{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/11","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"11","points":4,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. (0-4)\nPrzepisy konstytucji jednego z państw\nArt. 9. Prezydent […] przewodniczy Radzie Ministrów.\nArt. 21. Premier kieruje działalnością Rządu. […]\nArt. 24.1. Parlament uchwala ustawy. Kontroluje działalność Rządu. Ocenia jego politykę.\n2. Parlament składa się ze Zgromadzenia Narodowego i Senatu.\n3. Deputowani do Zgromadzenia Narodowego […] są wybierani w wyborach bezpośrednich.\n4. Senat […] wybierany jest w wyborach pośrednich. […]\nArt. 39.1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje zarówno Premierowi, jak i członkom\nParlamentu.\n2. Rządowe projekty ustaw są rozpatrywane przez Radę Ministrów […] i wnoszone do\nprezydium jednej z izb. […]\nArt. 45.1. Każdy rządowy lub parlamentarny projekt ustawy jest rozpatrywany kolejno przez\nobie izby Parlamentu w celu przyjęcia tekstu w tym samym brzmieniu. […]\nbiblioteka.sejm.gov.pl (tekst uwzględniający zmiany z 23 lipca 2008 r.).\n11.1. Zaznacz nazwę państwa, z którego ustawy zasadniczej pochodzą przytoczone\nprzepisy prawne.\nA. Republika Włoska\nB. Federacja Rosyjska\nC. Republika Francuska\nD. Stany Zjednoczone Ameryki\n11.2. Uzupełnij tabelę - w każdym z podanych aspektów podaj rozwiązanie ustrojowe\nobowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej, które różni się od rozwiązania\nprzedstawionego w przytoczonych przepisach prawnych.\nA. Wybory\nparlamentarne\nB. Skład Rady\nMinistrów\nC.\nRealizacja funkcji\nkontrolnej przez\nparlament\nD. Inicjatywa\nustawodawcza\nE.\nPrzebieg prac\nlegislacyjnych\nw parlamencie\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n10. 11.1. 11.2.\nMaks. liczba punktów\n2\n1\n3\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":"C","answer_text":"Zadanie 11. (0-4)\n11.1.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Zdający:\n2) charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec, Wielkiej\nBrytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Włoch i Rosji,\nna podstawie samodzielnie zebranych informacji.\n(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:\n3) wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny\ni interpretuje proste przepisy prawne.\nSchemat punktowania\n1 p. -\nwskazanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC.\n11.2.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n15. Demokracja - zasady i procedury. Zdający:\n5) wyjaśnia, jak są przeprowadzane i jaką rolę odgrywają wybory we\nwspółczesnej demokracji.\n20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Zdający:\n1) wymienia i ilustruje przykładami funkcje władzy ustawodawczej;\n5) przedstawia procedurę tworzenia prawa przez parlament.\n24. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n1) wymienia kompetencje Sejmu i Senatu w państwie i przedstawia\nznaczenie obu izb oraz Zgromadzenia Narodowego w systemie władz\nRzeczypospolitej Polskiej.\n25. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n1) określa główne kompetencje prezydenta w relacjach\nz parlamentem, rządem, władzą sądowniczą, a także sposób\nsprawowania władzy w zakresie bezpieczeństwa państwa i polityki\nzagranicznej.\n(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:\n3) wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny\ni interpretuje proste przepisy prawne.\n(III etap) 12. System wyborczy i partyjny. Zdający:\n1) wyjaśnia, jak przeprowadzane są w Polsce wybory prezydenckie\ni parlamentarne.\n(III etap) 13. Władza ustawodawcza w Polsce. Zdający:\n1) przedstawia zadania i zasady funkcjonowania polskiego\nparlamentu, w tym sposób tworzenia ustaw.\nSchemat punktowania\n3 p. -\npodanie pięciu poprawnych elementów odpowiedzi.\n2 p. -\n1 p. -\npodanie czterech poprawnych elementów odpowiedzi.\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nA. W Polsce wybory do izby drugiej parlamentu mają charakter bezpośredni.\nB. W Polsce prezydent nie wchodzi w skład Rady Ministrów.