{"id":"wos-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/37","paper_id":"wos-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"37","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 37. (0-2)\nUzupełnij zdania odnoszące się do przedstawionych materiałów źródłowych - wpisz\nbrakujące nazwy instytucji (A.) i miasta (B.) oraz imię i nazwisko polityka (C.).\nO instytucji UE\nZostała utworzona jako nieformalne forum dyskusji między szefami państw lub rządów\nw 1974 roku. Formalny status uzyskała w wyniku traktatu z Maastricht, a od 2009 roku stała\nsię jedną z instytucji Unii Europejskiej. Zbiera się przynajmniej dwa razy w ciągu półrocza.\nJest organem ustalającym ogólne kierunki i priorytety Unii Europejskiej.\nNa podstawie: www.[…].europa.eu\nO polityku UE\nW latach 2007-2008 sprawował urząd\nprzewodniczącego belgijskiej Izby\nReprezentantów, a w 2009 roku pełnił\nfunkcję premiera Belgii.\nW latach 2009-2014 był\nprzewodniczącym instytucji opisanej\nw powyższym tekście.\nTekst „O instytucji UE” dotyczy (A.) Formalnie\ninstytucją Unii Europejskiej stała się ona w wyniku traktatu z (B.) Traktat\nten wprowadził także stanowisko przewodniczącego tej instytucji, które jako pierwszy zajmował\n(C.) , przedstawiony w materiale „O polityku UE”.\nMateriał źródłowy do zadań 38. i 39.\nPolityka Chin w Afryce\n1. Chiny nie tylko stają się coraz bogatsze, lecz także przyczyniają się do wzrostu\nzamożności innych i jednocześnie rozbudowują swoje wpływy, stając się stopniowo\nmocarstwem o imperialnych ambicjach.\n2. Chiny prowadzą też intensywną politykę promowania swojego kraju i kultury, co ma\npomóc w wykreowaniu obrazu państwa pokojowego i nastawionego na współpracę.\n3. Działania te są realizowane poprzez instytuty Konfucjusza oraz inne ośrodki kulturalne.\n4. Chiny wiedzą, jak ważne jest promowanie własnej kultury jako środek dominacji\nekonomicznej.\n5. W 2000 roku zapoczątkowano działalność Forum Współpracy Chin i Afryki -\nskupiającego przedstawicieli przedsiębiorców i biznesmenów.\n6. Inicjatywę tę podjęto ponownie między innymi w Addis Abebie i znowu po trzech latach\nw Pekinie.\n7. Uniezależnienie się od państw „zachodnich” oraz osłabienie pozycji USA i mocarstw\neuropejskich dają większe pole manewru rozwijającym się państwom afrykańskim.\n8. W relacjach wzajemnych to gospodarka jest najważniejsza, a polityka międzynarodowa\njest dla Chin narzędziem do realizacji celów ekonomicznych.\n9. W 2006 roku 30% ropy w Chinach pochodziło z Afryki: przede wszystkim z Nigerii,\nSudanu i Algierii. Ponadto Chiny kupują miedź i żelazo w RPA oraz Zambii, drewno -\nw Kamerunie i Gabonie, a węgiel i chrom - w Zambii.\nMWO_1R\n10. Za realizację celów gospodarczych i politycznych Chiny umorzyły ponad 150 pożyczek\nnajsłabiej rozwiniętym krajom afrykańskim na blisko 1,3 miliarda dolarów, wprowadziły\nteż ulgi podatkowe na 1900 rodzajów towarów eksportowanych przez kraje afrykańskie\ndo Chin.\nNa podstawie: M. Pitala, Mocarstwowe ambicje Państwa Środka, http://wgospodarce.pl","answer":"A","answer_text":"Zadanie 37. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n43. Integracja europejska. Zdający:\n1) omawia genezę i przebieg integracji europejskiej (cele, główne\ndokumenty i instytucje, politycy, fazy integracji);\n3) charakteryzuje sposób powoływania, działania i najważniejsze\nkompetencje instytucji Unii Europejskiej (Rada Unii Europejskiej,\nParlament Europejski, Komisja Europejska, Rada Europejska,\nTrybunał Sprawiedliwości, Europejski Trybunał Obrachunkowy,\nEuropejski Bank Centralny);\n4) wyjaśnia, jak tworzone jest prawo unijne, oraz wymienia\nnajważniejsze postanowienia traktatów obowiązujących w Unii\nEuropejskiej.\n(III etap) 20. Integracja europejska. Zdający:\n1) przedstawia cele i etapy integracji europejskiej (traktaty rzymskie,\ntraktaty z Maastricht, Nicei, Lizbony);\n2) wyjaśnia, czym zajmują się najważniejsze instytucje Unii\nEuropejskiej (Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Parlament\nEuropejski, Komisja Europejska).\nPoprawna odpowiedź\nA. Rady Europejskiej\nB. Lizbony\nC. Herman Van Rompuy\nSchemat punktowania\n2 p. -\npodanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.\n1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Pole | Treść |\n| **A.** | **Rady Europejskiej** |\n| **B.** | **Lizbony** (traktat z Lizbony, 2007/2009) |\n| **C.