{"id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"21","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-1)\nFragment aktu prawnego chroniącego prawa człowieka\nTrybunał może przyjmować skargi każdej osoby, organizacji pozarządowej lub grupy\njednostek, która uważa, że stała się ofiarą naruszenia przez jedną z Wysokich Układających\nsię Stron praw zawartych w niniejszej konwencji lub jej protokołach. […]\nwww.bip.ms.gov.pl (z tekstu uwzględniającego zmiany wprowadzone Protokołem nr 14).\nZaznacz nazwę instytucji, której dotyczy podany przepis prawny.\nA. Międzynarodowy Trybunał Karny\nB. Europejski Trybunał Praw Człowieka\nC. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej\nD. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości","answer":"B","answer_text":"Zadanie 21. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n(IV etap z.p.) VI.\nZnajomość praw\nczłowieka\ni sposobów ich\nochrony.\n38. Światowy i europejski system ochrony praw człowieka. Zdający:\n3) charakteryzuje systemy ochrony praw człowieka w ramach Rady\nEuropy oraz Unii Europejskiej.\n4) wyjaśnia, jak działa i jakie sprawy rozpatruje Europejski Trybunał\nPraw Człowieka w Strasburgu.\n(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:\n3) wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny\ni interpretuje proste przepisy prawne.\n(IV etap z.p.) 5. Prawa człowieka. Zdający:\n1) przedstawia krótko historię praw człowieka i ich generacje;\nwymienia najważniejsze dokumenty z tym związane;\n3) podaje najważniejsze postanowienia Powszechnej Deklaracji Praw\nCzłowieka, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Konwencji\no Prawach Dziecka.\n(IV etap z.p.) 6. Ochrona praw i wolności. Zdający:\n3) uzasadnia znaczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka\nw Strasburgu.\nSchemat punktowania\n1 p. -\nwskazanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nB.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**B. Europejski Trybunał Praw Człowieka**\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu aktu prawnego\n\nTekst pochodzi z **art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności** (Europejska Konwencja Praw Człowieka - EKPCz, Rzym, 4 listopada 1950 r., zmieniona Protokołem nr 14 z 2010 r.).\n\n**Kluczowe wskazówki:**\n1. **\"Trybunał\"** - sąd międzynarodowy (jeden konkretny, nie wiele)\n2. **\"Skargi każdej osoby, organizacji pozarządowej lub grupy jednostek\"** - KLUCZOWE! Indywidualne prawo skargi obywateli\n3. **\"Konwencji lub jej Protokołach\"** - odwołanie do KONWENCJI (a nie traktatu UE czy statutu MTK)\n4. **\"Wysokich Układających się Stron\"** - typowa terminologia traktatowa Konwencji 1950\n\n**Wniosek:** \"Konwencja + Protokoły + skarga indywidualna do Trybunału\" = **Europejski Trybunał Praw Człowieka** (ETPCz) w Strasburgu.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n| Opcja | Instytucja | Siedziba | Główna kompetencja | Akt założycielski | Skarga indywidualna? |\n| A | **Międzynarodowy Trybunał Karny** (MTK / ICC) | Haga | Ściganie zbrodni: ludobójstwo, zbrodnie wojenne, przeciwko ludzkości, agresja | **Statut Rzymski 1998** | NIE (skargę składa prokurator MTK lub państwo-strona) |\n| **B** | **Europejski Trybunał Praw Człowieka** (ETPCz / ECHR) | **Strasburg** | **Skargi indywidualne o naruszenie praw człowieka** | **Konwencja 1950** | **TAK (art. 34 EKPCz)** |\n| C | **Trybunał Sprawiedliwości UE** (TSUE / CJEU) | Luksemburg | Wykładnia i stosowanie prawa UE | Traktat o UE / TFUE | Ograniczona - przez sądy krajowe (pytania prejudycjalne) i bezpośrednie skargi w wąskich sprawach |\n| D | **Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości** (MTS / ICJ) | Haga | Spory między **PAŃSTWAMI** | **Statut MTS** (część Karty NZ) | **NIE** (tylko państwa, nie osoby fizyczne) |\n\n→ **Tylko ETPCz przyjmuje skargi indywidualne** od osób fizycznych. Każda inna opcja jest niezgodna z treścią aktu.