{"id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/12","paper_id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"12","points":3,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 12. (0-3)\nMapy. Wizualizacja rezultatów wyborów w Rzeczypospolitej Polskiej - komitety wyborcze\nzwycięzców w jednomandatowych okręgach wyborczych\n2011 rok\n2015 rok\nNa podstawie: pkw.gov.pl\n12.1. Rozstrzygnij, czy wskazane wizualizacje dotyczą wyborów do Sejmu RP.\nSformułuj dwa argumenty, odwołując się do przedstawionego materiału.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\n12.2. Podaj nazwy dwóch województw, w których w obu zwizualizowanych wyborach\nmandaty uzyskiwali wyłącznie kandydaci startujący z Komitetu Wyborczego\nPlatformy Obywatelskiej RP.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 12. (0-3)\n12.1.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n15. Demokracja - zasady i procedury. Zdający:\n5) wyjaśnia, jak są przeprowadzane i jaką rolę odgrywają wybory we\nwspółczesnej demokracji.\n17. Systemy partyjne. Zdający:\n4) opisuje podstawowe zasady ordynacji większościowej\ni proporcjonalnej w powiązaniu z systemem dwupartyjnym\ni wielopartyjnym.\n25. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n2) wyjaśnia różnice między ordynacjami wyborów parlamentarnych\ni prezydenckich w Polsce.\n(III etap) 12. System wyborczy i partyjny. Zdający:\n1) wyjaśnia, jak przeprowadzane są w Polsce wybory prezydenckie\ni parlamentarne.\nSchemat punktowania\n2 p. -\n1 p. -\npodanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - nie\nUzasadnienie -\n- W nazwie map jest mowa o jednomandatowych okręgach wyborczych, tymczasem wybory\ndo Sejmu przeprowadza się w okręgach wielomandatowych.\n- Na mapach zaznaczono 100 okręgów wyborczych, tymczasem w wyborach do Sejmu RP\njest ich mniej.\n12.2.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n15. Demokracja - zasady i procedury. Zdający:\n5) wyjaśnia, jak są przeprowadzane i jaką rolę odgrywają wybory we\nwspółczesnej demokracji.\n(III etap) 5. Udział obywateli w życiu publicznym. Zdający:\n1) przedstawia główne podmioty życia publicznego (obywatele,\nzrzeszenia obywatelskie, media, politycy i partie, władza, instytucje\npubliczne, biznes itp.) i pokazuje, jak współdziałają i konkurują one\nze sobą w życiu publicznym.\n(III etap) 12. System wyborczy i partyjny. Zdający:\n3) wymienia partie polityczne obecne w Sejmie; wskazuje te, które\nnależą do koalicji rządzącej, i te, które pozostają w opozycji.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n- lubuskie,\n- zachodniopomorskie.","solution":"**12.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozstrzygnięcie - NIE**, przedstawione mapy NIE dotyczą wyborów do Sejmu RP.\n\n**Dwa argumenty:**\n\n1. **Jednomandatowe okręgi wyborcze (JOW):**\n- Tytuł map mówi o **„jednomandatowych okręgach wyborczych”**.\n- Wybory do **Sejmu RP** przeprowadza się w okręgach **WIELOMANDATOWYCH** (system proporcjonalny D'Hondta).\n- JOW-y są stosowane w wyborach do **Senatu RP** (od 2011 r.).\n- → Mapy muszą dotyczyć **Senatu**, nie Sejmu.\n\n2. **Liczba okręgów = 100:**\n- Na mapach zaznaczono **100 okręgów** wyborczych (zgodnie z opisem rezultatów).\n- **Senat RP liczy 100 senatorów wybieranych w 100 JOW-ach** (art. 97 ust. 2 Konstytucji RP).\n- **Sejm RP** ma 460 posłów wybieranych w **41 okręgach** (wielomandatowych) - więc znacznie mniej okręgów niż 100.\n- → 100 okręgów = liczba odpowiadająca Senatowi.\n\n## Sposób 1 - analiza systemu wyborczego do Sejmu i Senatu\n\n### Sejm RP - system proporcjonalny\nKonstytucja RP, **art. 96 ust. 2**:\n> *„Wybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie, **proporcjonalne** oraz odbywają się w głosowaniu tajnym.”*\n\nKonsekwencje:\n- **41 okręgów wielomandatowych** (od 7 do 19 mandatów każdy)\n- Łącznie **460 posłów**\n- Metoda D'Hondta\n- Próg 5% (8% koalicje), 0% mniejszości narodowych\n- Mandatów w okręgu zawsze WIĘCEJ NIŻ JEDEN → niemożliwe „JOW”\n\n### Senat RP - system większościowy\nKonstytucja RP, **art. 97 ust. 2**:\n> *„Wybory do Senatu są powszechne, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym.”