{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-2)\nRalf Dahrendorf o pozycjach i oczekiwaniach społecznych\nSame pozycje [społeczne] dostarczają nam oczywiście tylko najbardziej formalnego rodzaju\nwiedzy. […] A jednak nie potrzebujemy więcej pytać, by dowiedzieć się […], co [przykładowy]\nHerr Schmidt robi w ramach swych poszczególnych pozycji - a w każdym razie, co powinien,\na więc też i co prawdopodobnie robi. Jako ojciec Herr Schmidt opiekuje się swoimi dziećmi,\npomaga im, chroni je i kocha. Jako nauczyciel gimnazjalny przekazuje swym uczniom wiedzę,\nsprawiedliwie ich ocenia […]. Jako […] [aktywny działacz] partii uczęszcza na spotkania,\nwygłasza przemówienia i stara się rekrutować nowych członków. […] Każda pozycja niesie ze\nsobą pewne oczekiwane sposoby zachowań; każda zajmowana przez jednostkę pozycja\nwymaga od niej podejmowania pewnych działań i okazywania pewnych cech […]. Obejmując\npozycję społeczną, jednostka staje się postacią w dramacie napisanym przez społeczeństwo,\nw którym żyje. […] Społeczny nacisk, by dostosować się do określonych oczekiwań […], jest\n[…] uniwersalną właściwością wszystkich form uspołecznienia.\nSocjologia. Lektury, red. P. Sztompka, M. Kucia, Kraków 2006, s. 310-313.\n1.1. Dokończ zdanie - wpisz właściwą nazwę.\nW przytoczonym tekście przeprowadzono dowód na to, że do każdej pozycji społecznej\nprzypisywana jest przez społeczeństwo\n1.2. Zaznacz poprawne dokończenie zdania.\nTekst obrazuje, że\nA. w społeczeństwie dochodzi do dewiacji społecznych.\nB. społeczeństwo sprzyja wytwarzaniu postaw konformistycznych.\nC. różnorodność pozycji społecznych prowadzi do nierówności społecznych.\nD. można zachować dystans wobec nieaprobowanych przez siebie zachowań innych.","answer":"B","answer_text":"Zadanie 1. (0-2)\n1.1.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n1. Życie zbiorowe i jego reguły. Zdający:\n2) podaje przykłady norm i instytucji społecznych; charakteryzuje ich\nfunkcje w życiu społecznym.\n(III etap) 2. Życie społeczne. Zdający:\n4) rozpoznaje role społeczne, w których występuje, oraz związane\nz nimi oczekiwania.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nrola społeczna\n1.2.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n2. Socjalizacja i kontrola społeczna. Zdający:\n2) opisuje przejawy kontroli społecznej w życiu codziennym.\n(III etap) 2. Życie społeczne. Zdający:\n2) wyjaśnia na przykładach znaczenie podstawowych norm\nwspółżycia między ludźmi, w tym wzajemności, odpowiedzialności\ni zaufania.\nSchemat punktowania\n1 p. -\nwskazanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nB.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**rola społeczna**\n\n## Sposób 1 - analiza źródła\n\nRalf Dahrendorf w cytowanym fragmencie buduje argumentację wokół przykładu Herr Schmidta i jego trzech pozycji społecznych: ojca, nauczyciela gimnazjalnego oraz aktywnego działacza partii. Kluczowe wskazówki w tekście:\n\n> \"Każda pozycja niesie ze sobą pewne **oczekiwane sposoby zachowań**; każda zajmowana przez jednostkę pozycja **wymaga od niej podejmowania pewnych działań i okazywania pewnych cech**.\"\n\n> \"Obejmując pozycję społeczną, jednostka staje się **postacią w dramacie napisanym przez społeczeństwo**, w którym żyje.\"\n\nDahrendorf dosłownie pisze, że pozycja = oczekiwane zachowania + wymagane działania = scenariusz dramatu. To jest klasyczna definicja **roli społecznej** w socjologii: zbiór norm i oczekiwań przypisanych przez społeczeństwo do danej pozycji (statusu) społecznej.\n\n**Wniosek z tekstu:** Dla pozycji \"ojciec\" przypisana jest rola \"opiekuje się dziećmi, pomaga im, chroni, kocha\". Dla pozycji \"nauczyciel\" - rola \"przekazuje wiedzę, sprawiedliwie ocenia\". Dla pozycji \"działacz partii\" - rola \"chodzi na spotkania, wygłasza przemówienia, rekrutuje członków\". W każdym przypadku do **jednej pozycji** społeczeństwo **przypisuje konkretną rolę społeczną**.\n\n## Sposób 2 - analiza kontekstowa (terminologia socjologiczna)\n\nKlasyczna para pojęciowa w socjologii to **pozycja społeczna (status) + rola społeczna**. Pozycja to miejsce w strukturze społecznej (ojciec, nauczyciel, premier, lekarz), a rola to zbiór zachowań, których społeczeństwo oczekuje od osoby zajmującej tę pozycję.