{"id":"wos-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"wos-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"25","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-2)\nPodaj nazwy organów władzy Rzeczypospolitej Polskiej, które w przedstawionych\nprzepisach prawnych zostały zastąpione literami A.-C.\nArt. 159.1. ( A. ) może wyrazić ministrowi wotum nieufności.\nArt. 161. Prezydent Rzeczypospolitej, na wniosek ( B. ), dokonuje zmian w składzie Rady\nMinistrów.\nArt. 162.3. ( C. ), przyjmując dymisję Rady Ministrów, powierza jej dalsze sprawowanie\nobowiązków do czasu powołania nowej Rady Ministrów.\nŹródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.\nA\nB\nC\nMWO_1R","answer":"A","answer_text":"Zadanie 25. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n26. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n1) przedstawia konstytucyjne procedury powoływania i odwoływania\nrządu, zmiany rządu i zmiany ministrów.\nPoprawna odpowiedź\nA. Sejm\nB. Prezesa Rady Ministrów\nC. Prezydent Rzeczypospolitej\nSchemat punktowania\n2 p. -\npodanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.\n1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n- **A. Sejm**\n- **B. Prezesa Rady Ministrów** (Premiera)\n- **C. Prezydent Rzeczypospolitej** (Prezydent RP)\n\n## Sposób 1 - analiza przepisów Konstytucji RP (Rozdział VI, art. 159, 161, 162)\n\nW zadaniu mamy do uzupełnienia trzy artykuły Konstytucji RP dotyczące **odpowiedzialności rządu** i **zmian w składzie Rady Ministrów**:\n\n### Art. 159 ust. 1 - wotum nieufności wobec ministra\n\n**Pełne brzmienie art. 159 ust. 1 Konstytucji RP:**\n\n> *\"Sejm może wyrazić ministrowi wotum nieufności. Wniosek o wyrażenie wotum nieufności może być zgłoszony przez co najmniej 69 posłów. Przepis art. 158 ust. 2 stosuje się odpowiednio.\"*\n\n→ **A = Sejm**\n\nUzasadnienie: wotum nieufności wobec ministra (NIE konstruktywne - wystarczy zwykła większość) jest kompetencją **wyłącznie Sejmu**. Senat NIE bierze udziału. Wniosek wymaga 69 posłów (≥15% składu) i jest głosowany większością ustawową (231 głosów).\n\n### Art. 161 - zmiany w składzie Rady Ministrów\n\n**Pełne brzmienie art. 161 Konstytucji RP:**\n\n> *\"Prezydent Rzeczypospolitej, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, dokonuje zmian w składzie Rady Ministrów.\"*\n\n→ **B = Prezesa Rady Ministrów**\n\nUzasadnienie: zmiana składu rządu (odwołanie ministra, powołanie nowego) wymaga inicjatywy **premiera** (Prezes RM). Prezydent NIE może sam zmienić składu rządu - działa tylko na **wniosek** premiera. To kluczowy element systemu kanclerskiego: premier jest gospodarzem rządu.\n\n### Art. 162 ust. 3 - dymisja Rady Ministrów\n\n**Pełne brzmienie art. 162 ust. 3 Konstytucji RP:**\n\n> *\"Prezydent Rzeczypospolitej, przyjmując dymisję Rady Ministrów, powierza jej dalsze sprawowanie obowiązków do czasu powołania nowej Rady Ministrów.\"*\n\n→ **C = Prezydent Rzeczypospolitej**\n\nUzasadnienie: gdy premier składa dymisję rządu (np. po przegranej w wyborach), to **Prezydent RP** ją przyjmuje i powierza rządowi pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego (\"rząd techniczny\" w okresie przejściowym). Prezydent NIE może odmówić przyjęcia dymisji (z wyjątkiem dymisji RM na żądanie samego premiera - wówczas Prezydent może odmówić).