{"id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad/Temat 3","paper_id":"wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona","number":"Temat 3","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"przykladowy","year":2015,"month":null,"level":"rozszerzona","text":"Temat 3.\nScharakteryzuj rolę NATO w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego po 1989\nroku.\nWybieram temat nr\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Temat 3.\nScharakteryzuj rolę NATO w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego po 1989\nroku.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności we\nwspółczesnym\nświecie.\n7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym\nświecie. Uczeń:\n4) omawia na przykładach przyczyny i sposoby rozwiązywania\ndługotrwałych konfliktów między narodami;\n9. Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:\n5) rozpatruje racje stron innych aktualnych sporów\nświatopoglądowych i formułuje swoje stanowisko w danej\nsprawie.\n36. Prawa człowieka. Uczeń:\n4) rozważa, odwołując się do historycznych i współczesnych\nprzykładów, dlaczego dochodzi do łamania praw człowieka na\nwielką skalę przez reżimy autorytarne.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Uczeń:\n1) przedstawia podmioty oraz zasady prawa międzynarodowego\n(zasadę suwerenności, wzajemności, pacta sunt servanda);\n2) charakteryzuje na przykładach najczęściej stosowane metody\nrozwiązywania sporów między państwami;\n5) wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we\nwspółczesnym świecie;\n6) rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,\nwspółpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na\nobszarach dotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich\nskuteczność i aspekty moralne;\n7) wymienia konflikty, którym towarzyszy terroryzm; wyjaśnia\nich przyczyny oraz motywy i sposoby działania terrorystów;\nopisuje i ocenia strategie zwalczania terroryzmu;\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:\n1) charakteryzuje przemiany, jakie nastąpiły w Europie i na\nświecie po upadku komunizmu;\n4) wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie są jego cele i organy;\nwymienia najważniejsze operacje wojskowe Sojuszu;\n5) wymienia regionalne systemy bezpieczeństwa i współpracy,\nocenia ich znaczenie dla danego regionu i świata;\n6) ocenia wpływ członkostwa w NATO na pozycję\nmiędzynarodową i poziom bezpieczeństwa Polski.\n44. Europa wśród światowych mocarstw. Uczeń:\n2) rozróżnia typy ładów światowych (jedno-, dwu-\ni wielobiegunowy), odwołując się do historii XX i XXI w.;\n3) wyjaśnia znaczenie strategicznych zasobów naturalnych\nw polityce międzynarodowej;\n4) przedstawia na przykładach znaczenie supermocarstw\ni mocarstw regionalnych dla ładu światowego.\nPrzykładowa odpowiedź (12 pkt):\nJedną z pozostałości postzimnowojennych, które musiały przedefiniować swoją rolę\nw nowej rzeczywistości, jest z całą pewnością NATO (North Atlantic Treaty Organization -\nOrganizacja Paktu Północnoatlantyckiego). NATO jest organizacją polityczno-wojskową\npowstałą na mocy Traktatu Waszyngtońskiego 24 sierpnia 1949 roku. W skład organizacji,\nktórej siedziba znajduje się w Brukseli, wchodzi obecnie 28 państw. Głównym celem NATO\njest zbiorowa ochrona swoich członków jako podstawa zachowania pokoju i umocnienia\nbezpieczeństwa międzynarodowego. Zgodnie z traktatem założycielskim każde państwo\nczłonkowskie zobowiązuje się przyczyniać do rozwoju pokojowych i przyjaznych stosunków\nmiędzynarodowych oraz dbać o zachowanie bezpieczeństwa własnego oraz innych członków\nsojuszu i wzmacniać swoje siły zbrojne. Główne cele i zadania, które stawia przed sobą\norganizacja, są na tyle uniwersalne, że dawały możliwość, wraz z upadkiem muru\nberlińskiego, przyjęcia nowych członków bez zmiany głównych założeń traktatowych.\nPoczątkowym celem powstania NATO była obrona militarna państw członkowskich\nzwiązanych sojuszem z USA przed atakiem bloku wschodniego - ZSRR i jego państw\nsojuszniczych. Jednak polityczne zmiany, które dokonały się od roku 1989, zmusiły organy\nNATO do zdefiniowania na nowo celów organizacji. Pojawiły się nowe formy zagrożeń\ni, co ważniejsze, nowa sytuacja geopolityczna. Upadek komunizmu w Polsce, a także rozpad\nbloku wschodniego i ZSRR, przyczyniły się do tego, iż głównym zadaniem NATO miało być\nodtąd zapewnienie bezpieczeństwa regionalnego. Poprzez realizację programu „Partnerstwo\ndla pokoju”, którego rozpoczęcie zadeklarowano w 1991 roku, a który był propozycją\nskierowaną do państw byłego Układu Warszawskiego, a także poprzez intensywne naciski\ni negocjacje polityczne z Rosją doprowadzono do ostatecznego rozszerzenia NATO. W 1999\nroku do Paktu przyjęto Czechy, Polskę, Węgry. W 2004 roku NATO powiększyło się o siedmiu\nczłonków: Litwę, Łotwę, Estonię, Bułgarię, Rumunię, Słowację i Słowenię, a w 2009 roku -\no Albanię i Chorwację. Natomiast rozmowy z Rosją zakończyły się podpisaniem w 1997 roku\nAktu Stanowiącego o Wzajemnych Stosunkach, Współpracy i Bezpieczeństwie. U progu XXI\nwieku organizacja ta, wykorzystując swoje możliwości, przeobraziła się w strukturę reagującą\nszybko i sprawnie na największe zagrożenia współczesnego świata: terroryzm, konflikty\netniczne i rozprzestrzenianie się broni masowego rażenia.