{"id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-2)\nOdwołanie od decyzji\nNa podstawie: obronapraw.pl\nPrzepisy prawne z Kodeksu postępowania administracyjnego\nArt. 17. Organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są:\n1) w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia\nodwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej […].\nArt. 127. § 2. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej\nwyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy.\nArt. 129. § 1. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem\norganu, który wydał decyzję.\nDz.U. 1960, nr 30, poz. 168, z późn. zm. (stan prawny na 7 marca 2017 r.).\nPrzepisy prawne z Ustawy o ewidencji ludności\nArt. 5.1. Wojewoda jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów gmin\nwydających rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie [niniejszej] ustawy.\n2. Wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością organów gmin w zakresie realizacji\nobowiązków określonych w [niniejszej] ustawie.\nDz.U. 2010, nr 217, poz. 1427, z późn. zm. (stan prawny na 7 marca 2017 r.).\nRozstrzygnij, czy zamieszczone odwołanie złożono we właściwym miejscu i skierowano\ndo właściwego organu odwoławczego. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się - w każdym\nprzypadku - do odpowiedniego przepisu prawnego.\n19.1. Rozstrzygnięcie w kwestii miejsca złożenia odwołania -\nUzasadnienie -\n19.2. Rozstrzygnięcie w kwestii organu odwoławczego -\nUzasadnienie -\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIII. Współdziałanie\nw sprawach\npublicznych.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n34. Prawo administracyjne. Zdający:\n3) wyjaśnia, jak odwołać się od decyzji i postanowień organów\nadministracyjnych (odwołanie, zażalenie, skarga do wojewódzkiego\nsądu administracyjnego, skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu\nAdministracyjnego).\n35. Obywatel wobec prawa. Zdający:\n1) odnajduje w odpowiednim akcie prawnym przepis dotyczący\nwybranego kazusu prawnego i interpretuje go;\n3) pisze fikcyjny pozew w sprawie cywilnej, zawiadomienie\no popełnieniu przestępstwa i odwołanie od decyzji administracyjnej\n(według wzorów).\n(IV etap z.p.) 1. Młody obywatel w urzędzie. Zdający:\n5) wyjaśnia, co może zrobić obywatel, gdy nie zgadza się z decyzją\nurzędu;\n6) sporządza urzędowy wniosek, skargę i odwołanie.\n(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:\n3) wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny\ni interpretuje proste przepisy prawne.\n19.1.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - tak\nUzasadnienie - Odwołanie wniesiono za pośrednictwem Prezydenta Miasta Wałbrzycha,\nktóry wydał niesatysfakcjonującą decyzję, co jest zgodne z art. 129. § 1 kpa.\n19.2.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - nie\nUzasadnienie - SKO nie jest władne rozstrzygać odwołań od decyzji w sprawach\nmeldunkowych, gdyż należą one do spraw z zakresu ewidencji ludności, co uregulowano\nw art. 5.1 przytoczonej ustawy z 2010 roku, a zatem jest to zgodne z przepisem art. 17.1 kpa -\n„chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej”.","solution":"**19.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozstrzygnięcie - TAK**, odwołanie złożono we **właściwym miejscu**.\n\n**Uzasadnienie:** Odwołanie zostało wniesione **za pośrednictwem Prezydenta Miasta Wałbrzycha**, czyli organu, który wydał decyzję odmowną o zameldowanie. Jest to zgodne z **art. 129 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa)**, który stanowi:\n\n> *„Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego **za pośrednictwem organu, który wydał decyzję**.”*\n\nW dokumencie odwołanie skierowano formalnie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (organ odwoławczy), ale **przez Prezydenta Miasta Wałbrzycha** (organ wydający decyzję) - co jest poprawną drogą.\n\n## Sposób 1 - analiza treści odwołania pod kątem art. 129 § 1 kpa\n\n**Treść nagłówka odwołania:**\nDo\nSamorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu\nza pośrednictwem\nPrezydenta Miasta Wałbrzycha\n\n**Konstrukcja „za pośrednictwem” = zgodność z kpa.** Strona NIE wnosi odwołania bezpośrednio do organu odwoławczego - musi je złożyć w organie, który wydał decyzję. Ten organ ma 7 dni na samodzielne uchylenie lub zmianę decyzji (jeśli uzna odwołanie za zasadne) lub przesłanie sprawy do organu wyższego stopnia.\n\n**Cytowany przepis:**\n> *„Art. 129. § 1. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego **za pośrednictwem organu, który wydał decyzję**.”