\n\nDahrendorf - niemiecki socjolog (1929-2009) - w klasycznej pracy *Homo sociologicus* (1958) rozwinął właśnie tę koncepcję, opisując jednostkę jako \"aktora odgrywającego role napisane przez społeczeństwo\". Cytowany fragment to bezpośrednie streszczenie tej tezy. Stąd jednoznaczna identyfikacja: tekst opisuje **rolę społeczną**.\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference WOS\n\nZ reference (sekcja 10. \"Terminologia WOS\" - Społeczeństwo): pozycja społeczna + rola społeczna to fundament socjologii grup i instytucji społecznych. Rola = wzór zachowań związany z pozycją, normowany przez kulturę i kontrolę społeczną. Pojęcie używane w arkuszach CKE w kontekście procesów socjalizacji, kontroli społecznej oraz konfliktu ról.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\nPoniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).\n\n> **Schemat oceniania CKE (zad. 1.1, max 1 pkt):**\n> - 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.\n> - 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n\n**Poprawna odpowiedź (CKE):** rola społeczna\n\n**Akceptowane warianty:** \"rola społeczna\", \"rola\".\n\n**Wykluczone (typowe błędy):**\n- \"pozycja społeczna\" - to jest *status*, do którego rola jest przypisana, nie odwrotnie\n- \"norma społeczna\" - norma to ogólny przepis zachowania, rola to konkretny zestaw norm dla pozycji\n- \"status społeczny\" - synonim pozycji, nie roli\n- \"funkcja społeczna\" - pojęcie z socjologii funkcjonalnej (Parsons), inne znaczenie\n\n## Reference politologiczny / socjologiczny\n\n**Pojęcie roli społecznej** - koncepcja klasyczna w socjologii, rozwinięta przez Ralpha Lintona (rozróżnienie status/rola, 1936) oraz Talcotta Parsonsa. Dahrendorf opisuje ją w formule: \"Obejmując pozycję społeczną, jednostka staje się postacią w dramacie napisanym przez społeczeństwo\". Każdy człowiek pełni jednocześnie wiele ról (zestaw ról, *role-set* - Robert Merton), co może prowadzić do **konfliktu ról** (np. nauczyciel uczący własnego dziecka).\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd uczniów to mylenie **pozycji społecznej** (statusu) z **rolą społeczną**. Pozycja = miejsce w strukturze (\"jestem nauczycielem\"). Rola = zachowanie wymagane od osoby na danej pozycji (\"nauczyciel ma uczyć i sprawiedliwie oceniać\"). Dahrendorf w tekście wprost mówi o tym, co jednostka ma *robić* i jak się *zachowywać* w ramach pozycji - to jest definicja roli.\n\n> **Uwaga:** Zapamiętaj klasyczny zestaw pojęć socjologicznych: status społeczny (pozycja) → rola społeczna (oczekiwania) → socjalizacja (uczenie ról) → kontrola społeczna (egzekwowanie ról) → sankcje (kary za niewypełnienie roli). To rdzeń sekcji \"Życie społeczne\" w podstawie programowej WOS.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B. społeczeństwo sprzyja wytwarzaniu postaw konformistycznych.**\n\n## Sposób 1 - analiza źródła\n\nTekst Dahrendorfa kończy się jednoznaczną tezą:\n\n> \"**Społeczny nacisk, by dostosować się do określonych oczekiwań** […], jest […] uniwersalną właściwością wszystkich form uspołecznienia.\"\n\nKlucz to fraza \"**społeczny nacisk, by dostosować się**\". Dostosowywanie się do oczekiwań społecznych to klasyczna definicja **konformizmu** (łac. *conformare* - kształtować na czyjąś modłę, dostosowywać). Skoro nacisk ten jest \"uniwersalną właściwością wszystkich form uspołecznienia\", to znaczy, że społeczeństwo *z natury rzeczy* sprzyja wytwarzaniu postaw konformistycznych - odpowiedź **B**.\n\nDodatkowo: Dahrendorf opisuje, że Herr Schmidt \"prawdopodobnie robi\" to, co \"powinien\" robić w ramach swoich pozycji - bo społeczeństwo wymaga od niego określonego zachowania. Innymi słowy: jednostka *podporządkowuje się* normom - to istota konformizmu.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n**A. Dewiacje społeczne** - błędna. Dewiacja to *odstępstwo* od norm, *odwrotność* konformizmu. Tekst opisuje ZGODNOŚĆ z oczekiwaniami społecznymi, nie ich naruszanie. Brak w cytacie wzmianki o łamaniu norm, przestępczości czy patologii.\n\n**C. Nierówności społeczne wynikające z różnorodności pozycji** - błędna. Tekst opisuje, że *różne* pozycje społeczne mają *różne* role, ale NIE mówi, że jedne są \"wyższe\" lub \"lepsze\" od innych. Nie porusza tematu stratyfikacji, klas społecznych, dostępu do dóbr. To nie jest tekst o nierównościach.\n\n**D. Dystans wobec nieaprobowanych zachowań innych** - błędna. Wręcz przeciwnie: tekst pokazuje, że społeczny nacisk jest \"uniwersalny\", czyli nie da się zachować dystansu - wszyscy są poddawani temu naciskowi. Tekst nie mówi też o ocenianiu zachowań *innych*, tylko o *własnym* dostosowywaniu się do roli.