{"id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/5","paper_id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 5. (0-1)\nO jednym z dokumentów\nArt. 2.1.1) [Ten dokument może być przyznany] osobie, która deklaruje przynależność do\nNarodu Polskiego i wykaże swój związek z polskością przez przynajmniej podstawową\nznajomość języka polskiego […] oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji\ni zwyczajów […].\nArt. 2.2. [Ten dokument może być przyznany] osobie posiadającej […] obywatelstwo\nRepubliki Armenii, Republiki Azerbejdżańskiej […] lub Republiki Uzbekistanu.\nArt. 6.1.1) Posiadacz […] [tego dokumentu] ma prawo do zwolnienia z obowiązku posiadania\nzezwolenia na pracę […] [w Rzeczypospolitej Polskiej].\nArt. 7.1. Przyznanie […] [tego dokumentu] nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa […].\nDz.U. 2007, nr 180, poz. 1280, z późn. zm. (stan prawny na 7 marca 2017 r.).\nMWO_1R\nOdnosząc się do obowiązujących unormowań prawnych, uzasadnij, że przytoczone\nprzepisy prawne nie dotyczą procedury repatriacji.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n(IV etap z.p.)\nVI. Znajomość\npraw człowieka\ni sposobów ich\nochrony.\n6. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Zdający:\n2) omawia czynniki sprzyjające asymilacji oraz służące zachowaniu\ntożsamości narodowej.\n11. Obywatel i obywatelstwo. Zdający:\n1) przedstawia procedury nabywania i zrzekania się polskiego\nobywatelstwa;\n2) wyjaśnia, czym obywatelstwo różni się od narodowości.\n(III etap) 4. Być obywatelem. Zdający:\n1) wyjaśnia, jak człowiek staje się obywatelem w sensie formalnym\n(prawo ziemi, prawo krwi, nadanie obywatelstwa).\n(III etap) 8. Naród i mniejszości narodowe. Zdający:\n4) wyjaśnia, co to jest Polonia i w jaki sposób Polacy żyjący za\ngranicą podtrzymują swoją więź z ojczyzną.\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nProcedura repatriacji oznacza w konsekwencji uzyskanie polskiego obywatelstwa, a Karta\nPolaka - nie.","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\nPrzytoczone przepisy NIE dotyczą procedury repatriacji, ponieważ regulują przyznawanie **Karty Polaka** - dokumentu, który **nie skutkuje nabyciem polskiego obywatelstwa**. Tymczasem **repatriacja** to procedura, której celem jest właśnie **uzyskanie polskiego obywatelstwa** przez osoby polskiego pochodzenia.\n\nKluczowy dowód: **Art. 7.1.** przytoczonej ustawy stanowi wprost:\n> *„Przyznanie […] [tego dokumentu] nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa […]”*\n\n→ To zaprzeczenie istoty repatriacji.\n\n## Sposób 1 - identyfikacja dokumentu\n\nPrzytoczone przepisy pochodzą z **ustawy o Karcie Polaka** (Dz.U. 2007, nr 180, poz. 1280) - co wynika z **trzech wskazówek** w tekście:\n\n### Wskazówka 1: kryteria przyznania (art. 2.1.1)\n> *„osobie, która deklaruje przynależność do Narodu Polskiego i wykaże swój związek z polskością przez przynajmniej podstawową znajomość języka polskiego […] oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji i zwyczajów”*\n\n→ Klasyczne kryteria Karty Polaka - **deklaracja polskości + język + tradycje**, bez konieczności posiadania krewnych w Polsce czy konkretnych aktów własności.