*\n\n→ Pan Adam Nowak **prawidłowo** wskazał Prezydenta Miasta Wałbrzycha jako pośrednika (bo to on wydał decyzję 21 października).\n\n## Sposób 2 - uzasadnienie ratio legis art. 129 § 1\n\nDlaczego odwołanie ma być składane przez organ I instancji?\n\n1. **Możliwość autorewizji** - organ, który wydał decyzję, ma 7 dni na ponowne rozważenie sprawy. Jeśli uzna, że strona ma rację, **sam może uchylić lub zmienić swoją decyzję** (art. 132 § 1 kpa).\n2. **Sprawność postępowania** - w razie pomyłki organu I instancji nie trzeba angażować organu odwoławczego.\n3. **Akta sprawy** - organ I instancji posiada akta i może je przekazać organowi odwoławczemu wraz z odwołaniem (art. 133 kpa).\n4. **Ułatwienie dla strony** - strona kontaktuje się z lokalnym urzędem, nie musi szukać organu odwoławczego.\n\n## Sposób 3 - przykład eliminacji błędnego rozwiązania\n\nGdyby strona złożyła odwołanie **bezpośrednio do SKO** (z pominięciem Prezydenta Miasta):\n- Naruszony byłby art. 129 § 1 kpa.\n- SKO mogłoby odrzucić odwołanie jako wniesione w niewłaściwym trybie.\n- Pan Adam Nowak musiałby ponownie złożyć odwołanie, tym razem przez Prezydenta Miasta.\n\nW jego przypadku tej pomyłki **nie ma** - formuła „za pośrednictwem Prezydenta Miasta Wałbrzycha” jest **poprawna**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 19.1 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - rozstrzygnięcie „tak” + uzasadnienie z powołaniem **art. 129 § 1 kpa** (lub jego treści) i wskazaniem, że odwołanie złożono za pośrednictwem Prezydenta Miasta.\n> - **0 pkt** - błędne rozstrzygnięcie („nie”), brak uzasadnienia, uzasadnienie bez powołania właściwego artykułu.\n>\n> **Akceptowane warianty uzasadnienia:**\n> - „Zgodnie z art. 129 § 1 kpa odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Tak właśnie zostało wniesione”.\n> - „Adam Nowak złożył odwołanie u Prezydenta Miasta Wałbrzycha, czyli organu, który wydał decyzję - to jest właściwe miejsce zgodnie z art. 129 § 1 kpa”.\n>\n> **Wykluczone:** uzasadnienia bez powołania konkretnego przepisu lub ogólne stwierdzenia („tak, bo to jest właściwa procedura”).\n\n## Reference - postępowanie odwoławcze w kpa\n\n> 📖 **Tryb postępowania odwoławczego (art. 127-140 kpa):**\n>\n> **Krok 1: Wydanie decyzji (organ I instancji)**\n> - Organ I instancji (tu: Prezydent Miasta Wałbrzycha) wydaje decyzję.\n> - Pouczenie o prawie odwołania w terminie 14 dni od doręczenia (art. 129 § 2 kpa).\n>\n> **Krok 2: Wniesienie odwołania**\n> - Strona ma **14 dni** od doręczenia decyzji na wniesienie odwołania.\n> - Odwołanie wnosi się **za pośrednictwem organu, który wydał decyzję** (art. 129 § 1 kpa).\n> - W odwołaniu nie musi być uzasadnienia (wystarczy oświadczenie o niezadowoleniu, art. 128 kpa).\n>\n> **Krok 3: Autorewizja przez organ I instancji (art. 132 kpa)**\n> - Organ I instancji ma **7 dni** na rozważenie odwołania.\n> - Może **uchylić lub zmienić** własną decyzję, jeśli uzna odwołanie za zasadne (art. 132 § 1).\n> - Jeśli NIE - przekazuje akta sprawy organowi odwoławczemu (art. 133 kpa).\n>\n> **Krok 4: Rozpatrzenie odwołania (organ odwoławczy)**\n> - Organ odwoławczy bada sprawę ponownie.\n> - Może (art. 138 kpa):\n> - **utrzymać** decyzję w mocy,\n> - **uchylić** decyzję i orzec odmiennie,\n> - **uchylić** decyzję i przekazać do ponownego rozpoznania,\n> - **umorzyć** postępowanie odwoławcze.\n>\n> **Krok 5: Zaskarżenie do sądu administracyjnego**\n> - Po prawomocnej decyzji można złożyć **skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA)** w ciągu 30 dni.\n> - Następnie **skarga kasacyjna** do **Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA)**.\n>\n> **Organy odwoławcze w polskim systemie administracji (art. 17 kpa):**\n> - W stosunku do **wójta/burmistrza/prezydenta miasta** (decyzje samorządu gminnego) → **Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO)**, *chyba że ustawa szczególna stanowi inaczej*.\n> - W stosunku do **starosty/zarządu powiatu** → **SKO** lub wojewoda.\n> - W stosunku do **marszałka/zarządu województwa** → **SKO** lub minister.\n> - W stosunku do **wojewody** → **właściwy minister**.\n> - W stosunku do **ministra** → **Premier** lub **minister wyższy hierarchicznie**.\n>\n> **„Chyba że ustawa szczególna stanowi inaczej”** - KLUCZ DO ZADANIA 19.2! W sprawach meldunkowych organem odwoławczym jest **wojewoda**, nie SKO (na podstawie ustawy o ewidencji ludności).\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga - odwołanie BEZPOŚREDNIO do organu odwoławczego = błąd:** Nie wolno składać odwołania od razu do SKO/wojewody/ministra. Trzeba przez organ, który wydał decyzję. To **art. 129 § 1 kpa**.