\n\n## Sposób 3 - terminologia WOS (psychologia społeczna)\n\nKonformizm jako pojęcie psychologii społecznej zdefiniował Solomon Asch (eksperyment 1951): tendencja do zmiany zachowania pod wpływem rzeczywistego lub domniemanego nacisku grupy. Dahrendorf używa terminologii socjologicznej (\"nacisk społeczny\"), ale opisuje dokładnie to samo zjawisko. Klasyczna teza socjologii Dahrendorfa: jednostka jako *Homo sociologicus* odgrywa role *przypisane* przez społeczeństwo - to znaczy, że jest konformistyczna z definicji.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\nPoniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).\n\n> **Schemat oceniania CKE (zad. 1.2, max 1 pkt):**\n> - 1 p. - wskazanie poprawnej odpowiedzi.\n> - 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n\n**Poprawna odpowiedź (CKE):** B.\n\n## Reference politologiczny / socjologiczny\n\n**Konformizm** (łac. *conformitas* - zgodność) - postawa polegająca na dostosowywaniu się do norm, wzorów zachowań i opinii grupy. Forma kontroli społecznej. Przeciwieństwa: nonkonformizm, dewiacja. Klucz do zrozumienia procesów socjalizacji wtórnej (szkoła, praca, polityka). W reference WOS - sekcja \"Życie społeczne\", podsekcja \"Socjalizacja i kontrola społeczna\".\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | dewiacje społeczne | Tekst opisuje ZGODNOŚĆ z normami, nie ich łamanie | Skojarzenie \"oczekiwania → trudności → bunt\" - fałszywe |\n| **B** | **konformizm** | **POPRAWNA** - \"nacisk, by dostosować się\" = konformizm | - |\n| C | nierówności społeczne | Tekst opisuje różnorodność pozycji, ale NIE ich hierarchię | Pomylenie *różnorodności* z *nierównością* |\n| D | dystans wobec zachowań innych | Tekst mówi o własnym dostosowaniu, nie ocenianiu innych | Próba znalezienia \"tolerancji\" w tekście, której tam nie ma |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Częsty błąd: uczniowie wybierają C, sugerując się słowem \"różnorodność\" w opcji. Ale różnorodność pozycji NIE = nierówność! W tekście wszystkie pozycje (ojciec, nauczyciel, działacz) są przedstawione jako równoważne. Pamiętaj: nierówność społeczna = różnice w dostępie do zasobów (władzy, prestiżu, pieniędzy) - to inny temat.\n\n> **Uwaga:** Słowo \"konformizm\" w polszczyźnie ma negatywny wydźwięk (\"konformista\" = pejoratywne). Ale w socjologii to neutralny termin oznaczający zgodność z normami. Społeczeństwo *potrzebuje* konformizmu, by w ogóle funkcjonować - bez niego nie byłoby możliwe życie zbiorowe.","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1. (0-2)
Ralf Dahrendorf o pozycjach i oczekiwaniach społecznych
Same pozycje [społeczne] dostarczają nam oczywiście tylko najbardziej formalnego rodzaju
wiedzy. […] A jednak nie potrzebujemy więcej pytać, by dowiedzieć się […], co [przykładowy]
Herr Schmidt robi w ramach swych poszczególnych pozycji - a w każdym razie, co powinien,
a więc też i co prawdopodobnie robi. Jako ojciec Herr Schmidt opiekuje się swoimi dziećmi,
pomaga im, chroni je i kocha. Jako nauczyciel gimnazjalny przekazuje swym uczniom wiedzę,
sprawiedliwie ich ocenia […]. Jako […] [aktywny działacz] partii uczęszcza na spotkania,
wygłasza przemówienia i stara się rekrutować nowych członków. […] Każda pozycja niesie ze
sobą pewne oczekiwane sposoby zachowań; każda zajmowana przez jednostkę pozycja
wymaga od niej podejmowania pewnych działań i okazywania pewnych cech […]. Obejmując
pozycję społeczną, jednostka staje się postacią w dramacie napisanym przez społeczeństwo,
w którym żyje. […] Społeczny nacisk, by dostosować się do określonych oczekiwań […], jest
[…] uniwersalną właściwością wszystkich form uspołecznienia.
Socjologia. Lektury, red. P. Sztompka, M. Kucia, Kraków 2006, s. 310-313.
1.1. Dokończ zdanie - wpisz właściwą nazwę.
W przytoczonym tekście przeprowadzono dowód na to, że do każdej pozycji społecznej
przypisywana jest przez społeczeństwo
1.2. Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Tekst obrazuje, że
A. w społeczeństwie dochodzi do dewiacji społecznych.
B. społeczeństwo sprzyja wytwarzaniu postaw konformistycznych.
C. różnorodność pozycji społecznych prowadzi do nierówności społecznych.
D. można zachować dystans wobec nieaprobowanych przez siebie zachowań innych.

