{"id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad/24","paper_id":"wos-2016-maj-matura-rozszerzona","number":"24","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 24. (0-1)\nTabela. Struktura dochodów budżetu państwa w Rzeczypospolitej Polskiej w 2012 r.\nKategoria\ndochodu\nVAT\nAkcyza\nPIT\nCIT\nWypłata\nz zysku\nNBP\nDywidendy\ni wypłaty\nz zysku\nPozostałe\nUdział w dochodach\nbudżetu państwa (w %)\n41,7\n21\n13,8\n8,7\n2,9\n2,9\n9\nNa podstawie: www.nik.gov.pl\nNa podstawie danych z tabeli uzupełnij tekst - wpisz właściwe dane procentowe.\nW 2012 roku wpływy państwa z tytułu podatku od towarów i usług, zwanego też podatkiem\nod wartości dodanej, wyniosły (A.) % dochodów budżetowych, a wpływy z tytułu\npodatków dochodowych stanowiły (B.) % tych dochodów.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 24. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\n(III etap) VI.\nRozumienie zasad\ngospodarki\nrynkowej.\n28. Gospodarka w skali państwa. Zdający:\n3) przedstawia główne rodzaje podatków w Polsce (PIT, VAT, CIT)\ni oblicza wysokość podatku PIT na podstawie konkretnych danych.\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. 41,7\nB. 22,5","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Pole | Wartość | Podatek |\n| **A** | **41,7** | VAT (podatek od towarów i usług) |\n| **B** | **22,5** | Akcyza (podatek akcyzowy) |\n\n## Sposób 1 - odczyt z tabeli\n\nTabela podaje strukturę dochodów budżetu państwa w 2012 r.:\n\n| Kategoria | % dochodów |\n| **VAT** | **41,7** ← pole A |\n| **Akcyza** | **22,5** ← pole B |\n| PIT | 13,8 |\n| CIT | 8,7 |\n| Wpływy z dywidendy i z zysku NBP | 4,9 |\n| Środki z UE | 2,7 |\n| Pozostałe | 5,7 |\n\nBezpośrednie odczytanie z tabeli:\n- A = 41,7 (VAT)\n- B = 22,5 (Akcyza)\n\n## Sposób 2 - kontekst interpretacyjny\n\n**VAT (Value Added Tax, podatek od towarów i usług)** to **GŁÓWNE źródło dochodów budżetu RP**:\n- 41,7% w 2012 r. - niemal połowa dochodów państwa\n- Standardowa stawka: 23% (od 2011 r., wcześniej 22%)\n- Stawki obniżone: 8% (np. niektóre żywności, książki), 5% (chleb, niektóre warzywa), 0% (eksport, niektóre lekarstwa)\n- VAT jest podatkiem POŚREDNIM - płaci go konsument końcowy, ale formalnie odprowadza producent/sprzedawca\n\n**Akcyza** to **drugi co do wielkości** podatek w Polsce:\n- 22,5% dochodów w 2012 r.\n- Dotyczy określonych dóbr: paliwa, alkohol, tytoń, energia elektryczna, samochody osobowe\n- Cel: zarówno fiskalny (dochody budżetu), jak i regulacyjny (zniechęcanie do konsumpcji szkodliwych dóbr)\n\n→ VAT + akcyza = **64,2%** dochodów budżetu (ponad 2/3) - pokazuje DOMINACJĘ podatków pośrednich.\n\n## Sposób 3 - porównanie z innymi podatkami\n\n| Pozycja | Podatek | % w 2012 r. | Typ |\n| 1 | **VAT** | **41,7** | Pośredni |\n| 2 | **Akcyza** | **22,5** | Pośredni |\n| 3 | PIT | 13,8 | Bezpośredni (od osób fizycznych) |\n| 4 | CIT | 8,7 | Bezpośredni (od osób prawnych) |\n| 5 | Wpływy z dywidendy/zysku NBP | 4,9 | Inne |\n| 6 | Środki z UE | 2,7 | Inne |\n| 7 | Pozostałe | 5,7 | Inne |\n| **SUMA** | | **100,0** | |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 24, max 1 pkt:**\n>\n> **Schemat punktowania:** 1 p. - podanie dwoch poprawnych elementow odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.\n>\n> **Poprawna odpowiedz: A. 41,7; B. 22,5.