\n\n> ⚠️ **Uwaga - uzasadnienie MUSI powołać konkretny artykuł:** Klucz CKE wprost wymaga „odwołując się do odpowiedniego przepisu prawnego”. Powołanie tylko ogólne („zgodne z kpa”) nie wystarczy - trzeba podać **art. 129 § 1**.\n\n> ⚠️ **Uwaga - to ZADANIE 19.1, NIE 19.2:** W 19.1 pytamy o MIEJSCE złożenia. Odpowiedź: tak (przez Prezydenta = poprawne). W 19.2 pytamy o ORGAN ODWOŁAWCZY. Tam odpowiedź będzie ZUPEŁNIE INNA (nie SKO, tylko wojewoda - bo to sprawa meldunkowa).\n\n> ⚠️ **Strategia analizy dokumentów administracyjnych:** Sprawdź (1) kto wydał decyzję, (2) komu adresowane odwołanie, (3) za czyim pośrednictwem. Jeśli „za pośrednictwem organu wydającego decyzję” = OK (art. 129 § 1).\n\n**19.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Rozstrzygnięcie - NIE**, odwołanie skierowano do **niewłaściwego** organu odwoławczego.\n\n**Uzasadnienie:** Pan Adam Nowak skierował odwołanie do **Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO)** w Wałbrzychu, tymczasem właściwym organem odwoławczym w **sprawach meldunkowych (ewidencji ludności)** jest **wojewoda**.\n\nPodstawa prawna:\n- **Art. 17 pkt 1 kpa** stanowi, że organem wyższego stopnia wobec samorządu jest SKO, **„chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej”**.\n- **Art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności** (Dz.U. 2010, nr 217, poz. 1427) wprowadza wyjątek: *„Wojewoda jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów gmin wydających rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie [niniejszej] ustawy.”*\n\n→ Sprawa meldunkowa to **ewidencja ludności**, więc właściwym organem odwoławczym jest **wojewoda dolnośląski**, a NIE SKO Wałbrzych.\n\n## Sposób 1 - analiza hierarchii organów odwoławczych w kpa\n\n**Art. 17 kpa** wyraża **zasadę ogólną** dotyczącą organów wyższego stopnia:\n\n> *„Organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są:\n> 1) w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, **chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej** […].”*\n\n**Tłumaczenie:**\n- **Reguła ogólna:** wójt/burmistrz/prezydent miasta wydaje decyzję → odwołanie do **SKO**.\n- **Wyjątek:** jeśli ustawa szczególna mówi inaczej → trzeba sprawdzić tę ustawę.\n\n## Sposób 2 - analiza ustawy szczególnej: o ewidencji ludności\n\n**Art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności (Dz.U. 2010, nr 217, poz. 1427):**\n> *„**Wojewoda jest organem wyższego stopnia** w stosunku do organów gmin wydających rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie [niniejszej] ustawy.”*\n\n**Art. 5 ust. 2:**\n> *„Wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością organów gmin w zakresie realizacji obowiązków określonych w [niniejszej] ustawie.”*\n\n→ **Ustawa szczególna** (o ewidencji ludności) wyraźnie wyłącza ogólną zasadę z art. 17 pkt 1 kpa i wskazuje **wojewodę** jako organ odwoławczy w sprawach meldunkowych.\n\n## Sposób 3 - synteza: dlaczego SKO ≠ właściwy organ\n\n1. **Materia sprawy:** zameldowanie / odmowa zameldowania → sprawa **ewidencji ludności**.\n2. **Ustawa szczególna:** ustawa o ewidencji ludności (Dz.U. 2010) → art. 5 ust. 1 wskazuje **wojewodę** jako organ wyższego stopnia.\n3. **Klauzula z art. 17 pkt 1 kpa:** „chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej” - w tej sprawie ustawa szczególna STANOWI inaczej.\n4. **Wniosek:** Pan Adam Nowak powinien skierować odwołanie do **Wojewody Dolnośląskiego** (urząd wojewódzki we Wrocławiu), a NIE do SKO Wałbrzych.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 19.2 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - rozstrzygnięcie „nie” + uzasadnienie wskazujące:\n> - SKO nie jest właściwym organem w sprawach meldunkowych,\n> - z powołaniem **art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności** (organ = wojewoda),\n> - oraz odwołaniem do **art. 17 pkt 1 kpa** (klauzula „chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej”).\n> - **0 pkt** - błędne rozstrzygnięcie („tak”), brak uzasadnienia, uzasadnienie bez powołania właściwych przepisów.\n>\n> **Akceptowane uzasadnienia (wystarczy jeden z elementów):**\n> - „SKO nie jest właściwy w sprawach meldunkowych; ustawa o ewidencji ludności wskazuje wojewodę”.\n> - „Art. 17 pkt 1 kpa ma klauzulę »chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej«, a art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności tak właśnie stanowi”.\n> - „Sprawa dotyczy ewidencji ludności, więc organem odwoławczym jest wojewoda, nie SKO”.\n>\n> **Wykluczone:** uzasadnienia ogólne („tak, bo SKO nie jest dobre”) bez powołania konkretnego przepisu.