** | **Herman Van Rompuy** |\n\n## Sposób 1 - analiza materiałów źródłowych\n\nZadanie składa się z dwóch części:\n1. Identyfikacja **INSTYTUCJI UE** (pole A) na podstawie opisu w pierwszym materiale\n2. Identyfikacja **TRAKTATU** (pole B) i **PIERWSZEGO PRZEWODNICZĄCEGO** (pole C) na podstawie drugiego materiału\n\n### Pole A - Rada Europejska\n\n**Wskazówki z tekstu:**\n\n> *\"Została utworzona jako nieformalne forum dyskusji między szefami państw lub rządów w 1974 roku.\"*\n> *\"Formalny status uzyskała w wyniku traktatu z Maastricht\"*\n> *\"od 2009 roku stała się jedną z instytucji Unii Europejskiej\"*\n> *\"Zbiera się przynajmniej dwa razy w ciągu półrocza\"*\n> *\"Jest organem ustalającym ogólne kierunki i priorytety Unii Europejskiej.\"*\n\n**Identyfikacja:**\n\nWszystkie cztery wskazówki PRECYZYJNIE pasują do **Rady Europejskiej**:\n\n1. **Powstanie 1974 r.** - Rada Europejska została utworzona z inicjatywy prezydenta Francji **Valéry'ego Giscard d'Estaing** podczas szczytu w Paryżu (9-10 XII 1974). Pierwotnie nieformalne spotkania szefów państw i rządów EWG.\n\n2. **Traktat z Maastricht 1992** - formalnie wpisał Radę Europejską do prawa UE (art. 4 TUE w pierwotnej wersji).\n\n3. **Traktat z Lizbony 2007 (w mocy od 1 XII 2009)** - przekształcił Radę Europejską w **odrębną instytucję UE** (art. 13 TUE) i utworzył stanowisko stałego Przewodniczącego.\n\n4. **Częstotliwość spotkań** - minimum 2 razy w ciągu półrocza (czyli 4 razy w roku), w praktyce 6-8 szczytów rocznie.\n\n5. **Funkcja** - \"ustala ogólne kierunki polityczne i priorytety Unii\" (art. 15 ust. 1 TUE).\n\n→ **A. Rady Europejskiej** (forma dopełniaczowa: \"dotyczy Rady Europejskiej\")\n\n**WAŻNE rozróżnienie:** NIE mylić z innymi podobnymi organami:\n- **Rada Europejska** (UE, szefowie państw/rządów, ogólne kierunki) ✓\n- **Rada Unii Europejskiej** (RUE, ministrowie tematyczni - Rada GAC, Rada ECOFIN itd., proces legislacyjny)\n- **Rada Europy** (NIE jest organem UE; to odrębna organizacja z Strasburga, 46 państw, sąd ETPCz)\n\n### Pole B - Traktat z Lizbony (2007)\n\n**Wskazówki z tekstu:**\n\n> *\"Formalnie instytucją Unii Europejskiej stała się ona w wyniku traktatu z (B.) \"*\n> *\"Traktat ten wprowadził także stanowisko przewodniczącego tej instytucji \"*\n\n**Identyfikacja:**\n\nKluczowa wskazówka: traktat, który (1) uczynił Radę Europejską instytucją UE i (2) wprowadził STAŁEGO przewodniczącego.\n\nTo **Traktat z Lizbony**:\n- **Podpisany:** 13 XII 2007 r. w Lizbonie\n- **Wszedł w życie:** 1 XII 2009 r. (po ratyfikacji przez wszystkie 27 państw, w tym referendum w Irlandii 2009)\n- **Treść:** zmieniał Traktat o Unii Europejskiej (TUE) i Traktat o Funkcjonowaniu UE (TFUE)\n\n**Kluczowe nowości Traktatu Lizbońskiego:**\n1. **Likwidacja struktury filarowej** (jeden organizm UE)\n2. **Karta Praw Podstawowych UE** uzyskała moc prawnie wiążącą\n3. **Rada Europejska** - odrębna instytucja UE z **STAŁYM przewodniczącym** (kadencja 2,5 roku, możliwa reelekcja)\n4. **Wysoki Przedstawiciel UE ds. ZP i PB** - nowe stanowisko (Catherine Ashton jako pierwsza, od 2009)\n5. **Inicjatywa obywatelska** - 1 mln obywateli z 7 państw może żądać projektu ustawy\n6. **Wzmocnienie roli Parlamentu Europejskiego** (procedura współdecyzji jako standardowa)\n7. **Klauzula odstąpienia (art. 50 TUE)** - pierwsza formalna procedura wystąpienia z UE (Brexit 2020!)\n\n→ **B. Lizbony** (forma odpowiednia gramatycznie: \"traktatu z Lizbony\")\n\n### Pole C - Herman Van Rompuy\n\n**Wskazówki z drugiego tekstu (\"O polityku UE\"):**\n\n> *\"W latach 2007-2008 sprawował urząd przewodniczącego belgijskiej Izby Reprezentantów\"*\n> *\"w 2009 roku pełnił funkcję premiera Belgii\"*\n> *\"W latach 2009-2014 był przewodniczącym instytucji opisanej w powyższym tekście\"* (Rady Europejskiej)\n\n**Identyfikacja:**\n\nTo **Herman Van Rompuy** (ur. 31 X 1947, Etterbeek, Belgia):\n\n- **Wykształcenie:** ekonomista (Katolicki Uniwersytet Lowański)\n- **Partia:** Chrześcijańscy Demokraci i Flamandowie (CD&V)\n- **2004-2007** - minister budżetu Belgii\n- **2007-2008** - przewodniczący Izby Reprezentantów Belgii\n- **30 XII 2008 - 25 XI 2009** - **premier Belgii** (po rezygnacji Yvesa Leterme'a)\n- **1 XII 2009** - wybór na pierwszego **Przewodniczącego Rady Europejskiej**\n- **I kadencja: 1 XII 2009 - 31 V 2012**\n- **II