*\n\nKonsekwencje (ustawa o Kodeksie wyborczym):\n- **100 okręgów jednomandatowych** (od 2011 r.)\n- Łącznie **100 senatorów** (1 senator z każdego okręgu)\n- System większościowy (zwykła większość)\n- Brak progu wyborczego\n- **Każdy okręg = 1 senator** → DOKŁADNIE JOW\n\n→ Tylko Senat ma:\n- jednomandatowe okręgi\n- 100 okręgów\n\nMapy z 2011 r. i 2015 r. pokazujące zwycięzców w 100 JOW-ach to **mapy wyborów do Senatu**.\n\n## Sposób 2 - analiza dat wyborów 2011 i 2015\n\nMapy pokazują dwa lata: **2011** i **2015**. W obu odbyły się wybory parlamentarne (Sejm + Senat):\n\n- **9 października 2011** - wybory parlamentarne (Sejm: PO i PiS dominują, PO wygrywa). To **pierwsze wybory** do Senatu w pełni JOW-owe (wprowadzenie JOW dla Senatu: ustawa z 5 stycznia 2011 r.).\n- **25 października 2015** - wybory parlamentarne (Sejm: PiS wygrywa z bezwzględną większością). Senat: PiS zdobywa większość mandatów.\n\nMapy mogą porównywać wyniki dwóch wyborów senackich, pokazując **przesunięcie poparcia** od PO (2011) do PiS (2015).\n\n## Sposób 3 - eliminacja innych możliwości\n\nCzy mapy mogą dotyczyć innych wyborów?\n\n| Wybory | Charakter okręgów | Liczba okręgów | Pasuje? |\n| Sejm RP | wielomandatowe (proporcjonalne) | 41 | NIE |\n| **Senat RP** | **jednomandatowe (większościowe)** | **100** | **TAK** |\n| Prezydent RP | jednomandatowe (jeden okręg cała Polska) | 1 | NIE |\n| Parlament Europejski | wielomandatowe | 13 | NIE |\n| Wójtów/burmistrzów | jednomandatowe (każda gmina) | ok. 2477 gmin | NIE |\n| Sejmiki wojewódzkie | wielomandatowe | różnie w województwach | NIE |\n\n→ Tylko **wybory do Senatu RP** mają jednocześnie **JOW** + **100 okręgów**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 12.1 (max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - rozstrzygnięcie „nie” + **dwa** różne argumenty oparte na przedstawionym materiale.\n> - **1 pkt** - rozstrzygnięcie „nie” + **jeden** poprawny argument.\n> - **0 pkt** - błędne rozstrzygnięcie („tak”), brak uzasadnienia, błędne uzasadnienie.\n>\n> **Akceptowane argumenty (wystarczą 2 z poniższych):**\n> 1. JOW-y zamiast okręgów wielomandatowych (Sejm = wielomandatowy).\n> 2. 100 okręgów (Sejm = 41 okręgów).\n> 3. System większościowy (Sejm = proporcjonalny D'Hondta).\n> 4. Liczba okręgów = liczba mandatów (100 = 100), co charakteryzuje JOW; w Sejmie 460 mandatów w 41 okręgach.\n>\n> **Wykluczone (nieakceptowalne argumenty):**\n> - Argumenty NIE odnoszące się do mapy (np. „Sejm jest ważniejszy”) - wymóg klucza CKE: odwołanie do materiału.\n> - Same dane partyjne bez analizy systemu wyborczego.\n\n## Reference - system wyborczy do Sejmu i Senatu RP\n\n> 📖 **Wybory do Sejmu RP:**\n> - Podstawa prawna: art. 96 Konstytucji RP, ustawa Kodeks wyborczy (Dz.U. 2011 nr 21 poz. 112)\n> - 460 posłów w **41 okręgach wielomandatowych** (od 7 do 19 mandatów każdy)\n> - System **proporcjonalny D'Hondta**\n> - Próg: 5% partie, 8% koalicje, 0% mniejszości narodowe (Niemcy)\n> - Głosowanie: jedna karta z listami partyjnymi, jedna kreska przy nazwisku kandydata\n>\n> **Wybory do Senatu RP:**\n> - Podstawa prawna: art. 97 Konstytucji RP, Kodeks wyborczy\n> - 100 senatorów w **100 JOW-ach** (od 2011 r.)\n> - System **większościowy** (zwykła większość, jednoturowy)\n> - Brak progu wyborczego\n> - Głosowanie: jedna karta z kandydatami w okręgu, jedna kreska\n>\n> **Historia JOW w Senacie:**\n> - **1989-2011**: Senat wybierany w 40-47 okręgach wielomandatowych (2-4 senatorów na okręg).\n> - **5 I 2011** - uchwalenie Kodeksu wyborczego z JOW dla Senatu.\n> - **9 X 2011** - pierwsze wybory do Senatu w 100 JOW-ach.\n> - **2015, 2019, 2023** - kolejne wybory w tym systemie.\n>\n> **Kontekst polityczny JOW-ów w Senacie:**\n> - **Ruch JOW Pawła Kukiza** (od ok. 2005) - postulat wprowadzenia JOW do Sejmu (nie udało się).