\n\n## Reference - organy odwoławcze w sprawach samorządowych w Polsce\n\n> 📖 **Hierarchia organów odwoławczych - przykłady:**\n>\n> | Materia sprawy | Organ I instancji | Organ odwoławczy | Podstawa prawna |\n> |----------------|-------------------|------------------|-----------------|\n> | **Sprawy podatkowe (gminne)** | Wójt/burmistrz/prezydent miasta | **SKO** | Art. 17 kpa + Ordynacja podatkowa |\n> | Pozwolenie na budowę | Starosta | Wojewoda | Prawo budowlane (ustawa szczególna) |\n> | **Sprawy meldunkowe** | Wójt/burmistrz/prezydent miasta | **Wojewoda** | **Art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności (Dz.U. 2010, nr 217, poz. 1427)** |\n> | Świadczenia rodzinne | Wójt/burmistrz/prezydent miasta | Wojewoda | Ustawa o świadczeniach rodzinnych |\n> | Sprawy ogólnoadministracyjne (gminne) | Wójt/burmistrz/prezydent miasta | **SKO** (reguła ogólna) | Art. 17 pkt 1 kpa |\n> | Decyzja powiatu (np. rejestracja pojazdu) | Starosta | SKO | Art. 17 pkt 1 kpa |\n> | Decyzja zarządu województwa | Marszałek | SKO lub minister | Art. 17 kpa |\n> | Decyzja wojewody | Wojewoda | **Właściwy minister** | Art. 17 pkt 3 kpa |\n>\n> **Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO):**\n> - Organ wyższego stopnia w SPRAWACH SAMORZĄDOWYCH (zasada ogólna).\n> - Skład: prezes + kilkunastu członków etatowych/pozaetatowych.\n> - Niezawisłe, odrębne od administracji gminy/powiatu/województwa.\n> - 49 SKO w Polsce (1 dla każdego dawnego województwa pre-1999 + 1 dodatkowo).\n>\n> **Wojewoda jako organ odwoławczy:**\n> - W sprawach zleconych przez ustawy szczególne (meldunki, świadczenia, niektóre pozwolenia).\n> - W sprawach z zakresu administracji rządowej w terenie.\n> - W praktyce: większość decyzji „ważnych dla państwa” (np. paszportowych, dowodów osobistych) ma odwołanie do wojewody.\n>\n> **Ustawa o ewidencji ludności (Dz.U. 2010, nr 217, poz. 1427):**\n> - Reguluje rejestrację pobytu (stałego i czasowego), ewidencję ludności, PESEL.\n> - Organem I instancji = wójt/burmistrz/prezydent miasta (przez urząd gminy/miasta).\n> - Organem odwoławczym = wojewoda (art. 5 ust. 1).\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga - SKO to ZASADA OGÓLNA, ale są wyjątki:** Klasyczny błąd uczniów - myślą, że SKO ZAWSZE jest właściwym organem dla decyzji samorządowych. NIE! W sprawach meldunkowych, świadczeń rodzinnych, dowodów osobistych - wojewoda. Klucz: czytaj art. 17 pkt 1 kpa do końca: **„chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej”**.\n\n> ⚠️ **Uwaga - uzasadnienie MUSI powołać dwa przepisy:**\n> 1. **Art. 17 pkt 1 kpa** (zasada ogólna + klauzula „chyba że”).\n> 2. **Art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności** (ustawa szczególna - wojewoda).\n> Bez tego - niepełne uzasadnienie.\n\n> ⚠️ **Uwaga - odmienne odpowiedzi 19.1 i 19.2:**\n> - **19.1: TAK** (miejsce złożenia = przez Prezydenta Miasta = poprawne)\n> - **19.2: NIE** (organ odwoławczy = SKO = błędny; powinien być wojewoda)\n> To często myli uczniów - bo arkusz daje 2 osobne pytania o tę samą sprawę, ale o RÓŻNE aspekty (miejsce vs organ).\n\n> ⚠️ **Strategia identyfikacji organu odwoławczego:** (1) Sprawdź materię sprawy. (2) Sprawdź, czy istnieje ustawa szczególna. (3) Jeśli tak - organ wskazany w ustawie. (4) Jeśli nie - reguła z art. 17 kpa (SKO dla samorządu, minister dla wojewody).","image":"img/wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 19. (0-2)<br>Odwołanie od decyzji<br>Na podstawie: obronapraw.pl<br>Przepisy prawne z Kodeksu postępowania administracyjnego<br>Art. 17. Organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są:</p>\n<ol><li>w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia</li></ol>\n<p>odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej […].<br>Art. 127. § 2. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej<br>wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy.<br>Art. 129. § 1. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem<br>organu, który wydał decyzję.<br>Dz.U. 1960, nr 30, poz. 168, z późn. zm. (stan prawny na 7 marca 2017 r.).<br>Przepisy prawne z Ustawy o ewidencji ludności<br>Art. 5.1. Wojewoda jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów gmin<br>wydających rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie [niniejszej] ustawy.</p>\n<ol><li>Wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością organów gmin w zakresie realizacji</li></ol>\n<p>obowiązków określonych w [niniejszej] ustawie.<br>Dz.U. 2010, nr 217, poz. 1427, z późn. zm. (stan prawny na 7 marca 2017 r.).<br>Rozstrzygnij, czy zamieszczone odwołanie złożono we właściwym miejscu i skierowano<br>do właściwego organu odwoławczego. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się - w każdym<br>przypadku - do odpowiedniego przepisu prawnego.<br>19.1. Rozstrzygnięcie w kwestii miejsca złożenia odwołania -<br>Uzasadnienie -<br>19.2. Rozstrzygnięcie w kwestii organu odwoławczego -<br>Uzasadnienie -<br>MWO_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 19. (0-2)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>III. Współdziałanie<br>w sprawach<br>publicznych.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Prawo administracyjne. Zdający:</li><li>wyjaśnia, jak odwołać się od decyzji i postanowień organów</li></ol>\n<p>administracyjnych (odwołanie, zażalenie, skarga do wojewódzkiego<br>sądu administracyjnego, skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu<br>Administracyjnego).</p>\n<ol><li>Obywatel wobec prawa. Zdający:</li><li>odnajduje w odpowiednim akcie prawnym przepis dotyczący</li></ol>\n<p>wybranego kazusu prawnego i interpretuje go;</p>\n<ol><li>pisze fikcyjny pozew w sprawie cywilnej, zawiadomienie</li></ol>\n<p>o popełnieniu przestępstwa i odwołanie od decyzji administracyjnej<br>(według wzorów).<br>(IV etap z.p.) 1. Młody obywatel w urzędzie. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia, co może zrobić obywatel, gdy nie zgadza się z decyzją</li></ol>\n<p>urzędu;</p>\n<ol><li>sporządza urzędowy wniosek, skargę i odwołanie.</li></ol>\n<p>(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny</li></ol>\n<p>i interpretuje proste przepisy prawne.<br>19.1.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Rozstrzygnięcie - tak<br>Uzasadnienie - Odwołanie wniesiono za pośrednictwem Prezydenta Miasta Wałbrzycha,<br>który wydał niesatysfakcjonującą decyzję, co jest zgodne z art. 129. § 1 kpa.<br>19.2.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Rozstrzygnięcie - nie<br>Uzasadnienie - SKO nie jest władne rozstrzygać odwołań od decyzji w sprawach<br>meldunkowych, gdyż należą one do spraw z zakresu ewidencji ludności, co uregulowano<br>w art. 5.1 przytoczonej ustawy z 2010 roku, a zatem jest to zgodne z przepisem art. 17.1 kpa -<br>„chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej”.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>19.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie - TAK</strong>, odwołanie złożono we <strong>właściwym miejscu</strong>.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Odwołanie zostało wniesione <strong>za pośrednictwem Prezydenta Miasta Wałbrzycha</strong>, czyli organu, który wydał decyzję odmowną o zameldowanie. Jest to zgodne z <strong>art. 129 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa)</strong>, który stanowi:</p>\n<blockquote><em>„Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego <strong>za pośrednictwem organu, który wydał decyzję</strong>.”</em></blockquote>\n<p>W dokumencie odwołanie skierowano formalnie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (organ odwoławczy), ale <strong>przez Prezydenta Miasta Wałbrzycha</strong> (organ wydający decyzję) - co jest poprawną drogą.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza treści odwołania pod kątem art. 129 § 1 kpa</h4>\n<p><strong>Treść nagłówka odwołania:</strong><br>Do<br>Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu<br>za pośrednictwem<br>Prezydenta Miasta Wałbrzycha</p>\n<p><strong>Konstrukcja „za pośrednictwem” = zgodność z kpa.</strong> Strona NIE wnosi odwołania bezpośrednio do organu odwoławczego - musi je złożyć w organie, który wydał decyzję. Ten organ ma 7 dni na samodzielne uchylenie lub zmianę decyzji (jeśli uzna odwołanie za zasadne) lub przesłanie sprawy do organu wyższego stopnia.</p>\n<p><strong>Cytowany przepis:</strong></p>\n<blockquote><em>„Art. 129. § 1. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego <strong>za pośrednictwem organu, który wydał decyzję</strong>.”</em></blockquote>\n<p>→ Pan Adam Nowak <strong>prawidłowo</strong> wskazał Prezydenta Miasta Wałbrzycha jako pośrednika (bo to on wydał decyzję 21 października).</p>\n<h4>Sposób 2 - uzasadnienie ratio legis art. 129 § 1</h4>\n<p>Dlaczego odwołanie ma być składane przez organ I instancji?</p>\n<ol><li><strong>Możliwość autorewizji</strong> - organ, który wydał decyzję, ma 7 dni na ponowne rozważenie sprawy. Jeśli uzna, że strona ma rację, <strong>sam może uchylić lub zmienić swoją decyzję</strong> (art. 132 § 1 kpa).</li><li><strong>Sprawność postępowania</strong> - w razie pomyłki organu I instancji nie trzeba angażować organu odwoławczego.</li><li><strong>Akta sprawy</strong> - organ I instancji posiada akta i może je przekazać organowi odwoławczemu wraz z odwołaniem (art. 133 kpa).