\n\n## Sposób 2 - logika podziału kompetencji w art. 159-162 (kanclerski model RP)\n\nArtykuły 159-162 Konstytucji RP regulują **wzajemne relacje Sejmu, premiera i Prezydenta** w sprawie istnienia i składu rządu:\n\n| Artykuł | Treść | Organ inicjujący | Organ decydujący |\n| **Art. 158** | Konstruktywne wotum nieufności wobec RM | Sejm (46 posłów) | **Sejm** (ustawowa większość) |\n| **Art. 159** | Wotum nieufności wobec **ministra** | Sejm (69 posłów) | **Sejm** (ustawowa większość) |\n| **Art. 161** | Zmiany w składzie RM | **Premier** (wniosek) | **Prezydent** (czynność techniczna) |\n| **Art. 162 ust. 1-2** | Premier składa dymisję rządu | **Premier** | Prezydent (przyjmuje) |\n| **Art. 162 ust. 3** | Powierzenie obowiązków po dymisji | - | **Prezydent** (obligatoryjnie) |\n\nLogika **systemu kanclerskiego** (a właściwie premierskiego) w RP:\n- **Sejm** odwołuje rząd (konstruktywne wotum, art. 158) lub ministra (art. 159) - to FORMA POLITYCZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI\n- **Premier** kieruje rządem i wnioskuje o zmiany kadrowe (art. 161) - TO PREMIER, nie Prezydent, decyduje o składzie\n- **Prezydent** wykonuje czynności proceduralne (powołanie, odwołanie ministra na wniosek premiera, przyjęcie dymisji rządu) - JEST GŁOWĄ PAŃSTWA, NIE SZEFEM RZĄDU\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 25, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi (A, B, C wszystkie poprawnie)\n> - **1 pkt** - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - A: \"Sejm\", \"Sejm Rzeczypospolitej Polskiej\"\n> - B: \"Prezes Rady Ministrów\", \"Premier\" (w odpowiednim przypadku gramatycznym - dopełniacz: \"Prezesa Rady Ministrów\", \"Premiera\")\n> - C: \"Prezydent Rzeczypospolitej\", \"Prezydent RP\", \"Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej\"\n>\n> **Wykluczone:**\n> - dla A: \"Parlament\" (nieprecyzyjne - Parlament = Sejm + Senat), \"Senat\" (NIE ma kompetencji wotum nieufności)\n> - dla B: \"Rada Ministrów\" (rząd jako całość nie może wnioskować o zmianę składu), \"Marszałek Sejmu\" (NIE), \"Prezydent\" (NIE)\n> - dla C: \"Premier\" (NIE, to inny organ), \"Marszałek Sejmu\" (NIE)\n\n## Reference politologiczny\n\n> **Reference - Procedury powoływania, zmiany składu i dymisji Rady Ministrów w Konstytucji RP:**\n>\n> **1. Powołanie rządu (art. 154 ust. 1) - \"trzykrokowa\" procedura:**\n> - **I krok** - Prezydent desygnuje premiera → premier proponuje skład → Prezydent powołuje rząd → Sejm głosuje wotum zaufania bezwzględną większością. Jeśli sukces → koniec procedury.\n> - **II krok (art. 154 ust. 3)** - jeśli I krok zawiódł: Sejm sam wybiera premiera bezwzględną większością → Prezydent powołuje. Jeśli sukces → koniec.\n> - **III krok (art. 155)** - jeśli II krok zawiódł: Prezydent powołuje premiera i RM, Sejm głosuje wotum zaufania zwykłą większością. Jeśli nie powiedzie się - Prezydent skraca kadencję Sejmu i zarządza wybory.\n>\n> **2. Wotum nieufności (art. 158 - wobec RM, art. 159 - wobec ministra):**\n> - **Konstruktywne wotum (RM)** - Sejm odwołuje rząd TYLKO przy jednoczesnym wskazaniu nowego premiera (większość ustawowa = 231 głosów); rzadko stosowane; jedyne udane: 2007 wobec rządu J. Kaczyńskiego (nieskuteczne - bowiem wcześniej PiS rozwiązał Sejm).\n> - **Wotum nieufności wobec ministra (art. 159)** - Sejm odwołuje pojedynczego ministra większością ustawową (231); wniosek 69 posłów.\n>\n> **3. Zmiana składu RM (art. 161) - \"rekonstrukcja rządu\":**\n> Premier wnioskuje, Prezydent powołuje/odwołuje. Prezydent NIE może odmówić, jeśli wniosek jest formalnie poprawny.\n>\n> **4. Dymisja RM (art. 162):**\n> - **Obligatoryjna** (ust. 1) - na pierwszym posiedzeniu nowego Sejmu, w razie nieudzielenia wotum zaufania (art. 154 i 160), w razie wyrażenia wotum nieufności (art. 158).\n> - **Fakultatywna** (ust. 2) - premier sam zgłasza dymisję (z różnych powodów); Prezydent może wówczas odmówić.