\nC. W Polsce uprawnienia kontrolne wobec rządu ma tylko izba pierwsza parlamentu - Sejm RP.\nD. W Polsce inicjatywa ustawodawcza przysługuje Radzie Ministrów, Prezydentowi RP,\ngrupie min. 100 000 obywateli oraz Senatowi jako całości, a premier jej nie ma.\nE. W Polsce projekt ustawy zawsze musi być złożony do izby pierwszej - Sejmu RP.","solution":"Odpowiedź: **11.1.** Odpowiedz: **C. Republika Francuska**. Wskazniki: (a) Prezydent przewodniczy Radzie Ministrow (typowe dla V Republiki Francuskiej - polprezydencjalizm), (b) Senat wybierany w wyborach **posrednich** (we Francji Senat wybierany przez kolegium elektorow z samorzadow lokalnych), (c) izby parlamentu: Zgromadzenie Narodowe i Senat (nazewnictwo francuskie - *Assemblee Nationale* i *Senat*). **11.2. Polskie rozwiazania ustrojowe (rozne od francuskich):** | Aspekt | Polska | |---|---| | **A. Wybory parlamentarne** | Obie izby (Sejm i Senat) wybierane w wyborach **bezposrednich** (Sejm proporcjonalnie, Senat wiekszosciowo - 100 jednomandatowych okregow) | | **B. Sklad Rady Ministrow** | Rade Ministrow tworzy Prezes Rady Ministrow (premier) i ministrowie - **Prezydent NIE przewodniczy** RM, jest poza nia | | **C. Funkcja kontrolna parlamentu** | W RP **Sejm** (nie obie izby rownorzednie) sprawuje kontrole nad rzadem; instrumenty: wotum nieufnosci, interpelacje, zapytania, komisje sledcze | | **D. Inicjatywa ustawodawcza** | W RP przysluguje: poslom (15), Senatowi, Prezydentowi RP, Radzie Ministrow oraz grupie 100 000 obywateli (inicjatywa obywatelska) - szerszy katalog | | **E. Przebieg prac legislacyjnych** | W RP **NIE wymaga sie identycznego tekstu w obu izbach**: Sejm uchwala ustawe, Senat moze ja przyjac, odrzucic lub wprowadzic poprawki, ale ostatnie slowo ma Sejm (bezwzgledna wiekszosc moze odrzucic stanowisko Senatu) |\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nIdentyfikacja panstwa - Francja (V Republika):\n\nCechy ustroju francuskiego pasujace do tekstu:\n1. Polprezydencjalizm - prezydent ma znaczace kompetencje wykonawcze, m.in. przewodniczy Radzie Ministrow (art. 9 Konstytucji Francji z 1958 r.)\n2. Premier kieruje rzadem (Premier Ministre - art. 21 Konstytucji)\n3. Parlament dwuizbowy asymetryczny: Zgromadzenie Narodowe (Assemblee Nationale, 577 deputowanych, wybierane bezposrednio) + Senat (Senat, 348 senatorow, wybierany posrednio przez kolegium ok. 162 000 elektorow - radnych samorzadowych)\n4. Procedura \"navette\" - projekty kraza miedzy izbami az do zgody na identyczny tekst (mozliwa interwencja komisji mieszanej i ostatnie slowo Zgromadzenia Narodowego)\n\nPolski ustroj - kluczowe roznice:\n\nPolski model to parlamentarno-gabinetowy z silna pozycja Sejmu i wyrazna separacja prezydent-rzad:\n- Prezydent jest poza RM (art. 126-145 Konstytucji RP)\n- Sejm wybierany proporcjonalnie (D'Hondt, 460 mandatow), Senat wiekszosciowo (100 JOW-ow) - oba w wyborach bezposrednich (art. 96-97 Konstytucji RP)\n- Sejm dominuje w funkcji kontrolnej (art. 95 ust. 2)\n- Inicjatywa ustawodawcza: art. 118 Konstytucji RP - katalog 5 podmiotow + obywatelska inicjatywa ustawodawcza (100 tys. podpisow)\n- Proces ustawodawczy: art. 121-122 - Senat ma 30 dni, Sejm moze odrzucic poprawki Senatu bezwzgledna wiekszoscia\n\nTypowy błąd: W 11.1 czesty blad: wybor Republiki Wloskiej (tez ma dwuizbowy parlament). Klucz - Prezydent przewodniczy Radzie Ministrow + Senat w wyborach posrednich = jednoznacznie Francja. We Wloszech prezydent jest niezalezny od rzadu, premier kieruje. W 11.2 najczestszy blad punkt E: nieznajomosc procedury polskiej - studenci pisza ze \"tez musza sie zgadzac obie izby\". W RP to NIE jest wymagane.","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":"ustroj polityczny, Republika Wloska, RP, parlament, Rada Ministrow","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 11. (0-4)
Przepisy konstytucji jednego z państw
Art. 9. Prezydent […] przewodniczy Radzie Ministrów.
Art. 21. Premier kieruje działalnością Rządu. […]
Art. 24.1. Parlament uchwala ustawy. Kontroluje działalność Rządu. Ocenia jego politykę.

