{"id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nO instytucji pomocy prawnej\nArt. 79. […] dokonuje następujących czynności:\n1a) sporządza akty poświadczenia dziedziczenia;\n8a) składa wnioski o wpis w księdze wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi\npodstawę wpisu w księdze wieczystej […].\nArt. 96. […] poświadcza:\n1) własnoręczność podpisu;\n2) zgodność odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem […].\nDz.U. 1991, nr 22, poz. 91, z późn. zm. (stan prawny na 7 marca 2017 r.).\nPodaj nazwę instytucji, która w Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje czynności\nwskazanych w przytoczonych przepisach prawnych.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15.\n16.\n17.\n18.\nMaks. liczba punktów\n2\n3\n2\n1\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n35. Obywatel wobec prawa. Zdający:\n2) wskazuje, do jakich instytucji i osób można się zwrócić o pomoc\nprawną w konkretnych sytuacjach.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nnotariusz","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Nazwa instytucji - notariusz**\n\n## Sposób 1 - analiza czynności wymienionych w przepisach\n\nPrzytoczone artykuły opisują **cztery czynności**:\n\n### Czynność 1: sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia (art. 79 pkt 1a)\n> *„sporządza akty poświadczenia dziedziczenia”*\n\n→ **Akt poświadczenia dziedziczenia (APD)** = dokument urzędowy potwierdzający, kto jest spadkobiercą po zmarłej osobie. Wprowadzony w 2009 r. - od tego czasu można dziedziczyć **bez postępowania sądowego**, jeśli wszyscy spadkobiercy zgadzają się co do podziału.\n\n**Kto sporządza APD?** Tylko **notariusz** (Ustawa z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie, art. 95a-95p).\n\n### Czynność 2: wnioski o wpis w księdze wieczystej (art. 79 pkt 8a)\n> *„składa wnioski o wpis w księdze wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu w księdze wieczystej”*\n\n→ **Notariusz** może składać wnioski o wpis hipoteki, własności, użytkowania wieczystego do **ksiąg wieczystych** prowadzonych przez sądy rejonowe. Robi to przy sporządzaniu aktów notarialnych dotyczących nieruchomości (kupno-sprzedaż, darowizna, kredyt hipoteczny).\n\n### Czynność 3: poświadczenie własnoręczności podpisu (art. 96 pkt 1)\n> *„poświadcza: własnoręczność podpisu”*\n\n→ **Notariusz** to **jedyna** osoba w Polsce uprawniona do **urzędowego poświadczenia** własnoręczności podpisu na dokumencie prywatnym (z mocy ustawy). Robi to na podstawie obecności osoby podpisującej i okazania dokumentu tożsamości.\n\n*Alternatywne urzędy:* niektóre kraje mają konsulów (poświadczają za granicą), w Polsce również wójt/burmistrz/prezydent miasta w niektórych przypadkach mogą poświadczać (np. dla umów cywilnoprawnych), ALE klasycznie i regularnie - notariusz.\n\n### Czynność 4: poświadczenie zgodności odpisu/wyciągu/kopii z okazanym dokumentem (art. 96 pkt 2)\n> *„poświadcza: zgodność odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem”*\n\n→ **Notariusz** sporządza **odpisy notarialne**: kopie dokumentów potwierdzone jego pieczęcią jako zgodne z oryginałem. Czynność powszechna (np. notariusz potwierdza kopię dyplomu, umowy, dowodu osobistego).\n\n**Wniosek:** Wszystkie 4 czynności = klasyczne kompetencje **notariusza**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych zawodów prawniczych\n\n| Zawód | Czy sporządza APD? | Czy poświadcza podpis? | Czy składa wnioski do KW? | Czy poświadcza odpisy? |\n| **Notariusz** | **TAK** | **TAK** | **TAK** | **TAK** |\n| Adwokat | NIE | NIE | NIE (klient sam) | NIE |\n| Radca prawny | NIE | NIE | NIE (klient sam) | NIE |\n| Sędzia | NIE (postanowienie sądu o nabyciu spadku) | NIE | NIE | NIE |\n| Komornik | NIE | NIE | NIE | NIE |\n| Wójt / Prezydent | NIE | TAK (ograniczone, niektóre umowy) | NIE | TAK (urzędowe poświadczenie) - ograniczone |\n| Konsul | NIE | TAK (za granicą) | NIE | TAK (urzędowe poświadczenie) |\n\n→ Tylko **notariusz** ma WSZYSTKIE 4 kompetencje równocześnie.\n\n## Sposób 3 - sygnatura Dz.U. potwierdza\n\nArkusz cytuje: **„Dz.U. 1991, nr 22, poz. 91, z późn. zm.”**\n\n→ Dz.U. 1991, nr 22, poz. 91 = **Ustawa z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie**.\n\nTo bezpośrednie potwierdzenie identyfikacji - przepisy z arkusza pochodzą z ustawy o notariacie.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 18 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź „notariusz”.\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak.\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - „notariusz”\n> - „notariat”\n> - „kancelaria notarialna”\n>\n> **Wykluczone:**\n> - „adwokat”, „radca prawny”, „prawnik” (zbyt ogólne - to inne zawody, bez kompetencji notariusza)\n> - „sąd”, „sędzia” (sąd wydaje POSTANOWIENIA o nabyciu spadku, ale nie sporządza APD - to inny dokument)\n> - „komornik”, „prokurator” (zupełnie inne kompetencje)\n\n## Reference - notariat w Polsce\n\n> 📖 **Notariusz w polskim systemie prawnym:**\n>\n> **Podstawa prawna:** Ustawa z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz.U. 1991, nr 22, poz. 91).\n>\n> **Status notariusza:**\n> - Notariusz to **osoba zaufania publicznego** (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP).\n> - Działa jako organ pomocniczy wymiaru sprawiedliwości.\n> - Prowadzi **kancelarię notarialną**.\n> - Pobiera **taksę notarialną** (wynagrodzenie regulowane rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości).\n> - Odpowiedzialny zawodowo przed **Krajową Radą Notarialną** + **Izbą Notarialną**.\n> - Powołany przez **Ministra Sprawiedliwości** na wniosek zainteresowanego, po zdaniu **egzaminu notarialnego** i 3-letniej **aplikacji notarialnej**.\n>\n> **Kompetencje notariusza (art. 79 i 96 Prawa o notariacie):**\n> 1. **Sporządzanie aktów notarialnych** (umowy sprzedaży nieruchomości, darowizny, testamenty, intercyzy, umowy spółek).\n> 2. **Sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia (APD)** - od 2009 r.\n> 3. **Spisywanie protokołów** (np. walnego zgromadzenia spółki).\n> 4. **Sporządzanie protestów wekslowych i czekowych**.\n> 5. **Poświadczanie podpisów, zgodności kopii z oryginałem, dat, faktów, pozostawania osoby przy życiu**.\n> 6. **Doręczanie oświadczeń**.\n> 7. **Sporządzanie wypisów, odpisów, wyciągów** z dokumentów notarialnych.\n> 8. **Sporządzanie projektów aktów i innych dokumentów** na życzenie klientów.\n> 9. **Składanie wniosków o wpis do ksiąg wieczystych** wraz z dokumentami.\n> 10. **Prowadzenie depozytu** (przechowywanie dokumentów, pieniędzy, papierów wartościowych).\n>\n> **Akty notarialne** (forma kwalifikowana):\n> - Sprzedaż / kupno **nieruchomości** (gruntu, mieszkania, domu) - pod rygorem nieważności, art. 158 KC.\n> - **Darowizna nieruchomości** - pod rygorem nieważności.\n> - **Testament notarialny** (jedna z form testamentu).\n> - **Małżeńska umowa majątkowa (intercyza)** - pod rygorem nieważności.\n> - **Umowa spółki z o.o., umowa spółki akcyjnej** - pod rygorem nieważności (art. 157, 304 KSH).\n>\n> **Liczby:**\n> - W Polsce ok. **3500 notariuszy** (2023).\n> - **11 izb notarialnych** (wojewódzkich, koordynują działalność).\n> - **Krajowa Rada Notarialna** - organ samorządu zawodowego.\n>\n> **Historyczna geneza notariatu:**\n> - Starożytny Rzym - *tabelliones* (poprzednicy notariuszy).\n> - Średniowieczna Europa - *notarii* miejscy, później królewscy.\n> - Polska - notariat od XII-XIII w. (notariusze miejscy i książęce); reorganizacja przez Napoleona (1808-1819 Księstwo Warszawskie, Królestwo Polskie).\n> - II RP - Prawo o notariacie z 1933 r.\n> - PRL - notariat państwowy (notariusze = urzędnicy).\n> - 1991 r. - **przywrócenie wolnego notariatu** (Ustawa z 14 II 1991).\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga - notariusz to NIE adwokat:** Adwokat **reprezentuje strony** w sądzie i doradza, ale NIE sporządza aktów notarialnych ani APD. Notariusz NIE reprezentuje stron - jest **bezstronny** (osoba zaufania publicznego).\n\n> ⚠️ **Uwaga - APD vs postanowienie o nabyciu spadku:** To **DWIE różne** ścieżki stwierdzenia dziedziczenia:\n> - **APD** (akt poświadczenia dziedziczenia) → notariusz, szybkie, gdy wszyscy się zgadzają.\n> - **Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku** → sąd, gdy są spory lub trzeba urzędowego rozstrzygnięcia.\n> Pytanie dotyczy APD, więc odpowiedź = **notariusz** (NIE sąd).\n\n> ⚠️ **Uwaga - poświadczenie podpisu vs sporządzenie aktu:** Notariusz może **POŚWIADCZYĆ** podpis na cudzym dokumencie (klient przynosi swój dokument, notariusz potwierdza, że to on podpisał). To **inna** czynność niż **sporządzenie aktu notarialnego** (notariusz sam pisze treść).\n\n> ⚠️ **Strategia identyfikacji zawodu prawniczego po kompetencjach:**\n> - „Sporządza akty notarialne, poświadcza, prowadzi depozyt” → notariusz.\n> - „Reprezentuje w sądzie, broni / oskarża cywilnie” → adwokat / radca prawny.\n> - „Egzekwuje zasądzone należności” → komornik.\n> - „Oskarża w imieniu państwa” → prokurator.\n> - „Sądzi” → sędzia.","image":"img/wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 18. (0-1)
O instytucji pomocy prawnej
Art. 79. […] dokonuje następujących czynności:
1a) sporządza akty poświadczenia dziedziczenia;
8a) składa wnioski o wpis w księdze wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi
podstawę wpisu w księdze wieczystej […].
Art. 96. […] poświadcza:

\n
  1. własnoręczność podpisu;
  2. zgodność odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem […].
\n

Dz.U. 1991, nr 22, poz. 91, z późn. zm. (stan prawny na 7 marca 2017 r.).
Podaj nazwę instytucji, która w Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje czynności
wskazanych w przytoczonych przepisach prawnych.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
15.
16.
17.
18.
Maks. liczba punktów
2
3
2
1
Uzyskana liczba punktów
MWO_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 18. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
V. Znajomość
podstaw ustroju
Rzeczypospolitej
Polskiej.

\n
  1. Obywatel wobec prawa. Zdający:
  2. wskazuje, do jakich instytucji i osób można się zwrócić o pomoc
\n

prawną w konkretnych sytuacjach.
Schemat punktowania
1 p. -
podanie poprawnej odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
notariusz

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Nazwa instytucji - notariusz

\n

Sposób 1 - analiza czynności wymienionych w przepisach

\n

Przytoczone artykuły opisują cztery czynności:

\n
Czynność 1: sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia (art. 79 pkt 1a)
\n
„sporządza akty poświadczenia dziedziczenia”
\n

→ Akt poświadczenia dziedziczenia (APD) = dokument urzędowy potwierdzający, kto jest spadkobiercą po zmarłej osobie. Wprowadzony w 2009 r. - od tego czasu można dziedziczyć bez postępowania sądowego, jeśli wszyscy spadkobiercy zgadzają się co do podziału.

