{"id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/14","paper_id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"14","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 14. (0-1)\nGłosowanie Sejmu RP z 18 listopada 2015 r.\nwww.vod.gazetapolska.pl\nRozstrzygnij, czy w przedstawionym głosowaniu osiągnięto większość bezwzględną.\nOdpowiedź uzasadnij, wyliczając dane na podstawie zamieszczonego materiału.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n12.1. 12.2.\n13.\n14.\nMaks. liczba punktów\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n3) podaje przykłady stosowania w procedurze legislacyjnej polskiego\nparlamentu większości zwykłej, bezwzględnej i kwalifikowanej.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - tak\nUzasadnienie - Za głosowało 236 posłów, natomiast większość bezwzględna wyniosła 229.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozstrzygnięcie - TAK**, w przedstawionym głosowaniu **osiągnięto większość bezwzględną**.\n\n**Uzasadnienie:**\n- **Liczba ZA:** 456 - 202 (PRZECIW) - 18 (WSTRZYMAŁO SIĘ) = **236 posłów** głosujących „za”.\n- **Większość bezwzględna:** > połowa głosujących. Połowa z 456 to **228**, więc większość bezwzględna = **229** (więcej niż 228).\n- **Porównanie:** 236 ≥ 229 → **TAK**, osiągnięto większość bezwzględną.\n\n## Sposób 1 - obliczenie liczby głosujących „za”\n\nDane z karty głosowania Sejmu z 18 listopada 2015 r., głosowanie nr 21:\n\n| Pozycja | Wartość |\n| GŁOSOWAŁO | 456 |\n| W. BEZWZGLĘDNA | (do obliczenia) |\n| ZA | **brak** (do obliczenia) |\n| PRZECIW | 202 |\n| WSTRZYMAŁO SIĘ | 18 |\n\n**Liczba „ZA”** wynika z bilansu (skoro głosowało 456):\nZA = GŁOSOWAŁO - PRZECIW - WSTRZYMAŁO SIĘ\nZA = 456 - 202 - 18 = 236\n\n## Sposób 2 - obliczenie większości bezwzględnej\n\n**Definicja większości bezwzględnej:** więcej niż połowa głosujących.\n\n**Wzór:**\n- Jeśli głosujących jest **N**, to większość bezwzględna = **⌊N/2⌋ + 1** (najmniejsza liczba całkowita > N/2).\n\n**Dla N = 456:**\n- Połowa = 456 ÷ 2 = **228**\n- Większość bezwzględna = **228 + 1 = 229**\n\n→ Aby uchwała przeszła **bezwzględną większością**, trzeba minimum **229 głosów „za”**.\n\n## Sposób 3 - porównanie i wniosek\n\n**Porównanie liczby „ZA” z bezwzględną większością:**\n- Liczba „ZA”: **236**\n- Większość bezwzględna: **229**\n- **236 > 229** → **TAK**, większość bezwzględna osiągnięta.\n\nRóżnica: 236 - 229 = **7 głosów** powyżej progu - uchwała przeszła z pewnym zapasem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 14 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - rozstrzygnięcie „tak” + uzasadnienie z poprawnym wyliczeniem: liczba ZA (236) i większość bezwzględna (229).\n> - **0 pkt** - błędne rozstrzygnięcie, brak wyliczeń, błędne wyliczenia.\n>\n> **Wymagane elementy uzasadnienia:**\n> 1. Obliczenie liczby „ZA” jako 456 - 202 - 18 = 236.\n> 2. Obliczenie większości bezwzględnej jako (456/2) + 1 = 229 (lub równoważnie: ponad 228).\n> 3. Porównanie: 236 ≥ 229 → osiągnięto większość bezwzględną.