kadencja: 1 VI 2012 - 30 XI 2014**\n- Pierwszy stały Przewodniczący Rady Europejskiej w historii UE\n\n**Następcy:**\n- **Donald Tusk** (Polska, PiS lider PO) - 1 XII 2014 do 30 XI 2019 (2 kadencje)\n- **Charles Michel** (Belgia) - 1 XII 2019 do 30 XI 2024\n- **António Costa** (Portugalia) - od 1 XII 2024\n\n→ **C. Herman Van Rompuy**\n\n## Sposób 2 - porównanie głównych instytucji UE\n\n| Instytucja | Skład | Funkcja | Siedziba |\n| **Rada Europejska** (European Council) | szefowie państw/rządów 27 państw + Przewodniczący + Przew. KE | wyznacza ogólne kierunki UE | Bruksela |\n| **Rada UE** (Council of the EU) | ministrowie tematyczni państw członkowskich | współlegislator z PE | Bruksela |\n| **Parlament Europejski** (European Parliament) | 720 posłów wybieranych bezpośrednio | współlegislator, kontrola KE | Strasburg/Bruksela/Luksemburg |\n| **Komisja Europejska** (European Commission) | 27 komisarzy (1/państwo) | egzekutywa UE, inicjatywa ustawodawcza | Bruksela |\n| **Trybunał Sprawiedliwości UE** (TSUE) | 27 sędziów (1/państwo) + rzecznicy | interpretacja prawa UE | Luksemburg |\n| **Europejski Bank Centralny** (EBC) | Rada Prezesów + Zarząd | polityka pieniężna strefy euro | Frankfurt |\n| **Trybunał Obrachunkowy** | 27 członków | kontrola finansów UE | Luksemburg |\n\n**Klucz różnicy: Rada Europejska vs Rada UE vs Rada Europy**\n\nTo OSOBNE byty - uczniowie często je mylą:\n\n| Cecha | Rada Europejska | Rada Unii Europejskiej | Rada Europy |\n| Skład | szefowie państw/rządów + Przewodniczący | ministrowie (różne formacje) | wszyscy ministrowie + Zgromadzenie Parlamentarne |\n| Liczba państw | 27 (UE) | 27 (UE) | 46 (po wyrzuceniu Rosji 2022) |\n| Powstanie | 1974 (nieformalnie), 2009 (instytucja UE) | 1958 (EWG) | 1949 (Londyn) |\n| Siedziba | Bruksela | Bruksela | Strasburg |\n| Funkcja | kierunki polityczne UE | współlegislator UE | prawa człowieka, demokracja (NIE UE!) |\n| Najważniejszy dokument | konkluzje szczytów | rozporządzenia i dyrektywy | Europejska Konwencja Praw Człowieka (EKPC) |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 37, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi (A, B, C)\n> - **1 pkt** - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - **A:** \"Rady Europejskiej\", \"Rada Europejska\" (jeśli kontekst gramatyczny pozwala)\n> - **B:** \"Lizbony\", \"lizbońskiego\" (traktatu lizbońskiego), \"traktatu lizbońskiego\", \"traktatu z Lizbony 2007\"\n> - **C:** \"Herman Van Rompuy\", \"Herman van Rompuy\", \"Van Rompuy\" (samo nazwisko)\n>\n> **Wykluczone:**\n> - dla A: \"Rady Europy\" (NIE - to inna organizacja, z Strasburga, 46 państw), \"Rady Unii Europejskiej\" (NIE - to inna instytucja, ministrowie nie szefowie państw)\n> - dla B: \"Maastricht\" (NIE - Maastricht nadał formalny status, ALE to Lizbona uczyniła Radę instytucją UE i wprowadziła Przewodniczącego), \"Nicea\" (NIE), \"Amsterdam\" (NIE)\n> - dla C: \"Donald Tusk\" (NIE - Tusk był DRUGIM Przewodniczącym 2014-2019, NIE pierwszym), \"José Manuel Barroso\" (NIE - Barroso był Przewodniczącym Komisji Europejskiej, NIE Rady Europejskiej), \"Charles Michel\" (NIE - trzeci Przewodniczący, 2019-2024)\n\n## Reference politologiczny\n\n> **Reference - Rada Europejska:**\n>\n> **Powstanie:** 1974 r., inicjatywa Valéry'ego Giscard d'Estaing (prezydenta Francji) podczas szczytu paryskiego (9-10 XII 1974). Pierwotnie nieformalne szczyty szefów państw/rządów EWG.\n>\n> **Formalizacja:**\n> - **1986** - Jednolity Akt Europejski (JAE) - pierwsza formalna wzmianka\n> - **1992** - Traktat z Maastricht - status formalny, ale NIE jako instytucja UE\n> - **2007/2009** - Traktat z Lizbony - pełen status instytucji UE (art. 13 TUE)\n>\n> **Skład (po Lizbonie):**\n> - **Stały Przewodniczący Rady Europejskiej** (kadencja 2,5 roku, możliwa reelekcja raz)\n> - **Szefowie państw lub rządów 27 państw członkowskich**\n> - Przewodniczący Komisji Europejskiej\n> - Wysoki Przedstawiciel UE ds. Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa (uczestniczy w pracach)\n>\n> **Częstotliwość:** minimum 2 spotkania na 6 miesięcy (= 4 w roku); w praktyce 6-8 szczytów rocznie, plus nadzwyczajne (np. w czasie kryzysów: pandemia COVID, wojna na Ukrainie, kryzys migracyjny).\n>\n> **Decyzje:** podejmowane na zasadzie KONSENSUSU (w praktyce). Formalnie też głosowanie kwalifikowaną większością (rzadko stosowane).