{"id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-2)\nFragment mapy politycznej Europy\nNa podstawie: www.worldatlas.com\nO ustroju terytorialno-prawnym i głowie państwa w Europie\nOpis A. To federalne państwo jest republiką, w której głową państwa jest prezydent\nwybierany w wyborach powszechnych.\nOpis B. To federalne państwo jest republiką, w której głową państwa jest prezydent\nwybierany przez specjalne kolegium elektorskie składające się także z parlamentarzystów.\nOpis C. To federalne państwo jest republiką, w której głowa państwa ma charakter\nkolegialny, a naczelnym organem władzy jest parlament.\nUzupełnij tabelę - do każdego opisu dopisz nazwę właściwego państwa i numer, którym\noznaczono je na mapie.\nNazwa państwa\nNumer na mapie\nOpis A.\nOpis B.\nOpis C.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Zdający:\n1) podaje cechy charakterystyczne różnych modeli ustrojowych\npaństw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model funkcjonuje\nw Polsce;\n2) charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec, Wielkiej\nBrytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Włoch i Rosji,\nna podstawie samodzielnie zebranych informacji.\n21. Władza wykonawcza w państwie demokratycznym. Zdający:\n1) wyjaśnia, jaką rolę we współczesnych państwach może pełnić\ngłowa państwa; podaje przykłady urzędujących głów państw\n(monarchów i prezydentów).\nSchemat punktowania\n2 p. -\n1 p. -\npoprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.\npoprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli lub poprawne podanie trzech nazw.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. Rosja / Federacja Rosyjska, 6\nB. Niemcy / Republika Federalna Niemiec, 3\nC. Szwajcaria / Konfederacja Helwecka / Konfederacja Szwajcarska, 4","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Opis | Nazwa państwa | Numer na mapie |\n| **Opis A.** | **Rosja** (Federacja Rosyjska) | **6** |\n| **Opis B.** | **Niemcy** (Republika Federalna Niemiec) | **3** |\n| **Opis C.** | **Szwajcaria** (Konfederacja Szwajcarska / Helwecka) | **4** |\n\n## Sposób 1 - analiza opisów (sposób wyboru głowy państwa)\n\nWszystkie trzy opisy mówią o **federalnych republikach europejskich**. Z mapy: 1 (Wielka Brytania), 2 (Francja), **3 (Niemcy)**, **4 (Szwajcaria)**, 5 (Polska), **6 (Rosja)**. Wielka Brytania (monarchia) i Polska (państwo unitarne) odpadają od razu - zostają 4 kandydaci.\n\nZ pozostałych: Francja jest republiką, ale **państwem unitarnym**, NIE federalnym. → Pozostają **3, 4, 6**.\n\n### Opis A - Rosja (numer 6)\n\n> \"To **federalne państwo** jest **republiką**, w której głową państwa jest **prezydent wybierany w wyborach powszechnych**.\"\n\n→ **Wskazówki:**\n1. **Federalna republika** - pasuje do Niemiec, Szwajcarii, Rosji\n2. **Prezydent wybierany w wyborach powszechnych** - to KLUCZ! Prezydent powszechnie wybierany TYLKO w **Rosji** (bezpośrednie wybory powszechne, większość bezwzględna, II tura jeśli nie 50%) i we Francji (też powszechne, ale Francja unitarna).\n3. W RFN - Prezydent Federalny wybierany przez **Zgromadzenie Federalne** (NIE powszechnie). W Szwajcarii - w ogóle NIE ma jednoosobowego prezydenta (Rada Federalna).\n\n→ Państwo: **Rosja** (Federacja Rosyjska, *Российская Федерация*).\n\n**Lokalizacja na mapie:** Rosja jest największym państwem Europy, leży na wschód od Polski. Numer **6**.