**\n\n## Reference politologiczny - system podatkowy w RP\n\n> 📖 **Reference - Główne podatki w Polsce (2012-2024):**\n>\n> **VAT (Value Added Tax, podatek od towarów i usług)**\n> - Wprowadzony: 5 lipca 1993 r. (zastąpił podatek obrotowy)\n> - Podstawa prawna: Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług\n> - Stawki (od 2011): 23%, 8%, 5%, 0%\n> - Charakter: PODATEK POŚREDNI (płaci konsument, odprowadza sprzedawca)\n> - Ważne pojęcia: VAT należny (do zapłaty), VAT naliczony (do odliczenia), VAT-7 (deklaracja), JPK (Jednolity Plik Kontrolny, od 2016)\n>\n> **Akcyza (podatek akcyzowy)**\n> - Wprowadzona: 1 marca 2004 r. (przed wejściem do UE)\n> - Dotyczy: paliwa silnikowe (50%+ ceny benzyny to akcyza), alkohol, tytoń, energia, samochody osobowe (od pojemności silnika)\n> - Stawki: zróżnicowane (np. 1 litr benzyny ≈ 1,53 zł akcyzy)\n> - Charakter: PODATEK POŚREDNI\n>\n> **PIT (Personal Income Tax, podatek dochodowy od osób fizycznych)**\n> - Wprowadzony: 1 stycznia 1992 r.\n> - Skala podatkowa (2012): 18% i 32% (próg 85 528 zł)\n> - Podatek liniowy 19% (dla działalności gospodarczej, od 2004)\n> - Ryczałt ewidencjonowany (dla niektórych usług)\n> - Charakter: PODATEK BEZPOŚREDNI\n>\n> **CIT (Corporate Income Tax, podatek dochodowy od osób prawnych)**\n> - Wprowadzony: 1 stycznia 1992 r.\n> - Stawka standardowa: 19%\n> - Stawka obniżona dla małych podatników: 9% (od 2019), wcześniej 15%\n> - Charakter: PODATEK BEZPOŚREDNI\n>\n> **Inne podatki:**\n> - Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) - np. od umów sprzedaży\n> - Podatek od spadków i darowizn\n> - Podatek od nieruchomości (lokalny)\n> - Podatek rolny, leśny, od środków transportu (lokalne)\n\n> 📖 **Reference - Budżet państwa RP:**\n>\n> **Struktura dochodów państwa (2012, wybrane):**\n> - VAT - 41,7% (główne źródło)\n> - Akcyza - 22,5%\n> - PIT - 13,8%\n> - CIT - 8,7%\n>\n> **Dominacja podatków pośrednich** (VAT + akcyza = 64,2%) jest typowa dla Polski i wielu krajów UE.\n>\n> **Główne wydatki państwa (2012):**\n> - ZUS (świadczenia społeczne) - ok. 30%\n> - Subwencje dla samorządów (oświata, opieka społeczna) - ok. 20%\n> - Obsługa długu publicznego - ok. 9%\n> - Obrona narodowa - ok. 5%\n>\n> **Deficyt budżetowy (2012):** ok. 30,4 mld zł (1,9% PKB).\n>\n> **Kryteria z Maastricht (UE):**\n> - Deficyt: max 3% PKB\n> - Dług publiczny: max 60% PKB\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz wymaga **DOKŁADNYCH liczb z tabeli**: 41,7 i 22,5. Pomyłka w jednej cyfrze lub przecinku = 0 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - pomylenie kolumny \"% dochodów budżetu\" z kolumną liczb bezwzględnych (mld zł). Zadanie wymaga PROCENTÓW.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"VAT\" + \"akcyza\" są podatkami **pośrednimi** (płaci je konsument w cenie towaru). PIT i CIT są **bezpośrednimi** (podatnik wpłaca samodzielnie do urzędu skarbowego).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwróć uwagę na **przecinek dziesiętny** w liczbach polskich (41,7 - NIE 41.7 jak po angielsku). Klucz CKE używa konwencji polskiej.","image":"img/wos-2016-maj-matura-rozszerzona/zad-24.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 24. (0-1)
Tabela. Struktura dochodów budżetu państwa w Rzeczypospolitej Polskiej w 2012 r.
Kategoria
dochodu
VAT
Akcyza
PIT
CIT
Wypłata
z zysku
NBP
Dywidendy
i wypłaty
z zysku
Pozostałe
Udział w dochodach
budżetu państwa (w %)
41,7
21
13,8
8,7
2,9
2,9
9
Na podstawie: www.nik.gov.pl
Na podstawie danych z tabeli uzupełnij tekst - wpisz właściwe dane procentowe.
W 2012 roku wpływy państwa z tytułu podatku od towarów i usług, zwanego też podatkiem
od wartości dodanej, wyniosły (A.) % dochodów budżetowych, a wpływy z tytułu
podatków dochodowych stanowiły (B.) % tych dochodów.

