{"id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/16","paper_id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"16","points":3,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 16. (0-3)\nO jednej z kompetencji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej\nArt. 159.1. Sejm może wyrazić ministrowi wotum nieufności. Wniosek o wyrażenie wotum\nnieufności może być zgłoszony przez co najmniej 69 posłów. […]\nKonstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 z późn. zm. (stan prawny na 25 lutego 2016 r.).\n16.1. Podaj nazwę funkcji Sejmu RP realizowanej poprzez korzystanie z uprawnienia\nwynikającego z zamieszczonego przepisu prawnego.\n16.2. Uzupełnij tekst - wpisz właściwe: nazwę rodzaju odpowiedzialności (A.), nazwę\norganu władzy (B.) i liczbę (C.)\nZamieszczony\nprzepis\nprawny\ndotyczy\nindywidualnej\nodpowiedzialności\n(A.) członków Rady Ministrów. Konstytucja Rzeczypospolitej\nPolskiej przewiduje także odpowiedzialność solidarną tego organu, ale właściwy wniosek\nmusi wskazywać imiennie kandydata na (B.)\nBy wnioski takie zakończyły się powodzeniem, powinno głosować za ich przyjęciem minimum\n(C.) posłów.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n14.\n15.1. 15.2. 16.1. 16.2.\nMaks. liczba punktów\n2\n1\n1\n1\n2\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":"A","answer_text":"Zadanie 16. (0-3)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n1) wymienia kompetencje Sejmu i Senatu w państwie i przedstawia\nznaczenie obu izb oraz Zgromadzenia Narodowego w systemie władz\nRzeczypospolitej Polskiej.\n26. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n1) przedstawia konstytucyjne procedury powoływania i odwoływania\nrządu, zmiany rządu i zmiany ministrów.\n(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:\n3) wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny\ni interpretuje proste przepisy prawne.\n(III etap) 13. Władza ustawodawcza w Polsce. Zdający:\n1) przedstawia zadania i zasady funkcjonowania polskiego\nparlamentu, w tym sposób tworzenia ustaw.\n16.1.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nfunkcja kontrolna\n16.2.\nSchemat punktowania\n2 p. -\n1 p. -\npodanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. politycznej lub parlamentarnej\nB. Prezesa Rady Ministrów\nC. 231","solution":"**16.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**funkcja kontrolna**\n\n## Sposób 1 - analiza treści przepisu (art. 159 Konstytucji RP)\n\nPrzepis cytowany w zadaniu (art. 159 ust. 1 Konstytucji RP) mówi:\n\n> \"Sejm może wyrazić ministrowi wotum nieufności. Wniosek o wyrażenie wotum nieufności może być zgłoszony przez co najmniej 69 posłów.\"\n\n**Wotum nieufności** - to instytucja, dzięki której Sejm może **odwołać ministra** (lub cały rząd przy konstruktywnym wotum nieufności wobec premiera). To **klasyczne narzędzie KONTROLI** parlamentu nad rządem.\n\n→ **Wniosek:** Sejm korzystając z prawa wyrażania wotum nieufności **kontroluje rząd** = realizuje **funkcję kontrolną**.\n\n## Sposób 2 - odwołanie do klasyfikacji funkcji Sejmu\n\nW polskim konstytucjonalizmie wyróżnia się **trzy główne funkcje Sejmu** (art. 95 i nast. Konstytucji RP):\n\n| Funkcja | Co Sejm robi? | Instrumenty |\n| **Ustawodawcza** | Tworzy prawo (ustawy) | Inicjatywa, debata, głosowanie nad ustawą |\n| **Kontrolna** | Kontroluje rząd i administrację | **Wotum nieufności**, wotum zaufania, interpelacje, zapytania, komisja śledcza, absolutorium |\n| **Kreacyjna** (lub: ustrojodawcza/personalna) | Powołuje organy państwa | Wybór Marszałka, Prezesa NIK, RPO, sędziów TK, członków KRS itd. |\n\n→ Wotum nieufności = bezpośredni instrument **funkcji kontrolnej** (kontrola personalna i polityczna nad członkami RM).