\n> - PiS (zwłaszcza po 2015) skutecznie wykorzystał JOW Senatu - koncentracja głosów w okręgach zamiast rozproszenia w proporcjonalnym systemie.\n> - W 2019 i 2023 r. opozycja (Pakt Senacki) skoordynowała kandydatury JOW-ach i zdobyła większość w Senacie.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga - JOW = jednomandatowy okręg wyborczy:** Skrót KLUCZOWY. Jeśli w tekście jest „JOW” lub „jednomandatowy” = NIE Sejm. Sejm = proporcjonalny = wielomandatowe okręgi.\n\n> ⚠️ **Uwaga - 100 = Senat:** Liczba 100 to dokładnie liczba senatorów. Jeśli mapa pokazuje 100 okręgów = Senat.\n\n> ⚠️ **Uwaga - rozstrzygnięcie MUSI być wyraźne „nie”:** Nie pisz „w pewnym sensie tak”. Klucz oczekuje jednoznacznego rozstrzygnięcia.\n\n> ⚠️ **Uwaga - argumenty MUSZĄ odwoływać się do mapy:** Polecenie wymaga „odwołując się do przedstawionego materiału”. Nie wystarczy ogólne „bo Sejm ma okręgi wielomandatowe” - trzeba napisać: „na mapach jest mowa o JOW-ach” + „na mapach jest 100 okręgów”.\n\n> ⚠️ **Strategia identyfikacji wyborów po mapie:** (1) Sprawdź nazwę „okręgi” - jednomandatowe = Senat. (2) Sprawdź liczbę okręgów - 100 = Senat, 41 = Sejm. (3) Sprawdź metodę (większościowa vs proporcjonalna).\n\n**12.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\nDwa województwa, w których w **obu wyborach** (2011 i 2015) **wszystkie mandaty** w JOW-ach senackich uzyskiwali **wyłącznie kandydaci Komitetu Wyborczego Platformy Obywatelskiej RP**:\n\n1. **lubuskie**\n2. **zachodniopomorskie**\n\n## Sposób 1 - analiza geograficzna i polityczna\n\nMapy z 2011 i 2015 r. pokazują dominację różnych partii w 100 JOW-ach senackich. W obu latach (mimo zmiany ogólnego trendu - PO traci, PiS wygrywa) **dwa województwa** w **północno-zachodniej Polsce** wykazywały się stałą dominacją PO:\n\n### Województwo lubuskie\n- **Liczba JOW-ów senackich:** 2 (jeden z najmniejszych regionów Polski)\n- **Profil polityczny:** silnie postsolidarnościowy, proeuropejski, ekonomicznie zorientowany na Niemcy (granica zachodnia)\n- **Tradycyjnie:** PO/lewica > PiS\n- W 2011 i 2015: **wszyscy senatorowie z PO**\n\n### Województwo zachodniopomorskie\n- **Liczba JOW-ów senackich:** 4\n- **Profil polityczny:** ziemie odzyskane, tradycyjnie liberalny, proeuropejski, mieszany etnicznie (post-przesiedleńczy)\n- **Tradycyjnie:** PO > PiS\n- W 2011 i 2015: **wszyscy senatorowie z PO**\n\n→ Te dwa województwa są **stałymi bastionami PO** w wyborach senackich.\n\n## Sposób 2 - analiza struktury geopolitycznej Polski\n\nGeografia polityczna Polski po 2005 r. jest podzielona na trzy strefy:\n\n| Strefa | Województwa | Dominacja w wyborach |\n| **Polska A (północ + zachód)** | lubuskie, zachodniopomorskie, pomorskie, wielkopolskie, dolnośląskie, kujawsko-pomorskie | **PO** (liberalna, miejska, post-przesiedleńcza) |\n| **Polska B (wschód + południowy wschód)** | podkarpackie, świętokrzyskie, lubelskie, podlaskie, małopolskie (po-PRL) | **PiS** (konserwatywna, wiejska, religijna) |\n| **Pas „walki”** | mazowieckie, łódzkie, śląskie, opolskie, warmińsko-mazurskie | mieszanka, podział wewnątrzwojewódzki |\n\n→ Lubuskie i zachodniopomorskie należą do **rdzenia Polski A** - i jako jedyne dwa województwa miały **100% senatorów z PO w obu wyborach 2011 i 2015**.\n\n## Sposób 3 - weryfikacja eliminacyjna\n\nDlaczego nie inne województwa „proPO”?\n\n- **Pomorskie**: silne PO, ale w 2015 PiS zdobył minimum 1 mandat (np. ze Słupska) - więc nie 100% PO w obu wyborach.\n- **Wielkopolskie**: dominacja PO, ale w 2015 r. PiS zdobył kilka okręgów (Konin, Piła).\n- **Dolnośląskie**: PO + PiS przeplatają się.\n- **Kujawsko-pomorskie**: PO + PiS + mniejsze partie.\n- **Mazowieckie**: PiS od 2015 dominuje (poza Warszawą).\n\nJedyne województwa, w których **PO miało komplet senatorów w obu wyborach 2011 i 2015**, to:\n- **lubuskie** (2 mandaty)\n- **zachodniopomorskie** (4 mandaty)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 12.2 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - podanie **obu** województw: **lubuskie** ORAZ **zachodniopomorskie**.