","answer_text_html":"

Zadanie 24. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
(III etap) VI.
Rozumienie zasad
gospodarki
rynkowej.

\n
  1. Gospodarka w skali państwa. Zdający:
  2. przedstawia główne rodzaje podatków w Polsce (PIT, VAT, CIT)
\n

i oblicza wysokość podatku PIT na podstawie konkretnych danych.
Schemat punktowania
1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
A. 41,7
B. 22,5

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Pole | Wartość | Podatek |
| A | 41,7 | VAT (podatek od towarów i usług) |
| B | 22,5 | Akcyza (podatek akcyzowy) |

\n

Sposób 1 - odczyt z tabeli

\n

Tabela podaje strukturę dochodów budżetu państwa w 2012 r.:

\n

| Kategoria | % dochodów |
| VAT | 41,7 ← pole A |
| Akcyza | 22,5 ← pole B |
| PIT | 13,8 |
| CIT | 8,7 |
| Wpływy z dywidendy i z zysku NBP | 4,9 |
| Środki z UE | 2,7 |
| Pozostałe | 5,7 |

\n

Bezpośrednie odczytanie z tabeli:

\n\n

Sposób 2 - kontekst interpretacyjny

\n

VAT (Value Added Tax, podatek od towarów i usług) to GŁÓWNE źródło dochodów budżetu RP:

\n\n

Akcyza to drugi co do wielkości podatek w Polsce:

\n\n

→ VAT + akcyza = 64,2% dochodów budżetu (ponad 2/3) - pokazuje DOMINACJĘ podatków pośrednich.

\n

Sposób 3 - porównanie z innymi podatkami

\n

| Pozycja | Podatek | % w 2012 r. | Typ |
| 1 | VAT | 41,7 | Pośredni |
| 2 | Akcyza | 22,5 | Pośredni |
| 3 | PIT | 13,8 | Bezpośredni (od osób fizycznych) |
| 4 | CIT | 8,7 | Bezpośredni (od osób prawnych) |
| 5 | Wpływy z dywidendy/zysku NBP | 4,9 | Inne |
| 6 | Środki z UE | 2,7 | Inne |
| 7 | Pozostałe | 5,7 | Inne |
| SUMA | | 100,0 | |

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Oficjalny klucz CKE (Zasady oceniania rozwiazan zadan), zadanie 24, max 1 pkt:

Schemat punktowania: 1 p. - podanie dwoch poprawnych elementow odpowiedzi. 0 p. - inna odpowiedz lub brak odpowiedzi.