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 16.1, max 1 pkt:**\n>\n> **Schemat punktowania:** 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Poprawna odpowiedz: funkcja kontrolna.**\n\n## Reference politologiczny - funkcje Sejmu RP\n\n> 📖 **Reference - funkcje Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej:**\n>\n> **1. Funkcja ustawodawcza** (art. 95 ust. 1 Konstytucji RP):\n> - Stanowienie ustaw - Sejm jako pierwsza izba parlamentu (z Senatem) tworzy prawo powszechne\n> - Inicjatywa: posłowie (15+), Senat, Prezydent, RM, 100 000 obywateli\n> - Procedura: 3 czytania, głosowanie, Senat (30 dni), Prezydent (21 dni)\n>\n> **2. Funkcja kontrolna** (art. 95 ust. 2 Konstytucji RP):\n> - Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów\n> - **Instrumenty kontroli:**\n> - **Wotum nieufności** wobec ministra (art. 159) - większość ustawowa\n> - **Wotum nieufności** wobec premiera (art. 158) - konstruktywne, z wskazaniem nowego premiera, większość ustawowa\n> - **Wotum zaufania** (art. 160) - premier może zażądać\n> - **Interpelacje** poselskie (art. 115) - pisemne pytania wymagające odpowiedzi w 21 dni\n> - **Zapytania** poselskie - bieżąca informacja\n> - **Komisja śledcza** (art. 111) - powołana do zbadania określonej sprawy\n> - **Absolutorium** dla Rady Ministrów (art. 226) - coroczna ocena wykonania budżetu\n> - **Wnioski o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej** przed TS\n>\n> **3. Funkcja kreacyjna** (różne artykuły):\n> - Wybór Marszałka i Wicemarszałków Sejmu\n> - Wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego (15 sędziów)\n> - Wybór Prezesa NIK (kadencja 6 lat)\n> - Wybór RPO (za zgodą Senatu)\n> - Wybór 4 członków KRS (Krajowej Rady Sądownictwa)\n> - Wybór 2 członków KRRiT\n> - Powołanie premiera (I krok desygnacji)\n>\n> **(Czasem wyróżnia się też 4. funkcję: europejską)** - udział w stanowieniu prawa UE, kontrola rządu w sprawach UE (ustawa kooperacyjna z 2010 r.).\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - odpowiedź **\"funkcja ustawodawcza\"**. To błąd: wniosek o wotum nieufności NIE jest ustawą, NIE tworzy prawa powszechnego. To uchwała o charakterze kontrolnym.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Drugi częsty błąd - \"**funkcja kreacyjna**\". Wotum nieufności = ODWOŁANIE z funkcji, nie POWOŁANIE. Funkcja kreacyjna oznacza tworzenie/powoływanie organów, a tu Sejm POZBAWIA stanowiska. CKE uznaje to za funkcję kontrolną.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Niektóre podręczniki łączą wotum nieufności z funkcją \"kontrolno-egzekutywną\" lub \"polityczną\", ale w terminologii CKE standardem jest \"funkcja kontrolna\". Lepiej pisać tak, jak w kluczu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Liczba 69 w przepisie to nieprzypadkowa - to **15% z 460 posłów** (kworum dla wniosku o wotum nieufności wobec ministra). Dla wotum wobec premiera wymóg jest większy: **46 posłów** (art. 158 - konstruktywne wotum nieufności).\n\n**16.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\nZgodnie z oficjalnym kluczem CKE:\n\n- **A. politycznej** (LUB: **parlamentarnej**)\n- **B. Prezesa Rady Ministrów**\n- **C. 231** (większość ustawowa = co najmniej 231 głosów z 460 posłów)\n\n**Pełne zdanie (wg klucza CKE):**\n\n> Zamieszczony przepis dotyczy indywidualnej odpowiedzialności **politycznej** (parlamentarnej) ministra przed **Prezesem Rady Ministrów**. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku wymaga w omawianej sytuacji większości głosów **231** (większość ustawowa) ustawowej liczby posłów.\n\n## Sposób 1 - analiza pojęć\n\n### A. Rodzaj odpowiedzialności - POLITYCZNA (parlamentarna)\n\nW polskim konstytucjonalizmie wyróżnia się **dwa rodzaje** odpowiedzialności ministrów:\n\n| Rodzaj | Charakter | Za co? | Sankcja |\n| **Polityczna** (parlamentarna) | utrata zaufania | działalność polityczna, kierunki polityki, sprawy powierzone | **Wotum nieufności** → odwołanie |\n| **Konstytucyjna** | prawna | naruszenie Konstytucji lub ustawy w związku z urzędem | odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu |\n\n→ Wotum nieufności (art. 159) jest klasyczną **sankcją polityczną**, nie prawną. Minister NIE musi popełnić przestępstwa - wystarczy utrata zaufania. Dlatego odpowiedzialność ma charakter **polityczny** (synonimicznie: **parlamentarny**).\n\n### B. Organ - Prezes Rady Ministrów\n\n> ⚠️ **Uwaga - to częsta pułapka tego zadania.** Skoro przepis (art. 159) mówi, że *Sejm* może wyrazić ministrowi wotum nieufności, intuicyjnie chciałoby się wpisać \"przed Sejmem\". **Oficjalny klucz CKE wymaga jednak: \"przed Prezesem Rady Ministrów\".**\n\nLogika klucza odwołuje się do konstrukcji indywidualnej odpowiedzialności ministra w polskim systemie rządów. Zgodnie z art. 157 ust. 2 Konstytucji RP członkowie Rady Ministrów ponoszą indywidualną odpowiedzialność za sprawy należące do ich kompetencji lub **powierzone im przez Prezesa Rady Ministrów**. To premier - jako szef rządu - kieruje pracami Rady Ministrów, ustala zakres działania ministrów i to przed nim minister ponosi indywidualną odpowiedzialność polityczną za prowadzony resort. Sejm jest organem, który *wyraża* wotum nieufności (uruchamia mechanizm egzekwowania odpowiedzialności), natomiast adresatem indywidualnej odpowiedzialności politycznej ministra pozostaje **Prezes Rady Ministrów**.\n\n→ Wpisujemy więc: **przed Prezesem Rady Ministrów**.\n\n### C. Liczba - 231 głosów\n\nArt. 159 Konstytucji RP stanowi, że Sejm wyraża wotum nieufności **większością głosów ustawowej liczby posłów**.\n\n**Większość ustawowa** = więcej niż połowa ustawowej liczby posłów = więcej niż 230 (z 460) = **co najmniej 231**.\n\n→ Wymagana liczba: **231 posłów \"za\"**.\n\n## Sposób 2 - porównanie rodzajów większości\n\n| Rodzaj większości | Definicja | Liczba (Sejm = 460) | Przykład zastosowania |\n| **Zwykła** | Więcej \"za\" niż \"przeciw\" (bez wstrzymujących) | zmienna | Większość uchwał Sejmu |\n| **Bezwzględna** | Więcej niż połowa głosów oddanych (>50% głosujących) | zmienna, >50% | Niektóre uchwały |\n| **Ustawowa** | Więcej niż połowa **ustawowej** liczby posłów (>50% z 460) | **231** | **Wotum nieufności (art. 159)**, konstruktywne wotum nieufności (art. 158) |\n| **3/5** ustawowej liczby | 3/5 z 460 | 276 | Odrzucenie weta Prezydenta (art. 122) |\n| **2/3** ustawowej liczby | 2/3 z 460 | 307 | Zmiana Konstytucji (Sejm) |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 16.2, max 2 pkt:**\n>\n> **Schemat punktowania:** 2 p. - podanie trzech poprawnych elementow odpowiedzi. 1 p. - podanie dwoch poprawnych elementow odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Poprawna odpowiedz: A. politycznej LUB parlamentarnej; B. Prezesa Rady Ministrow; C. 231.