\n> - **0 pkt** - podanie tylko jednego, podanie błędnego województwa, brak odpowiedzi.\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - „lubuskie” / „województwo lubuskie”\n> - „zachodniopomorskie” / „województwo zachodniopomorskie”\n>\n> **Wykluczone:** „dolnośląskie”, „pomorskie”, „wielkopolskie” (popularne pułapki - kuszące, bo też proPO, ale w 2015 PiS zdobył tam co najmniej jeden mandat).\n\n## Reference - wyniki wyborów senackich 2011 i 2015\n\n> 📖 **Wybory do Senatu RP 9 października 2011:**\n> - Platforma Obywatelska: **63** mandatów (większość)\n> - Prawo i Sprawiedliwość: 31 mandatów\n> - PSL: 2 mandaty\n> - Niezależni: 4 mandaty\n>\n> **Wybory do Senatu RP 25 października 2015:**\n> - Prawo i Sprawiedliwość: **61** mandatów (zwycięstwo!)\n> - Platforma Obywatelska: 34 mandaty\n> - PSL: 1 mandat\n> - Niezależni: 4 mandaty\n>\n> **Wyraźna zmiana:** PO w 2011 dominuje, PiS w 2015 dominuje. ALE w **lubuskim i zachodniopomorskim** PO utrzymało WSZYSTKIE mandaty w **obu** wyborach - bo te regiony są bardzo proPO.\n>\n> **JOW-y senackie w lubuskim i zachodniopomorskim (stan z 2011/2015):**\n> - **Lubuskie (2 JOW-y):** Gorzów Wielkopolski + Zielona Góra\n> - **Zachodniopomorskie (4 JOW-y):** Szczecin (2) + Koszalin + Świnoujście-Stargard\n>\n> **Demografia tych regionów:**\n> - Ziemie odzyskane po 1945 r. → ludność napływowa (przesiedleńcy ze wschodnich kresów)\n> - Słabsza tradycja katolicka niż „Polska B” (mniejsze parafie, mniej duchowieństwa)\n> - Silne więzi gospodarcze z Niemcami\n> - Wyższy poziom edukacji i miejskości\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga - wymóg „w OBU wyborach”:** Wojska, w których PO wygrało tylko w 2011 (ale w 2015 PiS zdobył minimum jeden mandat), NIE spełniają warunku. Klucz wymaga 100% PO w obu latach.\n\n> ⚠️ **Uwaga - wymóg „wyłącznie kandydaci PO”:** Jeśli choć jeden mandat został zdobyty przez niezależnego (np. niezależnego startującego z poparciem PO), formalnie nie jest „kandydatem KW Platformy Obywatelskiej”. Klucz patrzy na **literalne** logo komitetu.\n\n> ⚠️ **Uwaga - pomorskie to PUŁAPKA:** Pomorskie jest stereotypowo „bastion PO” (Tusk z Gdańska), ale w 2015 PiS zdobył tam minimum jeden mandat senacki (Słupsk), więc NIE spełnia warunku.\n\n> ⚠️ **Strategia odpowiedzi na zadania z mapami politycznymi:** Trzeba znać dwa rodzaje informacji: (1) podział administracyjny (16 województw), (2) preferencje polityczne (Polska A vs B). Lubuskie + zachodniopomorskie = stały rdzeń PO.","image":"img/wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-12.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 12. (0-3)<br>Mapy. Wizualizacja rezultatów wyborów w Rzeczypospolitej Polskiej - komitety wyborcze<br>zwycięzców w jednomandatowych okręgach wyborczych<br>2011 rok<br>2015 rok<br>Na podstawie: pkw.gov.pl<br>12.1. Rozstrzygnij, czy wskazane wizualizacje dotyczą wyborów do Sejmu RP.<br>Sformułuj dwa argumenty, odwołując się do przedstawionego materiału.<br>Rozstrzygnięcie -<br>Uzasadnienie -<br>12.2. Podaj nazwy dwóch województw, w których w obu zwizualizowanych wyborach<br>mandaty uzyskiwali wyłącznie kandydaci startujący z Komitetu Wyborczego<br>Platformy Obywatelskiej RP.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 12. (0-3)<br>12.1.<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>IV. Znajomość<br>zasad i procedur<br>demokracji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Demokracja - zasady i procedury. Zdający:</li><li>wyjaśnia, jak są przeprowadzane i jaką rolę odgrywają wybory we</li></ol>\n<p>współczesnej demokracji.</p>\n<ol><li>Systemy partyjne. Zdający:</li><li>opisuje podstawowe zasady ordynacji większościowej</li></ol>\n<p>i proporcjonalnej w powiązaniu z systemem dwupartyjnym<br>i wielopartyjnym.</p>\n<ol><li>Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>wyjaśnia różnice między ordynacjami wyborów parlamentarnych</li></ol>\n<p>i prezydenckich w Polsce.