</li><li><strong>Ułatwienie dla strony</strong> - strona kontaktuje się z lokalnym urzędem, nie musi szukać organu odwoławczego.</li></ol>\n<h4>Sposób 3 - przykład eliminacji błędnego rozwiązania</h4>\n<p>Gdyby strona złożyła odwołanie <strong>bezpośrednio do SKO</strong> (z pominięciem Prezydenta Miasta):</p>\n<ul><li>Naruszony byłby art. 129 § 1 kpa.</li><li>SKO mogłoby odrzucić odwołanie jako wniesione w niewłaściwym trybie.</li><li>Pan Adam Nowak musiałby ponownie złożyć odwołanie, tym razem przez Prezydenta Miasta.</li></ul>\n<p>W jego przypadku tej pomyłki <strong>nie ma</strong> - formuła „za pośrednictwem Prezydenta Miasta Wałbrzycha” jest <strong>poprawna</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 19.1 (max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - rozstrzygnięcie „tak” + uzasadnienie z powołaniem <strong>art. 129 § 1 kpa</strong> (lub jego treści) i wskazaniem, że odwołanie złożono za pośrednictwem Prezydenta Miasta.<br>- <strong>0 pkt</strong> - błędne rozstrzygnięcie („nie”), brak uzasadnienia, uzasadnienie bez powołania właściwego artykułu.<br><br><strong>Akceptowane warianty uzasadnienia:</strong><br>- „Zgodnie z art. 129 § 1 kpa odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Tak właśnie zostało wniesione”.<br>- „Adam Nowak złożył odwołanie u Prezydenta Miasta Wałbrzycha, czyli organu, który wydał decyzję - to jest właściwe miejsce zgodnie z art. 129 § 1 kpa”.<br><br><strong>Wykluczone:</strong> uzasadnienia bez powołania konkretnego przepisu lub ogólne stwierdzenia („tak, bo to jest właściwa procedura”).</blockquote>\n<h4>Reference - postępowanie odwoławcze w kpa</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Tryb postępowania odwoławczego (art. 127-140 kpa):</strong><br><br><strong>Krok 1: Wydanie decyzji (organ I instancji)</strong><br>- Organ I instancji (tu: Prezydent Miasta Wałbrzycha) wydaje decyzję.<br>- Pouczenie o prawie odwołania w terminie 14 dni od doręczenia (art. 129 § 2 kpa).<br><br><strong>Krok 2: Wniesienie odwołania</strong><br>- Strona ma <strong>14 dni</strong> od doręczenia decyzji na wniesienie odwołania.<br>- Odwołanie wnosi się <strong>za pośrednictwem organu, który wydał decyzję</strong> (art. 129 § 1 kpa).<br>- W odwołaniu nie musi być uzasadnienia (wystarczy oświadczenie o niezadowoleniu, art. 128 kpa).<br><br><strong>Krok 3: Autorewizja przez organ I instancji (art. 132 kpa)</strong><br>- Organ I instancji ma <strong>7 dni</strong> na rozważenie odwołania.<br>- Może <strong>uchylić lub zmienić</strong> własną decyzję, jeśli uzna odwołanie za zasadne (art. 132 § 1).<br>- Jeśli NIE - przekazuje akta sprawy organowi odwoławczemu (art. 133 kpa).<br><br><strong>Krok 4: Rozpatrzenie odwołania (organ odwoławczy)</strong><br>- Organ odwoławczy bada sprawę ponownie.<br>- Może (art. 138 kpa):<br>- <strong>utrzymać</strong> decyzję w mocy,<br>- <strong>uchylić</strong> decyzję i orzec odmiennie,<br>- <strong>uchylić</strong> decyzję i przekazać do ponownego rozpoznania,<br>- <strong>umorzyć</strong> postępowanie odwoławcze.<br><br><strong>Krok 5: Zaskarżenie do sądu administracyjnego</strong><br>- Po prawomocnej decyzji można złożyć <strong>skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA)</strong> w ciągu 30 dni.<br>- Następnie <strong>skarga kasacyjna</strong> do <strong>Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA)</strong>.<br><br><strong>Organy odwoławcze w polskim systemie administracji (art. 17 kpa):</strong><br>- W stosunku do <strong>wójta/burmistrza/prezydenta miasta</strong> (decyzje samorządu gminnego) → <strong>Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO)</strong>, <em>chyba że ustawa szczególna stanowi inaczej</em>.<br>- W stosunku do <strong>starosty/zarządu powiatu</strong> → <strong>SKO</strong> lub wojewoda.<br>- W stosunku do <strong>marszałka/zarządu województwa</strong> → <strong>SKO</strong> lub minister.<br>- W stosunku do <strong>wojewody</strong> → <strong>właściwy minister</strong>.<br>- W stosunku do <strong>ministra</strong> → <strong>Premier</strong> lub <strong>minister wyższy hierarchicznie</strong>.<br><br><strong>„Chyba że ustawa szczególna stanowi inaczej”</strong> - KLUCZ DO ZADANIA 19.2! W sprawach meldunkowych organem odwoławczym jest <strong>wojewoda</strong>, nie SKO (na podstawie ustawy o ewidencji ludności).