\n\n### Wskazówka 2: krąg uprawnionych (art. 2.2)\n> *„osobie posiadającej […] obywatelstwo Republiki Armenii, Republiki Azerbejdżańskiej […] lub Republiki Uzbekistanu.”*\n\n→ Karta Polaka pierwotnie była adresowana do obywateli **państw byłego ZSRR** (wymienione republiki kaukaskie i środkowoazjatyckie to klasyczna lista). Od 2019 dostępna globalnie, ale w stanie prawnym 2017 ten zakres pasuje.\n\n### Wskazówka 3: skutki prawne (art. 6.1.1)\n> *„Posiadacz […] ma prawo do zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę […]”*\n\n→ Karta Polaka przyznaje **przywileje** (praca bez zezwolenia, wiza długoterminowa, refundacja kosztów studiów, połowa ceny biletów PKP), ale **nie nadaje obywatelstwa**.\n\n### Wskazówka 4 - decydująca (art. 7.1)\n> *„Przyznanie […] nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa”*\n\n→ To **definicyjna różnica** względem repatriacji.\n\n**Wniosek:** Przytoczone przepisy dotyczą **Karty Polaka**, NIE repatriacji.\n\n## Sposób 2 - definicja repatriacji i kontrast\n\n**Repatriacja** (Ustawa z 9 listopada 2000 r. o repatriacji) to procedura prawna, na mocy której:\n- osoba **polskiego pochodzenia** (matka/ojciec/babka/dziadek byli Polakami i obywatelami państwa polskiego);\n- pochodząca z **azjatyckiej części byłego ZSRR** (Kazachstan, Uzbekistan, Tadżykistan, Kirgistan, Turkmenistan i obszary azjatyckiej części Rosji);\n- **przybywa do Polski z zamiarem osiedlenia się**;\n- **NABYWA POLSKIE OBYWATELSTWO** z mocy prawa z dniem przekroczenia granicy RP na podstawie wizy repatriacyjnej.\n\n→ **Definicyjny skutek repatriacji = nabycie polskiego obywatelstwa.**\n\nKarta Polaka tymczasem:\n- jest **wyłącznie dokumentem**, nie zmienia obywatelstwa;\n- daje **przywileje** (praca, wiza, edukacja), ale jej posiadacz pozostaje obywatelem swojego dotychczasowego państwa;\n- Art. 7.1 wprost to potwierdza: *„nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa”*.\n\n**Kluczowa różnica:**\n| Cecha | Karta Polaka | Repatriacja |\n| Akt prawny | Ustawa 2007 r. | Ustawa 9 XI 2000 r. |\n| Skutek główny | Przywileje (praca, wiza) | **Nabycie obywatelstwa polskiego** |\n| Adresaci | Osoby polskiego pochodzenia w państwach b. ZSRR + (od 2019) globalnie | Osoby polskiego pochodzenia z azjat. części b. ZSRR |\n| Procedura | Wniosek do konsula | Wiza repatriacyjna |\n| Obywatelstwo | NIE | TAK (z mocy prawa) |\n\n## Sposób 3 - argument z literalnego brzmienia przepisu\n\nWystarczy zacytować **Art. 7.1**:\n\n> *„Art. 7.1. Przyznanie […] [tego dokumentu] nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa […]”*\n\n→ Sam ustawodawca w przepisie końcowym tej ustawy zaznacza, że dokument **NIE zastępuje** procedur nadawania obywatelstwa (w tym repatriacji). To **dowód autorytatywny**: skoro Karta Polaka nie nadaje obywatelstwa, a repatriacja je nadaje → nie są tym samym.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 5 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - uzasadnienie wskazujące, że **repatriacja prowadzi do nabycia obywatelstwa polskiego**, a **Karta Polaka NIE prowadzi do nabycia obywatelstwa**. Najlepiej z powołaniem na art. 7.1.\n> - **0 pkt** - uzasadnienie bez tej kluczowej różnicy (np. tylko „to inne dokumenty”, „inne przepisy”), uzasadnienie błędne.