\n>\n> **Reference - Przewodniczący Rady Europejskiej (chronologicznie):**\n> 1. **Herman Van Rompuy** (Belgia, CD&V) - 1 XII 2009 do 30 XI 2014 (2 kadencje)\n> 2. **Donald Tusk** (Polska, PO) - 1 XII 2014 do 30 XI 2019 (2 kadencje)\n> 3. **Charles Michel** (Belgia, MR) - 1 XII 2019 do 30 XI 2024\n> 4. **António Costa** (Portugalia, PS) - od 1 XII 2024\n>\n> **Reference - Traktaty założycielskie i reformujące UE:**\n>\n> | Traktat | Rok | Treść kluczowa |\n> |---------|-----|----------------|\n> | Traktat Paryski | 1951 | Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS) |\n> | Traktaty Rzymskie | 1957 | EWG + Euratom |\n> | Jednolity Akt Europejski | 1986 | wspólny rynek do 1992; pierwsza wzmianka o Radzie Europejskiej |\n> | **Maastricht (TUE)** | 1992 | powołanie UE; 3 filary; plan euro |\n> | Amsterdam | 1997 | polityka zatrudnienia; zacieśnienie WPZB |\n> | Nicea | 2001 | przygotowanie do rozszerzenia 2004 |\n> | **Lizbona (TUE+TFUE+KPP)** | 2007/2009 | likwidacja filarów; instytucja Rady Europejskiej z Przewodniczącym; KPP wiążąca; klauzula wystąpienia (art. 50) |\n>\n> **Reference - Herman Van Rompuy:**\n> - Urodzony 31 X 1947 r. w Etterbeek (Belgia)\n> - Ekonomista (Katolicki Uniwersytet Lowański KUL)\n> - Partia: CD&V (Chrześcijańscy Demokraci i Flamandowie)\n> - 2008-2009 - premier Belgii\n> - 2009-2014 - pierwszy Przewodniczący Rady Europejskiej UE\n> - Po zakończeniu kadencji - Prezydent European Policy Centre (think-tank); poeta amatorski (publikował haiku po flamandzku)\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga A:** Najczęstszy błąd uczniów: pomylenie **Rady Europejskiej** z **Radą Europy** lub **Radą UE**. Klucz:\n> - Opis mówi o instytucji UE → wyklucza Radę Europy (Strasburg, NIE UE)\n> - Opis mówi o szefach państw/rządów → wyklucza Radę UE (ministrowie tematyczni)\n> - Tylko **Rada Europejska** pasuje do wszystkich opisanych cech\n\n> **Uwaga B:** Pułapka chronologiczna - niektórzy uczniowie wybierają Maastricht (1992), bo zgodnie z tekstem ten traktat \"nadał formalny status\". ALE pytanie B jest o traktat, który uczynił Radę Europejską **INSTYTUCJĄ UE** (\"od 2009 roku stała się jedną z instytucji Unii Europejskiej\") oraz wprowadził **STANOWISKO PRZEWODNICZĄCEGO**. To **Lizbona (2007/2009)**, nie Maastricht.\n\n> **Uwaga C:** Najczęstszy błąd dla pola C: uczniowie automatycznie wpisują \"Donald Tusk\" (kojarząc go z Przewodniczącym Rady Europejskiej, bo to znana postać polska). ALE Tusk był DRUGIM Przewodniczącym (2014-2019). **PIERWSZYM** był Belg **Herman Van Rompuy** (2009-2014), zgodnie z tekstem (\"W latach 2009-2014\").\n\n> **Uwaga ogólna:** Wszystkie 3 elementy są ze sobą powiązane:\n> - Lizbona (B) UTWORZYŁA Radę Europejską (A) jako instytucję UE\n> - Lizbona (B) UTWORZYŁA stanowisko Przewodniczącego Rady Europejskiej (A)\n> - Herman Van Rompuy (C) był PIERWSZYM Przewodniczącym Rady Europejskiej (A) na mocy traktatu z Lizbony (B)\n>\n> Pamięć łatwa: **\"Lizbona + Rada Europejska + Van Rompuy\"** to triada Lizbona-2009.","image":"img/wos-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-37.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":16,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 37. (0-2)
Uzupełnij zdania odnoszące się do przedstawionych materiałów źródłowych - wpisz
brakujące nazwy instytucji (A.) i miasta (B.) oraz imię i nazwisko polityka (C.).
O instytucji UE
Została utworzona jako nieformalne forum dyskusji między szefami państw lub rządów
w 1974 roku. Formalny status uzyskała w wyniku traktatu z Maastricht, a od 2009 roku stała
się jedną z instytucji Unii Europejskiej. Zbiera się przynajmniej dwa razy w ciągu półrocza.
Jest organem ustalającym ogólne kierunki i priorytety Unii Europejskiej.
Na podstawie: www.[…].europa.eu
O polityku UE
W latach 2007-2008 sprawował urząd
przewodniczącego belgijskiej Izby
Reprezentantów, a w 2009 roku pełnił
funkcję premiera Belgii.
W latach 2009-2014 był
przewodniczącym instytucji opisanej
w powyższym tekście.
Tekst „O instytucji UE” dotyczy (A.) Formalnie
instytucją Unii Europejskiej stała się ona w wyniku traktatu z (B.) Traktat
ten wprowadził także stanowisko przewodniczącego tej instytucji, które jako pierwszy zajmował
(C.) , przedstawiony w materiale „O polityku UE”.
Materiał źródłowy do zadań 38. i 39.
Polityka Chin w Afryce