","answer_text_html":"

Zadanie 1. (0-2)
1.1.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
II. Rozpoznawanie
i rozwiązywanie
problemów.

\n
  1. Życie zbiorowe i jego reguły. Zdający:
  2. podaje przykłady norm i instytucji społecznych; charakteryzuje ich
\n

funkcje w życiu społecznym.
(III etap) 2. Życie społeczne. Zdający:

\n
  1. rozpoznaje role społeczne, w których występuje, oraz związane
\n

z nimi oczekiwania.
Schemat punktowania
1 p. -
podanie poprawnej odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
rola społeczna
1.2.
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
II. Rozpoznawanie
i rozwiązywanie
problemów.

\n
  1. Socjalizacja i kontrola społeczna. Zdający:
  2. opisuje przejawy kontroli społecznej w życiu codziennym.
\n

(III etap) 2. Życie społeczne. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia na przykładach znaczenie podstawowych norm
\n

współżycia między ludźmi, w tym wzajemności, odpowiedzialności
i zaufania.
Schemat punktowania
1 p. -
wskazanie poprawnej odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
B.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

1.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

rola społeczna

\n

Sposób 1 - analiza źródła

\n

Ralf Dahrendorf w cytowanym fragmencie buduje argumentację wokół przykładu Herr Schmidta i jego trzech pozycji społecznych: ojca, nauczyciela gimnazjalnego oraz aktywnego działacza partii. Kluczowe wskazówki w tekście:

\n
"Każda pozycja niesie ze sobą pewne oczekiwane sposoby zachowań; każda zajmowana przez jednostkę pozycja wymaga od niej podejmowania pewnych działań i okazywania pewnych cech."
\n
"Obejmując pozycję społeczną, jednostka staje się postacią w dramacie napisanym przez społeczeństwo, w którym żyje."
\n

Dahrendorf dosłownie pisze, że pozycja = oczekiwane zachowania + wymagane działania = scenariusz dramatu. To jest klasyczna definicja roli społecznej w socjologii: zbiór norm i oczekiwań przypisanych przez społeczeństwo do danej pozycji (statusu) społecznej.