\n>\n> **Akceptowane warianty:**\n> - „repatriacja → obywatelstwo, Karta Polaka → nie”;\n> - „art. 7.1 wprost stwierdza, że nie nadaje obywatelstwa, a repatriacja je daje”;\n> - „Karta Polaka jest tylko przywilejem, repatriacja jest procedurą nabycia obywatelstwa”.\n>\n> **Wykluczone:** ogólne stwierdzenia bez wskazania różnicy obywatelstwa („to nie repatriacja, bo dotyczy innej grupy”), uzasadnienia powołujące się na nieistniejące w tekście elementy.\n\n## Reference - Karta Polaka vs repatriacja\n\n> 📖 **Karta Polaka (Ustawa z 7 IX 2007)** - dokument potwierdzający przynależność do Narodu Polskiego, wydawany przez konsula RP. Przywileje: zwolnienie z opłat za wizę krajową, zezwolenie na osiedlenie się, bezpłatne studia w Polsce, świadczenia w służbie zdrowia, refundacja kosztów podróży do Polski, **prawo do pracy bez zezwolenia**.\n> **Nie nadaje obywatelstwa polskiego.**\n>\n> **Repatriacja (Ustawa z 9 XI 2000)** - powrót osób polskiego pochodzenia z **azjatyckiej części byłego ZSRR** (Kazachstan, Uzbekistan, Tadżykistan, Kirgistan, Turkmenistan oraz azjatyckie obszary Rosji) w celu osiedlenia się na stałe.\n> **Nabycie obywatelstwa polskiego z mocy prawa** w dniu przekroczenia granicy.\n>\n> **Inne ścieżki nabycia obywatelstwa polskiego (Ustawa z 2 IV 2009 o obywatelstwie polskim):**\n> 1. Z mocy prawa (urodzenie z polskich rodziców, znalezienie noworodka).\n> 2. **Repatriacja** (powyżej).\n> 3. Nadanie przez Prezydenta RP.\n> 4. Uznanie za obywatela (wojewoda).\n> 5. Przywrócenie obywatelstwa (Minister SWiA).\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga - odpowiedź MUSI wskazać element obywatelstwa:** Klucz CKE oczekuje, że uczeń wskaże ten kluczowy element: **repatriacja → obywatelstwo, Karta Polaka → nie**. Bez tego - 0 pkt.\n\n> ⚠️ **Uwaga - najlepsza odpowiedź cytuje art. 7.1:** Powołanie się na konkretny artykuł („Art. 7.1 ustawy o Karcie Polaka wprost stwierdza…”) wzmacnia odpowiedź. Klucz CKE preferuje uzasadnienia z odwołaniem do przepisu.\n\n> ⚠️ **Pułapka „obie procedury dla Polaków”:** Owszem, obie dotyczą osób polskiego pochodzenia, ale to NIE jest argument za tym, że są tożsame. Kluczowy jest SKUTEK PRAWNY - obywatelstwo vs przywileje.","image":"img/wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5. (0-1)
O jednym z dokumentów
Art. 2.1.1) [Ten dokument może być przyznany] osobie, która deklaruje przynależność do
Narodu Polskiego i wykaże swój związek z polskością przez przynajmniej podstawową
znajomość języka polskiego […] oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji
i zwyczajów […].
Art. 2.2. [Ten dokument może być przyznany] osobie posiadającej […] obywatelstwo
Republiki Armenii, Republiki Azerbejdżańskiej […] lub Republiki Uzbekistanu.
Art. 6.1.1) Posiadacz […] [tego dokumentu] ma prawo do zwolnienia z obowiązku posiadania
zezwolenia na pracę […] [w Rzeczypospolitej Polskiej].
Art. 7.1. Przyznanie […] [tego dokumentu] nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa […].
Dz.U. 2007, nr 180, poz. 1280, z późn. zm. (stan prawny na 7 marca 2017 r.).
MWO_1R
Odnosząc się do obowiązujących unormowań prawnych, uzasadnij, że przytoczone
przepisy prawne nie dotyczą procedury repatriacji.