\n

Kto sporządza APD? Tylko notariusz (Ustawa z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie, art. 95a-95p).

\n
Czynność 2: wnioski o wpis w księdze wieczystej (art. 79 pkt 8a)
\n
„składa wnioski o wpis w księdze wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu w księdze wieczystej”
\n

→ Notariusz może składać wnioski o wpis hipoteki, własności, użytkowania wieczystego do ksiąg wieczystych prowadzonych przez sądy rejonowe. Robi to przy sporządzaniu aktów notarialnych dotyczących nieruchomości (kupno-sprzedaż, darowizna, kredyt hipoteczny).

\n
Czynność 3: poświadczenie własnoręczności podpisu (art. 96 pkt 1)
\n
„poświadcza: własnoręczność podpisu”
\n

→ Notariusz to jedyna osoba w Polsce uprawniona do urzędowego poświadczenia własnoręczności podpisu na dokumencie prywatnym (z mocy ustawy). Robi to na podstawie obecności osoby podpisującej i okazania dokumentu tożsamości.

\n

Alternatywne urzędy: niektóre kraje mają konsulów (poświadczają za granicą), w Polsce również wójt/burmistrz/prezydent miasta w niektórych przypadkach mogą poświadczać (np. dla umów cywilnoprawnych), ALE klasycznie i regularnie - notariusz.

\n
Czynność 4: poświadczenie zgodności odpisu/wyciągu/kopii z okazanym dokumentem (art. 96 pkt 2)
\n
„poświadcza: zgodność odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem”
\n

→ Notariusz sporządza odpisy notarialne: kopie dokumentów potwierdzone jego pieczęcią jako zgodne z oryginałem. Czynność powszechna (np. notariusz potwierdza kopię dyplomu, umowy, dowodu osobistego).

\n

Wniosek: Wszystkie 4 czynności = klasyczne kompetencje notariusza.

\n

Sposób 2 - eliminacja innych zawodów prawniczych

\n

| Zawód | Czy sporządza APD? | Czy poświadcza podpis? | Czy składa wnioski do KW? | Czy poświadcza odpisy? |
| Notariusz | TAK | TAK | TAK | TAK |
| Adwokat | NIE | NIE | NIE (klient sam) | NIE |
| Radca prawny | NIE | NIE | NIE (klient sam) | NIE |
| Sędzia | NIE (postanowienie sądu o nabyciu spadku) | NIE | NIE | NIE |
| Komornik | NIE | NIE | NIE | NIE |
| Wójt / Prezydent | NIE | TAK (ograniczone, niektóre umowy) | NIE | TAK (urzędowe poświadczenie) - ograniczone |
| Konsul | NIE | TAK (za granicą) | NIE | TAK (urzędowe poświadczenie) |

\n

→ Tylko notariusz ma WSZYSTKIE 4 kompetencje równocześnie.

\n

Sposób 3 - sygnatura Dz.U. potwierdza

\n

Arkusz cytuje: „Dz.U. 1991, nr 22, poz. 91, z późn. zm.”

\n

→ Dz.U. 1991, nr 22, poz. 91 = Ustawa z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie.

\n

To bezpośrednie potwierdzenie identyfikacji - przepisy z arkusza pochodzą z ustawy o notariacie.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - zadanie 18 (max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź „notariusz”.
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak.

Akceptowane warianty:
- „notariusz”
- „notariat”
- „kancelaria notarialna”

Wykluczone:
- „adwokat”, „radca prawny”, „prawnik” (zbyt ogólne - to inne zawody, bez kompetencji notariusza)
- „sąd”, „sędzia” (sąd wydaje POSTANOWIENIA o nabyciu spadku, ale nie sporządza APD - to inny dokument)
- „komornik”, „prokurator” (zupełnie inne kompetencje)
\n

Reference - notariat w Polsce

\n
📖 Notariusz w polskim systemie prawnym:

Podstawa prawna: Ustawa z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz.U. 1991, nr 22, poz. 91).