\n\n## Reference - większości w polskim systemie wyborczym i parlamentarnym\n\n> 📖 **Typy większości w polskim prawie konstytucyjnym i parlamentarnym:**\n>\n> | Typ większości | Definicja | Przykład zastosowania |\n> |----------------|-----------|----------------------|\n> | **Większość zwykła** | Więcej „za” niż „przeciw” (wstrzymujące się NIE liczą się) | Najczęściej w Sejmie (np. uchwalanie zwykłych ustaw) |\n> | **Większość bezwzględna** | Więcej niż połowa głosujących (wstrzymujące liczą się jako głosujący) | Wotum nieufności rządowi (art. 158 Konstytucji RP); odrzucenie poprawek Senatu (art. 121); wybór TK; budżet (z poprawkami) |\n> | **Większość kwalifikowana** | Określona większość większa niż bezwzględna (np. 2/3, 3/5, 4/5) | Odrzucenie weta prezydenta (3/5 ustawowej liczby posłów = 276 z 460); zmiana Konstytucji (2/3); samorozwiązanie Sejmu (2/3) |\n>\n> **Art. 120 Konstytucji RP:** „Sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, chyba że Konstytucja przewiduje inną większość. […]”\n>\n> **Większość zwykła vs bezwzględna - kluczowa różnica:**\n> - **Zwykła:** porównuje TYLKO „za” vs „przeciw”. Wstrzymujące się NIE są wliczane.\n> - **Bezwzględna:** „za” musi przekroczyć POŁOWĘ wszystkich głosujących (w tym wstrzymujących się).\n>\n> **Przykład praktyczny dla głosowania 456 głosujących, 202 przeciw, 18 wstrzymanych, 236 za:**\n> - **Zwykła większość:** 236 > 202 → TAK (zwykła osiągnięta)\n> - **Bezwzględna większość:** 236 ≥ 229 (połowa + 1) → TAK (bezwzględna osiągnięta)\n> - **Większość 3/5:** 3/5 × 456 = 273,6, czyli min. 274 głosów potrzeba → NIE (236 < 274)\n> - **Większość 2/3:** 2/3 × 456 ≈ 304 głosy potrzeba → NIE (236 < 304)\n>\n> **Większości stosowane w Sejmie (najważniejsze):**\n> - **Zwykła**: większość ustaw (art. 120).\n> - **Bezwzględna**: odrzucenie poprawek Senatu (art. 121 ust. 3); wybory niektórych organów (np. TK).\n> - **Bezwzględna w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów**: konstruktywne wotum nieufności (art. 158 ust. 1).\n> - **3/5 ustawowej liczby posłów** (276/460): odrzucenie weta Prezydenta (art. 122 ust. 5).\n> - **2/3 ustawowej liczby posłów** w obecności co najmniej połowy: zmiana Konstytucji w rozdziałach III-IX, XI, XIII (art. 235 ust. 4).\n> - **2/3 obecnych w obecności co najmniej połowy**: skrócenie kadencji Sejmu (art. 98 ust. 3).\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga - większość bezwzględna wymaga „za” > N/2:** Połowa z 456 = 228. Więcej niż 228 = 229+. Często uczniowie podają 228 jako próg - to BŁĄD. Próg = 229 (najmniejsza liczba całkowita większa od 228).\n\n> ⚠️ **Uwaga - wstrzymujące się WLICZA SIĘ do głosujących:** W polskim Sejmie „głosujący” = ZA + PRZECIW + WSTRZYMAŁO SIĘ. To **różnica** od niektórych innych parlamentów. W obliczeniu większości bezwzględnej wszystkich 456 liczymy.\n\n> ⚠️ **Uwaga - zwykła vs bezwzględna:** Zwykła wymaga „za” > „przeciw” (nie patrzy na wstrzymujących się). Bezwzględna wymaga „za” > połowa wszystkich głosujących. Zawsze sprawdzaj, jakiej większości pyta arkusz.\n\n> ⚠️ **Strategia rozwiązania zadań z głosowaniami:** (1) Policz „za” = wszystkie - przeciw - wstrzymane. (2) Policz próg dla pytanej większości. (3) Porównaj i odpowiedz. (4) Zapisz BARDZO konkretne liczby - klucz CKE punktuje wyliczenia.","image":"img/wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 14. (0-1)<br>Głosowanie Sejmu RP z 18 listopada 2015 r.<br>www.vod.gazetapolska.pl<br>Rozstrzygnij, czy w przedstawionym głosowaniu osiągnięto większość bezwzględną.<br>Odpowiedź uzasadnij, wyliczając dane na podstawie zamieszczonego materiału.<br>Rozstrzygnięcie -<br>Uzasadnienie -<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>12.1. 12.2.<br>13.<br>14.