\n> - **Po dymisji** (ust. 3) - Prezydent przyjmuje dymisję i powierza rządowi pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego.\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** Częsty błąd - uczeń pisze \"Parlament\" zamiast \"Sejm\" w A. Parlament (Sejm + Senat) NIE ma kompetencji wotum nieufności. Sejm wyraża wotum nieufności wobec ministra czy rządu - SAMODZIELNIE, bez udziału Senatu.\n\n> **Uwaga:** Częsty błąd w B - uczeń pisze \"Rada Ministrów\" (rząd jako całość). To NIE rząd wnioskuje o zmianę składu rządu - to PREMIER personalnie (jako Prezes Rady Ministrów). Premier wybiera ministrów, premier też ich odwołuje.\n\n> **Uwaga:** Częsty błąd w C - uczeń pisze \"Premier\" lub \"Marszałek Sejmu\". Po dymisji rządu działa **Prezydent RP** - jako głowa państwa zapewnia ciągłość władzy państwowej, powierzając rządowi pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego.\n\n> **Uwaga:** Trzeba użyć właściwych form gramatycznych! \"Na wniosek **Prezesa Rady Ministrów**\" - dopełniacz. \"**Prezydent Rzeczypospolitej**, przyjmując dymisję\" - mianownik. Klucz CKE ich oczekuje w formach pasujących do zdania.","image":"img/wos-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 25. (0-2)<br>Podaj nazwy organów władzy Rzeczypospolitej Polskiej, które w przedstawionych<br>przepisach prawnych zostały zastąpione literami A.-C.<br>Art. 159.1. ( A. ) może wyrazić ministrowi wotum nieufności.<br>Art. 161. Prezydent Rzeczypospolitej, na wniosek ( B. ), dokonuje zmian w składzie Rady<br>Ministrów.<br>Art. 162.3. ( C. ), przyjmując dymisję Rady Ministrów, powierza jej dalsze sprawowanie<br>obowiązków do czasu powołania nowej Rady Ministrów.<br>Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm.<br>A<br>B<br>C<br>MWO_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 25. (0-2)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>przedstawia konstytucyjne procedury powoływania i odwoływania</li></ol>\n<p>rządu, zmiany rządu i zmiany ministrów.<br>Poprawna odpowiedź<br>A. Sejm<br>B. Prezesa Rady Ministrów<br>C. Prezydent Rzeczypospolitej<br>Schemat punktowania<br>2 p. -<br>podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.<br>1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ul><li><strong>A. Sejm</strong></li><li><strong>B. Prezesa Rady Ministrów</strong> (Premiera)</li><li><strong>C. Prezydent Rzeczypospolitej</strong> (Prezydent RP)</li></ul>\n<h4>Sposób 1 - analiza przepisów Konstytucji RP (Rozdział VI, art. 159, 161, 162)</h4>\n<p>W zadaniu mamy do uzupełnienia trzy artykuły Konstytucji RP dotyczące <strong>odpowiedzialności rządu</strong> i <strong>zmian w składzie Rady Ministrów</strong>:</p>\n<h5>Art. 159 ust. 1 - wotum nieufności wobec ministra</h5>\n<p><strong>Pełne brzmienie art. 159 ust. 1 Konstytucji RP:</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;Sejm może wyrazić ministrowi wotum nieufności. Wniosek o wyrażenie wotum nieufności może być zgłoszony przez co najmniej 69 posłów. Przepis art. 158 ust. 2 stosuje się odpowiednio.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>A = Sejm</strong></p>\n<p>Uzasadnienie: wotum nieufności wobec ministra (NIE konstruktywne - wystarczy zwykła większość) jest kompetencją <strong>wyłącznie Sejmu</strong>. Senat NIE bierze udziału. Wniosek wymaga 69 posłów (≥15% składu) i jest głosowany większością ustawową (231 głosów).</p>\n<h5>Art. 161 - zmiany w składzie Rady Ministrów</h5>\n<p><strong>Pełne brzmienie art. 161 Konstytucji RP:</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;Prezydent Rzeczypospolitej, na wniosek Prezesa Rady Ministrów, dokonuje zmian w składzie Rady Ministrów.