\n\n### Opis B - Niemcy (numer 3)\n\n> \"To **federalne państwo** jest **republiką**, w której głową państwa jest **prezydent wybierany przez specjalne kolegium elektorskie składające się także z parlamentarzystów**.\"\n\n→ **Wskazówki:**\n1. **Federalna republika** - Niemcy, Szwajcaria, Rosja\n2. **Prezydent wybierany przez specjalne kolegium elektorskie** - KLUCZ. To opisuje **Bundesversammlung** (Zgromadzenie Federalne) - organ specjalnie powołany do wyboru Prezydenta RFN.\n3. **\"Składające się także z parlamentarzystów\"** - Bundesversammlung składa się z: 1) **wszystkich posłów Bundestagu** (parlamentarzystów federalnych) + 2) **takiej samej liczby delegatów wybieranych przez parlamenty krajowe (Landtagi)**. To unikatowa forma w UE.\n\n→ Państwo: **Niemcy** (Republika Federalna Niemiec, *Bundesrepublik Deutschland*).\n\n**Lokalizacja na mapie:** Niemcy są centralnym państwem Europy Środkowej, na zachód od Polski. Numer **3**.\n\n### Opis C - Szwajcaria (numer 4)\n\n> \"To **federalne państwo** jest **republiką**, w której **głowa państwa ma charakter kolegialny**, a **naczelnym organem władzy jest parlament**.\"\n\n→ **Wskazówki:**\n1. **Federalna republika** - Niemcy, Szwajcaria, Rosja\n2. **\"Głowa państwa ma charakter kolegialny\"** - to UNIKALNE w Europie! Szwajcaria ma **Radę Federalną** (Bundesrat / *Conseil fédéral*) - 7-osobowy organ kolegialny, łączący funkcje rządu i głowy państwa. Każdego roku jeden z 7 członków pełni rolę **prezydenta Szwajcarii** (formalna, ceremonialna), ale realna władza wykonawcza jest kolegialna.\n3. **\"Naczelnym organem władzy jest parlament\"** - Zgromadzenie Federalne Szwajcarii (Rada Narodowa + Rada Kantonów) ma silną pozycję; to ono wybiera Radę Federalną.\n\n→ Państwo: **Szwajcaria** (Konfederacja Szwajcarska / Konfederacja Helwecka, *Schweizerische Eidgenossenschaft / Confoederatio Helvetica*).\n\n**Lokalizacja na mapie:** Szwajcaria w sercu Europy Zachodniej, na południu Niemiec. Numer **4**.\n\n## Sposób 2 - porównanie systemów wyboru głowy państwa w Europie\n\n| Państwo | Forma wyboru | System polityczny |\n| **Rosja** | Wybory powszechne, bezwzględną większością | **Superprezydencki / autorytarny** |\n| **Francja** | Wybory powszechne, bezwzględną większością | Semiprezydencki |\n| **Polska** | Wybory powszechne, bezwzględną większością | Parlamentarno-gabinetowy z silnym Prezydentem |\n| **Niemcy (RFN)** | Bundesversammlung (parlamentarzyści + delegaci landów) | Kanclerski (parlamentarno-gabinetowy) |\n| **Włochy** | Parlament + delegaci regionów | Parlamentarno-gabinetowy |\n| **Czechy** | Wybory powszechne (od 2013) | Parlamentarno-gabinetowy |\n| **Szwajcaria** | Zgromadzenie Federalne wybiera Radę Federalną; prezydent rotacyjny | **Kolegialny / dyrektorski** |\n\n## Sposób 3 - eliminacja przez ustrój federalny\n\nW Europie państwa **federalne** to:\n- **Niemcy (RFN)** - 16 krajów związkowych (Bundesländer)\n- **Austria** - 9 krajów\n- **Szwajcaria** - 26 kantonów\n- **Belgia** - 3 wspólnoty + 3 regiony\n- **Bośnia i Hercegowina** - 2 entitety\n- **Rosja** - 89 podmiotów federacji (po aneksji Krymu i ukraińskich obwodów)\n\nW arkuszu z numerów 1-6 federalne to: **3 (Niemcy), 4 (Szwajcaria), 6 (Rosja)**. Pozostałe (1 = WB, 2 = Francja, 5 = Polska) są UNITARNE.