\n

Wniosek z tekstu: Dla pozycji "ojciec" przypisana jest rola "opiekuje się dziećmi, pomaga im, chroni, kocha". Dla pozycji "nauczyciel" - rola "przekazuje wiedzę, sprawiedliwie ocenia". Dla pozycji "działacz partii" - rola "chodzi na spotkania, wygłasza przemówienia, rekrutuje członków". W każdym przypadku do jednej pozycji społeczeństwo przypisuje konkretną rolę społeczną.

\n

Sposób 2 - analiza kontekstowa (terminologia socjologiczna)

\n

Klasyczna para pojęciowa w socjologii to pozycja społeczna (status) + rola społeczna. Pozycja to miejsce w strukturze społecznej (ojciec, nauczyciel, premier, lekarz), a rola to zbiór zachowań, których społeczeństwo oczekuje od osoby zajmującej tę pozycję.

\n

Dahrendorf - niemiecki socjolog (1929-2009) - w klasycznej pracy Homo sociologicus (1958) rozwinął właśnie tę koncepcję, opisując jednostkę jako "aktora odgrywającego role napisane przez społeczeństwo". Cytowany fragment to bezpośrednie streszczenie tej tezy. Stąd jednoznaczna identyfikacja: tekst opisuje rolę społeczną.

\n

Sposób 3 - odwołanie do reference WOS

\n

Z reference (sekcja 10. "Terminologia WOS" - Społeczeństwo): pozycja społeczna + rola społeczna to fundament socjologii grup i instytucji społecznych. Rola = wzór zachowań związany z pozycją, normowany przez kulturę i kontrolę społeczną. Pojęcie używane w arkuszach CKE w kontekście procesów socjalizacji, kontroli społecznej oraz konfliktu ról.

\n

Schemat oceniania CKE

\n

Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).

\n
Schemat oceniania CKE (zad. 1.1, max 1 pkt):
- 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.
- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
\n

Poprawna odpowiedź (CKE): rola społeczna

\n

Akceptowane warianty: "rola społeczna", "rola".

\n

Wykluczone (typowe błędy):

\n\n

Reference politologiczny / socjologiczny

\n

Pojęcie roli społecznej - koncepcja klasyczna w socjologii, rozwinięta przez Ralpha Lintona (rozróżnienie status/rola, 1936) oraz Talcotta Parsonsa. Dahrendorf opisuje ją w formule: "Obejmując pozycję społeczną, jednostka staje się postacią w dramacie napisanym przez społeczeństwo". Każdy człowiek pełni jednocześnie wiele ról (zestaw ról, role-set - Robert Merton), co może prowadzić do konfliktu ról (np. nauczyciel uczący własnego dziecka).

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Najczęstszy błąd uczniów to mylenie pozycji społecznej (statusu) z rolą społeczną. Pozycja = miejsce w strukturze ("jestem nauczycielem"). Rola = zachowanie wymagane od osoby na danej pozycji ("nauczyciel ma uczyć i sprawiedliwie oceniać"). Dahrendorf w tekście wprost mówi o tym, co jednostka ma robić i jak się zachowywać w ramach pozycji - to jest definicja roli.
\n
Uwaga: Zapamiętaj klasyczny zestaw pojęć socjologicznych: status społeczny (pozycja) → rola społeczna (oczekiwania) → socjalizacja (uczenie ról) → kontrola społeczna (egzekwowanie ról) → sankcje (kary za niewypełnienie roli). To rdzeń sekcji "Życie społeczne" w podstawie programowej WOS.
\n

1.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

B. społeczeństwo sprzyja wytwarzaniu postaw konformistycznych.

\n

Sposób 1 - analiza źródła

\n

Tekst Dahrendorfa kończy się jednoznaczną tezą:

\n
"Społeczny nacisk, by dostosować się do określonych oczekiwań […], jest […] uniwersalną właściwością wszystkich form uspołecznienia."
\n

Klucz to fraza "społeczny nacisk, by dostosować się". Dostosowywanie się do oczekiwań społecznych to klasyczna definicja konformizmu (łac. conformare - kształtować na czyjąś modłę, dostosowywać). Skoro nacisk ten jest "uniwersalną właściwością wszystkich form uspołecznienia", to znaczy, że społeczeństwo z natury rzeczy sprzyja wytwarzaniu postaw konformistycznych - odpowiedź B.