\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference\n\nW reference politologicznym (sekcja \"Prawa człowieka\"):\n\n> **Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz)** w Strasburgu - sąd międzynarodowy działający przy **Radzie Europy** (NIE Unii Europejskiej!), powołany na podstawie **Europejskiej Konwencji Praw Człowieka** z 1950 r. Rozpoznaje skargi indywidualne (od 1998 r. - Protokół nr 11) zarzucające państwom-stronom Konwencji naruszenie praw chronionych przez Konwencję lub jej Protokoły.\n\n→ Klasyczny element wiedzy o systemach ochrony praw człowieka w Europie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 21, max 1 pkt:**\n>\n> **Schemat punktowania:** 1 p. - wskazanie poprawnej odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Poprawna odpowiedz: B.**\n\n## Reference politologiczny - Europejski Trybunał Praw Człowieka\n\n> 📖 **Reference - Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz):**\n>\n> **Pełna nazwa:** Europejski Trybunał Praw Człowieka (ang. *European Court of Human Rights*, ECtHR), w skrócie ETPCz.\n>\n> **Siedziba:** **Strasburg** (Francja) - Pałac Praw Człowieka.\n>\n> **Status prawny:** organ **Rady Europy** (NIE Unii Europejskiej!).\n>\n> **Akt założycielski:** Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz) z **4 listopada 1950 r.** w Rzymie, weszła w życie 3 września 1953 r. Polska przystąpiła w 1993 r.\n>\n> **Skład:** 46 sędziów (jeden z każdego państwa-strony Rady Europy; po wystąpieniu Rosji w 2022 r. - wcześniej 47).\n>\n> **Skarga indywidualna (art. 34 EKPCz):**\n> - Składa: osoba fizyczna, organizacja pozarządowa, grupa jednostek\n> - Wymóg: wyczerpanie krajowych środków odwoławczych\n> - Termin: 4 miesiące od ostatecznego orzeczenia krajowego (od 2022; wcześniej 6 miesięcy)\n> - Forma: pisemna, formularz urzędowy\n>\n> **Prawa chronione (wybrane):**\n> - Art. 2 - prawo do życia\n> - Art. 3 - zakaz tortur i nieludzkiego traktowania\n> - Art. 5 - prawo do wolności i bezpieczeństwa\n> - Art. 6 - prawo do rzetelnego procesu sądowego (najczęściej naruszane!)\n> - Art. 8 - prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego\n> - Art. 10 - wolność wyrażania opinii\n> - Art. 11 - wolność zgromadzeń i stowarzyszeń\n>\n> **Słynne wyroki przeciwko Polsce:**\n> - Kudła v. Polska (2000) - przewlekłość postępowania → wprowadzenie skargi na przewlekłość w 2004 r.\n> - Janowski v. Polska (1999) - wolność słowa\n> - Tysiąc v. Polska (2007) - prawo do prywatności (aborcja embrionopatyczna)\n> - Hutten-Czapska v. Polska (2006) - prawo własności (kamienice)\n>\n> **Skuteczność wyroków:** Państwo-strona MA OBOWIĄZEK wykonać wyrok (art. 46 EKPCz). Nadzór - Komitet Ministrów Rady Europy. Naruszenie → kompensacja finansowa + zmiana prawa krajowego.\n\n> 📖 **Reference - różnica między ETPCz a TSUE:**\n>\n> | Cecha | ETPCz | TSUE |\n> |-------|-------|------|\n> | Siedziba | Strasburg | Luksemburg |\n> | Organizacja | Rada Europy | Unia Europejska |\n> | Zakres | Prawa człowieka (EKPCz) | Prawo UE |\n> | Skarga obywatela | TAK (indywidualna) | Pośrednio (pytania prejudycjalne sądów krajowych) |\n> | Liczba państw | 46 (Polska TAK) | 27 (Polska TAK) |\n> | Kary finansowe | Tak (zadośćuczynienie) | Tak (kary za naruszenie prawa UE) |\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Instytucja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | MTK (Międzynarodowy Trybunał Karny) | Ściga osoby fizyczne za zbrodnie międzynarodowe, ale nie przyjmuje skarg indywidualnych obywateli | Pomylenie z ETPCz (oba mają \"osoby fizyczne\") |\n| **B** | **ETPCz** | **POPRAWNA - art. 34 Konwencji 1950, skargi indywidualne** | - |\n| C | TSUE (Trybunał Sprawiedliwości UE) | Skarga indywidualna mocno ograniczona; głównie pytania prejudycjalne | Pomylenie