**\n\n## Reference politologiczny - wotum nieufności w RP\n\n> 📖 **Reference - wotum nieufności w RP:**\n>\n> **Konstytucyjne podstawy:**\n> - **Art. 157 ust. 2** - indywidualna odpowiedzialność ministra za sprawy należące do jego kompetencji lub powierzone przez Prezesa Rady Ministrów\n> - **Art. 158** - konstruktywne wotum nieufności wobec **całej RM (premiera)** - wniosek 46 posłów, większość ustawowa (231), z wskazaniem nowego premiera\n> - **Art. 159** - wotum nieufności wobec **pojedynczego ministra** - wniosek 69 posłów, większość ustawowa (231), bez wskazania następcy\n> - **Art. 160** - wotum zaufania na wniosek premiera - większość głosów obecnych\n>\n> **Procedura art. 159:**\n> 1. Wniosek 69 posłów zgłoszony Marszałkowi Sejmu\n> 2. Co najmniej **7 dni** od zgłoszenia (czas na refleksję)\n> 3. Głosowanie: wymagana **większość ustawowa** = co najmniej 231 głosów \"za\"\n> 4. Skutki uchwały: minister musi zostać odwołany przez Prezydenta (art. 161)\n> 5. Jeśli wniosek odrzucony - **3 miesiące** karencji przed kolejnym wnioskiem w sprawie tego samego ministra\n>\n> **Historyczne wnioski o wotum nieufności wobec ministrów w III RP (wybrane):**\n> - 1995 - wobec ministra spraw zagranicznych Władysława Bartoszewskiego (odrzucone)\n> - 2007 - wobec ministra zdrowia Zbigniewa Religi (odrzucone)\n> - 2009 - wobec ministra rolnictwa Marka Sawickiego (odrzucone)\n> - 2014 - wobec ministra spraw wewnętrznych Bartłomieja Sienkiewicza (odrzucone)\n>\n> **Konstruktywne wotum nieufności (art. 158)** - model niemiecki (Grundgesetz, art. 67) zaadaptowany do RP. Wymaga wskazania nowego premiera wraz z wnioskiem - ma to zapobiec destabilizacji rządu bez planu sukcesji.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga (najważniejsza):** W tym zadaniu w polu **B.** klucz CKE wymaga **\"Prezesa Rady Ministrów\"**, a NIE \"Sejmu\" - mimo że cytowany przepis (art. 159) mówi o wotum nieufności wyrażanym przez Sejm. Chodzi o adresata indywidualnej odpowiedzialności politycznej ministra (premier kieruje rządem), a nie o organ uruchamiający procedurę. Wpisanie \"Sejmem\" jest w tym zadaniu uznawane za błąd.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pole A - błędem jest \"konstytucyjna\". Odpowiedzialność konstytucyjna = przed Trybunałem Stanu (art. 198 Konstytucji RP), za naruszenie prawa. Wotum nieufności to nie sankcja prawna, lecz polityczna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Liczba 231 wynika z arytmetyki: 460 / 2 = 230, większość ustawowa = ponad połowa, czyli co najmniej 231. Wpisanie \"230\" to błąd.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie myl **większości ustawowej** (231 - stała) z **bezwzględną** (ponad połowa głosujących - zmienna).","image":"img/wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 16. (0-3)<br>O jednej z kompetencji Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej<br>Art. 159.1. Sejm może wyrazić ministrowi wotum nieufności. Wniosek o wyrażenie wotum<br>nieufności może być zgłoszony przez co najmniej 69 posłów. […]<br>Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483 z późn. zm. (stan prawny na 25 lutego 2016 r.).<br>16.1. Podaj nazwę funkcji Sejmu RP realizowanej poprzez korzystanie z uprawnienia<br>wynikającego z zamieszczonego przepisu prawnego.<br>16.2. Uzupełnij tekst - wpisz właściwe: nazwę rodzaju odpowiedzialności (A.), nazwę<br>organu władzy (B.) i liczbę (C.)<br>Zamieszczony<br>przepis<br>prawny<br>dotyczy<br>indywidualnej<br>odpowiedzialności<br>(A.) członków Rady Ministrów. Konstytucja Rzeczypospolitej<br>Polskiej przewiduje także odpowiedzialność solidarną tego organu, ale właściwy wniosek<br>musi wskazywać imiennie kandydata na (B.)