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 14, max 2 pkt:**\n>\n> **Schemat punktowania:** 2 p. - poprawne wypelnienie trzech wierszy tabeli. 1 p. - poprawne wypelnienie dwoch wierszy tabeli lub poprawne podanie trzech nazw. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Poprawna odpowiedz: A. Rosja / Federacja Rosyjska, 6; B. Niemcy / Republika Federalna Niemiec, 3; C. Szwajcaria / Konfederacja Helwecka / Konfederacja Szwajcarska, 4.**\n\n## Reference politologiczny - federalne republiki Europy\n\n> 📖 **Reference - modele ustrojowe federalnych republik:**\n>\n> 1. **Niemcy (RFN) - system kanclerski**:\n> - **Bundestag** (Sejm Federalny) - 736 posłów (po reformie 2023, wcześniej 598+), wybory proporcjonalne mieszane\n> - **Bundesrat** (Rada Federalna) - 69 reprezentantów landów, mianowanych przez rządy krajowe\n> - **Prezydent Federalny** - wybierany przez Bundesversammlung (członkowie Bundestagu + tylu samych delegatów landów). Funkcja głównie ceremonialna. Kadencja 5 lat, max 2 kadencje.\n> - **Kanclerz** - szef rządu, wybierany przez Bundestag, realna władza wykonawcza. Bezpieczne wotum zaufania → konstruktywne wotum nieufności.\n>\n> 2. **Szwajcaria - system kolegialno-dyrektorialny**:\n> - **Zgromadzenie Federalne** (parlament dwuizbowy):\n> - **Rada Narodowa** - 200 deputowanych, proporcjonalna\n> - **Rada Kantonów** - 46 deputowanych (po 2 z każdego kantonu, 1 z półkantonu)\n> - **Rada Federalna** (Bundesrat) - **7 członków** wybieranych przez Zgromadzenie Federalne na 4 lata. Łączy funkcje rządu i głowy państwa.\n> - **Prezydent Konfederacji** - pierwszy wśród równych w Radzie Federalnej, kadencja **1 rok**, rotacja. W 2024: Viola Amherd, w 2025: Karin Keller-Sutter.\n> - **Demokracja bezpośrednia** - referenda 4 razy w roku, inicjatywy ludowe.\n>\n> 3. **Rosja - system superprezydencki**:\n> - **Prezydent** - wybierany w wyborach powszechnych na 6 lat (od 2008, wcześniej 4 lata). **Bardzo silna pozycja** - może rozwiązać Dumę, mianuje premiera, dowódca SZ.\n> - **Rząd** (Rada Ministrów) - kierowany przez premiera (Mishustin)\n> - **Duma Państwowa** (450 deputowanych) - dolna izba, proporcjonalna\n> - **Rada Federacji** (170 członków) - górna izba, reprezentanci podmiotów federacji\n> - **Konstytucja 1993 r.**, znacznie zmieniona w 2020 r. (umożliwienie Putinowi 2 dodatkowych kadencji)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Najczęstszy błąd** - pomylenie **Niemiec z Rosją**. Klucz: prezydent w Rosji jest wybierany **powszechnie** (Opis A), w Niemczech - przez **Zgromadzenie Federalne** (Opis B). Zmiana opisów = zmiana państw.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Drugi błąd** - pomylenie Szwajcarii z innym państwem federalnym (np. Belgią). Klucz: tylko Szwajcaria ma **kolegialną głowę państwa** (Rada Federalna 7 osób). To unikat w skali świata. Pozostałe państwa federalne mają jednoosobowego prezydenta lub króla.