{"id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-2)\nO terenowych organach władzy publicznej w Rzeczypospolitej Polskiej\nOpis A. Jest organem stanowiącym i kontrolnym gminy. Członkowie tego organu wybierani\nsą w powszechnych wyborach bezpośrednich.\nOpis B. Jego pracami kieruje starosta. Jest wybierany przez organ stanowiący powiatu.\nOpis C. W celu realizacji powierzonych mu zadań wydaje zarządzenia. Może wydawać\npolecenia obowiązujące wszystkie organy administracji rządowej działające w województwie.\nNa podstawie: Ustawa […], Dz.U. […], nr 16, poz. 95 z późn. zm.; Ustawa […], Dz.U. […], nr 91,\npoz. 578 z późn. zm.; Ustawa […], Dz.U. […], nr 31, poz. 206 z późn. zm. (stan prawny na 25 lutego 2016 r.).\nDo\nkażdego\nopisu\ndopisz\nnazwę\nwłaściwego\nterenowego\norganu\nwładzy\nw Rzeczypospolitej Polskiej.\nOpis A. -\nOpis B. -\nOpis C. -","answer":"A","answer_text":"Zadanie 18. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n26. Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n3) rozpoznaje urzędy należące do administracji rządowej; określa\nkompetencje i procedurę powoływania wojewody.\n28. Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:\n1) omawia formy demokracji przedstawicielskiej i bezpośredniej\nw samorządach terytorialnych; opisuje instytucję referendum lokalnego;\n2) przedstawia zadania i kompetencje samorządu gminnego,\npowiatowego i wojewódzkiego.\n(III etap) 14. Władza wykonawcza. Zdający:\n3) wymienia zadania administracji rządowej i podaje przykłady jej działań.\n(III etap) 17. Gmina jako wspólnota mieszkańców. Zdający:\n3) przedstawia sposób wybierania i działania władz gminy, w tym\npodejmowania decyzji w sprawie budżetu.\n(III etap) 18. Samorząd powiatowy i wojewódzki. Zdający:\n1) przedstawia sposób wybierania samorządu powiatowego\ni wojewódzkiego oraz ich przykładowe zadania;\n2) porównuje - na wybranych przykładach - zakres działania\nsamorządu wojewódzkiego z zakresem działania wojewody.\nSchemat punktowania\n2 p. -\n1 p. -\npodanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. rada gminy lub rada miasta / rada miejska\nB. zarząd powiatu\nC. wojewoda","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Opis | Organ | Charakter |\n| **A** | **rada gminy** (LUB: rada miasta / rada miejska) | Organ stanowiący samorządu gminnego, wybierany w wyborach powszechnych |\n| **B** | **zarząd powiatu** | Organ wykonawczy samorządu powiatowego, wybierany przez radę powiatu |\n| **C** | **wojewoda** | Terenowy organ administracji **rządowej** (NIE samorządowej!) w województwie |\n\n## Sposób 1 - analiza wskazówek w każdym opisie\n\n### **Opis A → rada gminy / rada miasta**\n\n**Wskazówki:**\n1. *\"Członkowie tego organu są wybierani w wyborach powszechnych\"* → ciało **kolegialne**, wybierane przez obywateli (rada)\n2. *\"Mogą oni odwołać przewodniczącego, którego wybrali ze swojego grona większością głosów\"* → przewodniczący wybierany przez członków ciała ze swego grona\n3. Powszechne wybory + odwołanie przewodniczącego = **rada gminy** (lub rada miasta na prawach powiatu)\n\n**Podstawa prawna:** Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 19 ust. 1: *\"Rada gminy wybiera ze swego grona przewodniczącego i 1-3 wiceprzewodniczących bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym.\"*\n\n### **Opis B → zarząd powiatu**\n\n**Wskazówki:**\n1. *\"Wydaje uchwały\"* → ciało **kolegialne**\n2. *\"Wybierany przez radę powiatu\"* → KLUCZOWE: nie wybory powszechne, lecz przez radę\n3. *\"Wykonuje uchwały rady powiatu\"* → organ **wykonawczy** samorządu powiatowego\n\n**Podstawa prawna:** Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, art. 26 ust. 1: *\"Zarząd powiatu jest organem wykonawczym powiatu.