</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - odwołanie BEZPOŚREDNIO do organu odwoławczego = błąd:</strong> Nie wolno składać odwołania od razu do SKO/wojewody/ministra. Trzeba przez organ, który wydał decyzję. To <strong>art. 129 § 1 kpa</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - uzasadnienie MUSI powołać konkretny artykuł:</strong> Klucz CKE wprost wymaga „odwołując się do odpowiedniego przepisu prawnego”. Powołanie tylko ogólne („zgodne z kpa”) nie wystarczy - trzeba podać <strong>art. 129 § 1</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - to ZADANIE 19.1, NIE 19.2:</strong> W 19.1 pytamy o MIEJSCE złożenia. Odpowiedź: tak (przez Prezydenta = poprawne). W 19.2 pytamy o ORGAN ODWOŁAWCZY. Tam odpowiedź będzie ZUPEŁNIE INNA (nie SKO, tylko wojewoda - bo to sprawa meldunkowa).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Strategia analizy dokumentów administracyjnych:</strong> Sprawdź (1) kto wydał decyzję, (2) komu adresowane odwołanie, (3) za czyim pośrednictwem. Jeśli „za pośrednictwem organu wydającego decyzję” = OK (art. 129 § 1).</blockquote>\n<p><strong>19.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie - NIE</strong>, odwołanie skierowano do <strong>niewłaściwego</strong> organu odwoławczego.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Pan Adam Nowak skierował odwołanie do <strong>Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO)</strong> w Wałbrzychu, tymczasem właściwym organem odwoławczym w <strong>sprawach meldunkowych (ewidencji ludności)</strong> jest <strong>wojewoda</strong>.</p>\n<p>Podstawa prawna:</p>\n<ul><li><strong>Art. 17 pkt 1 kpa</strong> stanowi, że organem wyższego stopnia wobec samorządu jest SKO, <strong>„chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej”</strong>.</li><li><strong>Art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności</strong> (Dz.U. 2010, nr 217, poz. 1427) wprowadza wyjątek: <em>„Wojewoda jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów gmin wydających rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie [niniejszej] ustawy.”</em></li></ul>\n<p>→ Sprawa meldunkowa to <strong>ewidencja ludności</strong>, więc właściwym organem odwoławczym jest <strong>wojewoda dolnośląski</strong>, a NIE SKO Wałbrzych.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza hierarchii organów odwoławczych w kpa</h4>\n<p><strong>Art. 17 kpa</strong> wyraża <strong>zasadę ogólną</strong> dotyczącą organów wyższego stopnia:</p>\n<blockquote>*„Organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są:<br>1) w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, <strong>chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej</strong> […].”*</blockquote>\n<p><strong>Tłumaczenie:</strong></p>\n<ul><li><strong>Reguła ogólna:</strong> wójt/burmistrz/prezydent miasta wydaje decyzję → odwołanie do <strong>SKO</strong>.</li><li><strong>Wyjątek:</strong> jeśli ustawa szczególna mówi inaczej → trzeba sprawdzić tę ustawę.</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - analiza ustawy szczególnej: o ewidencji ludności</h4>\n<p><strong>Art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności (Dz.U. 2010, nr 217, poz. 1427):</strong></p>\n<blockquote><em>„<strong>Wojewoda jest organem wyższego stopnia</strong> w stosunku do organów gmin wydających rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie [niniejszej] ustawy.”</em></blockquote>\n<p><strong>Art. 5 ust. 2:</strong></p>\n<blockquote><em>„Wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością organów gmin w zakresie realizacji obowiązków określonych w [niniejszej] ustawie.”</em></blockquote>\n<p>→ <strong>Ustawa szczególna</strong> (o ewidencji ludności) wyraźnie wyłącza ogólną zasadę z art. 17 pkt 1 kpa i wskazuje <strong>wojewodę</strong> jako organ odwoławczy w sprawach meldunkowych.</p>\n<h4>Sposób 3 - synteza: dlaczego SKO ≠ właściwy organ</h4>\n<ol><li><strong>Materia sprawy:</strong> zameldowanie / odmowa zameldowania → sprawa <strong>ewidencji ludności</strong>.</li><li><strong>Ustawa szczególna:</strong> ustawa o ewidencji ludności (Dz.U. 2010) → art. 5 ust. 1 wskazuje <strong>wojewodę</strong> jako organ wyższego stopnia.</li><li><strong>Klauzula z art. 17 pkt 1 kpa:</strong> „chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej” - w tej sprawie ustawa szczególna STANOWI inaczej.</li><li><strong>Wniosek:</strong> Pan Adam Nowak powinien skierować odwołanie do <strong>Wojewody Dolnośląskiego</strong> (urząd wojewódzki we Wrocławiu), a NIE do SKO Wałbrzych.</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 19.2 (max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - rozstrzygnięcie „nie” + uzasadnienie wskazujące:<br>- SKO nie jest właściwym organem w sprawach meldunkowych,<br>- z powołaniem <strong>art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności</strong> (organ = wojewoda),<br>- oraz odwołaniem do <strong>art. 17 pkt 1 kpa</strong> (klauzula „chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej”).