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Konfederacja Szwajcarska\"** vs **\"Federacja\"** - Szwajcaria oficjalnie nazywa się \"Konfederacją\" (z tradycji średniowiecznej), ale FORMALNIE jest **federacją** (system federalny, nie konfederacja w sensie prawnomiędzynarodowym). Klucz CKE akceptuje obie nazwy: \"Szwajcaria\" / \"Konfederacja Helwecka\" / \"Konfederacja Szwajcarska\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pełna łacińska nazwa Szwajcarii: ***Confoederatio Helvetica*** (stąd skrót **CH** na rejestracjach samochodowych). Wcześniej Helwetowie - celtycki lud zamieszkujący ten teren w starożytności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Mapa polityczna Europy z arkusza: **1 (WB) = wyspa**, **2 (Francja) = zachód kontynentu**, **3 (Niemcy) = centrum**, **4 (Szwajcaria) = małe państwo na południe od Niemiec**, **5 (Polska) = środkowo-wschodnia Europa**, **6 (Rosja) = wschód, największe**. Zapamiętaj geograficznie.","image":"img/wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14. (0-2)<br>Fragment mapy politycznej Europy<br>Na podstawie: www.worldatlas.com<br>O ustroju terytorialno-prawnym i głowie państwa w Europie<br>Opis A. To federalne państwo jest republiką, w której głową państwa jest prezydent<br>wybierany w wyborach powszechnych.<br>Opis B. To federalne państwo jest republiką, w której głową państwa jest prezydent<br>wybierany przez specjalne kolegium elektorskie składające się także z parlamentarzystów.<br>Opis C. To federalne państwo jest republiką, w której głowa państwa ma charakter<br>kolegialny, a naczelnym organem władzy jest parlament.<br>Uzupełnij tabelę - do każdego opisu dopisz nazwę właściwego państwa i numer, którym<br>oznaczono je na mapie.<br>Nazwa państwa<br>Numer na mapie<br>Opis A.<br>Opis B.<br>Opis C.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 14. (0-2)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>IV. Znajomość<br>zasad i procedur<br>demokracji.</p>\n<ol><li>Modele ustrojowe państw demokratycznych. Zdający:</li><li>podaje cechy charakterystyczne różnych modeli ustrojowych</li></ol>\n<p>państw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model funkcjonuje<br>w Polsce;</p>\n<ol><li>charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec, Wielkiej</li></ol>\n<p>Brytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Włoch i Rosji,<br>na podstawie samodzielnie zebranych informacji.</p>\n<ol><li>Władza wykonawcza w państwie demokratycznym. Zdający:</li><li>wyjaśnia, jaką rolę we współczesnych państwach może pełnić</li></ol>\n<p>głowa państwa; podaje przykłady urzędujących głów państw<br>(monarchów i prezydentów).<br>Schemat punktowania<br>2 p. -<br>1 p. -<br>poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli.<br>poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli lub poprawne podanie trzech nazw.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>A. Rosja / Federacja Rosyjska, 6<br>B. Niemcy / Republika Federalna Niemiec, 3<br>C. Szwajcaria / Konfederacja Helwecka / Konfederacja Szwajcarska, 4</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Opis | Nazwa państwa | Numer na mapie |<br>| <strong>Opis A.</strong> | <strong>Rosja</strong> (Federacja Rosyjska) | <strong>6</strong> |<br>| <strong>Opis B.</strong> | <strong>Niemcy</strong> (Republika Federalna Niemiec) | <strong>3</strong> |<br>| <strong>Opis C.</strong> | <strong>Szwajcaria</strong> (Konfederacja Szwajcarska / Helwecka) | <strong>4</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza opisów (sposób wyboru głowy państwa)</h4>\n<p>Wszystkie trzy opisy mówią o <strong>federalnych republikach europejskich</strong>. Z mapy: 1 (Wielka Brytania), 2 (Francja), <strong>3 (Niemcy)</strong>, <strong>4 (Szwajcaria)</strong>, 5 (Polska), <strong>6 (Rosja)</strong>. Wielka Brytania (monarchia) i Polska (państwo unitarne) odpadają od razu - zostają 4 kandydaci.