<br>Maks. liczba punktów<br>2<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba punktów<br>MWO_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 14. (0-1)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>IV. Znajomość<br>zasad i procedur<br>demokracji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>podaje przykłady stosowania w procedurze legislacyjnej polskiego</li></ol>\n<p>parlamentu większości zwykłej, bezwzględnej i kwalifikowanej.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Rozstrzygnięcie - tak<br>Uzasadnienie - Za głosowało 236 posłów, natomiast większość bezwzględna wyniosła 229.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie - TAK</strong>, w przedstawionym głosowaniu <strong>osiągnięto większość bezwzględną</strong>.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong></p>\n<ul><li><strong>Liczba ZA:</strong> 456 - 202 (PRZECIW) - 18 (WSTRZYMAŁO SIĘ) = <strong>236 posłów</strong> głosujących „za”.</li><li><strong>Większość bezwzględna:</strong> &gt; połowa głosujących. Połowa z 456 to <strong>228</strong>, więc większość bezwzględna = <strong>229</strong> (więcej niż 228).</li><li><strong>Porównanie:</strong> 236 ≥ 229 → <strong>TAK</strong>, osiągnięto większość bezwzględną.</li></ul>\n<h4>Sposób 1 - obliczenie liczby głosujących „za”</h4>\n<p>Dane z karty głosowania Sejmu z 18 listopada 2015 r., głosowanie nr 21:</p>\n<p>| Pozycja | Wartość |<br>| GŁOSOWAŁO | 456 |<br>| W. BEZWZGLĘDNA | (do obliczenia) |<br>| ZA | <strong>brak</strong> (do obliczenia) |<br>| PRZECIW | 202 |<br>| WSTRZYMAŁO SIĘ | 18 |</p>\n<p><strong>Liczba „ZA”</strong> wynika z bilansu (skoro głosowało 456):<br>ZA = GŁOSOWAŁO - PRZECIW - WSTRZYMAŁO SIĘ<br>ZA = 456 - 202 - 18 = 236</p>\n<h4>Sposób 2 - obliczenie większości bezwzględnej</h4>\n<p><strong>Definicja większości bezwzględnej:</strong> więcej niż połowa głosujących.</p>\n<p><strong>Wzór:</strong></p>\n<ul><li>Jeśli głosujących jest <strong>N</strong>, to większość bezwzględna = <strong>⌊N/2⌋ + 1</strong> (najmniejsza liczba całkowita &gt; N/2).</li></ul>\n<p><strong>Dla N = 456:</strong></p>\n<ul><li>Połowa = 456 ÷ 2 = <strong>228</strong></li><li>Większość bezwzględna = <strong>228 + 1 = 229</strong></li></ul>\n<p>→ Aby uchwała przeszła <strong>bezwzględną większością</strong>, trzeba minimum <strong>229 głosów „za”</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - porównanie i wniosek</h4>\n<p><strong>Porównanie liczby „ZA” z bezwzględną większością:</strong></p>\n<ul><li>Liczba „ZA”: <strong>236</strong></li><li>Większość bezwzględna: <strong>229</strong></li><li><strong>236 &gt; 229</strong> → <strong>TAK</strong>, większość bezwzględna osiągnięta.</li></ul>\n<p>Różnica: 236 - 229 = <strong>7 głosów</strong> powyżej progu - uchwała przeszła z pewnym zapasem.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 14 (max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - rozstrzygnięcie „tak” + uzasadnienie z poprawnym wyliczeniem: liczba ZA (236) i większość bezwzględna (229).<br>- <strong>0 pkt</strong> - błędne rozstrzygnięcie, brak wyliczeń, błędne wyliczenia.<br><br><strong>Wymagane elementy uzasadnienia:</strong><br>1. Obliczenie liczby „ZA” jako 456 - 202 - 18 = 236.<br>2. Obliczenie większości bezwzględnej jako (456/2) + 1 = 229 (lub równoważnie: ponad 228).<br>3. Porównanie: 236 ≥ 229 → osiągnięto większość bezwzględną.