<br>By wnioski takie zakończyły się powodzeniem, powinno głosować za ich przyjęciem minimum<br>(C.) posłów.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>14.<br>15.1. 15.2. 16.1. 16.2.<br>Maks. liczba punktów<br>2<br>1<br>1<br>1<br>2<br>Uzyskana liczba punktów<br>MWO_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 16. (0-3)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>IV. Znajomość<br>zasad i procedur<br>demokracji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>wymienia kompetencje Sejmu i Senatu w państwie i przedstawia</li></ol>\n<p>znaczenie obu izb oraz Zgromadzenia Narodowego w systemie władz<br>Rzeczypospolitej Polskiej.</p>\n<ol><li>Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>przedstawia konstytucyjne procedury powoływania i odwoływania</li></ol>\n<p>rządu, zmiany rządu i zmiany ministrów.<br>(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny</li></ol>\n<p>i interpretuje proste przepisy prawne.<br>(III etap) 13. Władza ustawodawcza w Polsce. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia zadania i zasady funkcjonowania polskiego</li></ol>\n<p>parlamentu, w tym sposób tworzenia ustaw.<br>16.1.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie poprawnej odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>funkcja kontrolna<br>16.2.<br>Schemat punktowania<br>2 p. -<br>1 p. -<br>podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.<br>podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>A. politycznej lub parlamentarnej<br>B. Prezesa Rady Ministrów<br>C. 231</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>16.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>funkcja kontrolna</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza treści przepisu (art. 159 Konstytucji RP)</h4>\n<p>Przepis cytowany w zadaniu (art. 159 ust. 1 Konstytucji RP) mówi:</p>\n<blockquote>&quot;Sejm może wyrazić ministrowi wotum nieufności. Wniosek o wyrażenie wotum nieufności może być zgłoszony przez co najmniej 69 posłów.&quot;</blockquote>\n<p><strong>Wotum nieufności</strong> - to instytucja, dzięki której Sejm może <strong>odwołać ministra</strong> (lub cały rząd przy konstruktywnym wotum nieufności wobec premiera). To <strong>klasyczne narzędzie KONTROLI</strong> parlamentu nad rządem.</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Sejm korzystając z prawa wyrażania wotum nieufności <strong>kontroluje rząd</strong> = realizuje <strong>funkcję kontrolną</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - odwołanie do klasyfikacji funkcji Sejmu</h4>\n<p>W polskim konstytucjonalizmie wyróżnia się <strong>trzy główne funkcje Sejmu</strong> (art. 95 i nast. Konstytucji RP):</p>\n<p>| Funkcja | Co Sejm robi? | Instrumenty |<br>| <strong>Ustawodawcza</strong> | Tworzy prawo (ustawy) | Inicjatywa, debata, głosowanie nad ustawą |<br>| <strong>Kontrolna</strong> | Kontroluje rząd i administrację | <strong>Wotum nieufności</strong>, wotum zaufania, interpelacje, zapytania, komisja śledcza, absolutorium |<br>| <strong>Kreacyjna</strong> (lub: ustrojodawcza/personalna) | Powołuje organy państwa | Wybór Marszałka, Prezesa NIK, RPO, sędziów TK, członków KRS itd. |</p>\n<p>→ Wotum nieufności = bezpośredni instrument <strong>funkcji kontrolnej</strong> (kontrola personalna i polityczna nad członkami RM).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 16.1, max 1 pkt:</strong><br><br><strong>Schemat punktowania:</strong> 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.<br><br><strong>Poprawna odpowiedz: funkcja kontrolna.