\n
  1. Chiny nie tylko stają się coraz bogatsze, lecz także przyczyniają się do wzrostu
\n

zamożności innych i jednocześnie rozbudowują swoje wpływy, stając się stopniowo
mocarstwem o imperialnych ambicjach.

\n
  1. Chiny prowadzą też intensywną politykę promowania swojego kraju i kultury, co ma
\n

pomóc w wykreowaniu obrazu państwa pokojowego i nastawionego na współpracę.

\n
  1. Działania te są realizowane poprzez instytuty Konfucjusza oraz inne ośrodki kulturalne.
  2. Chiny wiedzą, jak ważne jest promowanie własnej kultury jako środek dominacji
\n

ekonomicznej.

\n
  1. W 2000 roku zapoczątkowano działalność Forum Współpracy Chin i Afryki -
\n

skupiającego przedstawicieli przedsiębiorców i biznesmenów.

\n
  1. Inicjatywę tę podjęto ponownie między innymi w Addis Abebie i znowu po trzech latach
\n

w Pekinie.

\n
  1. Uniezależnienie się od państw „zachodnich” oraz osłabienie pozycji USA i mocarstw
\n

europejskich dają większe pole manewru rozwijającym się państwom afrykańskim.

\n
  1. W relacjach wzajemnych to gospodarka jest najważniejsza, a polityka międzynarodowa
\n

jest dla Chin narzędziem do realizacji celów ekonomicznych.

\n
  1. W 2006 roku 30% ropy w Chinach pochodziło z Afryki: przede wszystkim z Nigerii,
\n

Sudanu i Algierii. Ponadto Chiny kupują miedź i żelazo w RPA oraz Zambii, drewno -
w Kamerunie i Gabonie, a węgiel i chrom - w Zambii.
MWO_1R

\n
  1. Za realizację celów gospodarczych i politycznych Chiny umorzyły ponad 150 pożyczek
\n

najsłabiej rozwiniętym krajom afrykańskim na blisko 1,3 miliarda dolarów, wprowadziły
też ulgi podatkowe na 1900 rodzajów towarów eksportowanych przez kraje afrykańskie
do Chin.
Na podstawie: M. Pitala, Mocarstwowe ambicje Państwa Środka, http://wgospodarce.pl

","answer_text_html":"

Zadanie 37. (0-2)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
VI. Dostrzeganie
współzależności
we współczesnym
świecie.