\n

Dodatkowo: Dahrendorf opisuje, że Herr Schmidt "prawdopodobnie robi" to, co "powinien" robić w ramach swoich pozycji - bo społeczeństwo wymaga od niego określonego zachowania. Innymi słowy: jednostka podporządkowuje się normom - to istota konformizmu.

\n

Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji

\n

A. Dewiacje społeczne - błędna. Dewiacja to odstępstwo od norm, odwrotność konformizmu. Tekst opisuje ZGODNOŚĆ z oczekiwaniami społecznymi, nie ich naruszanie. Brak w cytacie wzmianki o łamaniu norm, przestępczości czy patologii.

\n

C. Nierówności społeczne wynikające z różnorodności pozycji - błędna. Tekst opisuje, że różne pozycje społeczne mają różne role, ale NIE mówi, że jedne są "wyższe" lub "lepsze" od innych. Nie porusza tematu stratyfikacji, klas społecznych, dostępu do dóbr. To nie jest tekst o nierównościach.

\n

D. Dystans wobec nieaprobowanych zachowań innych - błędna. Wręcz przeciwnie: tekst pokazuje, że społeczny nacisk jest "uniwersalny", czyli nie da się zachować dystansu - wszyscy są poddawani temu naciskowi. Tekst nie mówi też o ocenianiu zachowań innych, tylko o własnym dostosowywaniu się do roli.

\n

Sposób 3 - terminologia WOS (psychologia społeczna)

\n

Konformizm jako pojęcie psychologii społecznej zdefiniował Solomon Asch (eksperyment 1951): tendencja do zmiany zachowania pod wpływem rzeczywistego lub domniemanego nacisku grupy. Dahrendorf używa terminologii socjologicznej ("nacisk społeczny"), ale opisuje dokładnie to samo zjawisko. Klasyczna teza socjologii Dahrendorfa: jednostka jako Homo sociologicus odgrywa role przypisane przez społeczeństwo - to znaczy, że jest konformistyczna z definicji.

\n

Schemat oceniania CKE

\n

Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).

\n
Schemat oceniania CKE (zad. 1.2, max 1 pkt):
- 1 p. - wskazanie poprawnej odpowiedzi.
- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
\n

Poprawna odpowiedź (CKE): B.

\n

Reference politologiczny / socjologiczny

\n

Konformizm (łac. conformitas - zgodność) - postawa polegająca na dostosowywaniu się do norm, wzorów zachowań i opinii grupy. Forma kontroli społecznej. Przeciwieństwa: nonkonformizm, dewiacja. Klucz do zrozumienia procesów socjalizacji wtórnej (szkoła, praca, polityka). W reference WOS - sekcja "Życie społeczne", podsekcja "Socjalizacja i kontrola społeczna".

\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | dewiacje społeczne | Tekst opisuje ZGODNOŚĆ z normami, nie ich łamanie | Skojarzenie "oczekiwania → trudności → bunt" - fałszywe |
| B | konformizm | POPRAWNA - "nacisk, by dostosować się" = konformizm | - |
| C | nierówności społeczne | Tekst opisuje różnorodność pozycji, ale NIE ich hierarchię | Pomylenie różnorodności z nierównością |
| D | dystans wobec zachowań innych | Tekst mówi o własnym dostosowaniu, nie ocenianiu innych | Próba znalezienia "tolerancji" w tekście, której tam nie ma |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Częsty błąd: uczniowie wybierają C, sugerując się słowem "różnorodność" w opcji. Ale różnorodność pozycji NIE = nierówność! W tekście wszystkie pozycje (ojciec, nauczyciel, działacz) są przedstawione jako równoważne. Pamiętaj: nierówność społeczna = różnice w dostępie do zasobów (władzy, prestiżu, pieniędzy) - to inny temat.
\n
Uwaga: Słowo "konformizm" w polszczyźnie ma negatywny wydźwięk ("konformista" = pejoratywne). Ale w socjologii to neutralny termin oznaczający zgodność z normami. Społeczeństwo potrzebuje konformizmu, by w ogóle funkcjonować - bez niego nie byłoby możliwe życie zbiorowe.
"}]}