{"id":"wos-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"wos-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nWymień dwa problemy społeczne, które są zilustrowane w przedstawionym materiale\ngraficznym.\nMural Co słychać u sąsiadów?\nNa podstawie: http://www.tuwroclaw.com\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2.\n3.\n4.\n5.\nMaks. liczba punktów\n1\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n4. Struktura społeczna. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce\n(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich rozwiązania.\nPrzykładowa odpowiedź\n• problem przemocy w rodzinie\n• problem znieczulicy społecznej\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n- **Problem przemocy** (w rodzinie / domowej / wobec kobiet i dzieci)\n- **Problem znieczulicy społecznej** (obojętność wobec krzywdy bliźnich, brak reakcji świadków)\n\n## Sposób 1 - analiza materiału graficznego\n\nMural *\"Co słychać u sąsiadów?\"* przedstawia **scenki z życia mieszkańców kamienicy** w stylu okien sąsiadów. Widoczne sceny:\n\n1. **Scena przemocy** - sylwetki sugerujące przemoc fizyczną (mężczyzna i kobieta/dziecko) → bezpośrednio ilustruje **problem przemocy w rodzinie / przemocy domowej**.\n2. **Samotna matka z dzieckiem** - wskazuje na trudną sytuację rodzin niepełnych, ubóstwa, zaniedbania.\n3. **Zbierający się ludzie** - sąsiedzi, którzy widzą, ale nie reagują → ilustracja **znieczulicy społecznej**.\n\nKluczowe elementy interpretacyjne:\n- **Tytuł muralu \"Co słychać u sąsiadów?\"** - odnosi się do tego, co widzimy/słyszymy zza ścian, ale na co nie reagujemy.\n- **Logo \"Wrocławska Kampania Przeciwdziałania Przemocy\"** - jednoznacznie identyfikuje główny problem: **przemoc**.\n- **Hasło \"USŁYSZ, ZOBACZ, POMÓŻ\"** - to apel o REAKCJĘ, czyli przeciwieństwo **znieczulicy** (obojętność). Hasło wskazuje, że kampania zwalcza problem milczenia świadków.\n\n→ **Wniosek:** mural ilustruje DWA powiązane problemy społeczne: 1) przemoc (zwłaszcza domową/w rodzinie) oraz 2) znieczulicę społeczną (brak reakcji świadków na cudzą krzywdę).\n\n## Sposób 2 - interpretacja kontekstu kampanii społecznej\n\nKampanie społeczne (social marketing) zwykle adresują POWIĄZANE problemy:\n- **Główny problem** (np. przemoc) - to, co dzieje się w rodzinie.\n- **Problem-bariera** (np. znieczulica) - to, co utrudnia rozwiązanie głównego problemu (świadkowie nie reagują, krzywda pozostaje ukryta).\n\nKluczowy dla interpretacji jest komunikat \"USŁYSZ, ZOBACZ, POMÓŻ\":\n- **\"Usłysz\"** - apel o reakcję na hałas/krzyk z mieszkania sąsiadów (przemoc).\n- **\"Zobacz\"** - apel o nieodwracanie wzroku (znieczulica społeczna).\n- **\"Pomóż\"** - apel o aktywne działanie (zgłoszenie do policji, ośrodka interwencji kryzysowej).\n\nKampania jednoznacznie wymierzona jest w PRZEMOC oraz w **znieczulicę społeczną** (obojętność, syndrom \"to nie moja sprawa\", \"przecież każdy ma swoje życie\").\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi (oba problemy społeczne)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - **Przemoc:** \"przemoc w rodzinie\", \"przemoc domowa\", \"przemoc wobec kobiet\", \"przemoc wobec dzieci\", \"przemoc fizyczna/psychiczna\"\n> - **Znieczulica:** \"znieczulica społeczna\", \"obojętność wobec krzywdy\", \"brak reakcji świadków\", \"obojętność społeczna\"\n>\n> **Wykluczone (nie odpowiadają obrazowi muralu):**\n> - \"bezrobocie\", \"ubóstwo\" (nie są bezpośrednio przedstawione na muralu jako główny temat)\n> - \"alkoholizm\" (mógł być przyczyną przemocy, ale nie jest WIDOCZNIE pokazany)\n> - \"sąsiedztwo\" (zbyt ogólne)\n\n## Reference politologiczny / socjologiczny\n\n> **Reference - Problemy społeczne III RP w arkuszach CKE:**\n> - **Przemoc w rodzinie** - ustawa z 29 VII 2005 r. *o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie* (procedura Niebieskiej Karty); konwencja stambulska Rady Europy 2011 (CETS 210), Polska ratyfikowała 2015 r.\n> - **Znieczulica społeczna** - termin spopularyzowany przez psychologa społecznego Janusza Czapińskiego; klasyczny eksperyment Latané-Darley (1968) - \"efekt świadka\" (bystander effect): im więcej świadków, tym mniejsza szansa, że ktoś zareaguje.\n> - **Wrocławska Kampania Przeciwdziałania Przemocy** - projekt miejski Wrocławia, część szerokiej polityki społecznej.\n> - **Inne kanoniczne kampanie społeczne PL:** \"Stop przemocy w rodzinie\", \"Białą wstążką\" (przeciwko przemocy wobec kobiet), \"Reaguj. Masz prawo\".\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd: uczeń podaje tylko JEDEN problem (\"przemoc\") albo dwa zbyt podobne (\"przemoc fizyczna\" + \"przemoc psychiczna\"). Klucz wymaga DWÓCH RÓŻNYCH problemów. Najbezpieczniej: PRZEMOC + ZNIECZULICA.\n\n> **Uwaga:** Hasło kampanii \"USŁYSZ, ZOBACZ, POMÓŻ\" jest WSKAZÓWKĄ do drugiego problemu (znieczulica) - bo apeluje do świadków o REAKCJĘ. Bez tej wskazówki uczeń mógłby przegapić drugi problem.\n\n> **Uwaga:** \"Samotna matka\" na muralu może sugerować problem rodzin niepełnych, ubóstwa, ale w kontekście kampanii Przeciwdziałania Przemocy lepsza interpretacja to: matka jako ofiara przemocy domowej. Klucz CKE preferuje interpretację zgodną z hasłem kampanii.","image":"img/wos-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5. (0-1)
Wymień dwa problemy społeczne, które są zilustrowane w przedstawionym materiale
graficznym.
Mural Co słychać u sąsiadów?
Na podstawie: http://www.tuwroclaw.com
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
1.
2.
3.
4.
5.
Maks. liczba punktów
1
2
1
1
1
Uzyskana liczba punktów
MWO_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 5. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
II. Rozpoznawanie
i rozwiązywanie
problemów.