z ETPCz (oba w Europie) |\n| D | MTS (Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości) | Tylko skargi państw przeciwko państwom; główny organ sądowy ONZ | Pomylenie z MTK (oba w Hadze) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Najczęstszy błąd** - odpowiedź **C (TSUE)**. Klucz: TSUE rozpoznaje sprawy prawa UE, nie praw człowieka jako takich. Konwencja z 1950 r. NIE jest aktem UE, lecz aktem Rady Europy. UE ma własną Kartę Praw Podstawowych (Nicea 2000, prawnie wiążąca od Lizbony 2009), ale jej egzekucja idzie przez TSUE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Drugi częsty błąd** - odpowiedź **A (MTK)**. Klucz: MTK to sąd KARNY (ściga zbrodnie międzynarodowe), nie sąd praw człowieka. Skarga indywidualna do MTK nie istnieje - sprawy wnosi prokurator MTK na podstawie statutu rzymskiego.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pomyłka między **Radą Europy** a **Radą Europejską** (UE). Rada Europy = organizacja praw człowieka (46 państw, ETPCz). Rada Europejska = organ UE (27 państw, szefowie państw/rządów, ustala kierunki polityki UE). Konwencja praw człowieka działa pod Radą Europy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **Polska a ETPCz** - Polska ratyfikowała EKPCz w 1993 r., uznała jurysdykcję indywidualną od 1 maja 1993. To znaczy, że Polacy mogą się skarżyć do Strasburga przeciwko Polsce za działania po tej dacie.","image":"img/wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 21. (0-1)<br>Fragment aktu prawnego chroniącego prawa człowieka<br>Trybunał może przyjmować skargi każdej osoby, organizacji pozarządowej lub grupy<br>jednostek, która uważa, że stała się ofiarą naruszenia przez jedną z Wysokich Układających<br>się Stron praw zawartych w niniejszej konwencji lub jej protokołach. […]<br>www.bip.ms.gov.pl (z tekstu uwzględniającego zmiany wprowadzone Protokołem nr 14).<br>Zaznacz nazwę instytucji, której dotyczy podany przepis prawny.<br>A. Międzynarodowy Trybunał Karny<br>B. Europejski Trybunał Praw Człowieka<br>C. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej<br>D. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 21. (0-1)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>IV. Znajomość<br>zasad i procedur<br>demokracji.<br>(IV etap z.p.) VI.<br>Znajomość praw<br>człowieka<br>i sposobów ich<br>ochrony.</p>\n<ol><li>Światowy i europejski system ochrony praw człowieka. Zdający:</li><li>charakteryzuje systemy ochrony praw człowieka w ramach Rady</li></ol>\n<p>Europy oraz Unii Europejskiej.</p>\n<ol><li>wyjaśnia, jak działa i jakie sprawy rozpatruje Europejski Trybunał</li></ol>\n<p>Praw Człowieka w Strasburgu.<br>(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny</li></ol>\n<p>i interpretuje proste przepisy prawne.<br>(IV etap z.p.) 5. Prawa człowieka. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia krótko historię praw człowieka i ich generacje;</li></ol>\n<p>wymienia najważniejsze dokumenty z tym związane;</p>\n<ol><li>podaje najważniejsze postanowienia Powszechnej Deklaracji Praw</li></ol>\n<p>Człowieka, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Konwencji<br>o Prawach Dziecka.<br>(IV etap z.p.) 6. Ochrona praw i wolności. Zdający:</p>\n<ol><li>uzasadnia znaczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka</li></ol>\n<p>w Strasburgu.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>wskazanie poprawnej odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>B.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>B. Europejski Trybunał Praw Człowieka</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza fragmentu aktu prawnego</h4>\n<p>Tekst pochodzi z <strong>art. 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności</strong> (Europejska Konwencja Praw Człowieka - EKPCz, Rzym, 4 listopada 1950 r., zmieniona Protokołem nr 14 z 2010 r.).