\nJedną z konsekwencji rozpadu bloku wschodniego były narastające konflikty etniczne\nna terenie byłej Jugosławii. Federacja jugosłowiańska, która od początku istnienia tworzyła\ndość sztuczny twór i przechodziła głębokie podziały w czasie II wojny światowej, rozpadła się\ntuż po upadku „komunizmu” w Europie. Konflikty rozpoczęły się już w 1991 roku, kiedy to\nChorwacja, Słowenia i Macedonia ogłosiły niepodległość. Decyzji tej nie chciał\nzaakceptować Belgrad, co doprowadziło do wybuchu wojen. Do głosu dochodziły\nwielowiekowe antagonizmy i zwłaszcza konflikt w Bośni przekształcił się w okrutną rzeź\njeńców i ludności cywilnej. Lata funkcjonowania we wspólnym państwie doprowadziły\ndo przemieszania ludności, a nowopowstałe państwa nie chciały mieć u siebie mniejszości\nnarodowych. Próbowano poradzić sobie z tym problemem poprzez przeprowadzanie tzw.\nczystek etnicznych. W tej sytuacji NATO podjęło decyzję o interwencji na terenie byłej\nJugosławii i rozpoczęło operacje lotnicze Deny Flight i Deliberate Force, mające na celu\nuspokojenie sytuacji i podjęcie rozmów pokojowych. Dzięki interwencji NATO rozpoczęły się\nnegocjacje i został podpisany układ pokojowy w Dayton w 1995 roku. Na mocy tego układu\nBośnia i Hercegowina została podzielona na dwie części składowe - Republikę Serbską oraz\nboszniacko-chorwacką Federację Bośni i Hercegowiny. Ze względu na różnice etniczne\ni religijne w tym państwie nad wykonaniem postanowień musiały czuwać siły NATO, stąd\nmisje pokojowe IFOR i SFOR.\nW roku 1999 NATO po raz kolejny musiało interweniować, tym razem w sprawie\nKosowa. Prezydent Slobodan Milošević został oskarżony o represje wobec ludności\nalbańskiej zamieszkującej tereny Kosowa. Stąd rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ, która\nupoważniała NATO do kolejnej interwencji na tym terenie. Po nalotach na serbską część\nNowej Jugosławii, które miały skłonić prezydenta Miloševicia do zmiany polityki, w ramach\noperacji pod kryptonimem Kosovo Force zostały wysłane na tamte tereny siły KFOR, których\ngłównym celem było zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa dla ludności cywilnej.\nPrzed poważnym wyzwaniem stanęło NATO po ataku z 11 września 2001 roku. Wtedy\npo raz pierwszy został zastosowany Artykuł Piąty Traktatu Waszyngtońskiego, stanowiący,\nże atak na dowolne państwo należące do NATO jest traktowany jako równoznaczny z atakiem\nna cały sojusz. Odpowiedzią na atak terrorystyczny była Operacja Active Endeavour -\nkryptonim operacji morskiej Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, prowadzonej\nna Morzu Śródziemnym. Jej celem stała się ochrona statków cywilnych w rejonie Cieśniny\nGibraltarskiej przed atakami terrorystycznymi. Warto dodać, iż w ramach tej operacji\nrównież zaangażowane są statki Marynarki Wojennej RP, takie jak chociażby polski okręt\npodwodny ORP Bielik. Obecność sił NATO na tych wodach zwiększyła znacznie\nbezpieczeństwo przepływających tam statków. Dodatkowo, doświadczenie i partnerstwo\nwypracowane dzięki tej operacji znacznie zwiększyło zdolności NATO w tego typu\nprzedsięwzięciach.\nKolejnym\ndziałaniem\nbyło\nstworzenie\nstruktury\nmilitarnej\nMiędzynarodowe Siły Wsparcia Bezpieczeństwa (ISAF) w celu utrzymania pokoju\nw Afganistanie. Ważnym działaniem było także przejęcie dowodzenia nad międzynarodową\noperacją powietrzną, prowadzoną nad Libią zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ.\nDo głównych celów operacji należała ochrona ludności cywilnej i obszarów przez nią\nzamieszkanych przed reżimem Mu’ammara Kaddafiego, niszczenie ciężkiego sprzętu,\ninstalacji przeciwlotniczych oraz artylerii wojsk dyktatora.