</p>\n<p>Z pozostałych: Francja jest republiką, ale <strong>państwem unitarnym</strong>, NIE federalnym. → Pozostają <strong>3, 4, 6</strong>.</p>\n<h5>Opis A - Rosja (numer 6)</h5>\n<blockquote>&quot;To <strong>federalne państwo</strong> jest <strong>republiką</strong>, w której głową państwa jest <strong>prezydent wybierany w wyborach powszechnych</strong>.&quot;</blockquote>\n<p>→ <strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><strong>Federalna republika</strong> - pasuje do Niemiec, Szwajcarii, Rosji</li><li><strong>Prezydent wybierany w wyborach powszechnych</strong> - to KLUCZ! Prezydent powszechnie wybierany TYLKO w <strong>Rosji</strong> (bezpośrednie wybory powszechne, większość bezwzględna, II tura jeśli nie 50%) i we Francji (też powszechne, ale Francja unitarna).</li><li>W RFN - Prezydent Federalny wybierany przez <strong>Zgromadzenie Federalne</strong> (NIE powszechnie). W Szwajcarii - w ogóle NIE ma jednoosobowego prezydenta (Rada Federalna).</li></ol>\n<p>→ Państwo: <strong>Rosja</strong> (Federacja Rosyjska, <em>Российская Федерация</em>).</p>\n<p><strong>Lokalizacja na mapie:</strong> Rosja jest największym państwem Europy, leży na wschód od Polski. Numer <strong>6</strong>.</p>\n<h5>Opis B - Niemcy (numer 3)</h5>\n<blockquote>&quot;To <strong>federalne państwo</strong> jest <strong>republiką</strong>, w której głową państwa jest <strong>prezydent wybierany przez specjalne kolegium elektorskie składające się także z parlamentarzystów</strong>.&quot;</blockquote>\n<p>→ <strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><strong>Federalna republika</strong> - Niemcy, Szwajcaria, Rosja</li><li><strong>Prezydent wybierany przez specjalne kolegium elektorskie</strong> - KLUCZ. To opisuje <strong>Bundesversammlung</strong> (Zgromadzenie Federalne) - organ specjalnie powołany do wyboru Prezydenta RFN.</li><li><strong>&quot;Składające się także z parlamentarzystów&quot;</strong> - Bundesversammlung składa się z: 1) <strong>wszystkich posłów Bundestagu</strong> (parlamentarzystów federalnych) + 2) <strong>takiej samej liczby delegatów wybieranych przez parlamenty krajowe (Landtagi)</strong>. To unikatowa forma w UE.</li></ol>\n<p>→ Państwo: <strong>Niemcy</strong> (Republika Federalna Niemiec, <em>Bundesrepublik Deutschland</em>).</p>\n<p><strong>Lokalizacja na mapie:</strong> Niemcy są centralnym państwem Europy Środkowej, na zachód od Polski. Numer <strong>3</strong>.</p>\n<h5>Opis C - Szwajcaria (numer 4)</h5>\n<blockquote>&quot;To <strong>federalne państwo</strong> jest <strong>republiką</strong>, w której <strong>głowa państwa ma charakter kolegialny</strong>, a <strong>naczelnym organem władzy jest parlament</strong>.&quot;</blockquote>\n<p>→ <strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><strong>Federalna republika</strong> - Niemcy, Szwajcaria, Rosja</li><li><strong>&quot;Głowa państwa ma charakter kolegialny&quot;</strong> - to UNIKALNE w Europie! Szwajcaria ma <strong>Radę Federalną</strong> (Bundesrat / <em>Conseil fédéral</em>) - 7-osobowy organ kolegialny, łączący funkcje rządu i głowy państwa. Każdego roku jeden z 7 członków pełni rolę <strong>prezydenta Szwajcarii</strong> (formalna, ceremonialna), ale realna władza wykonawcza jest kolegialna.