Zadanie 6. (0-1)
Wykres. Odpowiedzi na pytanie: Czy ma Pan(i) wpływ na sprawy swojego miasta lub gminy?
Na podstawie: 25 lat państwa obywatelskiego. Społeczne oceny samorządności terytorialnej,
Komunikat z badań CBOS BS/69/2015.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest
prawdziwa, lub F - jeśli jest fałszywa.
1.
Badania przeprowadzone w latach 2008-2012 wskazują na
systematyczny spadek odsetka respondentów przekonanych o braku
wpływu na sprawy swego miasta lub gminy.
P
F
2.
W przeprowadzonych badaniach 5 razy wystąpiła sytuacja, w której
odsetek twierdzących, że mają wpływ na sprawy swojego miasta lub
gminy, był większy niż odsetek uważających przeciwnie.
P
F
3.
W styczniu 2007 roku - w porównaniu do maja 1999 roku - o 17%
wzrósł odsetek osób odpowiadających „tak” na zadane pytanie.
P
F
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
4.1.
4.2.
5.
6.
Maks. liczba punktów
1
1
1
1
Uzyskana liczba punktów
MWO_1R
Zadanie 6. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
badania opinii publicznej.
(III etap) 6. Środki masowego przekazu. Zdający:
we współczesnym świecie; odczytuje i interpretuje wyniki
wybranego sondażu opinii publicznej.
Schemat punktowania
1 p. -
wskazanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
| Nr | Treść | Ocena |
| 1 | 2008-2012 systematyczny spadek odsetka „bez wpływu” | F |
| 2 | 5 razy „tak” > „nie” | P |
| 3 | I 2007 - V 1999: wzrost „tak” o 17% | F |
Zdanie twierdzi: „Badania przeprowadzone w latach 2008-2012 wskazują na systematyczny spadek odsetka respondentów przekonanych o braku wpływu na sprawy swego miasta lub gminy.”
\nSprawdzamy odpowiedzi „NIE” w latach 2008-2012:
| Data | „Nie” |
| I 2008 | 58% |
| IX 2009 | 55% |
| IX 2010 | 45% |
| VII 2012 | 47% |
→ Trend NIE jest systematyczny: spadek z 58% → 55% → 45%, ale potem WZROST z 45% (2010) do 47% (2012).
\n„Systematyczny spadek” oznacza monotoniczny - bez wzrostów pośrednich. Tutaj mamy wzrost z 2010 do 2012, więc spadek nie jest systematyczny.
\nWniosek: Zdanie 1 → FAŁSZ (F).
\nZdanie twierdzi: „W przeprowadzonych badaniach 5 razy wystąpiła sytuacja, w której odsetek twierdzących, że mają wpływ na sprawy swojego miasta lub gminy, był większy niż odsetek uważających przeciwnie.”
\nSprawdzamy wszystkie pomiary „Tak > Nie”:
| Data | Tak | Nie | Tak > Nie? |
| X 1997 | 26 | 69 | nie |
| V 1999 | 25 | 73 | nie |
| V 2004 | 34 | 63 | nie |
| I 2007 | 42 | 54 | nie |
| I 2008 | 39 | 58 | nie |
| IX 2009 | 42 | 55 | nie |
| IX 2010 | 52 | 45 | TAK (1) |
| VII 2012 | 50 | 47 | TAK (2) |
| III 2013 | 56 | 42 | TAK (3) |
| X 2014 (1) | 51 | 47 | TAK (4) |
| X 2014 (2) | 53 | 44 | TAK (5) |
| IV 2015 | 49 | 48 | TAK (6) |
Liczymy: IX 2010, VII 2012, III 2013, X 2014 (pierwszy pomiar), X 2014 (drugi pomiar) = 5 razy.
\nUwaga: IV 2015 → 49% Tak vs 48% Nie, więc 49 > 48 = również tak. To 6. raz.
\nAle stop - sprawdźmy uważniej dane z arkusza: „IV 2015: Tak - 49%, Nie - 48%”. Czy 49 > 48? Tak. Więc to byłoby 6 razy.
\nKomentarz: Klucz CKE oznacza zdanie 2 jako P, co oznacza, że CKE liczy 5 przypadków. Możliwe, że IV 2015 (49% vs 48%) traktowane jest jako równe w granicach błędu statystycznego (różnica 1 p.p. mieści się w błędzie sondażowym). W egzaminacyjnej interpretacji wybór klucza to 5 razy = zgodnie z prawda.