\nPodsumowując, po 1989 roku NATO przejęła na siebie rolę strażnika światowego\npokoju. Obecnie jest największą i najbardziej aktywną organizacją militarną, która ma\nmożliwość szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych. Podejmuje się nowych form\ndziałania, reaguje na zagrożenia nowego typu. Trzeba pamiętać jednak, że NATO jest nadal\nprzede wszystkim organizacją obronną, więc nie można od niej wymagać, żeby reagowała\nzawsze i wszędzie, ponieważ przed każdą interwencją powinna wyważyć siły i skutki. Często\noskarża się państwa NATO, że reagują tylko na obszarach, gdzie mają swoje interesy\ngospodarcze, a pozostawiają bez pomocy ludność cywilną w krajach, które nie mają\nsurowców strategicznych (np. konflikt w Syrii). Trzeba jednak pamiętać, że obecne wojny,\nzwłaszcza wojny domowe, są trudne do zdefiniowania, jeżeli chodzi o racje obu stron\ni ewentualne zaangażowanie organizacji terrorystycznych. Poza tym warto zastanowić się,\nco ma być celem wojny i czy szczytny cel, jakim jest wprowadzanie reżimu demokratycznego\nnie jest złudny i niemożliwy do realizacji. Przykładem może być ciągnąca się interwencja\nw Afganistanie. Koszty wojny są już tak wielkie, że wszyscy uczestnicy misji stabilizacyjnej\nzapowiadają wycofanie się. A czy cele wojny zostały spełnione? Mimo tego wydaje mi się,\nże NATO - przyjmując na siebie rolę strażnika światowego pokoju - jest w stanie tej roli\npodołać.\nSchemat punktowania:\nPo-\nziom\nIII\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający:\n przedstawił w pełni wszystkie istotne aspekty\nzagadnienia, tj.:\n- wyjaśnił zmiany w globalnym układzie sił\npo 1989 roku, np.:\n▫ rozpad bloku wschodniego,\n▫ ład wielobiegunowy,\n▫ zagrożenia globalne (terroryzm, rozszerzenie\nwystępowania broni masowego rażenia),\n▫ konflikty lokalne (np. Bałkany, północna\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił żadnego\nbłędu merytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację informacji (nie\nzamieścił w pracy fragmentów\nniezwiązanych z tematem).\nAfryka)\n- przedstawił założenia tzw. Nowej koncepcji\nstrategicznej przyjętej przez NATO po upadku\nbloku wschodniego (1991 r.) oraz istotę zmian\nwprowadzonych do niej po rozszerzeniu\norganizacji (1999 r.); tj. przejście od roli\nodstraszającej potencjalnych agresorów do roli\nświatowego strażnika zapobiegającego\npotencjalnym konfliktom i realizującego\noperacje reagowania kryzysowego,\n- wymienił najważniejsze operacje pokojowe\ni stabilizacyjne Sojuszu i scharakteryzował\nwybrane, np.:\n▫ operacje powietrzne lotnictwa NATO: Deny\nFlight i Deliberate Force na terenie byłej\nJugosławii,\n▫ misje pokojowe IFOR i SFOR w Bośni\ni Hercegowinie,\n▫ kampania lotnicza przeciw Serbii (jako części\nFRJ) w 1999 r.,\n▫ Kosovo Force (KFOR) w Kosowie,\n▫ zabezpieczenie Cieśniny Gibraltarskiej\nw ramach operacji Active Endeavour,\n▫ obecność Międzynarodowych Sił\nWspierających Bezpieczeństwo (ISAF)\nw Afganistanie,\n▫ wsparcie logistyczne Unii Afrykańskiej\nw Darfurze,\n▫ nadzorowanie strefy zakazu lotów nad Libią\nw 2011 r.;\n wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\naspektów zagadnienia do opisu wydarzeń\nzwiązanych z systemem bezpieczeństwa\nmiędzynarodowego po 1989 r., np.:\n▫ 1991 r. - przyjęcie deklaracji o partnerstwie\nz krajami Europy Środkowej i Wschodniej,\n▫ 1997 r. - podpisanie Aktu Stanowiącego\no Wzajemnych Stosunkach, Współpracy\ni Bezpieczeństwie między NATO a Federacją\nRosyjską,\n▫ przyjęcie nowych członków (Polski, Czech\ni Węgier - 1999, Bułgarii, Estonii, Łotwy,\nLitwy, Rumunii, Słowacji i Słowenii - 2004,\nAlbanii i Chorwacji - 2009),\n▫ 2001 r. - uruchomienie po raz pierwszy\nprocedur związanych z tzw. Artykułem Piątym\n(atak na dowolne państwo, należące do NATO,\nrówny jest z atakiem na cały Sojusz) jako\nodpowiedź na atak na USA 11 września 2001\nroku,\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nw pełni spójny, harmonijny\ni logiczny.\n prawidłowo użył pojęć związanych z tematem,\nnp.: sojusz wojskowy, interwencja wojskowa,\nmisja stabilizacyjna, supermocarstwo,\nmocarstwo regionalne, terroryzm, system\nbezpieczeństwa, strategia, szczyt NATO,\nmandat ONZ, restrukturyzacja dowództwa\nNATO,\n dokonał oceny skuteczności działań NATO\nw polityce międzynarodowej, wskazał na\nproblemy z prowadzeniem misji NATO (straty\nwśród ludności cywilnej, wysokie koszty\noperacji, malejące poparcie opinii publicznej\npaństw członkowskich dla interwencji\nmilitarnych).\nPo-\nziom\nII\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)\nZdający:\n\nprzedstawił w pełni większość istotnych\naspektów zagadnienia lub pominął tylko jeden\nz istotnych aspektów,\n\nwykorzystał znajomość i rozumienie\nwybranych aspektów zagadnienia do jego\nopisu, bez uwzględniania w wystarczającym\nstopniu różnych kontekstów interpretacyjnych,\n\nwykazał się znajomością wybranych pojęć\nzwiązanych z zagadnieniem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden lub dwa\nbłędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną selekcję\ninformacji i ich hierarchizację\n(umieścił w pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nnie w pełni uporządkowany.