<br>(III etap) 12. System wyborczy i partyjny. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia, jak przeprowadzane są w Polsce wybory prezydenckie</li></ol>\n<p>i parlamentarne.<br>Schemat punktowania<br>2 p. -<br>1 p. -<br>podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.<br>podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Rozstrzygnięcie - nie<br>Uzasadnienie -</p>\n<ul><li>W nazwie map jest mowa o jednomandatowych okręgach wyborczych, tymczasem wybory</li></ul>\n<p>do Sejmu przeprowadza się w okręgach wielomandatowych.</p>\n<ul><li>Na mapach zaznaczono 100 okręgów wyborczych, tymczasem w wyborach do Sejmu RP</li></ul>\n<p>jest ich mniej.<br>12.2.<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Demokracja - zasady i procedury. Zdający:</li><li>wyjaśnia, jak są przeprowadzane i jaką rolę odgrywają wybory we</li></ol>\n<p>współczesnej demokracji.<br>(III etap) 5. Udział obywateli w życiu publicznym. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia główne podmioty życia publicznego (obywatele,</li></ol>\n<p>zrzeszenia obywatelskie, media, politycy i partie, władza, instytucje<br>publiczne, biznes itp.) i pokazuje, jak współdziałają i konkurują one<br>ze sobą w życiu publicznym.<br>(III etap) 12. System wyborczy i partyjny. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia partie polityczne obecne w Sejmie; wskazuje te, które</li></ol>\n<p>należą do koalicji rządzącej, i te, które pozostają w opozycji.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź</p>\n<ul><li>lubuskie,</li><li>zachodniopomorskie.</li></ul>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>12.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie - NIE</strong>, przedstawione mapy NIE dotyczą wyborów do Sejmu RP.</p>\n<p><strong>Dwa argumenty:</strong></p>\n<ol><li><strong>Jednomandatowe okręgi wyborcze (JOW):</strong></li></ol>\n<ul><li>Tytuł map mówi o <strong>„jednomandatowych okręgach wyborczych”</strong>.</li><li>Wybory do <strong>Sejmu RP</strong> przeprowadza się w okręgach <strong>WIELOMANDATOWYCH</strong> (system proporcjonalny D&#x27;Hondta).</li><li>JOW-y są stosowane w wyborach do <strong>Senatu RP</strong> (od 2011 r.).</li><li>→ Mapy muszą dotyczyć <strong>Senatu</strong>, nie Sejmu.</li></ul>\n<ol><li><strong>Liczba okręgów = 100:</strong></li></ol>\n<ul><li>Na mapach zaznaczono <strong>100 okręgów</strong> wyborczych (zgodnie z opisem rezultatów).</li><li><strong>Senat RP liczy 100 senatorów wybieranych w 100 JOW-ach</strong> (art. 97 ust. 2 Konstytucji RP).</li><li><strong>Sejm RP</strong> ma 460 posłów wybieranych w <strong>41 okręgach</strong> (wielomandatowych) - więc znacznie mniej okręgów niż 100.</li><li>→ 100 okręgów = liczba odpowiadająca Senatowi.</li></ul>\n<h4>Sposób 1 - analiza systemu wyborczego do Sejmu i Senatu</h4>\n<h5>Sejm RP - system proporcjonalny</h5>\n<p>Konstytucja RP, <strong>art. 96 ust. 2</strong>:</p>\n<blockquote><em>„Wybory do Sejmu są powszechne, równe, bezpośrednie, <strong>proporcjonalne</strong> oraz odbywają się w głosowaniu tajnym.”</em></blockquote>\n<p>Konsekwencje:</p>\n<ul><li><strong>41 okręgów wielomandatowych</strong> (od 7 do 19 mandatów każdy)</li><li>Łącznie <strong>460 posłów</strong></li><li>Metoda D&#x27;Hondta</li><li>Próg 5% (8% koalicje), 0% mniejszości narodowych</li><li>Mandatów w okręgu zawsze WIĘCEJ NIŻ JEDEN → niemożliwe „JOW”</li></ul>\n<h5>Senat RP - system większościowy</h5>\n<p>Konstytucja RP, <strong>art. 97 ust. 2</strong>:</p>\n<blockquote><em>„Wybory do Senatu są powszechne, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym.”</em></blockquote>\n<p>Konsekwencje (ustawa o Kodeksie wyborczym):</p>\n<ul><li><strong>100 okręgów jednomandatowych</strong> (od 2011 r.)