</li><li><strong>&quot;Naczelnym organem władzy jest parlament&quot;</strong> - Zgromadzenie Federalne Szwajcarii (Rada Narodowa + Rada Kantonów) ma silną pozycję; to ono wybiera Radę Federalną.</li></ol>\n<p>→ Państwo: <strong>Szwajcaria</strong> (Konfederacja Szwajcarska / Konfederacja Helwecka, <em>Schweizerische Eidgenossenschaft / Confoederatio Helvetica</em>).</p>\n<p><strong>Lokalizacja na mapie:</strong> Szwajcaria w sercu Europy Zachodniej, na południu Niemiec. Numer <strong>4</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - porównanie systemów wyboru głowy państwa w Europie</h4>\n<p>| Państwo | Forma wyboru | System polityczny |<br>| <strong>Rosja</strong> | Wybory powszechne, bezwzględną większością | <strong>Superprezydencki / autorytarny</strong> |<br>| <strong>Francja</strong> | Wybory powszechne, bezwzględną większością | Semiprezydencki |<br>| <strong>Polska</strong> | Wybory powszechne, bezwzględną większością | Parlamentarno-gabinetowy z silnym Prezydentem |<br>| <strong>Niemcy (RFN)</strong> | Bundesversammlung (parlamentarzyści + delegaci landów) | Kanclerski (parlamentarno-gabinetowy) |<br>| <strong>Włochy</strong> | Parlament + delegaci regionów | Parlamentarno-gabinetowy |<br>| <strong>Czechy</strong> | Wybory powszechne (od 2013) | Parlamentarno-gabinetowy |<br>| <strong>Szwajcaria</strong> | Zgromadzenie Federalne wybiera Radę Federalną; prezydent rotacyjny | <strong>Kolegialny / dyrektorski</strong> |</p>\n<h4>Sposób 3 - eliminacja przez ustrój federalny</h4>\n<p>W Europie państwa <strong>federalne</strong> to:</p>\n<ul><li><strong>Niemcy (RFN)</strong> - 16 krajów związkowych (Bundesländer)</li><li><strong>Austria</strong> - 9 krajów</li><li><strong>Szwajcaria</strong> - 26 kantonów</li><li><strong>Belgia</strong> - 3 wspólnoty + 3 regiony</li><li><strong>Bośnia i Hercegowina</strong> - 2 entitety</li><li><strong>Rosja</strong> - 89 podmiotów federacji (po aneksji Krymu i ukraińskich obwodów)</li></ul>\n<p>W arkuszu z numerów 1-6 federalne to: <strong>3 (Niemcy), 4 (Szwajcaria), 6 (Rosja)</strong>. Pozostałe (1 = WB, 2 = Francja, 5 = Polska) są UNITARNE.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 14, max 2 pkt:</strong><br><br><strong>Schemat punktowania:</strong> 2 p. - poprawne wypelnienie trzech wierszy tabeli. 1 p. - poprawne wypelnienie dwoch wierszy tabeli lub poprawne podanie trzech nazw. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.<br><br><strong>Poprawna odpowiedz: A. Rosja / Federacja Rosyjska, 6; B. Niemcy / Republika Federalna Niemiec, 3; C. Szwajcaria / Konfederacja Helwecka / Konfederacja Szwajcarska, 4.</strong></blockquote>\n<h4>Reference politologiczny - federalne republiki Europy</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - modele ustrojowe federalnych republik:</strong><br><br>1. <strong>Niemcy (RFN) - system kanclerski</strong>:<br>- <strong>Bundestag</strong> (Sejm Federalny) - 736 posłów (po reformie 2023, wcześniej 598+), wybory proporcjonalne mieszane<br>- <strong>Bundesrat</strong> (Rada Federalna) - 69 reprezentantów landów, mianowanych przez rządy krajowe<br>- <strong>Prezydent Federalny</strong> - wybierany przez Bundesversammlung (członkowie Bundestagu + tylu samych delegatów landów). Funkcja głównie ceremonialna. Kadencja 5 lat, max 2 kadencje.