\n
  1. Struktura społeczna. Zdający:
  2. charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce
\n

(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich rozwiązania.
Przykładowa odpowiedź
• problem przemocy w rodzinie
• problem znieczulicy społecznej
Schemat punktowania
1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n\n

Sposób 1 - analiza materiału graficznego

\n

Mural "Co słychać u sąsiadów?" przedstawia scenki z życia mieszkańców kamienicy w stylu okien sąsiadów. Widoczne sceny:

\n
  1. Scena przemocy - sylwetki sugerujące przemoc fizyczną (mężczyzna i kobieta/dziecko) → bezpośrednio ilustruje problem przemocy w rodzinie / przemocy domowej.
  2. Samotna matka z dzieckiem - wskazuje na trudną sytuację rodzin niepełnych, ubóstwa, zaniedbania.
  3. Zbierający się ludzie - sąsiedzi, którzy widzą, ale nie reagują → ilustracja znieczulicy społecznej.
\n

Kluczowe elementy interpretacyjne:

\n\n

→ Wniosek: mural ilustruje DWA powiązane problemy społeczne: 1) przemoc (zwłaszcza domową/w rodzinie) oraz 2) znieczulicę społeczną (brak reakcji świadków na cudzą krzywdę).

\n

Sposób 2 - interpretacja kontekstu kampanii społecznej

\n

Kampanie społeczne (social marketing) zwykle adresują POWIĄZANE problemy:

\n\n

Kluczowy dla interpretacji jest komunikat "USŁYSZ, ZOBACZ, POMÓŻ":

\n\n

Kampania jednoznacznie wymierzona jest w PRZEMOC oraz w znieczulicę społeczną (obojętność, syndrom "to nie moja sprawa", "przecież każdy ma swoje życie").

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 5, max 1 pkt):
- 1 pkt - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi (oba problemy społeczne)
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Akceptowane warianty:
- Przemoc: "przemoc w rodzinie", "przemoc domowa", "przemoc wobec kobiet", "przemoc wobec dzieci", "przemoc fizyczna/psychiczna"
- Znieczulica: "znieczulica społeczna", "obojętność wobec krzywdy", "brak reakcji świadków", "obojętność społeczna"

Wykluczone (nie odpowiadają obrazowi muralu):
- "bezrobocie", "ubóstwo" (nie są bezpośrednio przedstawione na muralu jako główny temat)
- "alkoholizm" (mógł być przyczyną przemocy, ale nie jest WIDOCZNIE pokazany)
- "sąsiedztwo" (zbyt ogólne)
\n

Reference politologiczny / socjologiczny

\n
Reference - Problemy społeczne III RP w arkuszach CKE:
- Przemoc w rodzinie - ustawa z 29 VII 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (procedura Niebieskiej Karty); konwencja stambulska Rady Europy 2011 (CETS 210), Polska ratyfikowała 2015 r.
- Znieczulica społeczna - termin spopularyzowany przez psychologa społecznego Janusza Czapińskiego; klasyczny eksperyment Latané-Darley (1968) - "efekt świadka" (bystander effect): im więcej świadków, tym mniejsza szansa, że ktoś zareaguje.
- Wrocławska Kampania Przeciwdziałania Przemocy - projekt miejski Wrocławia, część szerokiej polityki społecznej.
- Inne kanoniczne kampanie społeczne PL: "Stop przemocy w rodzinie", "Białą wstążką" (przeciwko przemocy wobec kobiet), "Reaguj. Masz prawo".
\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Najczęstszy błąd: uczeń podaje tylko JEDEN problem ("przemoc") albo dwa zbyt podobne ("przemoc fizyczna" + "przemoc psychiczna"). Klucz wymaga DWÓCH RÓŻNYCH problemów. Najbezpieczniej: PRZEMOC + ZNIECZULICA.
\n
Uwaga: Hasło kampanii "USŁYSZ, ZOBACZ, POMÓŻ" jest WSKAZÓWKĄ do drugiego problemu (znieczulica) - bo apeluje do świadków o REAKCJĘ. Bez tej wskazówki uczeń mógłby przegapić drugi problem.
\n
Uwaga: "Samotna matka" na muralu może sugerować problem rodzin niepełnych, ubóstwa, ale w kontekście kampanii Przeciwdziałania Przemocy lepsza interpretacja to: matka jako ofiara przemocy domowej. Klucz CKE preferuje interpretację zgodną z hasłem kampanii.
"}]}