","answer_text_html":"

Zadanie 5. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
V. Znajomość
podstaw ustroju
Rzeczypospolitej
Polskiej.
(IV etap z.p.)
VI. Znajomość
praw człowieka
i sposobów ich
ochrony.

\n
  1. Naród, ojczyzna i mniejszości narodowe. Zdający:
  2. omawia czynniki sprzyjające asymilacji oraz służące zachowaniu
\n

tożsamości narodowej.

\n
  1. Obywatel i obywatelstwo. Zdający:
  2. przedstawia procedury nabywania i zrzekania się polskiego
\n

obywatelstwa;

\n
  1. wyjaśnia, czym obywatelstwo różni się od narodowości.
\n

(III etap) 4. Być obywatelem. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia, jak człowiek staje się obywatelem w sensie formalnym
\n

(prawo ziemi, prawo krwi, nadanie obywatelstwa).
(III etap) 8. Naród i mniejszości narodowe. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia, co to jest Polonia i w jaki sposób Polacy żyjący za
\n

granicą podtrzymują swoją więź z ojczyzną.
Schemat punktowania
1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.
0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Procedura repatriacji oznacza w konsekwencji uzyskanie polskiego obywatelstwa, a Karta
Polaka - nie.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Przytoczone przepisy NIE dotyczą procedury repatriacji, ponieważ regulują przyznawanie Karty Polaka - dokumentu, który nie skutkuje nabyciem polskiego obywatelstwa. Tymczasem repatriacja to procedura, której celem jest właśnie uzyskanie polskiego obywatelstwa przez osoby polskiego pochodzenia.

\n

Kluczowy dowód: Art. 7.1. przytoczonej ustawy stanowi wprost:

\n
„Przyznanie […] [tego dokumentu] nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa […]”
\n

→ To zaprzeczenie istoty repatriacji.

\n

Sposób 1 - identyfikacja dokumentu

\n

Przytoczone przepisy pochodzą z ustawy o Karcie Polaka (Dz.U. 2007, nr 180, poz. 1280) - co wynika z trzech wskazówek w tekście:

\n
Wskazówka 1: kryteria przyznania (art. 2.1.1)
\n
„osobie, która deklaruje przynależność do Narodu Polskiego i wykaże swój związek z polskością przez przynajmniej podstawową znajomość języka polskiego […] oraz znajomość i kultywowanie polskich tradycji i zwyczajów”
\n

→ Klasyczne kryteria Karty Polaka - deklaracja polskości + język + tradycje, bez konieczności posiadania krewnych w Polsce czy konkretnych aktów własności.

\n
Wskazówka 2: krąg uprawnionych (art. 2.2)
\n
„osobie posiadającej […] obywatelstwo Republiki Armenii, Republiki Azerbejdżańskiej […] lub Republiki Uzbekistanu.”
\n

→ Karta Polaka pierwotnie była adresowana do obywateli państw byłego ZSRR (wymienione republiki kaukaskie i środkowoazjatyckie to klasyczna lista). Od 2019 dostępna globalnie, ale w stanie prawnym 2017 ten zakres pasuje.

\n
Wskazówka 3: skutki prawne (art. 6.1.1)
\n
„Posiadacz […] ma prawo do zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę […]”
\n

→ Karta Polaka przyznaje przywileje (praca bez zezwolenia, wiza długoterminowa, refundacja kosztów studiów, połowa ceny biletów PKP), ale nie nadaje obywatelstwa.

\n
Wskazówka 4 - decydująca (art. 7.1)
\n
„Przyznanie […] nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa”
\n

→ To definicyjna różnica względem repatriacji.

\n

Wniosek: Przytoczone przepisy dotyczą Karty Polaka, NIE repatriacji.

\n

Sposób 2 - definicja repatriacji i kontrast

\n

Repatriacja (Ustawa z 9 listopada 2000 r. o repatriacji) to procedura prawna, na mocy której:

\n\n

→ Definicyjny skutek repatriacji = nabycie polskiego obywatelstwa.