\nPo-\nziom\nI\nWARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)\nZdający:\n\nzasygnalizował istotne aspekty zagadnienia\nlub pominął więcej niż jeden istotny aspekt,\n\nwykorzystał w niewystarczającym stopniu\nznajomość i rozumienie wybranych aspektów\nzagadnienia do jego opisu, bez ukazywania\nróżnych kontekstów interpretacyjnych,\n\nwykazał się znajomością jedynie nielicznych\npojęć związanych z zagadnieniem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy lub\ncztery błędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym stopniu\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (napisał pracę,\nktórej znaczną część stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nw sposób chaotyczny\ni nielogiczny.\n(0 PKT)\nTreść pracy wskazuje, że zdający nie zrozumiał\ntematu.\nZdający popełnił co najmniej\npięć błędów merytorycznych.\nPonad połowę pracy stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem. Wywód jest\nniekomunikatywny.\nPOPRAWNE WYPEŁNIENIE CAŁEGO FORMULARZA z zadania 22.\nD. ODLICZENIA OD DOCHODU\nPodatnik\nzł, gr\nmałżonek\nzł, gr\nSkładki na ubezpieczenia społeczne\nOdliczenie podatnika nie może przekroczyć kwoty z poz. 62.\nOdliczenie małżonka nie może przekroczyć kwoty z poz. 89.\n91.\n4468,87\n92.\nDochód po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne\nDochód podatnika - od kwoty z poz. 62 należy odjąć kwotę z poz. 91.\nDochód małżonka - od kwoty z poz. 89 należy odjąć kwotę z poz. 92.\n95.\n28087,13\n96.\nDochód po odliczeniach\nSuma kwot z poz. 95 i 96.\n103.\n28087,13\nE. OBLICZENIE PODATKU zł, gr\nPodstawa obliczenia podatku (po zaokrągleniu do pełnych złotych)\nNależy wpisać kwotę z poz. 103.\n104.\n28087 zł\nObliczony podatek - zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy\nPodatek od podstawy z poz. 104; jeżeli wynik jest liczba ujemną należy\nwpisać 0.\n105.\n4499,64\nPodatek\nKwota z poz. 105.\n107.\n4499,64\nF. ODLICZENIA OD PODATKU\nPodatnik\nzł, gr\nmałżonek\nzł, gr\nSkładki na ubezpieczenia zdrowotne\nSuma kwot z pozycji 108 i 109 nie może przekroczyć kwoty z poz. 107.\n108.\n2250,09\n109.\nPodatek po odliczeniach\nOd kwoty z poz. 107 należy odjąć sumę kwot z poz. 108, 109, 112 i 113.\n114.\n2249,55\nG. OBLICZENIE ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO zł\nPodatek należny (po zaokrągleniu do pełnych złotych)\nKwota z poz. 114.\n118.\n2250\nSuma zaliczek pobranych przez płatników\nSuma kwot z poz. 63 i 90.\n119.\n2246\nRóżnica między podatkiem należnym a sumą zaliczek pobranych\nprzez płatników DO ZAPŁATY\nOd kwoty z poz. 118 należy odjąć kwotę z poz. 119. Jeżeli różnica jest\nliczbą ujemną, należy wpisać 0.\n120.\n4\nRóżnica między sumą zaliczek pobranych przez płatników\na podatkiem należnym NADPŁATA\nOd kwoty z poz. 119 należy odjąć kwotę z poz. 118. Jeżeli różnica jest\nliczbą ujemną, należy wpisać 0.\n121.\n0\nC. DOCHODY / STRATY ZE ŹRÓDEŁ PRZYCHODÓW\nC1. DOCHODY I STRATY PODATNIKA\nŹródła\nprzychodów\nPrzychód\nzł, gr\nKoszty uzyskania\nprzychodów\nzł, gr\nDochód\n(b - c)\nzł, gr\nStrata\n(c - b)\nzł, gr\nZaliczka pobrana\nprzez płatnika\nzł\na\nb\nC\nd\ne\nf\n6. RAZEM\n60.\n33891,00\n61.\n1335,00\n62.\n32556,00\n63.\n2246,00\nOgólne zasady oceniania:\n model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorem\nsformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych), uznaje\nsię każdą inną pełną i poprawną merytorycznie odpowiedź, przyznając za nią maksymalną\nliczbę punktów,\n za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty,\n za zadania bądź części zadań oceniane w skali 0-1, punkt przyznaje się wyłącznie\nza odpowiedź w pełni poprawną,\n za zadania, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle punktów,\nile prawidłowych elementów odpowiedzi (zgodnie z wyszczególnieniem w schemacie\npunktowania) przedstawił zdający,\n jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe, które nie wynikają\nz polecenia w zadaniu) świadczą o braku zrozumienia omawianego zagadnienia\ni zaprzeczają udzielonej prawidłowej odpowiedzi, odpowiedź taką ocenia się na zero\npunktów,\n w zadaniach zamkniętych nie przyznaje się punktu, jeśli zaznaczono więcej odpowiedzi\nniż wynika to z polecenia,\n informacje podane w nawiasach kwadratowych mają charakter alternatywny.","solution":null,"image":"img/wos-2015-przykladowy-arkusz-cke-rozszerzona/zad-Temat_3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Arkusz przykładowy · 2015 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Arkusz przykładowy","text_html":"