\n
  1. Integracja europejska. Zdający:
  2. omawia genezę i przebieg integracji europejskiej (cele, główne
\n

dokumenty i instytucje, politycy, fazy integracji);

\n
  1. charakteryzuje sposób powoływania, działania i najważniejsze
\n

kompetencje instytucji Unii Europejskiej (Rada Unii Europejskiej,
Parlament Europejski, Komisja Europejska, Rada Europejska,
Trybunał Sprawiedliwości, Europejski Trybunał Obrachunkowy,
Europejski Bank Centralny);

\n
  1. wyjaśnia, jak tworzone jest prawo unijne, oraz wymienia
\n

najważniejsze postanowienia traktatów obowiązujących w Unii
Europejskiej.
(III etap) 20. Integracja europejska. Zdający:

\n
  1. przedstawia cele i etapy integracji europejskiej (traktaty rzymskie,
\n

traktaty z Maastricht, Nicei, Lizbony);

\n
  1. wyjaśnia, czym zajmują się najważniejsze instytucje Unii
\n

Europejskiej (Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Parlament
Europejski, Komisja Europejska).
Poprawna odpowiedź
A. Rady Europejskiej
B. Lizbony
C. Herman Van Rompuy
Schemat punktowania
2 p. -
podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.
1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Pole | Treść |
| A. | Rady Europejskiej |
| B. | Lizbony (traktat z Lizbony, 2007/2009) |
| C. | Herman Van Rompuy |

\n

Sposób 1 - analiza materiałów źródłowych

\n

Zadanie składa się z dwóch części:

\n
  1. Identyfikacja INSTYTUCJI UE (pole A) na podstawie opisu w pierwszym materiale
  2. Identyfikacja TRAKTATU (pole B) i PIERWSZEGO PRZEWODNICZĄCEGO (pole C) na podstawie drugiego materiału
\n
Pole A - Rada Europejska
\n

Wskazówki z tekstu:

\n
"Została utworzona jako nieformalne forum dyskusji między szefami państw lub rządów w 1974 roku."
"Formalny status uzyskała w wyniku traktatu z Maastricht"
"od 2009 roku stała się jedną z instytucji Unii Europejskiej"
"Zbiera się przynajmniej dwa razy w ciągu półrocza"
"Jest organem ustalającym ogólne kierunki i priorytety Unii Europejskiej."
\n

Identyfikacja:

\n

Wszystkie cztery wskazówki PRECYZYJNIE pasują do Rady Europejskiej:

\n
  1. Powstanie 1974 r. - Rada Europejska została utworzona z inicjatywy prezydenta Francji Valéry'ego Giscard d'Estaing podczas szczytu w Paryżu (9-10 XII 1974). Pierwotnie nieformalne spotkania szefów państw i rządów EWG.
\n
  1. Traktat z Maastricht 1992 - formalnie wpisał Radę Europejską do prawa UE (art. 4 TUE w pierwotnej wersji).
\n
  1. Traktat z Lizbony 2007 (w mocy od 1 XII 2009) - przekształcił Radę Europejską w odrębną instytucję UE (art. 13 TUE) i utworzył stanowisko stałego Przewodniczącego.
\n
  1. Częstotliwość spotkań - minimum 2 razy w ciągu półrocza (czyli 4 razy w roku), w praktyce 6-8 szczytów rocznie.
\n
  1. Funkcja - "ustala ogólne kierunki polityczne i priorytety Unii" (art. 15 ust. 1 TUE).
\n

→ A. Rady Europejskiej (forma dopełniaczowa: "dotyczy Rady Europejskiej")

\n

WAŻNE rozróżnienie: NIE mylić z innymi podobnymi organami:

\n\n
Pole B - Traktat z Lizbony (2007)
\n

Wskazówki z tekstu:

\n
"Formalnie instytucją Unii Europejskiej stała się ona w wyniku traktatu z (B.) "
"Traktat ten wprowadził także stanowisko przewodniczącego tej instytucji "
\n

Identyfikacja:

\n

Kluczowa wskazówka: traktat, który (1) uczynił Radę Europejską instytucją UE i (2) wprowadził STAŁEGO przewodniczącego.

