{"id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nO jednej z metod rozwiązywania konfliktów\nMetoda doprowadzenia do ugodowego, satysfakcjonującego obie strony rozwiązania\nkonfliktu na drodze dobrowolnych negocjacji prowadzonych przy udziale trzeciej osoby,\nneutralnej wobec stron i ich konfliktu, która wspiera przebieg negocjacji, łagodzi\npowstające napięcia i pomaga - nie narzucając jednak żadnego rozwiązania -\nw wypracowaniu kompromisu.\nNa podstawie: ms.gov.pl\nPodaj nazwę metody rozwiązywania konfliktów opisanej w tekście.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n1. Życie zbiorowe i jego reguły. Zdający:\n4) omawia na przykładach źródła i mechanizmy konfliktów\nspołecznych oraz sposoby ich rozwiązywania.\n(III etap) 1. Podstawowe umiejętności życia w grupie. Zdający:\n3) przedstawia i stosuje podstawowe sposoby rozwiązywania\nkonfliktów w grupie i między grupami.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nmediacja lub dobre usługi","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**mediacja** (akceptowane: **dobre usługi**)\n\n## Sposób 1 - analiza definicji w tekście\n\nTekst (na podstawie Ministerstwa Sprawiedliwości, ms.gov.pl) zawiera kanoniczną definicję mediacji. Rozłóżmy ją na kluczowe cechy:\n\n> \"Metoda doprowadzenia do ugodowego, satysfakcjonującego obie strony rozwiązania konfliktu na drodze dobrowolnych negocjacji prowadzonych przy udziale trzeciej osoby, neutralnej wobec stron i ich konfliktu, która wspiera przebieg negocjacji, łagodzi powstające napięcia i pomaga - nie narzucając jednak żadnego rozwiązania - w wypracowaniu kompromisu.\"\n\n→ **Wskazówki:**\n1. **\"Trzecia osoba neutralna\"** - udział osoby spoza konfliktu. To wyklucza negocjacje (gdzie tylko strony rozmawiają).\n2. **\"Nie narzucając jednak żadnego rozwiązania\"** - KLUCZOWE! To wyklucza arbitraż i sąd polubowny (gdzie arbiter narzuca wyrok).\n3. **\"Dobrowolnych negocjacji\"** - strony zgadzają się dobrowolnie. To wyklucza postępowanie sądowe (przymus).\n4. **\"Wspiera przebieg negocjacji, łagodzi napięcia, pomaga w wypracowaniu kompromisu\"** - funkcja **pomocnicza**, nie rozstrzygająca.\n\n**Wniosek:** trzecia osoba neutralna + nieformalna pomoc + brak narzucania = **mediacja**. Mediator pomaga stronom dojść do porozumienia, ale to one same wypracowują rozwiązanie.\n\n## Sposób 2 - porównanie metod rozwiązywania konfliktów\n\nW ujęciu typologii konfliktów społecznych (PR z WOS) wyróżnia się następujące metody:\n\n| Metoda | Trzecia osoba? | Czy narzuca rozwiązanie? | Charakter |\n| Negocjacje | NIE (tylko strony) | - | Dobrowolny |\n| **Mediacja** | **TAK (mediator)** | **NIE** | **Dobrowolny** |\n| Koncyliacja | TAK (komisja) | NIE (proponuje) | Dobrowolny |\n| Dobre usługi | TAK (osoba/państwo) | NIE | Dobrowolny |\n| Arbitraż / sąd polubowny | TAK (arbiter) | TAK (wyrok wiążący) | Dobrowolny początkowo, ale wyrok wiążący |\n| Sąd powszechny | TAK (sędzia) | TAK (wyrok) | Przymus państwowy |\n\nDefinicja w tekście pasuje do dwóch metod: **mediacji** (klasyczna w prawie cywilnym i karnym RP) oraz **dobrych usług** (termin z dyplomacji/stosunków międzynarodowych - gdy państwo trzecie pomaga rozwiązać konflikt między dwoma państwami bez narzucania rozwiązania). Klucz CKE oba wymienia jako poprawne - ale w kontekście strony Ministerstwa Sprawiedliwości chodzi przede wszystkim o **mediację** (sądową lub pozasądową).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 2, max 1 pkt:**\n>\n> **Schemat punktowania:** 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Poprawna odpowiedz: mediacja LUB dobre uslugi.**\n\n## Reference politologiczny - mediacja w prawie polskim\n\n> 📖 **Reference - mediacja w RP:**\n> **Podstawa prawna:** Kodeks postępowania cywilnego (art. 183¹-183¹⁵), Kodeks postępowania karnego (art. 23a), Kodeks postępowania administracyjnego (art. 96a-96n, od 2017 r.).\n>\n> **Cechy mediacji w RP:**\n> - **Dobrowolność** - obie strony muszą wyrazić zgodę\n> - **Bezstronność** mediatora\n> - **Poufność** - informacje z mediacji nie mogą być użyte w sądzie\n> - **Akceptowalność** - strony akceptują mediatora i procedurę\n>\n> **Skutki:** ugoda zawarta przed mediatorem może być zatwierdzona przez sąd → ma moc ugody sądowej (klauzula wykonalności).\n>\n> **Mediator:** osoba wpisana na listę stałych mediatorów prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego (lub mediator ad hoc - wybrany przez strony).\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd uczniów - odpowiedź \"**arbitraż**\". Klucz: arbiter (sędzia polubowny) **narzuca rozwiązanie** w postaci wyroku, który wiąże strony. Mediator **NIE narzuca rozwiązania** - pomaga go wypracować. Tekst zadania DOSŁOWNIE mówi: \"nie narzucając jednak żadnego rozwiązania\" - to disambiguator.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Drugi częsty błąd - \"**negocjacje**\". W negocjacjach NIE MA trzeciej osoby - strony rozmawiają bezpośrednio. Tekst mówi \"przy udziale trzeciej osoby\" - to wyklucza zwykłe negocjacje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"**Dobre usługi**\" (ang. *good offices*) - termin z prawa międzynarodowego (np. dobre usługi sekretarza generalnego ONZ w sporze między państwami). W kontekście Ministerstwa Sprawiedliwości RP rzadko stosowane, ale klucz CKE akceptuje. W praktyce maturalnej bezpieczniej napisać \"mediacja\".","image":"img/wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 2. (0-1)
O jednej z metod rozwiązywania konfliktów
Metoda doprowadzenia do ugodowego, satysfakcjonującego obie strony rozwiązania
konfliktu na drodze dobrowolnych negocjacji prowadzonych przy udziale trzeciej osoby,
neutralnej wobec stron i ich konfliktu, która wspiera przebieg negocjacji, łagodzi
powstające napięcia i pomaga - nie narzucając jednak żadnego rozwiązania -
w wypracowaniu kompromisu.
Na podstawie: ms.gov.pl
Podaj nazwę metody rozwiązywania konfliktów opisanej w tekście.