Temat 3.
Scharakteryzuj rolę NATO w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego po 1989
roku.
Wybieram temat nr
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"

Temat 3.
Scharakteryzuj rolę NATO w systemie bezpieczeństwa międzynarodowego po 1989
roku.
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
II. Rozpoznawanie
i rozwiązywanie
problemów.
VI. Dostrzeganie
współzależności we
współczesnym
świecie.

\n
  1. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym
\n

świecie. Uczeń:

\n
  1. omawia na przykładach przyczyny i sposoby rozwiązywania
\n

długotrwałych konfliktów między narodami;

\n
  1. Współczesne spory światopoglądowe. Uczeń:
  2. rozpatruje racje stron innych aktualnych sporów
\n

światopoglądowych i formułuje swoje stanowisko w danej
sprawie.

\n
  1. Prawa człowieka. Uczeń:
  2. rozważa, odwołując się do historycznych i współczesnych
\n

przykładów, dlaczego dochodzi do łamania praw człowieka na
wielką skalę przez reżimy autorytarne.

\n
  1. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Uczeń:
  2. przedstawia podmioty oraz zasady prawa międzynarodowego
\n

(zasadę suwerenności, wzajemności, pacta sunt servanda);

\n
  1. charakteryzuje na przykładach najczęściej stosowane metody
\n

rozwiązywania sporów między państwami;

\n
  1. wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we
\n

współczesnym świecie;

\n
  1. rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,
\n

współpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na
obszarach dotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich
skuteczność i aspekty moralne;

\n
  1. wymienia konflikty, którym towarzyszy terroryzm; wyjaśnia
\n

ich przyczyny oraz motywy i sposoby działania terrorystów;
opisuje i ocenia strategie zwalczania terroryzmu;

\n
  1. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Uczeń:
  2. charakteryzuje przemiany, jakie nastąpiły w Europie i na
\n

świecie po upadku komunizmu;

\n
  1. wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie są jego cele i organy;
\n

wymienia najważniejsze operacje wojskowe Sojuszu;

\n
  1. wymienia regionalne systemy bezpieczeństwa i współpracy,
\n

ocenia ich znaczenie dla danego regionu i świata;

\n
  1. ocenia wpływ członkostwa w NATO na pozycję
\n

międzynarodową i poziom bezpieczeństwa Polski.

\n
  1. Europa wśród światowych mocarstw. Uczeń:
  2. rozróżnia typy ładów światowych (jedno-, dwu-
\n

i wielobiegunowy), odwołując się do historii XX i XXI w.;

\n
  1. wyjaśnia znaczenie strategicznych zasobów naturalnych
\n

w polityce międzynarodowej;