</p>\n<p><strong>Kluczowe wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><strong>&quot;Trybunał&quot;</strong> - sąd międzynarodowy (jeden konkretny, nie wiele)</li><li><strong>&quot;Skargi każdej osoby, organizacji pozarządowej lub grupy jednostek&quot;</strong> - KLUCZOWE! Indywidualne prawo skargi obywateli</li><li><strong>&quot;Konwencji lub jej Protokołach&quot;</strong> - odwołanie do KONWENCJI (a nie traktatu UE czy statutu MTK)</li><li><strong>&quot;Wysokich Układających się Stron&quot;</strong> - typowa terminologia traktatowa Konwencji 1950</li></ol>\n<p><strong>Wniosek:</strong> &quot;Konwencja + Protokoły + skarga indywidualna do Trybunału&quot; = <strong>Europejski Trybunał Praw Człowieka</strong> (ETPCz) w Strasburgu.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji</h4>\n<p>| Opcja | Instytucja | Siedziba | Główna kompetencja | Akt założycielski | Skarga indywidualna? |<br>| A | <strong>Międzynarodowy Trybunał Karny</strong> (MTK / ICC) | Haga | Ściganie zbrodni: ludobójstwo, zbrodnie wojenne, przeciwko ludzkości, agresja | <strong>Statut Rzymski 1998</strong> | NIE (skargę składa prokurator MTK lub państwo-strona) |<br>| <strong>B</strong> | <strong>Europejski Trybunał Praw Człowieka</strong> (ETPCz / ECHR) | <strong>Strasburg</strong> | <strong>Skargi indywidualne o naruszenie praw człowieka</strong> | <strong>Konwencja 1950</strong> | <strong>TAK (art. 34 EKPCz)</strong> |<br>| C | <strong>Trybunał Sprawiedliwości UE</strong> (TSUE / CJEU) | Luksemburg | Wykładnia i stosowanie prawa UE | Traktat o UE / TFUE | Ograniczona - przez sądy krajowe (pytania prejudycjalne) i bezpośrednie skargi w wąskich sprawach |<br>| D | <strong>Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości</strong> (MTS / ICJ) | Haga | Spory między <strong>PAŃSTWAMI</strong> | <strong>Statut MTS</strong> (część Karty NZ) | <strong>NIE</strong> (tylko państwa, nie osoby fizyczne) |</p>\n<p>→ <strong>Tylko ETPCz przyjmuje skargi indywidualne</strong> od osób fizycznych. Każda inna opcja jest niezgodna z treścią aktu.</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference</h4>\n<p>W reference politologicznym (sekcja &quot;Prawa człowieka&quot;):</p>\n<blockquote><strong>Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz)</strong> w Strasburgu - sąd międzynarodowy działający przy <strong>Radzie Europy</strong> (NIE Unii Europejskiej!), powołany na podstawie <strong>Europejskiej Konwencji Praw Człowieka</strong> z 1950 r. Rozpoznaje skargi indywidualne (od 1998 r. - Protokół nr 11) zarzucające państwom-stronom Konwencji naruszenie praw chronionych przez Konwencję lub jej Protokoły.</blockquote>\n<p>→ Klasyczny element wiedzy o systemach ochrony praw człowieka w Europie.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 21, max 1 pkt:</strong><br><br><strong>Schemat punktowania:</strong> 1 p. - wskazanie poprawnej odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.<br><br><strong>Poprawna odpowiedz: B.</strong></blockquote>\n<h4>Reference politologiczny - Europejski Trybunał Praw Człowieka</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz):</strong><br><br><strong>Pełna nazwa:</strong> Europejski Trybunał Praw Człowieka (ang. <em>European Court of Human Rights</em>, ECtHR), w skrócie ETPCz.<br><br><strong>Siedziba:</strong> <strong>Strasburg</strong> (Francja) - Pałac Praw Człowieka.<br><br><strong>Status prawny:</strong> organ <strong>Rady Europy</strong> (NIE Unii Europejskiej!).<br><br><strong>Akt założycielski:</strong> Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPCz) z <strong>4 listopada 1950 r.</strong> w Rzymie, weszła w życie 3 września 1953 r. Polska przystąpiła w 1993 r.<br><br><strong>Skład:</strong> 46 sędziów (jeden z każdego państwa-strony Rady Europy; po wystąpieniu Rosji w 2022 r. - wcześniej 47).