\n

Karta Polaka tymczasem:

\n\n

Kluczowa różnica:
| Cecha | Karta Polaka | Repatriacja |
| Akt prawny | Ustawa 2007 r. | Ustawa 9 XI 2000 r. |
| Skutek główny | Przywileje (praca, wiza) | Nabycie obywatelstwa polskiego |
| Adresaci | Osoby polskiego pochodzenia w państwach b. ZSRR + (od 2019) globalnie | Osoby polskiego pochodzenia z azjat. części b. ZSRR |
| Procedura | Wniosek do konsula | Wiza repatriacyjna |
| Obywatelstwo | NIE | TAK (z mocy prawa) |

\n

Sposób 3 - argument z literalnego brzmienia przepisu

\n

Wystarczy zacytować Art. 7.1:

\n
„Art. 7.1. Przyznanie […] [tego dokumentu] nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa […]”
\n

→ Sam ustawodawca w przepisie końcowym tej ustawy zaznacza, że dokument NIE zastępuje procedur nadawania obywatelstwa (w tym repatriacji). To dowód autorytatywny: skoro Karta Polaka nie nadaje obywatelstwa, a repatriacja je nadaje → nie są tym samym.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - zadanie 5 (max 1 pkt):
- 1 pkt - uzasadnienie wskazujące, że repatriacja prowadzi do nabycia obywatelstwa polskiego, a Karta Polaka NIE prowadzi do nabycia obywatelstwa. Najlepiej z powołaniem na art. 7.1.
- 0 pkt - uzasadnienie bez tej kluczowej różnicy (np. tylko „to inne dokumenty”, „inne przepisy”), uzasadnienie błędne.

Akceptowane warianty:
- „repatriacja → obywatelstwo, Karta Polaka → nie”;
- „art. 7.1 wprost stwierdza, że nie nadaje obywatelstwa, a repatriacja je daje”;
- „Karta Polaka jest tylko przywilejem, repatriacja jest procedurą nabycia obywatelstwa”.

Wykluczone: ogólne stwierdzenia bez wskazania różnicy obywatelstwa („to nie repatriacja, bo dotyczy innej grupy”), uzasadnienia powołujące się na nieistniejące w tekście elementy.
\n

Reference - Karta Polaka vs repatriacja

\n
📖 Karta Polaka (Ustawa z 7 IX 2007) - dokument potwierdzający przynależność do Narodu Polskiego, wydawany przez konsula RP. Przywileje: zwolnienie z opłat za wizę krajową, zezwolenie na osiedlenie się, bezpłatne studia w Polsce, świadczenia w służbie zdrowia, refundacja kosztów podróży do Polski, prawo do pracy bez zezwolenia.
Nie nadaje obywatelstwa polskiego.

Repatriacja (Ustawa z 9 XI 2000) - powrót osób polskiego pochodzenia z azjatyckiej części byłego ZSRR (Kazachstan, Uzbekistan, Tadżykistan, Kirgistan, Turkmenistan oraz azjatyckie obszary Rosji) w celu osiedlenia się na stałe.
Nabycie obywatelstwa polskiego z mocy prawa w dniu przekroczenia granicy.

Inne ścieżki nabycia obywatelstwa polskiego (Ustawa z 2 IV 2009 o obywatelstwie polskim):
1. Z mocy prawa (urodzenie z polskich rodziców, znalezienie noworodka).
2. Repatriacja (powyżej).
3. Nadanie przez Prezydenta RP.
4. Uznanie za obywatela (wojewoda).
5. Przywrócenie obywatelstwa (Minister SWiA).
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga - odpowiedź MUSI wskazać element obywatelstwa: Klucz CKE oczekuje, że uczeń wskaże ten kluczowy element: repatriacja → obywatelstwo, Karta Polaka → nie. Bez tego - 0 pkt.
\n
⚠️ Uwaga - najlepsza odpowiedź cytuje art. 7.1: Powołanie się na konkretny artykuł („Art. 7.1 ustawy o Karcie Polaka wprost stwierdza…”) wzmacnia odpowiedź. Klucz CKE preferuje uzasadnienia z odwołaniem do przepisu.
\n
⚠️ Pułapka „obie procedury dla Polaków”: Owszem, obie dotyczą osób polskiego pochodzenia, ale to NIE jest argument za tym, że są tożsame. Kluczowy jest SKUTEK PRAWNY - obywatelstwo vs przywileje.
"}]}