</strong></blockquote>\n<h4>Reference politologiczny - funkcje Sejmu RP</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - funkcje Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej:</strong><br><br><strong>1. Funkcja ustawodawcza</strong> (art. 95 ust. 1 Konstytucji RP):<br>- Stanowienie ustaw - Sejm jako pierwsza izba parlamentu (z Senatem) tworzy prawo powszechne<br>- Inicjatywa: posłowie (15+), Senat, Prezydent, RM, 100 000 obywateli<br>- Procedura: 3 czytania, głosowanie, Senat (30 dni), Prezydent (21 dni)<br><br><strong>2. Funkcja kontrolna</strong> (art. 95 ust. 2 Konstytucji RP):<br>- Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów<br>- <strong>Instrumenty kontroli:</strong><br>- <strong>Wotum nieufności</strong> wobec ministra (art. 159) - większość ustawowa<br>- <strong>Wotum nieufności</strong> wobec premiera (art. 158) - konstruktywne, z wskazaniem nowego premiera, większość ustawowa<br>- <strong>Wotum zaufania</strong> (art. 160) - premier może zażądać<br>- <strong>Interpelacje</strong> poselskie (art. 115) - pisemne pytania wymagające odpowiedzi w 21 dni<br>- <strong>Zapytania</strong> poselskie - bieżąca informacja<br>- <strong>Komisja śledcza</strong> (art. 111) - powołana do zbadania określonej sprawy<br>- <strong>Absolutorium</strong> dla Rady Ministrów (art. 226) - coroczna ocena wykonania budżetu<br>- <strong>Wnioski o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej</strong> przed TS<br><br><strong>3. Funkcja kreacyjna</strong> (różne artykuły):<br>- Wybór Marszałka i Wicemarszałków Sejmu<br>- Wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego (15 sędziów)<br>- Wybór Prezesa NIK (kadencja 6 lat)<br>- Wybór RPO (za zgodą Senatu)<br>- Wybór 4 członków KRS (Krajowej Rady Sądownictwa)<br>- Wybór 2 członków KRRiT<br>- Powołanie premiera (I krok desygnacji)<br><br><strong>(Czasem wyróżnia się też 4. funkcję: europejską)</strong> - udział w stanowieniu prawa UE, kontrola rządu w sprawach UE (ustawa kooperacyjna z 2010 r.).</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - odpowiedź <strong>&quot;funkcja ustawodawcza&quot;</strong>. To błąd: wniosek o wotum nieufności NIE jest ustawą, NIE tworzy prawa powszechnego. To uchwała o charakterze kontrolnym.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Drugi częsty błąd - &quot;<strong>funkcja kreacyjna</strong>&quot;. Wotum nieufności = ODWOŁANIE z funkcji, nie POWOŁANIE. Funkcja kreacyjna oznacza tworzenie/powoływanie organów, a tu Sejm POZBAWIA stanowiska. CKE uznaje to za funkcję kontrolną.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Niektóre podręczniki łączą wotum nieufności z funkcją &quot;kontrolno-egzekutywną&quot; lub &quot;polityczną&quot;, ale w terminologii CKE standardem jest &quot;funkcja kontrolna&quot;. Lepiej pisać tak, jak w kluczu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Liczba 69 w przepisie to nieprzypadkowa - to <strong>15% z 460 posłów</strong> (kworum dla wniosku o wotum nieufności wobec ministra). Dla wotum wobec premiera wymóg jest większy: <strong>46 posłów</strong> (art. 158 - konstruktywne wotum nieufności).</blockquote>\n<p><strong>16.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p>Zgodnie z oficjalnym kluczem CKE:</p>\n<ul><li><strong>A. politycznej</strong> (LUB: <strong>parlamentarnej</strong>)</li><li><strong>B. Prezesa Rady Ministrów</strong></li><li><strong>C. 231</strong> (większość ustawowa = co najmniej 231 głosów z 460 posłów)</li></ul>\n<p><strong>Pełne zdanie (wg klucza CKE):</strong></p>\n<blockquote>Zamieszczony przepis dotyczy indywidualnej odpowiedzialności <strong>politycznej</strong> (parlamentarnej) ministra przed <strong>Prezesem Rady Ministrów</strong>. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku wymaga w omawianej sytuacji większości głosów <strong>231</strong> (większość ustawowa) ustawowej liczby posłów.</blockquote>\n<h4>Sposób 1 - analiza pojęć</h4>\n<h5>A. Rodzaj odpowiedzialności - POLITYCZNA (parlamentarna)</h5>\n<p>W polskim konstytucjonalizmie wyróżnia się <strong>dwa rodzaje</strong> odpowiedzialności ministrów:</p>\n<p>| Rodzaj | Charakter | Za co? | Sankcja |<br>| <strong>Polityczna</strong> (parlamentarna) | utrata zaufania | działalność polityczna, kierunki polityki, sprawy powierzone | <strong>Wotum nieufności</strong> → odwołanie |<br>| <strong>Konstytucyjna</strong> | prawna | naruszenie Konstytucji lub ustawy w związku z urzędem | odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu |</p>\n<p>→ Wotum nieufności (art. 159) jest klasyczną <strong>sankcją polityczną</strong>, nie prawną. Minister NIE musi popełnić przestępstwa - wystarczy utrata zaufania. Dlatego odpowiedzialność ma charakter <strong>polityczny</strong> (synonimicznie: <strong>parlamentarny</strong>).</p>\n<h5>B. Organ - Prezes Rady Ministrów</h5>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - to częsta pułapka tego zadania.</strong> Skoro przepis (art. 159) mówi, że <em>Sejm</em> może wyrazić ministrowi wotum nieufności, intuicyjnie chciałoby się wpisać &quot;przed Sejmem&quot;. <strong>Oficjalny klucz CKE wymaga jednak: &quot;przed Prezesem Rady Ministrów&quot;.</strong></blockquote>\n<p>Logika klucza odwołuje się do konstrukcji indywidualnej odpowiedzialności ministra w polskim systemie rządów. Zgodnie z art. 157 ust. 2 Konstytucji RP członkowie Rady Ministrów ponoszą indywidualną odpowiedzialność za sprawy należące do ich kompetencji lub <strong>powierzone im przez Prezesa Rady Ministrów</strong>. To premier - jako szef rządu - kieruje pracami Rady Ministrów, ustala zakres działania ministrów i to przed nim minister ponosi indywidualną odpowiedzialność polityczną za prowadzony resort. Sejm jest organem, który <em>wyraża</em> wotum nieufności (uruchamia mechanizm egzekwowania odpowiedzialności), natomiast adresatem indywidualnej odpowiedzialności politycznej ministra pozostaje <strong>Prezes Rady Ministrów</strong>.</p>\n<p>→ Wpisujemy więc: <strong>przed Prezesem Rady Ministrów</strong>.</p>\n<h5>C. Liczba - 231 głosów</h5>\n<p>Art. 159 Konstytucji RP stanowi, że Sejm wyraża wotum nieufności <strong>większością głosów ustawowej liczby posłów</strong>.</p>\n<p><strong>Większość ustawowa</strong> = więcej niż połowa ustawowej liczby posłów = więcej niż 230 (z 460) = <strong>co najmniej 231</strong>.</p>\n<p>→ Wymagana liczba: <strong>231 posłów &quot;za&quot;</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - porównanie rodzajów większości</h4>\n<p>| Rodzaj większości | Definicja | Liczba (Sejm = 460) | Przykład zastosowania |<br>| <strong>Zwykła</strong> | Więcej &quot;za&quot; niż &quot;przeciw&quot; (bez wstrzymujących) | zmienna | Większość uchwał Sejmu |<br>| <strong>Bezwzględna</strong> | Więcej niż połowa głosów oddanych (&gt;50% głosujących) | zmienna, &gt;50% | Niektóre uchwały |<br>| <strong>Ustawowa</strong> | Więcej niż połowa <strong>ustawowej</strong> liczby posłów (&gt;50% z 460) | <strong>231</strong> | <strong>Wotum nieufności (art. 159)</strong>, konstruktywne wotum nieufności (art. 158) |<br>| <strong>3/5</strong> ustawowej liczby | 3/5 z 460 | 276 | Odrzucenie weta Prezydenta (art. 122) |<br>| <strong>2/3</strong> ustawowej liczby | 2/3 z 460 | 307 | Zmiana Konstytucji (Sejm) |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 16.2, max 2 pkt:</strong><br><br><strong>Schemat punktowania:</strong> 2 p. - podanie trzech poprawnych elementow odpowiedzi. 