","answer_text_html":"

Zadanie 2. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
II. Rozpoznawanie
i rozwiązywanie
problemów.

\n
  1. Życie zbiorowe i jego reguły. Zdający:
  2. omawia na przykładach źródła i mechanizmy konfliktów
\n

społecznych oraz sposoby ich rozwiązywania.
(III etap) 1. Podstawowe umiejętności życia w grupie. Zdający:

\n
  1. przedstawia i stosuje podstawowe sposoby rozwiązywania
\n

konfliktów w grupie i między grupami.
Schemat punktowania
1 p. -
podanie poprawnej odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
mediacja lub dobre usługi

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

mediacja (akceptowane: dobre usługi)

\n

Sposób 1 - analiza definicji w tekście

\n

Tekst (na podstawie Ministerstwa Sprawiedliwości, ms.gov.pl) zawiera kanoniczną definicję mediacji. Rozłóżmy ją na kluczowe cechy:

\n
"Metoda doprowadzenia do ugodowego, satysfakcjonującego obie strony rozwiązania konfliktu na drodze dobrowolnych negocjacji prowadzonych przy udziale trzeciej osoby, neutralnej wobec stron i ich konfliktu, która wspiera przebieg negocjacji, łagodzi powstające napięcia i pomaga - nie narzucając jednak żadnego rozwiązania - w wypracowaniu kompromisu."
\n

→ Wskazówki:

\n
  1. "Trzecia osoba neutralna" - udział osoby spoza konfliktu. To wyklucza negocjacje (gdzie tylko strony rozmawiają).
  2. "Nie narzucając jednak żadnego rozwiązania" - KLUCZOWE! To wyklucza arbitraż i sąd polubowny (gdzie arbiter narzuca wyrok).
  3. "Dobrowolnych negocjacji" - strony zgadzają się dobrowolnie. To wyklucza postępowanie sądowe (przymus).
  4. "Wspiera przebieg negocjacji, łagodzi napięcia, pomaga w wypracowaniu kompromisu" - funkcja pomocnicza, nie rozstrzygająca.
\n

Wniosek: trzecia osoba neutralna + nieformalna pomoc + brak narzucania = mediacja. Mediator pomaga stronom dojść do porozumienia, ale to one same wypracowują rozwiązanie.

\n

Sposób 2 - porównanie metod rozwiązywania konfliktów

\n

W ujęciu typologii konfliktów społecznych (PR z WOS) wyróżnia się następujące metody:

\n

| Metoda | Trzecia osoba? | Czy narzuca rozwiązanie? | Charakter |
| Negocjacje | NIE (tylko strony) | - | Dobrowolny |
| Mediacja | TAK (mediator) | NIE | Dobrowolny |
| Koncyliacja | TAK (komisja) | NIE (proponuje) | Dobrowolny |
| Dobre usługi | TAK (osoba/państwo) | NIE | Dobrowolny |
| Arbitraż / sąd polubowny | TAK (arbiter) | TAK (wyrok wiążący) | Dobrowolny początkowo, ale wyrok wiążący |
| Sąd powszechny | TAK (sędzia) | TAK (wyrok) | Przymus państwowy |

\n

Definicja w tekście pasuje do dwóch metod: mediacji (klasyczna w prawie cywilnym i karnym RP) oraz dobrych usług (termin z dyplomacji/stosunków międzynarodowych - gdy państwo trzecie pomaga rozwiązać konflikt między dwoma państwami bez narzucania rozwiązania). Klucz CKE oba wymienia jako poprawne - ale w kontekście strony Ministerstwa Sprawiedliwości chodzi przede wszystkim o mediację (sądową lub pozasądową).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 2, max 1 pkt:

Schemat punktowania: 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.

Poprawna odpowiedz: mediacja LUB dobre uslugi.
\n

Reference politologiczny - mediacja w prawie polskim

\n
📖 Reference - mediacja w RP:
Podstawa prawna: Kodeks postępowania cywilnego (art. 183¹-183¹⁵), Kodeks postępowania karnego (art. 23a), Kodeks postępowania administracyjnego (art. 96a-96n, od 2017 r.).

Cechy mediacji w RP:
- Dobrowolność - obie strony muszą wyrazić zgodę
- Bezstronność mediatora
- Poufność - informacje z mediacji nie mogą być użyte w sądzie
- Akceptowalność - strony akceptują mediatora i procedurę

Skutki: ugoda zawarta przed mediatorem może być zatwierdzona przez sąd → ma moc ugody sądowej (klauzula wykonalności).

Mediator: osoba wpisana na listę stałych mediatorów prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego (lub mediator ad hoc - wybrany przez strony).
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd uczniów - odpowiedź "arbitraż". Klucz: arbiter (sędzia polubowny) narzuca rozwiązanie w postaci wyroku, który wiąże strony. Mediator NIE narzuca rozwiązania - pomaga go wypracować. Tekst zadania DOSŁOWNIE mówi: "nie narzucając jednak żadnego rozwiązania" - to disambiguator.
\n
⚠️ Uwaga: Drugi częsty błąd - "negocjacje". W negocjacjach NIE MA trzeciej osoby - strony rozmawiają bezpośrednio. Tekst mówi "przy udziale trzeciej osoby" - to wyklucza zwykłe negocjacje.
\n
⚠️ Uwaga: "Dobre usługi" (ang. good offices) - termin z prawa międzynarodowego (np. dobre usługi sekretarza generalnego ONZ w sporze między państwami). W kontekście Ministerstwa Sprawiedliwości RP rzadko stosowane, ale klucz CKE akceptuje. W praktyce maturalnej bezpieczniej napisać "mediacja".
"}]}