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>B = Prezesa Rady Ministrów</strong></p>\n<p>Uzasadnienie: zmiana składu rządu (odwołanie ministra, powołanie nowego) wymaga inicjatywy <strong>premiera</strong> (Prezes RM). Prezydent NIE może sam zmienić składu rządu - działa tylko na <strong>wniosek</strong> premiera. To kluczowy element systemu kanclerskiego: premier jest gospodarzem rządu.</p>\n<h5>Art. 162 ust. 3 - dymisja Rady Ministrów</h5>\n<p><strong>Pełne brzmienie art. 162 ust. 3 Konstytucji RP:</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;Prezydent Rzeczypospolitej, przyjmując dymisję Rady Ministrów, powierza jej dalsze sprawowanie obowiązków do czasu powołania nowej Rady Ministrów.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>C = Prezydent Rzeczypospolitej</strong></p>\n<p>Uzasadnienie: gdy premier składa dymisję rządu (np. po przegranej w wyborach), to <strong>Prezydent RP</strong> ją przyjmuje i powierza rządowi pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego (&quot;rząd techniczny&quot; w okresie przejściowym). Prezydent NIE może odmówić przyjęcia dymisji (z wyjątkiem dymisji RM na żądanie samego premiera - wówczas Prezydent może odmówić).</p>\n<h4>Sposób 2 - logika podziału kompetencji w art. 159-162 (kanclerski model RP)</h4>\n<p>Artykuły 159-162 Konstytucji RP regulują <strong>wzajemne relacje Sejmu, premiera i Prezydenta</strong> w sprawie istnienia i składu rządu:</p>\n<p>| Artykuł | Treść | Organ inicjujący | Organ decydujący |<br>| <strong>Art. 158</strong> | Konstruktywne wotum nieufności wobec RM | Sejm (46 posłów) | <strong>Sejm</strong> (ustawowa większość) |<br>| <strong>Art. 159</strong> | Wotum nieufności wobec <strong>ministra</strong> | Sejm (69 posłów) | <strong>Sejm</strong> (ustawowa większość) |<br>| <strong>Art. 161</strong> | Zmiany w składzie RM | <strong>Premier</strong> (wniosek) | <strong>Prezydent</strong> (czynność techniczna) |<br>| <strong>Art. 162 ust. 1-2</strong> | Premier składa dymisję rządu | <strong>Premier</strong> | Prezydent (przyjmuje) |<br>| <strong>Art. 162 ust. 3</strong> | Powierzenie obowiązków po dymisji | - | <strong>Prezydent</strong> (obligatoryjnie) |</p>\n<p>Logika <strong>systemu kanclerskiego</strong> (a właściwie premierskiego) w RP:</p>\n<ul><li><strong>Sejm</strong> odwołuje rząd (konstruktywne wotum, art. 158) lub ministra (art. 159) - to FORMA POLITYCZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI</li><li><strong>Premier</strong> kieruje rządem i wnioskuje o zmiany kadrowe (art. 161) - TO PREMIER, nie Prezydent, decyduje o składzie</li><li><strong>Prezydent</strong> wykonuje czynności proceduralne (powołanie, odwołanie ministra na wniosek premiera, przyjęcie dymisji rządu) - JEST GŁOWĄ PAŃSTWA, NIE SZEFEM RZĄDU</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 25, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi (A, B, C wszystkie poprawnie)<br>- <strong>1 pkt</strong> - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi<br>- <strong>0 pkt</strong> - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi<br><br><strong>Akceptowane warianty:</strong><br>- A: &quot;Sejm&quot;, &quot;Sejm Rzeczypospolitej Polskiej&quot;<br>- B: &quot;Prezes Rady Ministrów&quot;, &quot;Premier&quot; (w odpowiednim przypadku gramatycznym - dopełniacz: &quot;Prezesa Rady Ministrów&quot;, &quot;Premiera&quot;)<br>- C: &quot;Prezydent Rzeczypospolitej&quot;, &quot;Prezydent RP&quot;, &quot;Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej&quot;<br><br><strong>Wykluczone:</strong><br>- dla