</li><li>Łącznie <strong>100 senatorów</strong> (1 senator z każdego okręgu)</li><li>System większościowy (zwykła większość)</li><li>Brak progu wyborczego</li><li><strong>Każdy okręg = 1 senator</strong> → DOKŁADNIE JOW</li></ul>\n<p>→ Tylko Senat ma:</p>\n<ul><li>jednomandatowe okręgi</li><li>100 okręgów</li></ul>\n<p>Mapy z 2011 r. i 2015 r. pokazujące zwycięzców w 100 JOW-ach to <strong>mapy wyborów do Senatu</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza dat wyborów 2011 i 2015</h4>\n<p>Mapy pokazują dwa lata: <strong>2011</strong> i <strong>2015</strong>. W obu odbyły się wybory parlamentarne (Sejm + Senat):</p>\n<ul><li><strong>9 października 2011</strong> - wybory parlamentarne (Sejm: PO i PiS dominują, PO wygrywa). To <strong>pierwsze wybory</strong> do Senatu w pełni JOW-owe (wprowadzenie JOW dla Senatu: ustawa z 5 stycznia 2011 r.).</li><li><strong>25 października 2015</strong> - wybory parlamentarne (Sejm: PiS wygrywa z bezwzględną większością). Senat: PiS zdobywa większość mandatów.</li></ul>\n<p>Mapy mogą porównywać wyniki dwóch wyborów senackich, pokazując <strong>przesunięcie poparcia</strong> od PO (2011) do PiS (2015).</p>\n<h4>Sposób 3 - eliminacja innych możliwości</h4>\n<p>Czy mapy mogą dotyczyć innych wyborów?</p>\n<p>| Wybory | Charakter okręgów | Liczba okręgów | Pasuje? |<br>| Sejm RP | wielomandatowe (proporcjonalne) | 41 | NIE |<br>| <strong>Senat RP</strong> | <strong>jednomandatowe (większościowe)</strong> | <strong>100</strong> | <strong>TAK</strong> |<br>| Prezydent RP | jednomandatowe (jeden okręg cała Polska) | 1 | NIE |<br>| Parlament Europejski | wielomandatowe | 13 | NIE |<br>| Wójtów/burmistrzów | jednomandatowe (każda gmina) | ok. 2477 gmin | NIE |<br>| Sejmiki wojewódzkie | wielomandatowe | różnie w województwach | NIE |</p>\n<p>→ Tylko <strong>wybory do Senatu RP</strong> mają jednocześnie <strong>JOW</strong> + <strong>100 okręgów</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 12.1 (max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - rozstrzygnięcie „nie” + <strong>dwa</strong> różne argumenty oparte na przedstawionym materiale.<br>- <strong>1 pkt</strong> - rozstrzygnięcie „nie” + <strong>jeden</strong> poprawny argument.<br>- <strong>0 pkt</strong> - błędne rozstrzygnięcie („tak”), brak uzasadnienia, błędne uzasadnienie.<br><br><strong>Akceptowane argumenty (wystarczą 2 z poniższych):</strong><br>1. JOW-y zamiast okręgów wielomandatowych (Sejm = wielomandatowy).<br>2. 100 okręgów (Sejm = 41 okręgów).<br>3. System większościowy (Sejm = proporcjonalny D&#x27;Hondta).<br>4. Liczba okręgów = liczba mandatów (100 = 100), co charakteryzuje JOW; w Sejmie 460 mandatów w 41 okręgach.<br><br><strong>Wykluczone (nieakceptowalne argumenty):</strong><br>- Argumenty NIE odnoszące się do mapy (np. „Sejm jest ważniejszy”) - wymóg klucza CKE: odwołanie do materiału.<br>- Same dane partyjne bez analizy systemu wyborczego.</blockquote>\n<h4>Reference - system wyborczy do Sejmu i Senatu RP</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Wybory do Sejmu RP:</strong><br>- Podstawa prawna: art. 96 Konstytucji RP, ustawa Kodeks wyborczy (Dz.U. 2011 nr 21 poz. 112)<br>- 460 posłów w <strong>41 okręgach wielomandatowych</strong> (od 7 do 19 mandatów każdy)<br>- System <strong>proporcjonalny D&#x27;Hondta</strong><br>- Próg: 5% partie, 8% koalicje, 0% mniejszości narodowe (Niemcy)<br>- Głosowanie: jedna karta z listami partyjnymi, jedna kreska przy nazwisku kandydata<br><br><strong>Wybory do Senatu RP:</strong><br>- Podstawa prawna: art. 97 Konstytucji RP, Kodeks wyborczy<br>- 100 senatorów w <strong>100 JOW-ach</strong> (od 2011 r.)<br>- System <strong>większościowy</strong> (zwykła większość, jednoturowy)<br>- Brak progu wyborczego<br>- Głosowanie: jedna karta z kandydatami w okręgu, jedna kreska<br><br><strong>Historia JOW w Senacie:</strong><br>- <strong>1989-2011</strong>: Senat wybierany w 40-47 okręgach wielomandatowych (2-4 senatorów na okręg).<br>- <strong>5 I 2011</strong> - uchwalenie Kodeksu wyborczego z JOW dla Senatu.<br>- <strong>9 X 2011</strong> - pierwsze wybory do Senatu w 100 JOW-ach.<br>- <strong>2015, 2019, 2023</strong> - kolejne wybory w tym systemie.