Status notariusza:
- Notariusz to osoba zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP).
- Działa jako organ pomocniczy wymiaru sprawiedliwości.
- Prowadzi kancelarię notarialną.
- Pobiera taksę notarialną (wynagrodzenie regulowane rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości).
- Odpowiedzialny zawodowo przed Krajową Radą Notarialną + Izbą Notarialną.
- Powołany przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zdaniu egzaminu notarialnego i 3-letniej aplikacji notarialnej.

Kompetencje notariusza (art. 79 i 96 Prawa o notariacie):
1. Sporządzanie aktów notarialnych (umowy sprzedaży nieruchomości, darowizny, testamenty, intercyzy, umowy spółek).
2. Sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia (APD) - od 2009 r.
3. Spisywanie protokołów (np. walnego zgromadzenia spółki).
4. Sporządzanie protestów wekslowych i czekowych.
5. Poświadczanie podpisów, zgodności kopii z oryginałem, dat, faktów, pozostawania osoby przy życiu.
6. Doręczanie oświadczeń.
7. Sporządzanie wypisów, odpisów, wyciągów z dokumentów notarialnych.
8. Sporządzanie projektów aktów i innych dokumentów na życzenie klientów.
9. Składanie wniosków o wpis do ksiąg wieczystych wraz z dokumentami.
10. Prowadzenie depozytu (przechowywanie dokumentów, pieniędzy, papierów wartościowych).

Akty notarialne (forma kwalifikowana):
- Sprzedaż / kupno nieruchomości (gruntu, mieszkania, domu) - pod rygorem nieważności, art. 158 KC.
- Darowizna nieruchomości - pod rygorem nieważności.
- Testament notarialny (jedna z form testamentu).
- Małżeńska umowa majątkowa (intercyza) - pod rygorem nieważności.
- Umowa spółki z o.o., umowa spółki akcyjnej - pod rygorem nieważności (art. 157, 304 KSH).

Liczby:
- W Polsce ok. 3500 notariuszy (2023).
- 11 izb notarialnych (wojewódzkich, koordynują działalność).
- Krajowa Rada Notarialna - organ samorządu zawodowego.

Historyczna geneza notariatu:
- Starożytny Rzym - tabelliones (poprzednicy notariuszy).
- Średniowieczna Europa - notarii miejscy, później królewscy.
- Polska - notariat od XII-XIII w. (notariusze miejscy i książęce); reorganizacja przez Napoleona (1808-1819 Księstwo Warszawskie, Królestwo Polskie).
- II RP - Prawo o notariacie z 1933 r.
- PRL - notariat państwowy (notariusze = urzędnicy).
- 1991 r. - przywrócenie wolnego notariatu (Ustawa z 14 II 1991).
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga - notariusz to NIE adwokat: Adwokat reprezentuje strony w sądzie i doradza, ale NIE sporządza aktów notarialnych ani APD. Notariusz NIE reprezentuje stron - jest bezstronny (osoba zaufania publicznego).
\n
⚠️ Uwaga - APD vs postanowienie o nabyciu spadku: To DWIE różne ścieżki stwierdzenia dziedziczenia:
- APD (akt poświadczenia dziedziczenia) → notariusz, szybkie, gdy wszyscy się zgadzają.
- Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku → sąd, gdy są spory lub trzeba urzędowego rozstrzygnięcia.
Pytanie dotyczy APD, więc odpowiedź = notariusz (NIE sąd).
\n
⚠️ Uwaga - poświadczenie podpisu vs sporządzenie aktu: Notariusz może POŚWIADCZYĆ podpis na cudzym dokumencie (klient przynosi swój dokument, notariusz potwierdza, że to on podpisał). To inna czynność niż sporządzenie aktu notarialnego (notariusz sam pisze treść).
\n
⚠️ Strategia identyfikacji zawodu prawniczego po kompetencjach:
- „Sporządza akty notarialne, poświadcza, prowadzi depozyt” → notariusz.
- „Reprezentuje w sądzie, broni / oskarża cywilnie” → adwokat / radca prawny.
- „Egzekwuje zasądzone należności” → komornik.
- „Oskarża w imieniu państwa” → prokurator.
- „Sądzi” → sędzia.
"}]}