<br>- <strong>0 pkt</strong> - błędne rozstrzygnięcie („tak”), brak uzasadnienia, uzasadnienie bez powołania właściwych przepisów.<br><br><strong>Akceptowane uzasadnienia (wystarczy jeden z elementów):</strong><br>- „SKO nie jest właściwy w sprawach meldunkowych; ustawa o ewidencji ludności wskazuje wojewodę”.<br>- „Art. 17 pkt 1 kpa ma klauzulę »chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej«, a art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności tak właśnie stanowi”.<br>- „Sprawa dotyczy ewidencji ludności, więc organem odwoławczym jest wojewoda, nie SKO”.<br><br><strong>Wykluczone:</strong> uzasadnienia ogólne („tak, bo SKO nie jest dobre”) bez powołania konkretnego przepisu.</blockquote>\n<h4>Reference - organy odwoławcze w sprawach samorządowych w Polsce</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Hierarchia organów odwoławczych - przykłady:</strong><br><br>| Materia sprawy | Organ I instancji | Organ odwoławczy | Podstawa prawna |<br>|----------------|-------------------|------------------|-----------------|<br>| <strong>Sprawy podatkowe (gminne)</strong> | Wójt/burmistrz/prezydent miasta | <strong>SKO</strong> | Art. 17 kpa + Ordynacja podatkowa |<br>| Pozwolenie na budowę | Starosta | Wojewoda | Prawo budowlane (ustawa szczególna) |<br>| <strong>Sprawy meldunkowe</strong> | Wójt/burmistrz/prezydent miasta | <strong>Wojewoda</strong> | <strong>Art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności (Dz.U. 2010, nr 217, poz. 1427)</strong> |<br>| Świadczenia rodzinne | Wójt/burmistrz/prezydent miasta | Wojewoda | Ustawa o świadczeniach rodzinnych |<br>| Sprawy ogólnoadministracyjne (gminne) | Wójt/burmistrz/prezydent miasta | <strong>SKO</strong> (reguła ogólna) | Art. 17 pkt 1 kpa |<br>| Decyzja powiatu (np. rejestracja pojazdu) | Starosta | SKO | Art. 17 pkt 1 kpa |<br>| Decyzja zarządu województwa | Marszałek | SKO lub minister | Art. 17 kpa |<br>| Decyzja wojewody | Wojewoda | <strong>Właściwy minister</strong> | Art. 17 pkt 3 kpa |<br><br><strong>Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO):</strong><br>- Organ wyższego stopnia w SPRAWACH SAMORZĄDOWYCH (zasada ogólna).<br>- Skład: prezes + kilkunastu członków etatowych/pozaetatowych.<br>- Niezawisłe, odrębne od administracji gminy/powiatu/województwa.<br>- 49 SKO w Polsce (1 dla każdego dawnego województwa pre-1999 + 1 dodatkowo).<br><br><strong>Wojewoda jako organ odwoławczy:</strong><br>- W sprawach zleconych przez ustawy szczególne (meldunki, świadczenia, niektóre pozwolenia).<br>- W sprawach z zakresu administracji rządowej w terenie.<br>- W praktyce: większość decyzji „ważnych dla państwa” (np. paszportowych, dowodów osobistych) ma odwołanie do wojewody.<br><br><strong>Ustawa o ewidencji ludności (Dz.U. 2010, nr 217, poz. 1427):</strong><br>- Reguluje rejestrację pobytu (stałego i czasowego), ewidencję ludności, PESEL.<br>- Organem I instancji = wójt/burmistrz/prezydent miasta (przez urząd gminy/miasta).<br>- Organem odwoławczym = wojewoda (art. 5 ust. 1).</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - SKO to ZASADA OGÓLNA, ale są wyjątki:</strong> Klasyczny błąd uczniów - myślą, że SKO ZAWSZE jest właściwym organem dla decyzji samorządowych. NIE! W sprawach meldunkowych, świadczeń rodzinnych, dowodów osobistych - wojewoda. Klucz: czytaj art. 17 pkt 1 kpa do końca: <strong>„chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej”</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - uzasadnienie MUSI powołać dwa przepisy:</strong><br>1. <strong>Art. 17 pkt 1 kpa</strong> (zasada ogólna + klauzula „chyba że”).<br>2. <strong>Art. 5 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności</strong> (ustawa szczególna - wojewoda).<br>Bez tego - niepełne uzasadnienie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga - odmienne odpowiedzi 19.1 i 19.2:</strong><br>- <strong>19.1: TAK</strong> (miejsce złożenia = przez Prezydenta Miasta = poprawne)<br>- <strong>19.2: NIE</strong> (organ odwoławczy = SKO = błędny; powinien być wojewoda)<br>To często myli uczniów - bo arkusz daje 2 osobne pytania o tę samą sprawę, ale o RÓŻNE aspekty (miejsce vs organ).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Strategia identyfikacji organu odwoławczego:</strong> (1) Sprawdź materię sprawy. (2) Sprawdź, czy istnieje ustawa szczególna. (3) Jeśli tak - organ wskazany w ustawie. (4) Jeśli nie - reguła z art. 17 kpa (SKO dla samorządu, minister dla wojewody).</blockquote>"}]}