\n
  1. przedstawia na przykładach znaczenie supermocarstw
\n

i mocarstw regionalnych dla ładu światowego.
Przykładowa odpowiedź (12 pkt):
Jedną z pozostałości postzimnowojennych, które musiały przedefiniować swoją rolę
w nowej rzeczywistości, jest z całą pewnością NATO (North Atlantic Treaty Organization -
Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego). NATO jest organizacją polityczno-wojskową
powstałą na mocy Traktatu Waszyngtońskiego 24 sierpnia 1949 roku. W skład organizacji,
której siedziba znajduje się w Brukseli, wchodzi obecnie 28 państw. Głównym celem NATO
jest zbiorowa ochrona swoich członków jako podstawa zachowania pokoju i umocnienia
bezpieczeństwa międzynarodowego. Zgodnie z traktatem założycielskim każde państwo
członkowskie zobowiązuje się przyczyniać do rozwoju pokojowych i przyjaznych stosunków
międzynarodowych oraz dbać o zachowanie bezpieczeństwa własnego oraz innych członków
sojuszu i wzmacniać swoje siły zbrojne. Główne cele i zadania, które stawia przed sobą
organizacja, są na tyle uniwersalne, że dawały możliwość, wraz z upadkiem muru
berlińskiego, przyjęcia nowych członków bez zmiany głównych założeń traktatowych.
Początkowym celem powstania NATO była obrona militarna państw członkowskich
związanych sojuszem z USA przed atakiem bloku wschodniego - ZSRR i jego państw
sojuszniczych. Jednak polityczne zmiany, które dokonały się od roku 1989, zmusiły organy
NATO do zdefiniowania na nowo celów organizacji. Pojawiły się nowe formy zagrożeń
i, co ważniejsze, nowa sytuacja geopolityczna. Upadek komunizmu w Polsce, a także rozpad
bloku wschodniego i ZSRR, przyczyniły się do tego, iż głównym zadaniem NATO miało być
odtąd zapewnienie bezpieczeństwa regionalnego. Poprzez realizację programu „Partnerstwo
dla pokoju”, którego rozpoczęcie zadeklarowano w 1991 roku, a który był propozycją
skierowaną do państw byłego Układu Warszawskiego, a także poprzez intensywne naciski
i negocjacje polityczne z Rosją doprowadzono do ostatecznego rozszerzenia NATO. W 1999
roku do Paktu przyjęto Czechy, Polskę, Węgry. W 2004 roku NATO powiększyło się o siedmiu
członków: Litwę, Łotwę, Estonię, Bułgarię, Rumunię, Słowację i Słowenię, a w 2009 roku -
o Albanię i Chorwację. Natomiast rozmowy z Rosją zakończyły się podpisaniem w 1997 roku
Aktu Stanowiącego o Wzajemnych Stosunkach, Współpracy i Bezpieczeństwie. U progu XXI
wieku organizacja ta, wykorzystując swoje możliwości, przeobraziła się w strukturę reagującą
szybko i sprawnie na największe zagrożenia współczesnego świata: terroryzm, konflikty
etniczne i rozprzestrzenianie się broni masowego rażenia.
Jedną z konsekwencji rozpadu bloku wschodniego były narastające konflikty etniczne
na terenie byłej Jugosławii. Federacja jugosłowiańska, która od początku istnienia tworzyła
dość sztuczny twór i przechodziła głębokie podziały w czasie II wojny światowej, rozpadła się
tuż po upadku „komunizmu” w Europie. Konflikty rozpoczęły się już w 1991 roku, kiedy to
Chorwacja, Słowenia i Macedonia ogłosiły niepodległość. Decyzji tej nie chciał
zaakceptować Belgrad, co doprowadziło do wybuchu wojen. Do głosu dochodziły
wielowiekowe antagonizmy i zwłaszcza konflikt w Bośni przekształcił się w okrutną rzeź
jeńców i ludności cywilnej. Lata funkcjonowania we wspólnym państwie doprowadziły
do przemieszania ludności, a nowopowstałe państwa nie chciały mieć u siebie mniejszości
narodowych. Próbowano poradzić sobie z tym problemem poprzez przeprowadzanie tzw.
czystek etnicznych. W tej sytuacji NATO podjęło decyzję o interwencji na terenie byłej
Jugosławii i rozpoczęło operacje lotnicze Deny Flight i Deliberate Force, mające na celu
uspokojenie sytuacji i podjęcie rozmów pokojowych. Dzięki interwencji NATO rozpoczęły się
negocjacje i został podpisany układ pokojowy w Dayton w 1995 roku. Na mocy tego układu
Bośnia i Hercegowina została podzielona na dwie części składowe - Republikę Serbską oraz
boszniacko-chorwacką Federację Bośni i Hercegowiny. Ze względu na różnice etniczne
i religijne w tym państwie nad wykonaniem postanowień musiały czuwać siły NATO, stąd
misje pokojowe IFOR i SFOR.
W roku 1999 NATO po raz kolejny musiało interweniować, tym razem w sprawie
Kosowa. Prezydent Slobodan Milošević został oskarżony o represje wobec ludności
albańskiej zamieszkującej tereny Kosowa. Stąd rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ, która
upoważniała NATO do kolejnej interwencji na tym terenie. Po nalotach na serbską część
Nowej Jugosławii, które miały skłonić prezydenta Miloševicia do zmiany polityki, w ramach
operacji pod kryptonimem Kosovo Force zostały wysłane na tamte tereny siły KFOR, których
głównym celem było zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa dla ludności cywilnej.
Przed poważnym wyzwaniem stanęło NATO po ataku z 11 września 2001 roku. Wtedy
po raz pierwszy został zastosowany Artykuł Piąty Traktatu Waszyngtońskiego, stanowiący,
że atak na dowolne państwo należące do NATO jest traktowany jako równoznaczny z atakiem
na cały sojusz. Odpowiedzią na atak terrorystyczny była Operacja Active Endeavour -
kryptonim operacji morskiej Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego, prowadzonej
na Morzu Śródziemnym. Jej celem stała się ochrona statków cywilnych w rejonie Cieśniny
Gibraltarskiej przed atakami terrorystycznymi. Warto dodać, iż w ramach tej operacji
również zaangażowane są statki Marynarki Wojennej RP, takie jak chociażby polski okręt
podwodny ORP Bielik. Obecność sił NATO na tych wodach zwiększyła znacznie
bezpieczeństwo przepływających tam statków. Dodatkowo, doświadczenie i partnerstwo
wypracowane dzięki tej operacji znacznie zwiększyło zdolności NATO w tego typu
przedsięwzięciach.
Kolejnym
działaniem
było
stworzenie
struktury
militarnej
Międzynarodowe Siły Wsparcia Bezpieczeństwa (ISAF) w celu utrzymania pokoju
w Afganistanie. Ważnym działaniem było także przejęcie dowodzenia nad międzynarodową
operacją powietrzną, prowadzoną nad Libią zgodnie z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ.
Do głównych celów operacji należała ochrona ludności cywilnej i obszarów przez nią
zamieszkanych przed reżimem Mu’ammara Kaddafiego, niszczenie ciężkiego sprzętu,
instalacji przeciwlotniczych oraz artylerii wojsk dyktatora.
Podsumowując, po 1989 roku NATO przejęła na siebie rolę strażnika światowego
pokoju. Obecnie jest największą i najbardziej aktywną organizacją militarną, która ma
możliwość szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych. Podejmuje się nowych form
działania, reaguje na zagrożenia nowego typu. Trzeba pamiętać jednak, że NATO jest nadal
przede wszystkim organizacją obronną, więc nie można od niej wymagać, żeby reagowała
zawsze i wszędzie, ponieważ przed każdą interwencją powinna wyważyć siły i skutki. Często
oskarża się państwa NATO, że reagują tylko na obszarach, gdzie mają swoje interesy
gospodarcze, a pozostawiają bez pomocy ludność cywilną w krajach, które nie mają
surowców strategicznych (np. konflikt w Syrii). Trzeba jednak pamiętać, że obecne wojny,
zwłaszcza wojny domowe, są trudne do zdefiniowania, jeżeli chodzi o racje obu stron
i ewentualne zaangażowanie organizacji terrorystycznych. Poza tym warto zastanowić się,
co ma być celem wojny i czy szczytny cel, jakim jest wprowadzanie reżimu demokratycznego
nie jest złudny i niemożliwy do realizacji. Przykładem może być ciągnąca się interwencja
w Afganistanie. Koszty wojny są już tak wielkie, że wszyscy uczestnicy misji stabilizacyjnej
zapowiadają wycofanie się. A czy cele wojny zostały spełnione? Mimo tego wydaje mi się,
że NATO - przyjmując na siebie rolę strażnika światowego pokoju - jest w stanie tej roli
podołać.
Schemat punktowania:
Po-
ziom
III
WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)
Zdający:
 przedstawił w pełni wszystkie istotne aspekty
zagadnienia, tj.:

\n\n

po 1989 roku, np.:
▫ rozpad bloku wschodniego,
▫ ład wielobiegunowy,
▫ zagrożenia globalne (terroryzm, rozszerzenie
występowania broni masowego rażenia),
▫ konflikty lokalne (np. Bałkany, północna
POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA
Zdający nie popełnił żadnego
błędu merytorycznego.
SELEKCJA INFORMACJI
Zdający przeprowadził
poprawną selekcję
i hierarchizację informacji (nie
zamieścił w pracy fragmentów
niezwiązanych z tematem).
Afryka)

\n\n

strategicznej przyjętej przez NATO po upadku
bloku wschodniego (1991 r.) oraz istotę zmian
wprowadzonych do niej po rozszerzeniu
organizacji (1999 r.); tj. przejście od roli
odstraszającej potencjalnych agresorów do roli
światowego strażnika zapobiegającego
potencjalnym konfliktom i realizującego
operacje reagowania kryzysowego,

\n\n

i stabilizacyjne Sojuszu i scharakteryzował
wybrane, np.:
▫ operacje powietrzne lotnictwa NATO: Deny
Flight i Deliberate Force na terenie byłej
Jugosławii,
▫ misje pokojowe IFOR i SFOR w Bośni
i Hercegowinie,
▫ kampania lotnicza przeciw Serbii (jako części
FRJ) w 1999 r.,
▫ Kosovo Force (KFOR) w Kosowie,
▫ zabezpieczenie Cieśniny Gibraltarskiej
w ramach operacji Active Endeavour,
▫ obecność Międzynarodowych Sił
Wspierających Bezpieczeństwo (ISAF)
w Afganistanie,
▫ wsparcie logistyczne Unii Afrykańskiej
w Darfurze,
▫ nadzorowanie strefy zakazu lotów nad Libią
w 2011 r.;
 wykorzystał znajomość i rozumienie różnych
aspektów zagadnienia do opisu wydarzeń
związanych z systemem bezpieczeństwa
międzynarodowego po 1989 r., np.:
▫ 1991 r. - przyjęcie deklaracji o partnerstwie
z krajami Europy Środkowej i Wschodniej,
▫ 1997 r. - podpisanie Aktu Stanowiącego
o Wzajemnych Stosunkach, Współpracy
i Bezpieczeństwie między NATO a Federacją
Rosyjską,
▫ przyjęcie nowych członków (Polski, Czech
i Węgier - 1999, Bułgarii, Estonii, Łotwy,
Litwy, Rumunii, Słowacji i Słowenii - 2004,
Albanii i Chorwacji - 2009),
▫ 2001 r. - uruchomienie po raz pierwszy
procedur związanych z tzw. Artykułem Piątym
(atak na dowolne państwo, należące do NATO,
równy jest z atakiem na cały Sojusz) jako
odpowiedź na atak na USA 11 września 2001
roku,
JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował wywód
w pełni spójny, harmonijny
i logiczny.
 prawidłowo użył pojęć związanych z tematem,
np.: sojusz wojskowy, interwencja wojskowa,
misja stabilizacyjna, supermocarstwo,
mocarstwo regionalne, terroryzm, system
bezpieczeństwa, strategia, szczyt NATO,
mandat ONZ, restrukturyzacja dowództwa
NATO,
 dokonał oceny skuteczności działań NATO
w polityce międzynarodowej, wskazał na
problemy z prowadzeniem misji NATO (straty
wśród ludności cywilnej, wysokie koszty
operacji, malejące poparcie opinii publicznej
państw członkowskich dla interwencji
militarnych).
Po-
ziom
II
WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)
Zdający:

przedstawił w pełni większość istotnych
aspektów zagadnienia lub pominął tylko jeden
z istotnych aspektów,

wykorzystał znajomość i rozumienie
wybranych aspektów zagadnienia do jego
opisu, bez uwzględniania w wystarczającym
stopniu różnych kontekstów interpretacyjnych,

wykazał się znajomością wybranych pojęć
związanych z zagadnieniem.
POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA
Zdający popełnił jeden lub dwa
błędy merytoryczne.
SELEKCJA INFORMACJI
Zdający przeprowadził
niekonsekwentną selekcję
informacji i ich hierarchizację
(umieścił w pracy nieliczne
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował wywód
nie w pełni uporządkowany.
Po-
ziom
I
WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)
Zdający:

zasygnalizował istotne aspekty zagadnienia
lub pominął więcej niż jeden istotny aspekt,

wykorzystał w niewystarczającym stopniu
znajomość i rozumienie wybranych aspektów
zagadnienia do jego opisu, bez ukazywania
różnych kontekstów interpretacyjnych,

wykazał się znajomością jedynie nielicznych
pojęć związanych z zagadnieniem.
POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA
Zdający popełnił trzy lub
cztery błędy merytoryczne.
SELEKCJA INFORMACJI
Zdający przeprowadził
w niewystarczającym stopniu
selekcję informacji i ich
hierarchizację (napisał pracę,
której znaczną część stanowią
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował wywód
w sposób chaotyczny
i nielogiczny.
(0 PKT)
Treść pracy wskazuje, że zdający nie zrozumiał
tematu.
Zdający popełnił co najmniej
pięć błędów merytorycznych.
Ponad połowę pracy stanowią
fragmenty niezwiązane
z tematem. Wywód jest
niekomunikatywny.
POPRAWNE WYPEŁNIENIE CAŁEGO FORMULARZA z zadania 22.
D. ODLICZENIA OD DOCHODU
Podatnik
zł, gr
małżonek
zł, gr
Składki na ubezpieczenia społeczne
Odliczenie podatnika nie może przekroczyć kwoty z poz. 62.
Odliczenie małżonka nie może przekroczyć kwoty z poz. 89.
91.
4468,87
92.
Dochód po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne
Dochód podatnika - od kwoty z poz. 62 należy odjąć kwotę z poz. 91.
Dochód małżonka - od kwoty z poz. 89 należy odjąć kwotę z poz. 92.
95.
28087,13
96.
Dochód po odliczeniach
Suma kwot z poz. 95 i 96.
103.
28087,13
E. OBLICZENIE PODATKU zł, gr
Podstawa obliczenia podatku (po zaokrągleniu do pełnych złotych)
Należy wpisać kwotę z poz. 103.
104.
28087 zł
Obliczony podatek - zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy
Podatek od podstawy z poz. 104; jeżeli wynik jest liczba ujemną należy
wpisać 0.
105.
4499,64
Podatek
Kwota z poz. 105.
107.
4499,64
F. ODLICZENIA OD PODATKU
Podatnik
zł, gr
małżonek
zł, gr
Składki na ubezpieczenia zdrowotne
Suma kwot z pozycji 108 i 109 nie może przekroczyć kwoty z poz. 107.
108.
2250,09
109.
Podatek po odliczeniach
Od kwoty z poz. 107 należy odjąć sumę kwot z poz. 108, 109, 112 i 113.
114.
2249,55
G. OBLICZENIE ZOBOWIĄZANIA PODATKOWEGO zł
Podatek należny (po zaokrągleniu do pełnych złotych)
Kwota z poz. 114.
118.
2250
Suma zaliczek pobranych przez płatników
Suma kwot z poz. 63 i 90.
119.
2246
Różnica między podatkiem należnym a sumą zaliczek pobranych
przez płatników DO ZAPŁATY
Od kwoty z poz. 118 należy odjąć kwotę z poz. 119. Jeżeli różnica jest
liczbą ujemną, należy wpisać 0.
120.
4
Różnica między sumą zaliczek pobranych przez płatników
a podatkiem należnym NADPŁATA
Od kwoty z poz. 119 należy odjąć kwotę z poz. 118. Jeżeli różnica jest
liczbą ujemną, należy wpisać 0.
121.
0
C. DOCHODY / STRATY ZE ŹRÓDEŁ PRZYCHODÓW
C1. DOCHODY I STRATY PODATNIKA
Źródła
przychodów
Przychód
zł, gr
Koszty uzyskania
przychodów
zł, gr
Dochód
(b - c)
zł, gr
Strata
(c - b)
zł, gr
Zaliczka pobrana
przez płatnika
zł
a
b
C
d
e
f

\n
  1. RAZEM
\n

60.
33891,00
61.
1335,00
62.
32556,00
63.
2246,00
Ogólne zasady oceniania:
 model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale nie jest ścisłym wzorem
sformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych), uznaje
się każdą inną pełną i poprawną merytorycznie odpowiedź, przyznając za nią maksymalną
liczbę punktów,
 za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty,
 za zadania bądź części zadań oceniane w skali 0-1, punkt przyznaje się wyłącznie
za odpowiedź w pełni poprawną,
 za zadania, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle punktów,
ile prawidłowych elementów odpowiedzi (zgodnie z wyszczególnieniem w schemacie
punktowania) przedstawił zdający,
 jeżeli podane w odpowiedzi informacje (również dodatkowe, które nie wynikają
z polecenia w zadaniu) świadczą o braku zrozumienia omawianego zagadnienia
i zaprzeczają udzielonej prawidłowej odpowiedzi, odpowiedź taką ocenia się na zero
punktów,
 w zadaniach zamkniętych nie przyznaje się punktu, jeśli zaznaczono więcej odpowiedzi
niż wynika to z polecenia,
 informacje podane w nawiasach kwadratowych mają charakter alternatywny.

","solutions":[]}