1 p. - podanie dwoch poprawnych elementow odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.<br><br><strong>Poprawna odpowiedz: A. politycznej LUB parlamentarnej; B. Prezesa Rady Ministrow; C. 231.</strong></blockquote>\n<h4>Reference politologiczny - wotum nieufności w RP</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - wotum nieufności w RP:</strong><br><br><strong>Konstytucyjne podstawy:</strong><br>- <strong>Art. 157 ust. 2</strong> - indywidualna odpowiedzialność ministra za sprawy należące do jego kompetencji lub powierzone przez Prezesa Rady Ministrów<br>- <strong>Art. 158</strong> - konstruktywne wotum nieufności wobec <strong>całej RM (premiera)</strong> - wniosek 46 posłów, większość ustawowa (231), z wskazaniem nowego premiera<br>- <strong>Art. 159</strong> - wotum nieufności wobec <strong>pojedynczego ministra</strong> - wniosek 69 posłów, większość ustawowa (231), bez wskazania następcy<br>- <strong>Art. 160</strong> - wotum zaufania na wniosek premiera - większość głosów obecnych<br><br><strong>Procedura art. 159:</strong><br>1. Wniosek 69 posłów zgłoszony Marszałkowi Sejmu<br>2. Co najmniej <strong>7 dni</strong> od zgłoszenia (czas na refleksję)<br>3. Głosowanie: wymagana <strong>większość ustawowa</strong> = co najmniej 231 głosów &quot;za&quot;<br>4. Skutki uchwały: minister musi zostać odwołany przez Prezydenta (art. 161)<br>5. Jeśli wniosek odrzucony - <strong>3 miesiące</strong> karencji przed kolejnym wnioskiem w sprawie tego samego ministra<br><br><strong>Historyczne wnioski o wotum nieufności wobec ministrów w III RP (wybrane):</strong><br>- 1995 - wobec ministra spraw zagranicznych Władysława Bartoszewskiego (odrzucone)<br>- 2007 - wobec ministra zdrowia Zbigniewa Religi (odrzucone)<br>- 2009 - wobec ministra rolnictwa Marka Sawickiego (odrzucone)<br>- 2014 - wobec ministra spraw wewnętrznych Bartłomieja Sienkiewicza (odrzucone)<br><br><strong>Konstruktywne wotum nieufności (art. 158)</strong> - model niemiecki (Grundgesetz, art. 67) zaadaptowany do RP. Wymaga wskazania nowego premiera wraz z wnioskiem - ma to zapobiec destabilizacji rządu bez planu sukcesji.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga (najważniejsza):</strong> W tym zadaniu w polu <strong>B.</strong> klucz CKE wymaga <strong>&quot;Prezesa Rady Ministrów&quot;</strong>, a NIE &quot;Sejmu&quot; - mimo że cytowany przepis (art. 159) mówi o wotum nieufności wyrażanym przez Sejm. Chodzi o adresata indywidualnej odpowiedzialności politycznej ministra (premier kieruje rządem), a nie o organ uruchamiający procedurę. Wpisanie &quot;Sejmem&quot; jest w tym zadaniu uznawane za błąd.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pole A - błędem jest &quot;konstytucyjna&quot;. Odpowiedzialność konstytucyjna = przed Trybunałem Stanu (art. 198 Konstytucji RP), za naruszenie prawa. Wotum nieufności to nie sankcja prawna, lecz polityczna.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Liczba 231 wynika z arytmetyki: 460 / 2 = 230, większość ustawowa = ponad połowa, czyli co najmniej 231. Wpisanie &quot;230&quot; to błąd.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Nie myl <strong>większości ustawowej</strong> (231 - stała) z <strong>bezwzględną</strong> (ponad połowa głosujących - zmienna).</blockquote>"}]}