jej członków wybiera się Prezydenta Konfederacji pełniącego rolę reprezentacyjną (primus inter pares, nie szef rządu).
\nSystem polityczny Szwajcarii nazywany jest dyrektorialnym (kolegialnym). Jest unikalny - odpowiada modelowi wprowadzonemu Konstytucją z 1848 r. i utrzymywanemu do dziś. Skład Rady Związkowej powstaje wg "formuły magicznej" (proporcjonalny do siły partii).
\nNumer na mapie: 4 (Szwajcaria - centralna Europa, otoczona Niemcami, Francją, Włochami, Austrią).
\n"Jest państwem unitarnym o szerokiej autonomii części składowych. Monarcha stanowi formalnie trzecie ogniwo legislatywy, stojąc jednocześnie na czele egzekutywy."\n
Klucz identyfikacyjny:
\nNumer na mapie: 5 (UK - wyspa północno-zachodniej Europy).
\n"W federacyjnej strukturze terytorialnej tego państwa istnieją m.in. republiki, kraje, obwody i miasta wydzielone. Premier i rząd odpowiedzialni są przed prezydentem, pełniącym funkcję głowy państwa."\n
Klucz identyfikacyjny:
\nNumer na mapie: 1 (Rosja - największe państwo Europy/Azji, zajmuje wschód mapy).
\nNa mapie zaznaczono prawdopodobnie 6 państw (numery 1-6). Identyfikacja po opisach:
\n| Państwo | Forma państwa | Pasuje do opisu? |
| Rosja | Federalna, semiprezydencka | TAK (C) - republiki, obwody, kraje + premier przed Prezydentem |
| Niemcy | Federalna, parlamentarna | Nie pasuje do A (nie ma kolegialnej głowy państwa - Prezydent Federalny indywidualnie), nie do B (nie ma monarchy), nie do C (kanclerz przed Bundestagiem, nie Prezydentem) |
| Francja | Unitarna, semiprezydencka | Nie pasuje do żadnego opisu (unitarna ALE bez monarchy; semiprezydencka ALE unitarna, nie federalna) |
| Szwajcaria | Federalna (Konfederacja), dyrektorialna | TAK (A) - Rada Związkowa = kolegialna głowa państwa |
| Wielka Brytania | Unitarna z devolution, monarchia parlamentarna | TAK (B) - monarcha + parlament + autonomia regionów |
| Austria | Federalna, parlamentarna | Nie pasuje (Prezydent indywidualny, nie kolegialny) |
| Włochy | Regionalne (unitarne ze specjalnymi regionami), parlamentarne | Nie pasuje (Prezydent indywidualny) |
| Hiszpania | Quasi-federalna, monarchia parlamentarna | Można było pomylić z B, ale Hiszpania ma 17 wspólnot autonomicznych - UK ma klasyczną devolution dla 3 części |
Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 24, max 2 pkt):\n
- 2 pkt - poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli (3 nazwy + 3 numery)
- 1 pkt - poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli LUB poprawne podanie tylko trzech nazw bez numerów
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Akceptowane warianty nazw:
- A: "Szwajcaria", "Konfederacja Szwajcarska"
- B: "Wielka Brytania", "Zjednoczone Królestwo", "Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej", "UK", "Anglia" (ale tylko jeśli ewidentnie z kontekstu)
- C: "Rosja", "Federacja Rosyjska"
Wykluczone: "Brytania" (zbyt ogólne), "ZSRR" (już nie istnieje), "Republika Rosyjska" (taki podmiot nie istnieje).
Reference - Formy państw (struktura terytorialna + system polityczny):\n
Struktura terytorialna:
- Unitarne (Polska, Francja, UK, Wielka Brytania, Włochy) - jedno centrum władzy państwowej, pojedyncza konstytucja, podział administracyjny (województwa/regiony), ale BEZ własnych konstytucji
- Federalne (Niemcy, USA, Rosja, Szwajcaria, Brazylia, Indie, Australia) - części składowe mają WŁASNE konstytucje + parlamenty + sądownictwo, dwie warstwy ustawodawstwa
- Konfederacyjne (historycznie USA do 1789, Szwajcaria do 1848) - luźny związek państw, słaba władza centralna; współcześnie nazwa "Konfederacja Szwajcarska" jest tradycyjna (faktycznie to państwo federalne)
Systemy polityczne (głowa państwa):
- Monarchia - UK, Hiszpania, Belgia, Holandia, Szwecja, Norwegia, Dania, Luksemburg, Liechtenstein, Monako (głowa państwa dziedziczna)
- Republika - większość państw Europy; głowa wybieralna
- System kolegialny/dyrektorialny - UNIKALNIE Szwajcaria (Rada Związkowa 7-osobowa)
Klasyfikacja podmiotów Federacji Rosyjskiej (od 2014):
- 22 republiki (Tatarstan, Czeczenia itd.)
- 9 krajów (np. Kraj Krasnodarski, Kraj Stawropolski)
- 46 obwodów (np. Obwód Moskiewski)
- 3 miasta wydzielone (Moskwa, Sankt Petersburg, Sewastopol [sporne])
- 1 obwód autonomiczny (Żydowski)
- 4 okręgi autonomiczne
Uwaga: Częsty błąd przy A - uczeń pisze "Niemcy". Niemcy są państwem federalnym, ale głową państwa jest indywidualny Prezydent Federalny, NIE kolegialna Rada Związkowa. To unikalna cecha Szwajcarii.\n
Uwaga: Częsty błąd przy B - uczeń pisze "Hiszpania" (też monarchia parlamentarna z autonomią). Hiszpania ma 17 wspólnot autonomicznych (cuasi-federalizm asymetryczny). Ale w arkuszu mowa o monarcha jako CZĘŚCI legislatywy - to konkretnie brytyjska konstrukcja "King-in-Parliament".\n
Uwaga: Częsty błąd przy C - uczeń pisze "USA". USA jest federalne, ALE jest klasycznym systemem PREZYDENCKIM, nie semiprezydenckim. W USA NIE MA premiera (Prezydent jest jednocześnie szefem państwa i szefem rządu). W opisie wyraźnie jest "premier i rząd odpowiedzialni przed Prezydentem" - to dualizm egzekutywy charakterystyczny dla Rosji.\n
Uwaga: Konfederacja Szwajcarska - nazwa myląca historycznie. Współcześnie Szwajcaria jest państwem FEDERALNYM (od 1848 r.), nie konfederacyjnym. Nazwa "Konfederacja" pozostała z czasów średniowiecznych (Eidgenossenschaft od 1291). Klucz CKE akceptuje obie nazwy."}]}