\"* Art. 27: *\"Rada powiatu wybiera zarząd w liczbie 3-5 osób, w tym starostę i wicestarostę […].\"*\n\n→ Zarząd powiatu = **kolegialny** organ wykonawczy (3-5 osób, ze starostą na czele).\n\n### **Opis C → wojewoda**\n\n**Wskazówki:**\n1. *\"Wydaje zarządzenia\"* → organ **jednoosobowy**\n2. *\"Może wydawać polecenia obowiązujące wszystkie organy administracji rządowej działające w województwie\"* → **terenowy organ administracji rządowej** (NIE samorządowej!)\n3. Administracja **rządowa** w województwie → **wojewoda**\n\n**Podstawa prawna:** Ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, art. 3.\n\n→ Wojewoda = **NIE samorządowy** organ. Powołuje go Prezes RM na wniosek ministra właściwego ds. administracji publicznej.\n\n## Sposób 2 - porównanie tabelaryczne wszystkich terenowych organów\n\n| Szczebel | Organ stanowiący | Organ wykonawczy | Organ administracji rządowej |\n| **Gmina** | **Rada gminy** (Opis A) | Wójt / Burmistrz / Prezydent miasta | - |\n| **Powiat** | Rada powiatu | **Zarząd powiatu** (Opis B), starosta | - |\n| **Województwo** | Sejmik województwa | Zarząd województwa, marszałek | **Wojewoda** (Opis C) |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 18, max 2 pkt:**\n>\n> **Schemat punktowania:** 2 p. - podanie trzech poprawnych elementow odpowiedzi. 1 p. - podanie dwoch poprawnych elementow odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Poprawna odpowiedz: A. rada gminy LUB rada miasta / rada miejska; B. zarzad powiatu; C. wojewoda.**\n\n## Reference politologiczny - samorząd terytorialny w RP\n\n> 📖 **Reference - Trójszczeblowy samorząd RP (od 1 stycznia 1999):**\n>\n> **Podstawa konstytucyjna:** Rozdział VII Konstytucji RP (art. 163-172).\n>\n> **Trzy szczeble samorządu:**\n>\n> **1. Gmina (poziom podstawowy)** - ustawa z 8 marca 1990 r.\n> - **Organ stanowiący:** Rada gminy (15-45 radnych, kadencja 5 lat od 2018, wcześniej 4 lata)\n> - **Organ wykonawczy:** Wójt / Burmistrz / Prezydent miasta\n> - **Wybierany:** w wyborach **bezpośrednich** powszechnych (od 2002)\n> - **Zadania:** edukacja podstawowa, infrastruktura lokalna, pomoc społeczna\n>\n> **2. Powiat (poziom pośredni)** - ustawa z 5 czerwca 1998 r.\n> - **Organ stanowiący:** Rada powiatu (15-29 radnych)\n> - **Organ wykonawczy:** **Zarząd powiatu** (3-5 osób, w tym **starosta** + wicestarosta) - KOLEGIALNY!\n> - **Zadania:** szkolnictwo ponadpodstawowe, drogi powiatowe, szpitale powiatowe, urząd pracy\n> - **Specjalność:** miasta na prawach powiatu (66 w Polsce: m.in. Warszawa, Kraków, Wrocław, Łódź, Poznań)\n>\n> **3. Województwo (poziom regionalny)** - ustawa z 5 czerwca 1998 r.\n> - **Organ stanowiący:** Sejmik województwa (30-51 radnych)\n> - **Organ wykonawczy:** Zarząd województwa (5 osób, w tym **marszałek**) - KOLEGIALNY!\n> - **Zadania:** rozwój regionalny, fundusze UE, drogi wojewódzkie\n> - **Województw:** 16 (od 1999)\n\n> 📖 **Reference - Wojewoda (administracja rządowa):**\n>\n> **Charakter:** terenowy organ administracji **RZĄDOWEJ** (NIE samorządowej!)\n>\n> **Podstawa prawna:** Ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie\n>\n> **Powołanie:** Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego ds. administracji publicznej\n>\n> **Kompetencje:**\n> - Przedstawiciel RM w województwie (kontrola, koordynacja)\n> - Zwierzchnik rządowej administracji zespolonej (Policja, PSP, kuratorium oświaty)\n> - Wydaje zarządzenia (NIE uchwały - to organ jednoosobowy)\n> - Nadzór nad samorządem terytorialnym\n> - Może uchylać uchwały samorządu z naruszeniem prawa\n>\n> **NIE myl z marszałkiem województwa!