</blockquote>\n<h4>Reference - większości w polskim systemie wyborczym i parlamentarnym</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Typy większości w polskim prawie konstytucyjnym i parlamentarnym:</strong><br><br>| Typ większości | Definicja | Przykład zastosowania |<br>|----------------|-----------|----------------------|<br>| <strong>Większość zwykła</strong> | Więcej „za” niż „przeciw” (wstrzymujące się NIE liczą się) | Najczęściej w Sejmie (np. uchwalanie zwykłych ustaw) |<br>| <strong>Większość bezwzględna</strong> | Więcej niż połowa głosujących (wstrzymujące liczą się jako głosujący) | Wotum nieufności rządowi (art. 158 Konstytucji RP); odrzucenie poprawek Senatu (art. 121); wybór TK; budżet (z poprawkami) |<br>| <strong>Większość kwalifikowana</strong> | Określona większość większa niż bezwzględna (np. 2/3, 3/5, 4/5) | Odrzucenie weta prezydenta (3/5 ustawowej liczby posłów = 276 z 460); zmiana Konstytucji (2/3); samorozwiązanie Sejmu (2/3) |<br><br><strong>Art. 120 Konstytucji RP:</strong> „Sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, chyba że Konstytucja przewiduje inną większość. […]”<br><br><strong>Większość zwykła vs bezwzględna - kluczowa różnica:</strong><br>- <strong>Zwykła:</strong> porównuje TYLKO „za” vs „przeciw”. Wstrzymujące się NIE są wliczane.<br>- <strong>Bezwzględna:</strong> „za” musi przekroczyć POŁOWĘ wszystkich głosujących (w tym wstrzymujących się).<br><br><strong>Przykład praktyczny dla głosowania 456 głosujących, 202 przeciw, 18 wstrzymanych, 236 za:</strong><br>- <strong>Zwykła większość:</strong> 236 &gt; 202 → TAK (zwykła osiągnięta)<br>- <strong>Bezwzględna większość:</strong> 236 ≥ 229 (połowa + 1) → TAK (bezwzględna osiągnięta)<br>- <strong>Większość 3/5:</strong> 3/5 × 456 = 273,6, czyli min. 274 głosów potrzeba → NIE (236 &lt; 274)<br>- <strong>Większość 2/3:</strong> 2/3 × 456 ≈ 304 głosy potrzeba → NIE (236 &lt; 304)<br><br><strong>Większości stosowane w Sejmie (najważniejsze):</strong><br>- <strong>Zwykła</strong>: większość ustaw (art. 120).<br>- <strong>Bezwzględna</strong>: odrzucenie poprawek Senatu (art. 121 ust. 3); wybory niektórych organów (np. TK).<br>- <strong>Bezwzględna w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów</strong>: konstruktywne wotum nieufności (art. 158 ust. 1).<br>- <strong>3/5 ustawowej liczby posłów</strong> (276/460): odrzucenie weta Prezydenta (art. 122 ust. 5).<br>- <strong>2/3 ustawowej liczby posłów</strong> w obecności co najmniej połowy: zmiana Konstytucji w rozdziałach III-IX, XI, XIII (art. 235 ust. 4).<br>- <strong>2/3 obecnych w obecności co najmniej połowy</strong>: skrócenie kadencji Sejmu (art. 98 ust. 3).</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - większość bezwzględna wymaga „za” &gt; N/2:</strong> Połowa z 456 = 228. Więcej niż 228 = 229+. Często uczniowie podają 228 jako próg - to BŁĄD. Próg = 229 (najmniejsza liczba całkowita większa od 228).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - wstrzymujące się WLICZA SIĘ do głosujących:</strong> W polskim Sejmie „głosujący” = ZA + PRZECIW + WSTRZYMAŁO SIĘ. To <strong>różnica</strong> od niektórych innych parlamentów. W obliczeniu większości bezwzględnej wszystkich 456 liczymy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - zwykła vs bezwzględna:</strong> Zwykła wymaga „za” &gt; „przeciw” (nie patrzy na wstrzymujących się). Bezwzględna wymaga „za” &gt; połowa wszystkich głosujących. Zawsze sprawdzaj, jakiej większości pyta arkusz.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Strategia rozwiązania zadań z głosowaniami:</strong> (1) Policz „za” = wszystkie - przeciw - wstrzymane. (2) Policz próg dla pytanej większości. (3) Porównaj i odpowiedz. (4) Zapisz BARDZO konkretne liczby - klucz CKE punktuje wyliczenia.</blockquote>"}]}