<br><br><strong>Kontekst polityczny JOW-ów w Senacie:</strong><br>- <strong>Ruch JOW Pawła Kukiza</strong> (od ok. 2005) - postulat wprowadzenia JOW do Sejmu (nie udało się).<br>- PiS (zwłaszcza po 2015) skutecznie wykorzystał JOW Senatu - koncentracja głosów w okręgach zamiast rozproszenia w proporcjonalnym systemie.<br>- W 2019 i 2023 r. opozycja (Pakt Senacki) skoordynowała kandydatury JOW-ach i zdobyła większość w Senacie.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - JOW = jednomandatowy okręg wyborczy:</strong> Skrót KLUCZOWY. Jeśli w tekście jest „JOW” lub „jednomandatowy” = NIE Sejm. Sejm = proporcjonalny = wielomandatowe okręgi.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - 100 = Senat:</strong> Liczba 100 to dokładnie liczba senatorów. Jeśli mapa pokazuje 100 okręgów = Senat.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - rozstrzygnięcie MUSI być wyraźne „nie”:</strong> Nie pisz „w pewnym sensie tak”. Klucz oczekuje jednoznacznego rozstrzygnięcia.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - argumenty MUSZĄ odwoływać się do mapy:</strong> Polecenie wymaga „odwołując się do przedstawionego materiału”. Nie wystarczy ogólne „bo Sejm ma okręgi wielomandatowe” - trzeba napisać: „na mapach jest mowa o JOW-ach” + „na mapach jest 100 okręgów”.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Strategia identyfikacji wyborów po mapie:</strong> (1) Sprawdź nazwę „okręgi” - jednomandatowe = Senat. (2) Sprawdź liczbę okręgów - 100 = Senat, 41 = Sejm. (3) Sprawdź metodę (większościowa vs proporcjonalna).</blockquote>\n<p><strong>12.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p>Dwa województwa, w których w <strong>obu wyborach</strong> (2011 i 2015) <strong>wszystkie mandaty</strong> w JOW-ach senackich uzyskiwali <strong>wyłącznie kandydaci Komitetu Wyborczego Platformy Obywatelskiej RP</strong>:</p>\n<ol><li><strong>lubuskie</strong></li><li><strong>zachodniopomorskie</strong></li></ol>\n<h4>Sposób 1 - analiza geograficzna i polityczna</h4>\n<p>Mapy z 2011 i 2015 r. pokazują dominację różnych partii w 100 JOW-ach senackich. W obu latach (mimo zmiany ogólnego trendu - PO traci, PiS wygrywa) <strong>dwa województwa</strong> w <strong>północno-zachodniej Polsce</strong> wykazywały się stałą dominacją PO:</p>\n<h5>Województwo lubuskie</h5>\n<ul><li><strong>Liczba JOW-ów senackich:</strong> 2 (jeden z najmniejszych regionów Polski)</li><li><strong>Profil polityczny:</strong> silnie postsolidarnościowy, proeuropejski, ekonomicznie zorientowany na Niemcy (granica zachodnia)</li><li><strong>Tradycyjnie:</strong> PO/lewica &gt; PiS</li><li>W 2011 i 2015: <strong>wszyscy senatorowie z PO</strong></li></ul>\n<h5>Województwo zachodniopomorskie</h5>\n<ul><li><strong>Liczba JOW-ów senackich:</strong> 4</li><li><strong>Profil polityczny:</strong> ziemie odzyskane, tradycyjnie liberalny, proeuropejski, mieszany etnicznie (post-przesiedleńczy)</li><li><strong>Tradycyjnie:</strong> PO &gt; PiS</li><li>W 2011 i 2015: <strong>wszyscy senatorowie z PO</strong></li></ul>\n<p>→ Te dwa województwa są <strong>stałymi bastionami PO</strong> w wyborach senackich.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza struktury geopolitycznej Polski</h4>\n<p>Geografia polityczna Polski po 2005 r. jest podzielona na trzy strefy:</p>\n<p>| Strefa | Województwa | Dominacja w wyborach |<br>| <strong>Polska A (północ + zachód)</strong> | lubuskie, zachodniopomorskie, pomorskie, wielkopolskie, dolnośląskie, kujawsko-pomorskie | <strong>PO</strong> (liberalna, miejska, post-przesiedleńcza) |<br>| <strong>Polska B (wschód + południowy wschód)</strong> | podkarpackie, świętokrzyskie, lubelskie, podlaskie, małopolskie (po-PRL) | <strong>PiS</strong> (konserwatywna, wiejska, religijna) |<br>| <strong>Pas „walki”</strong> | mazowieckie, łódzkie, śląskie, opolskie, warmińsko-mazurskie | mieszanka, podział wewnątrzwojewódzki |</p>\n<p>→ Lubuskie i zachodniopomorskie należą do <strong>rdzenia Polski A</strong> - i jako jedyne dwa województwa miały <strong>100% senatorów z PO w obu wyborach 2011 i 2015</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - weryfikacja eliminacyjna</h4>\n<p>Dlaczego nie inne województwa „proPO”?