<br>- <strong>Kanclerz</strong> - szef rządu, wybierany przez Bundestag, realna władza wykonawcza. Bezpieczne wotum zaufania → konstruktywne wotum nieufności.<br><br>2. <strong>Szwajcaria - system kolegialno-dyrektorialny</strong>:<br>- <strong>Zgromadzenie Federalne</strong> (parlament dwuizbowy):<br>- <strong>Rada Narodowa</strong> - 200 deputowanych, proporcjonalna<br>- <strong>Rada Kantonów</strong> - 46 deputowanych (po 2 z każdego kantonu, 1 z półkantonu)<br>- <strong>Rada Federalna</strong> (Bundesrat) - <strong>7 członków</strong> wybieranych przez Zgromadzenie Federalne na 4 lata. Łączy funkcje rządu i głowy państwa.<br>- <strong>Prezydent Konfederacji</strong> - pierwszy wśród równych w Radzie Federalnej, kadencja <strong>1 rok</strong>, rotacja. W 2024: Viola Amherd, w 2025: Karin Keller-Sutter.<br>- <strong>Demokracja bezpośrednia</strong> - referenda 4 razy w roku, inicjatywy ludowe.<br><br>3. <strong>Rosja - system superprezydencki</strong>:<br>- <strong>Prezydent</strong> - wybierany w wyborach powszechnych na 6 lat (od 2008, wcześniej 4 lata). <strong>Bardzo silna pozycja</strong> - może rozwiązać Dumę, mianuje premiera, dowódca SZ.<br>- <strong>Rząd</strong> (Rada Ministrów) - kierowany przez premiera (Mishustin)<br>- <strong>Duma Państwowa</strong> (450 deputowanych) - dolna izba, proporcjonalna<br>- <strong>Rada Federacji</strong> (170 członków) - górna izba, reprezentanci podmiotów federacji<br>- <strong>Konstytucja 1993 r.</strong>, znacznie zmieniona w 2020 r. (umożliwienie Putinowi 2 dodatkowych kadencji)</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>Najczęstszy błąd</strong> - pomylenie <strong>Niemiec z Rosją</strong>. Klucz: prezydent w Rosji jest wybierany <strong>powszechnie</strong> (Opis A), w Niemczech - przez <strong>Zgromadzenie Federalne</strong> (Opis B). Zmiana opisów = zmiana państw.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>Drugi błąd</strong> - pomylenie Szwajcarii z innym państwem federalnym (np. Belgią). Klucz: tylko Szwajcaria ma <strong>kolegialną głowę państwa</strong> (Rada Federalna 7 osób). To unikat w skali świata. Pozostałe państwa federalne mają jednoosobowego prezydenta lub króla.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>&quot;Konfederacja Szwajcarska&quot;</strong> vs <strong>&quot;Federacja&quot;</strong> - Szwajcaria oficjalnie nazywa się &quot;Konfederacją&quot; (z tradycji średniowiecznej), ale FORMALNIE jest <strong>federacją</strong> (system federalny, nie konfederacja w sensie prawnomiędzynarodowym). Klucz CKE akceptuje obie nazwy: &quot;Szwajcaria&quot; / &quot;Konfederacja Helwecka&quot; / &quot;Konfederacja Szwajcarska&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pełna łacińska nazwa Szwajcarii: <strong><em>Confoederatio Helvetica</strong></em> (stąd skrót <strong>CH</strong> na rejestracjach samochodowych). Wcześniej Helwetowie - celtycki lud zamieszkujący ten teren w starożytności.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Mapa polityczna Europy z arkusza: <strong>1 (WB) = wyspa</strong>, <strong>2 (Francja) = zachód kontynentu</strong>, <strong>3 (Niemcy) = centrum</strong>, <strong>4 (Szwajcaria) = małe państwo na południe od Niemiec</strong>, <strong>5 (Polska) = środkowo-wschodnia Europa</strong>, <strong>6 (Rosja) = wschód, największe</strong>. Zapamiętaj geograficznie.</blockquote>"}]}