<br><br><strong>Skarga indywidualna (art. 34 EKPCz):</strong><br>- Składa: osoba fizyczna, organizacja pozarządowa, grupa jednostek<br>- Wymóg: wyczerpanie krajowych środków odwoławczych<br>- Termin: 4 miesiące od ostatecznego orzeczenia krajowego (od 2022; wcześniej 6 miesięcy)<br>- Forma: pisemna, formularz urzędowy<br><br><strong>Prawa chronione (wybrane):</strong><br>- Art. 2 - prawo do życia<br>- Art. 3 - zakaz tortur i nieludzkiego traktowania<br>- Art. 5 - prawo do wolności i bezpieczeństwa<br>- Art. 6 - prawo do rzetelnego procesu sądowego (najczęściej naruszane!)<br>- Art. 8 - prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego<br>- Art. 10 - wolność wyrażania opinii<br>- Art. 11 - wolność zgromadzeń i stowarzyszeń<br><br><strong>Słynne wyroki przeciwko Polsce:</strong><br>- Kudła v. Polska (2000) - przewlekłość postępowania → wprowadzenie skargi na przewlekłość w 2004 r.<br>- Janowski v. Polska (1999) - wolność słowa<br>- Tysiąc v. Polska (2007) - prawo do prywatności (aborcja embrionopatyczna)<br>- Hutten-Czapska v. Polska (2006) - prawo własności (kamienice)<br><br><strong>Skuteczność wyroków:</strong> Państwo-strona MA OBOWIĄZEK wykonać wyrok (art. 46 EKPCz). Nadzór - Komitet Ministrów Rady Europy. Naruszenie → kompensacja finansowa + zmiana prawa krajowego.</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - różnica między ETPCz a TSUE:</strong><br><br>| Cecha | ETPCz | TSUE |<br>|-------|-------|------|<br>| Siedziba | Strasburg | Luksemburg |<br>| Organizacja | Rada Europy | Unia Europejska |<br>| Zakres | Prawa człowieka (EKPCz) | Prawo UE |<br>| Skarga obywatela | TAK (indywidualna) | Pośrednio (pytania prejudycjalne sądów krajowych) |<br>| Liczba państw | 46 (Polska TAK) | 27 (Polska TAK) |<br>| Kary finansowe | Tak (zadośćuczynienie) | Tak (kary za naruszenie prawa UE) |</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Instytucja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| A | MTK (Międzynarodowy Trybunał Karny) | Ściga osoby fizyczne za zbrodnie międzynarodowe, ale nie przyjmuje skarg indywidualnych obywateli | Pomylenie z ETPCz (oba mają &quot;osoby fizyczne&quot;) |<br>| <strong>B</strong> | <strong>ETPCz</strong> | <strong>POPRAWNA - art. 34 Konwencji 1950, skargi indywidualne</strong> | - |<br>| C | TSUE (Trybunał Sprawiedliwości UE) | Skarga indywidualna mocno ograniczona; głównie pytania prejudycjalne | Pomylenie z ETPCz (oba w Europie) |<br>| D | MTS (Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości) | Tylko skargi państw przeciwko państwom; główny organ sądowy ONZ | Pomylenie z MTK (oba w Hadze) |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>Najczęstszy błąd</strong> - odpowiedź <strong>C (TSUE)</strong>. Klucz: TSUE rozpoznaje sprawy prawa UE, nie praw człowieka jako takich. Konwencja z 1950 r. NIE jest aktem UE, lecz aktem Rady Europy. UE ma własną Kartę Praw Podstawowych (Nicea 2000, prawnie wiążąca od Lizbony 2009), ale jej egzekucja idzie przez TSUE.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>Drugi częsty błąd</strong> - odpowiedź <strong>A (MTK)</strong>. Klucz: MTK to sąd KARNY (ściga zbrodnie międzynarodowe), nie sąd praw człowieka. Skarga indywidualna do MTK nie istnieje - sprawy wnosi prokurator MTK na podstawie statutu rzymskiego.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pomyłka między <strong>Radą Europy</strong> a <strong>Radą Europejską</strong> (UE). Rada Europy = organizacja praw człowieka (46 państw, ETPCz). Rada Europejska = organ UE (27 państw, szefowie państw/rządów, ustala kierunki polityki UE). Konwencja praw człowieka działa pod Radą Europy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>Polska a ETPCz</strong> - Polska ratyfikowała EKPCz w 1993 r., uznała jurysdykcję indywidualną od 1 maja 1993. To znaczy, że Polacy mogą się skarżyć do Strasburga przeciwko Polsce za działania po tej dacie.</blockquote>"}]}