A: &quot;Parlament&quot; (nieprecyzyjne - Parlament = Sejm + Senat), &quot;Senat&quot; (NIE ma kompetencji wotum nieufności)<br>- dla B: &quot;Rada Ministrów&quot; (rząd jako całość nie może wnioskować o zmianę składu), &quot;Marszałek Sejmu&quot; (NIE), &quot;Prezydent&quot; (NIE)<br>- dla C: &quot;Premier&quot; (NIE, to inny organ), &quot;Marszałek Sejmu&quot; (NIE)</blockquote>\n<h4>Reference politologiczny</h4>\n<blockquote><strong>Reference - Procedury powoływania, zmiany składu i dymisji Rady Ministrów w Konstytucji RP:</strong><br><br><strong>1. Powołanie rządu (art. 154 ust. 1) - &quot;trzykrokowa&quot; procedura:</strong><br>- <strong>I krok</strong> - Prezydent desygnuje premiera → premier proponuje skład → Prezydent powołuje rząd → Sejm głosuje wotum zaufania bezwzględną większością. Jeśli sukces → koniec procedury.<br>- <strong>II krok (art. 154 ust. 3)</strong> - jeśli I krok zawiódł: Sejm sam wybiera premiera bezwzględną większością → Prezydent powołuje. Jeśli sukces → koniec.<br>- <strong>III krok (art. 155)</strong> - jeśli II krok zawiódł: Prezydent powołuje premiera i RM, Sejm głosuje wotum zaufania zwykłą większością. Jeśli nie powiedzie się - Prezydent skraca kadencję Sejmu i zarządza wybory.<br><br><strong>2. Wotum nieufności (art. 158 - wobec RM, art. 159 - wobec ministra):</strong><br>- <strong>Konstruktywne wotum (RM)</strong> - Sejm odwołuje rząd TYLKO przy jednoczesnym wskazaniu nowego premiera (większość ustawowa = 231 głosów); rzadko stosowane; jedyne udane: 2007 wobec rządu J. Kaczyńskiego (nieskuteczne - bowiem wcześniej PiS rozwiązał Sejm).<br>- <strong>Wotum nieufności wobec ministra (art. 159)</strong> - Sejm odwołuje pojedynczego ministra większością ustawową (231); wniosek 69 posłów.<br><br><strong>3. Zmiana składu RM (art. 161) - &quot;rekonstrukcja rządu&quot;:</strong><br>Premier wnioskuje, Prezydent powołuje/odwołuje. Prezydent NIE może odmówić, jeśli wniosek jest formalnie poprawny.<br><br><strong>4. Dymisja RM (art. 162):</strong><br>- <strong>Obligatoryjna</strong> (ust. 1) - na pierwszym posiedzeniu nowego Sejmu, w razie nieudzielenia wotum zaufania (art. 154 i 160), w razie wyrażenia wotum nieufności (art. 158).<br>- <strong>Fakultatywna</strong> (ust. 2) - premier sam zgłasza dymisję (z różnych powodów); Prezydent może wówczas odmówić.<br>- <strong>Po dymisji</strong> (ust. 3) - Prezydent przyjmuje dymisję i powierza rządowi pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - uczeń pisze &quot;Parlament&quot; zamiast &quot;Sejm&quot; w A. Parlament (Sejm + Senat) NIE ma kompetencji wotum nieufności. Sejm wyraża wotum nieufności wobec ministra czy rządu - SAMODZIELNIE, bez udziału Senatu.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd w B - uczeń pisze &quot;Rada Ministrów&quot; (rząd jako całość). To NIE rząd wnioskuje o zmianę składu rządu - to PREMIER personalnie (jako Prezes Rady Ministrów). Premier wybiera ministrów, premier też ich odwołuje.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd w C - uczeń pisze &quot;Premier&quot; lub &quot;Marszałek Sejmu&quot;. Po dymisji rządu działa <strong>Prezydent RP</strong> - jako głowa państwa zapewnia ciągłość władzy państwowej, powierzając rządowi pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Trzeba użyć właściwych form gramatycznych! &quot;Na wniosek <strong>Prezesa Rady Ministrów</strong>&quot; - dopełniacz. &quot;<strong>Prezydent Rzeczypospolitej</strong>, przyjmując dymisję&quot; - mianownik. Klucz CKE ich oczekuje w formach pasujących do zdania.</blockquote>"}]}