**\n> - **Marszałek województwa** = samorząd, organ wykonawczy sejmiku, wybierany przez sejmik\n> - **Wojewoda** = administracja rządowa, mianowany przez premiera\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Najczęstszy błąd** - Opis B → \"starosta\". Klucz: starosta jest CZŁONKIEM zarządu powiatu (jego przewodniczącym), ale samodzielnie NIE wydaje uchwał. Uchwały wydaje cały zarząd (organ kolegialny).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Drugi częsty błąd** - Opis C → \"marszałek województwa\" zamiast \"wojewoda\". Klucz: marszałek jest organem SAMORZĄDOWYM, a wojewoda jest RZĄDOWY. Polecenia administracji RZĄDOWEJ wydaje wojewoda.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opis A można też technicznie odnieść do **sejmiku województwa** lub **rady powiatu**. Ale CKE preferuje **radę gminy**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wybory do rady gminy: 2018 r. zmieniono kadencję z 4 do 5 lat. To aktualizacja po dacie tej matury (2016).","image":"img/wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18. (0-2)<br>O terenowych organach władzy publicznej w Rzeczypospolitej Polskiej<br>Opis A. Jest organem stanowiącym i kontrolnym gminy. Członkowie tego organu wybierani<br>są w powszechnych wyborach bezpośrednich.<br>Opis B. Jego pracami kieruje starosta. Jest wybierany przez organ stanowiący powiatu.<br>Opis C. W celu realizacji powierzonych mu zadań wydaje zarządzenia. Może wydawać<br>polecenia obowiązujące wszystkie organy administracji rządowej działające w województwie.<br>Na podstawie: Ustawa […], Dz.U. […], nr 16, poz. 95 z późn. zm.; Ustawa […], Dz.U. […], nr 91,<br>poz. 578 z późn. zm.; Ustawa […], Dz.U. […], nr 31, poz. 206 z późn. zm. (stan prawny na 25 lutego 2016 r.).<br>Do<br>każdego<br>opisu<br>dopisz<br>nazwę<br>właściwego<br>terenowego<br>organu<br>władzy<br>w Rzeczypospolitej Polskiej.<br>Opis A. -<br>Opis B. -<br>Opis C. -</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 18. (0-2)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Rada Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>rozpoznaje urzędy należące do administracji rządowej; określa</li></ol>\n<p>kompetencje i procedurę powoływania wojewody.</p>\n<ol><li>Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:</li><li>omawia formy demokracji przedstawicielskiej i bezpośredniej</li></ol>\n<p>w samorządach terytorialnych; opisuje instytucję referendum lokalnego;</p>\n<ol><li>przedstawia zadania i kompetencje samorządu gminnego,</li></ol>\n<p>powiatowego i wojewódzkiego.<br>(III etap) 14. Władza wykonawcza. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia zadania administracji rządowej i podaje przykłady jej działań.</li></ol>\n<p>(III etap) 17. Gmina jako wspólnota mieszkańców. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia sposób wybierania i działania władz gminy, w tym</li></ol>\n<p>podejmowania decyzji w sprawie budżetu.<br>(III etap) 18. Samorząd powiatowy i wojewódzki. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia sposób wybierania samorządu powiatowego</li></ol>\n<p>i wojewódzkiego oraz ich przykładowe zadania;</p>\n<ol><li>porównuje - na wybranych przykładach - zakres działania</li></ol>\n<p>samorządu wojewódzkiego z zakresem działania wojewody.<br>Schemat punktowania<br>2 p. -<br>1 p. -<br>podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.