\n

To Traktat z Lizbony:

\n\n

Kluczowe nowości Traktatu Lizbońskiego:

\n
  1. Likwidacja struktury filarowej (jeden organizm UE)
  2. Karta Praw Podstawowych UE uzyskała moc prawnie wiążącą
  3. Rada Europejska - odrębna instytucja UE z STAŁYM przewodniczącym (kadencja 2,5 roku, możliwa reelekcja)
  4. Wysoki Przedstawiciel UE ds. ZP i PB - nowe stanowisko (Catherine Ashton jako pierwsza, od 2009)
  5. Inicjatywa obywatelska - 1 mln obywateli z 7 państw może żądać projektu ustawy
  6. Wzmocnienie roli Parlamentu Europejskiego (procedura współdecyzji jako standardowa)
  7. Klauzula odstąpienia (art. 50 TUE) - pierwsza formalna procedura wystąpienia z UE (Brexit 2020!)
\n

→ B. Lizbony (forma odpowiednia gramatycznie: "traktatu z Lizbony")

\n
Pole C - Herman Van Rompuy
\n

Wskazówki z drugiego tekstu ("O polityku UE"):

\n
"W latach 2007-2008 sprawował urząd przewodniczącego belgijskiej Izby Reprezentantów"
"w 2009 roku pełnił funkcję premiera Belgii"
"W latach 2009-2014 był przewodniczącym instytucji opisanej w powyższym tekście" (Rady Europejskiej)
\n

Identyfikacja:

\n

To Herman Van Rompuy (ur. 31 X 1947, Etterbeek, Belgia):

\n\n

Następcy:

\n\n

→ C. Herman Van Rompuy

\n

Sposób 2 - porównanie głównych instytucji UE

\n

| Instytucja | Skład | Funkcja | Siedziba |
| Rada Europejska (European Council) | szefowie państw/rządów 27 państw + Przewodniczący + Przew. KE | wyznacza ogólne kierunki UE | Bruksela |
| Rada UE (Council of the EU) | ministrowie tematyczni państw członkowskich | współlegislator z PE | Bruksela |
| Parlament Europejski (European Parliament) | 720 posłów wybieranych bezpośrednio | współlegislator, kontrola KE | Strasburg/Bruksela/Luksemburg |
| Komisja Europejska (European Commission) | 27 komisarzy (1/państwo) | egzekutywa UE, inicjatywa ustawodawcza | Bruksela |
| Trybunał Sprawiedliwości UE (TSUE) | 27 sędziów (1/państwo) + rzecznicy | interpretacja prawa UE | Luksemburg |
| Europejski Bank Centralny (EBC) | Rada Prezesów + Zarząd | polityka pieniężna strefy euro | Frankfurt |
| Trybunał Obrachunkowy | 27 członków | kontrola finansów UE | Luksemburg |

\n

Klucz różnicy: Rada Europejska vs Rada UE vs Rada Europy

\n

To OSOBNE byty - uczniowie często je mylą:

\n

| Cecha | Rada Europejska | Rada Unii Europejskiej | Rada Europy |
| Skład | szefowie państw/rządów + Przewodniczący | ministrowie (różne formacje) | wszyscy ministrowie + Zgromadzenie Parlamentarne |
| Liczba państw | 27 (UE) | 27 (UE) | 46 (po wyrzuceniu Rosji 2022) |
| Powstanie | 1974 (nieformalnie), 2009 (instytucja UE) | 1958 (EWG) | 1949 (Londyn) |
| Siedziba | Bruksela | Bruksela | Strasburg |
| Funkcja | kierunki polityczne UE | współlegislator UE | prawa człowieka, demokracja (NIE UE!) |
| Najważniejszy dokument | konkluzje szczytów | rozporządzenia i dyrektywy | Europejska Konwencja Praw Człowieka (EKPC) |

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 37, max 2 pkt):
- 2 pkt - podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi (A, B, C)
- 1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Akceptowane warianty:
- A: "Rady Europejskiej", "Rada Europejska" (jeśli kontekst gramatyczny pozwala)
- B: "Lizbony", "lizbońskiego" (traktatu lizbońskiego), "traktatu lizbońskiego", "traktatu z Lizbony 2007"
- C: "Herman Van Rompuy", "Herman van Rompuy", "Van Rompuy" (samo nazwisko)

Wykluczone:
- dla A: "Rady Europy" (NIE - to inna organizacja, z Strasburga, 46 państw), "Rady Unii Europejskiej" (NIE - to inna instytucja, ministrowie nie szefowie państw)
- dla B: "Maastricht" (NIE - Maastricht nadał formalny status, ALE to Lizbona uczyniła Radę instytucją UE i wprowadziła Przewodniczącego), "Nicea" (NIE), "Amsterdam" (NIE)
- dla C: "Donald Tusk" (NIE - Tusk był DRUGIM Przewodniczącym 2014-2019, NIE pierwszym), "José Manuel Barroso" (NIE - Barroso był Przewodniczącym Komisji Europejskiej, NIE Rady Europejskiej), "Charles Michel" (NIE - trzeci Przewodniczący, 2019-2024)
\n

Reference politologiczny

\n
Reference - Rada Europejska:

Powstanie: 1974 r., inicjatywa Valéry'ego Giscard d'Estaing (prezydenta Francji) podczas szczytu paryskiego (9-10 XII 1974). Pierwotnie nieformalne szczyty szefów państw/rządów EWG.