Poprawna odpowiedz: A. 41,7; B. 22,5.
\n

Reference politologiczny - system podatkowy w RP

\n
📖 Reference - Główne podatki w Polsce (2012-2024):

VAT (Value Added Tax, podatek od towarów i usług)
- Wprowadzony: 5 lipca 1993 r. (zastąpił podatek obrotowy)
- Podstawa prawna: Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
- Stawki (od 2011): 23%, 8%, 5%, 0%
- Charakter: PODATEK POŚREDNI (płaci konsument, odprowadza sprzedawca)
- Ważne pojęcia: VAT należny (do zapłaty), VAT naliczony (do odliczenia), VAT-7 (deklaracja), JPK (Jednolity Plik Kontrolny, od 2016)

Akcyza (podatek akcyzowy)
- Wprowadzona: 1 marca 2004 r. (przed wejściem do UE)
- Dotyczy: paliwa silnikowe (50%+ ceny benzyny to akcyza), alkohol, tytoń, energia, samochody osobowe (od pojemności silnika)
- Stawki: zróżnicowane (np. 1 litr benzyny ≈ 1,53 zł akcyzy)
- Charakter: PODATEK POŚREDNI

PIT (Personal Income Tax, podatek dochodowy od osób fizycznych)
- Wprowadzony: 1 stycznia 1992 r.
- Skala podatkowa (2012): 18% i 32% (próg 85 528 zł)
- Podatek liniowy 19% (dla działalności gospodarczej, od 2004)
- Ryczałt ewidencjonowany (dla niektórych usług)
- Charakter: PODATEK BEZPOŚREDNI

CIT (Corporate Income Tax, podatek dochodowy od osób prawnych)
- Wprowadzony: 1 stycznia 1992 r.
- Stawka standardowa: 19%
- Stawka obniżona dla małych podatników: 9% (od 2019), wcześniej 15%
- Charakter: PODATEK BEZPOŚREDNI

Inne podatki:
- Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) - np. od umów sprzedaży
- Podatek od spadków i darowizn
- Podatek od nieruchomości (lokalny)
- Podatek rolny, leśny, od środków transportu (lokalne)
\n
📖 Reference - Budżet państwa RP:

Struktura dochodów państwa (2012, wybrane):
- VAT - 41,7% (główne źródło)
- Akcyza - 22,5%
- PIT - 13,8%
- CIT - 8,7%

Dominacja podatków pośrednich (VAT + akcyza = 64,2%) jest typowa dla Polski i wielu krajów UE.

Główne wydatki państwa (2012):
- ZUS (świadczenia społeczne) - ok. 30%
- Subwencje dla samorządów (oświata, opieka społeczna) - ok. 20%
- Obsługa długu publicznego - ok. 9%
- Obrona narodowa - ok. 5%

Deficyt budżetowy (2012): ok. 30,4 mld zł (1,9% PKB).

Kryteria z Maastricht (UE):
- Deficyt: max 3% PKB
- Dług publiczny: max 60% PKB
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz wymaga DOKŁADNYCH liczb z tabeli: 41,7 i 22,5. Pomyłka w jednej cyfrze lub przecinku = 0 pkt.
\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd - pomylenie kolumny "% dochodów budżetu" z kolumną liczb bezwzględnych (mld zł). Zadanie wymaga PROCENTÓW.
\n
⚠️ Uwaga: "VAT" + "akcyza" są podatkami pośrednimi (płaci je konsument w cenie towaru). PIT i CIT są bezpośrednimi (podatnik wpłaca samodzielnie do urzędu skarbowego).
\n
⚠️ Uwaga: Zwróć uwagę na przecinek dziesiętny w liczbach polskich (41,7 - NIE 41.7 jak po angielsku). Klucz CKE używa konwencji polskiej.
"}]}