<br>podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>A. rada gminy lub rada miasta / rada miejska<br>B. zarząd powiatu<br>C. wojewoda</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Opis | Organ | Charakter |<br>| <strong>A</strong> | <strong>rada gminy</strong> (LUB: rada miasta / rada miejska) | Organ stanowiący samorządu gminnego, wybierany w wyborach powszechnych |<br>| <strong>B</strong> | <strong>zarząd powiatu</strong> | Organ wykonawczy samorządu powiatowego, wybierany przez radę powiatu |<br>| <strong>C</strong> | <strong>wojewoda</strong> | Terenowy organ administracji <strong>rządowej</strong> (NIE samorządowej!) w województwie |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza wskazówek w każdym opisie</h4>\n<h5><strong>Opis A → rada gminy / rada miasta</strong></h5>\n<p><strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><em>&quot;Członkowie tego organu są wybierani w wyborach powszechnych&quot;</em> → ciało <strong>kolegialne</strong>, wybierane przez obywateli (rada)</li><li><em>&quot;Mogą oni odwołać przewodniczącego, którego wybrali ze swojego grona większością głosów&quot;</em> → przewodniczący wybierany przez członków ciała ze swego grona</li><li>Powszechne wybory + odwołanie przewodniczącego = <strong>rada gminy</strong> (lub rada miasta na prawach powiatu)</li></ol>\n<p><strong>Podstawa prawna:</strong> Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, art. 19 ust. 1: <em>&quot;Rada gminy wybiera ze swego grona przewodniczącego i 1-3 wiceprzewodniczących bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym.&quot;</em></p>\n<h5><strong>Opis B → zarząd powiatu</strong></h5>\n<p><strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><em>&quot;Wydaje uchwały&quot;</em> → ciało <strong>kolegialne</strong></li><li><em>&quot;Wybierany przez radę powiatu&quot;</em> → KLUCZOWE: nie wybory powszechne, lecz przez radę</li><li><em>&quot;Wykonuje uchwały rady powiatu&quot;</em> → organ <strong>wykonawczy</strong> samorządu powiatowego</li></ol>\n<p><strong>Podstawa prawna:</strong> Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, art. 26 ust. 1: <em>&quot;Zarząd powiatu jest organem wykonawczym powiatu.&quot;</em> Art. 27: <em>&quot;Rada powiatu wybiera zarząd w liczbie 3-5 osób, w tym starostę i wicestarostę […].&quot;</em></p>\n<p>→ Zarząd powiatu = <strong>kolegialny</strong> organ wykonawczy (3-5 osób, ze starostą na czele).</p>\n<h5><strong>Opis C → wojewoda</strong></h5>\n<p><strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><em>&quot;Wydaje zarządzenia&quot;</em> → organ <strong>jednoosobowy</strong></li><li><em>&quot;Może wydawać polecenia obowiązujące wszystkie organy administracji rządowej działające w województwie&quot;</em> → <strong>terenowy organ administracji rządowej</strong> (NIE samorządowej!)</li><li>Administracja <strong>rządowa</strong> w województwie → <strong>wojewoda</strong></li></ol>\n<p><strong>Podstawa prawna:</strong> Ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, art. 3.</p>\n<p>→ Wojewoda = <strong>NIE samorządowy</strong> organ. Powołuje go Prezes RM na wniosek ministra właściwego ds. administracji publicznej.</p>\n<h4>Sposób 2 - porównanie tabelaryczne wszystkich terenowych organów</h4>\n<p>| Szczebel | Organ stanowiący | Organ wykonawczy | Organ administracji rządowej |<br>| <strong>Gmina</strong> | <strong>Rada gminy</strong> (Opis A) | Wójt / Burmistrz / Prezydent miasta | - |<br>| <strong>Powiat</strong> | Rada powiatu | <strong>Zarząd powiatu</strong> (Opis B), starosta | - |<br>| <strong>Województwo</strong> | Sejmik województwa | Zarząd województwa, marszałek | <strong>Wojewoda</strong> (Opis C) |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 18, max 2 pkt:</strong><br><br><strong>Schemat punktowania:</strong> 2 p. - podanie trzech poprawnych elementow odpowiedzi. 1 p. - podanie dwoch poprawnych elementow odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.<br><br><strong>Poprawna odpowiedz: A. rada gminy LUB rada miasta / rada miejska; B. zarzad powiatu; C. wojewoda.