Formalizacja:
- 1986 - Jednolity Akt Europejski (JAE) - pierwsza formalna wzmianka
- 1992 - Traktat z Maastricht - status formalny, ale NIE jako instytucja UE
- 2007/2009 - Traktat z Lizbony - pełen status instytucji UE (art. 13 TUE)

Skład (po Lizbonie):
- Stały Przewodniczący Rady Europejskiej (kadencja 2,5 roku, możliwa reelekcja raz)
- Szefowie państw lub rządów 27 państw członkowskich
- Przewodniczący Komisji Europejskiej
- Wysoki Przedstawiciel UE ds. Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa (uczestniczy w pracach)

Częstotliwość: minimum 2 spotkania na 6 miesięcy (= 4 w roku); w praktyce 6-8 szczytów rocznie, plus nadzwyczajne (np. w czasie kryzysów: pandemia COVID, wojna na Ukrainie, kryzys migracyjny).

Decyzje: podejmowane na zasadzie KONSENSUSU (w praktyce). Formalnie też głosowanie kwalifikowaną większością (rzadko stosowane).

Reference - Przewodniczący Rady Europejskiej (chronologicznie):
1. Herman Van Rompuy (Belgia, CD&V) - 1 XII 2009 do 30 XI 2014 (2 kadencje)
2. Donald Tusk (Polska, PO) - 1 XII 2014 do 30 XI 2019 (2 kadencje)
3. Charles Michel (Belgia, MR) - 1 XII 2019 do 30 XI 2024
4. António Costa (Portugalia, PS) - od 1 XII 2024

Reference - Traktaty założycielskie i reformujące UE:

| Traktat | Rok | Treść kluczowa |
|---------|-----|----------------|
| Traktat Paryski | 1951 | Europejska Wspólnota Węgla i Stali (EWWiS) |
| Traktaty Rzymskie | 1957 | EWG + Euratom |
| Jednolity Akt Europejski | 1986 | wspólny rynek do 1992; pierwsza wzmianka o Radzie Europejskiej |
| Maastricht (TUE) | 1992 | powołanie UE; 3 filary; plan euro |
| Amsterdam | 1997 | polityka zatrudnienia; zacieśnienie WPZB |
| Nicea | 2001 | przygotowanie do rozszerzenia 2004 |
| Lizbona (TUE+TFUE+KPP) | 2007/2009 | likwidacja filarów; instytucja Rady Europejskiej z Przewodniczącym; KPP wiążąca; klauzula wystąpienia (art. 50) |

Reference - Herman Van Rompuy:
- Urodzony 31 X 1947 r. w Etterbeek (Belgia)
- Ekonomista (Katolicki Uniwersytet Lowański KUL)
- Partia: CD&V (Chrześcijańscy Demokraci i Flamandowie)
- 2008-2009 - premier Belgii
- 2009-2014 - pierwszy Przewodniczący Rady Europejskiej UE
- Po zakończeniu kadencji - Prezydent European Policy Centre (think-tank); poeta amatorski (publikował haiku po flamandzku)
\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga A: Najczęstszy błąd uczniów: pomylenie Rady Europejskiej z Radą Europy lub Radą UE. Klucz:
- Opis mówi o instytucji UE → wyklucza Radę Europy (Strasburg, NIE UE)
- Opis mówi o szefach państw/rządów → wyklucza Radę UE (ministrowie tematyczni)
- Tylko Rada Europejska pasuje do wszystkich opisanych cech
\n
Uwaga B: Pułapka chronologiczna - niektórzy uczniowie wybierają Maastricht (1992), bo zgodnie z tekstem ten traktat "nadał formalny status". ALE pytanie B jest o traktat, który uczynił Radę Europejską INSTYTUCJĄ UE ("od 2009 roku stała się jedną z instytucji Unii Europejskiej") oraz wprowadził STANOWISKO PRZEWODNICZĄCEGO. To Lizbona (2007/2009), nie Maastricht.
\n
Uwaga C: Najczęstszy błąd dla pola C: uczniowie automatycznie wpisują "Donald Tusk" (kojarząc go z Przewodniczącym Rady Europejskiej, bo to znana postać polska). ALE Tusk był DRUGIM Przewodniczącym (2014-2019). PIERWSZYM był Belg Herman Van Rompuy (2009-2014), zgodnie z tekstem ("W latach 2009-2014").
\n
Uwaga ogólna: Wszystkie 3 elementy są ze sobą powiązane:
- Lizbona (B) UTWORZYŁA Radę Europejską (A) jako instytucję UE
- Lizbona (B) UTWORZYŁA stanowisko Przewodniczącego Rady Europejskiej (A)
- Herman Van Rompuy (C) był PIERWSZYM Przewodniczącym Rady Europejskiej (A) na mocy traktatu z Lizbony (B)

Pamięć łatwa: "Lizbona + Rada Europejska + Van Rompuy" to triada Lizbona-2009.
"}]}