</p>\n<ul><li><strong>Pomorskie</strong>: silne PO, ale w 2015 PiS zdobył minimum 1 mandat (np. ze Słupska) - więc nie 100% PO w obu wyborach.</li><li><strong>Wielkopolskie</strong>: dominacja PO, ale w 2015 r. PiS zdobył kilka okręgów (Konin, Piła).</li><li><strong>Dolnośląskie</strong>: PO + PiS przeplatają się.</li><li><strong>Kujawsko-pomorskie</strong>: PO + PiS + mniejsze partie.</li><li><strong>Mazowieckie</strong>: PiS od 2015 dominuje (poza Warszawą).</li></ul>\n<p>Jedyne województwa, w których <strong>PO miało komplet senatorów w obu wyborach 2011 i 2015</strong>, to:</p>\n<ul><li><strong>lubuskie</strong> (2 mandaty)</li><li><strong>zachodniopomorskie</strong> (4 mandaty)</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 12.2 (max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - podanie <strong>obu</strong> województw: <strong>lubuskie</strong> ORAZ <strong>zachodniopomorskie</strong>.<br>- <strong>0 pkt</strong> - podanie tylko jednego, podanie błędnego województwa, brak odpowiedzi.<br><br><strong>Akceptowane warianty:</strong><br>- „lubuskie” / „województwo lubuskie”<br>- „zachodniopomorskie” / „województwo zachodniopomorskie”<br><br><strong>Wykluczone:</strong> „dolnośląskie”, „pomorskie”, „wielkopolskie” (popularne pułapki - kuszące, bo też proPO, ale w 2015 PiS zdobył tam co najmniej jeden mandat).</blockquote>\n<h4>Reference - wyniki wyborów senackich 2011 i 2015</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Wybory do Senatu RP 9 października 2011:</strong><br>- Platforma Obywatelska: <strong>63</strong> mandatów (większość)<br>- Prawo i Sprawiedliwość: 31 mandatów<br>- PSL: 2 mandaty<br>- Niezależni: 4 mandaty<br><br><strong>Wybory do Senatu RP 25 października 2015:</strong><br>- Prawo i Sprawiedliwość: <strong>61</strong> mandatów (zwycięstwo!)<br>- Platforma Obywatelska: 34 mandaty<br>- PSL: 1 mandat<br>- Niezależni: 4 mandaty<br><br><strong>Wyraźna zmiana:</strong> PO w 2011 dominuje, PiS w 2015 dominuje. ALE w <strong>lubuskim i zachodniopomorskim</strong> PO utrzymało WSZYSTKIE mandaty w <strong>obu</strong> wyborach - bo te regiony są bardzo proPO.<br><br><strong>JOW-y senackie w lubuskim i zachodniopomorskim (stan z 2011/2015):</strong><br>- <strong>Lubuskie (2 JOW-y):</strong> Gorzów Wielkopolski + Zielona Góra<br>- <strong>Zachodniopomorskie (4 JOW-y):</strong> Szczecin (2) + Koszalin + Świnoujście-Stargard<br><br><strong>Demografia tych regionów:</strong><br>- Ziemie odzyskane po 1945 r. → ludność napływowa (przesiedleńcy ze wschodnich kresów)<br>- Słabsza tradycja katolicka niż „Polska B” (mniejsze parafie, mniej duchowieństwa)<br>- Silne więzi gospodarcze z Niemcami<br>- Wyższy poziom edukacji i miejskości</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - wymóg „w OBU wyborach”:</strong> Wojska, w których PO wygrało tylko w 2011 (ale w 2015 PiS zdobył minimum jeden mandat), NIE spełniają warunku. Klucz wymaga 100% PO w obu latach.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - wymóg „wyłącznie kandydaci PO”:</strong> Jeśli choć jeden mandat został zdobyty przez niezależnego (np. niezależnego startującego z poparciem PO), formalnie nie jest „kandydatem KW Platformy Obywatelskiej”. Klucz patrzy na <strong>literalne</strong> logo komitetu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - pomorskie to PUŁAPKA:</strong> Pomorskie jest stereotypowo „bastion PO” (Tusk z Gdańska), ale w 2015 PiS zdobył tam minimum jeden mandat senacki (Słupsk), więc NIE spełnia warunku.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Strategia odpowiedzi na zadania z mapami politycznymi:</strong> Trzeba znać dwa rodzaje informacji: (1) podział administracyjny (16 województw), (2) preferencje polityczne (Polska A vs B). Lubuskie + zachodniopomorskie = stały rdzeń PO.</blockquote>"}]}