</strong></blockquote>\n<h4>Reference politologiczny - samorząd terytorialny w RP</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Trójszczeblowy samorząd RP (od 1 stycznia 1999):</strong><br><br><strong>Podstawa konstytucyjna:</strong> Rozdział VII Konstytucji RP (art. 163-172).<br><br><strong>Trzy szczeble samorządu:</strong><br><br><strong>1. Gmina (poziom podstawowy)</strong> - ustawa z 8 marca 1990 r.<br>- <strong>Organ stanowiący:</strong> Rada gminy (15-45 radnych, kadencja 5 lat od 2018, wcześniej 4 lata)<br>- <strong>Organ wykonawczy:</strong> Wójt / Burmistrz / Prezydent miasta<br>- <strong>Wybierany:</strong> w wyborach <strong>bezpośrednich</strong> powszechnych (od 2002)<br>- <strong>Zadania:</strong> edukacja podstawowa, infrastruktura lokalna, pomoc społeczna<br><br><strong>2. Powiat (poziom pośredni)</strong> - ustawa z 5 czerwca 1998 r.<br>- <strong>Organ stanowiący:</strong> Rada powiatu (15-29 radnych)<br>- <strong>Organ wykonawczy:</strong> <strong>Zarząd powiatu</strong> (3-5 osób, w tym <strong>starosta</strong> + wicestarosta) - KOLEGIALNY!<br>- <strong>Zadania:</strong> szkolnictwo ponadpodstawowe, drogi powiatowe, szpitale powiatowe, urząd pracy<br>- <strong>Specjalność:</strong> miasta na prawach powiatu (66 w Polsce: m.in. Warszawa, Kraków, Wrocław, Łódź, Poznań)<br><br><strong>3. Województwo (poziom regionalny)</strong> - ustawa z 5 czerwca 1998 r.<br>- <strong>Organ stanowiący:</strong> Sejmik województwa (30-51 radnych)<br>- <strong>Organ wykonawczy:</strong> Zarząd województwa (5 osób, w tym <strong>marszałek</strong>) - KOLEGIALNY!<br>- <strong>Zadania:</strong> rozwój regionalny, fundusze UE, drogi wojewódzkie<br>- <strong>Województw:</strong> 16 (od 1999)</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Wojewoda (administracja rządowa):</strong><br><br><strong>Charakter:</strong> terenowy organ administracji <strong>RZĄDOWEJ</strong> (NIE samorządowej!)<br><br><strong>Podstawa prawna:</strong> Ustawa z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie<br><br><strong>Powołanie:</strong> Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego ds. administracji publicznej<br><br><strong>Kompetencje:</strong><br>- Przedstawiciel RM w województwie (kontrola, koordynacja)<br>- Zwierzchnik rządowej administracji zespolonej (Policja, PSP, kuratorium oświaty)<br>- Wydaje zarządzenia (NIE uchwały - to organ jednoosobowy)<br>- Nadzór nad samorządem terytorialnym<br>- Może uchylać uchwały samorządu z naruszeniem prawa<br><br><strong>NIE myl z marszałkiem województwa!</strong><br>- <strong>Marszałek województwa</strong> = samorząd, organ wykonawczy sejmiku, wybierany przez sejmik<br>- <strong>Wojewoda</strong> = administracja rządowa, mianowany przez premiera</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>Najczęstszy błąd</strong> - Opis B → &quot;starosta&quot;. Klucz: starosta jest CZŁONKIEM zarządu powiatu (jego przewodniczącym), ale samodzielnie NIE wydaje uchwał. Uchwały wydaje cały zarząd (organ kolegialny).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>Drugi częsty błąd</strong> - Opis C → &quot;marszałek województwa&quot; zamiast &quot;wojewoda&quot;. Klucz: marszałek jest organem SAMORZĄDOWYM, a wojewoda jest RZĄDOWY. Polecenia administracji RZĄDOWEJ wydaje wojewoda.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Opis A można też technicznie odnieść do <strong>sejmiku województwa</strong> lub <strong>rady powiatu</strong>. Ale CKE preferuje <strong>radę gminy</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Wybory do rady gminy: 2018 r. zmieniono kadencję z 4 do 5 lat. To aktualizacja po dacie tej matury (2016).</blockquote>"}]}