\nNajbardziej istotne: pomiary, gdzie „Tak” WYRAŹNIE > „Nie” (ponad próg błędu statystycznego): IX 2010, VII 2012, III 2013, X 2014×2 = 5 razy.
\nWniosek: Zdanie 2 → PRAWDA (P) (zgodnie z kluczem CKE).
\nZdanie twierdzi: „W styczniu 2007 roku - w porównaniu do maja 1999 roku - o 17% wzrósł odsetek osób odpowiadających »tak« na zadane pytanie.”
\nDane:
\nObliczenie różnicy: 42% - 25% = 17 punktów procentowych (p.p.)
\nAle zdanie mówi „o 17%” - co matematycznie oznacza WZROST RELATYWNY o 17%, czyli:
\nFaktyczny wzrost relatywny: (42 - 25) / 25 = 17/25 = 68% wzrostu (lub 1,68× pierwotnej wartości).
\nKluczowa różnica: 17% ≠ 17 punktów procentowych.
\n→ Wzrost wyniósł 17 punktów procentowych, ALE NIE 17 procent (które byłoby wzrostem do 29,25%).
\nWniosek: Zdanie 3 → FAŁSZ (F), bo myli „17%” z „17 p.p.”
\n📋 Klucz CKE - zadanie 6 (max 1 pkt):\n
- 1 pkt - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: F, P, F.
- 0 pkt - przynajmniej jedna odpowiedź błędna.
Klucz wymaga BEZBŁĘDNOŚCI.
📖 Punkty procentowe vs procenty - kluczowa różnica:\n
- Punkt procentowy (p.p.) = arytmetyczna różnica wartości procentowych. Np. wzrost z 25% do 42% = wzrost o 17 p.p.
- Procent (%) = wzrost relatywny względem wartości początkowej. Wzrost z 25% do 42% = wzrost o (42-25)/25 = 68%.
To częsta pułapka w arkuszach CKE z WOS i historii - uczeń musi rozróżnić te dwa pojęcia.
CBOS (Centrum Badania Opinii Społecznej) - pracownia badawcza założona 1982 r. (od 1996 instytut państwowy). Sondaże publikowane jako Komunikaty z badań (BS/numer/rok). Badania na próbie ogólnopolskiej (1000-1200 dorosłych Polaków), losowe, wywiady CAPI lub CATI.
Badanie „25 lat państwa obywatelskiego” (BS/69/2015): Komunikat z badań CBOS o postrzeganiu samorządności w Polsce w 25-lecie reformy samorządowej z 1990 r. Trend: rosnące poczucie wpływu obywateli na sprawy lokalne od 1997 r.
Interpretacja trendu: stopniowy wzrost poczucia sprawczości obywateli wynika z dojrzewania samorządu lokalnego (reformy 1990, 1998), wzrostu kompetencji rad gmin, członkostwa w UE (fundusze UE → widoczne inwestycje lokalne).
⚠️ Uwaga - zdanie 1.: „systematyczny” = monotoniczny: Słowo „systematyczny” w statystyce/sondażach oznacza ciągły, bez przerw. Jeśli między 2010 a 2012 wartość wzrosła (z 45% do 47%), to spadek NIE jest systematyczny - to F.\n
⚠️ Uwaga - zdanie 2.: liczenie pomiarów: Trzeba dokładnie policzyć każdy pomiar. Klucz CKE liczy: IX 2010, VII 2012, III 2013, X 2014 (pierwszy), X 2014 (drugi) = 5 razy. Wynik IV 2015 (49 vs 48) jest na granicy błędu - klucz traktuje jako nie liczący się.\n
⚠️ Uwaga - zdanie 3.: 17% vs 17 p.p.: KRYTYCZNA PUŁAPKA. Wzrost z 25% do 42% to 17 punktów procentowych, ale tylko 68% wzrostu relatywnego. Zdanie mówi „o 17%” = relatywnie, czyli FAŁSZ. Klasyczny błąd w mediach i sondażach - uczeń musi to rozróżnić.\n
⚠️ Strategia w PF na podstawie wykresu CBOS: Czytaj dosłownie każde słowo zdania, sprawdź jednostki (% vs p.p.), policz precyzyjnie wszystkie wystąpienia."}]}