\n
  1. Parlament składa się ze Zgromadzenia Narodowego i Senatu.
  2. Deputowani do Zgromadzenia Narodowego […] są wybierani w wyborach bezpośrednich.
  3. Senat […] wybierany jest w wyborach pośrednich. […]
\n

Art. 39.1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje zarówno Premierowi, jak i członkom
Parlamentu.

\n
  1. Rządowe projekty ustaw są rozpatrywane przez Radę Ministrów […] i wnoszone do
\n

prezydium jednej z izb. […]
Art. 45.1. Każdy rządowy lub parlamentarny projekt ustawy jest rozpatrywany kolejno przez
obie izby Parlamentu w celu przyjęcia tekstu w tym samym brzmieniu. […]
biblioteka.sejm.gov.pl (tekst uwzględniający zmiany z 23 lipca 2008 r.).
11.1. Zaznacz nazwę państwa, z którego ustawy zasadniczej pochodzą przytoczone
przepisy prawne.
A. Republika Włoska
B. Federacja Rosyjska
C. Republika Francuska
D. Stany Zjednoczone Ameryki
11.2. Uzupełnij tabelę - w każdym z podanych aspektów podaj rozwiązanie ustrojowe
obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej, które różni się od rozwiązania
przedstawionego w przytoczonych przepisach prawnych.
A. Wybory
parlamentarne
B. Skład Rady
Ministrów
C.
Realizacja funkcji
kontrolnej przez
parlament
D. Inicjatywa
ustawodawcza
E.
Przebieg prac
legislacyjnych
w parlamencie
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania

\n
  1. 11.1. 11.2.
\n

Maks. liczba punktów
2
1
3
Uzyskana liczba punktów
MWO_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 11. (0-4)
11.1.
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
IV. Znajomość
zasad i procedur
demokracji.

\n
  1. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Zdający:
  2. charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec, Wielkiej
\n

Brytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Włoch i Rosji,
na podstawie samodzielnie zebranych informacji.
(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:

\n
  1. wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny
\n

i interpretuje proste przepisy prawne.
Schemat punktowania
1 p. -
wskazanie poprawnej odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
C.
11.2.
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
IV. Znajomość
zasad i procedur
demokracji.
V. Znajomość
podstaw ustroju
Rzeczypospolitej
Polskiej.

\n
  1. Demokracja - zasady i procedury. Zdający:
  2. wyjaśnia, jak są przeprowadzane i jaką rolę odgrywają wybory we
\n

współczesnej demokracji.

\n
  1. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Zdający:
  2. wymienia i ilustruje przykładami funkcje władzy ustawodawczej;
  3. przedstawia procedurę tworzenia prawa przez parlament.
  4. Parlament Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:
  5. wymienia kompetencje Sejmu i Senatu w państwie i przedstawia
\n

znaczenie obu izb oraz Zgromadzenia Narodowego w systemie władz
Rzeczypospolitej Polskiej.

\n
  1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:
  2. określa główne kompetencje prezydenta w relacjach
\n

z parlamentem, rządem, władzą sądowniczą, a także sposób
sprawowania władzy w zakresie bezpieczeństwa państwa i polityki
zagranicznej.
(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:

\n
  1. wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny
\n

i interpretuje proste przepisy prawne.
(III etap) 12. System wyborczy i partyjny. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia, jak przeprowadzane są w Polsce wybory prezydenckie
\n

i parlamentarne.
(III etap) 13. Władza ustawodawcza w Polsce. Zdający:

\n
  1. przedstawia zadania i zasady funkcjonowania polskiego
\n

parlamentu, w tym sposób tworzenia ustaw.
Schemat punktowania
3 p. -
podanie pięciu poprawnych elementów odpowiedzi.
2 p. -
1 p. -
podanie czterech poprawnych elementów odpowiedzi.
podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
A. W Polsce wybory do izby drugiej parlamentu mają charakter bezpośredni.
B. W Polsce prezydent nie wchodzi w skład Rady Ministrów.
C. W Polsce uprawnienia kontrolne wobec rządu ma tylko izba pierwsza parlamentu - Sejm RP.
D. W Polsce inicjatywa ustawodawcza przysługuje Radzie Ministrów, Prezydentowi RP,
grupie min. 100 000 obywateli oraz Senatowi jako całości, a premier jej nie ma.
E. W Polsce projekt ustawy zawsze musi być złożony do izby pierwszej - Sejmu RP.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: 11.1. Odpowiedz: C. Republika Francuska. Wskazniki: (a) Prezydent przewodniczy Radzie Ministrow (typowe dla V Republiki Francuskiej - polprezydencjalizm), (b) Senat wybierany w wyborach posrednich (we Francji Senat wybierany przez kolegium elektorow z samorzadow lokalnych), (c) izby parlamentu: Zgromadzenie Narodowe i Senat (nazewnictwo francuskie - Assemblee Nationale i Senat). 11.2. Polskie rozwiazania ustrojowe (rozne od francuskich): | Aspekt | Polska | |---|---| | A. Wybory parlamentarne | Obie izby (Sejm i Senat) wybierane w wyborach bezposrednich (Sejm proporcjonalnie, Senat wiekszosciowo - 100 jednomandatowych okregow) | | B. Sklad Rady Ministrow | Rade Ministrow tworzy Prezes Rady Ministrow (premier) i ministrowie - Prezydent NIE przewodniczy RM, jest poza nia | | C. Funkcja kontrolna parlamentu | W RP Sejm (nie obie izby rownorzednie) sprawuje kontrole nad rzadem; instrumenty: wotum nieufnosci, interpelacje, zapytania, komisje sledcze | | D. Inicjatywa ustawodawcza | W RP przysluguje: poslom (15), Senatowi, Prezydentowi RP, Radzie Ministrow oraz grupie 100 000 obywateli (inicjatywa obywatelska) - szerszy katalog | | E. Przebieg prac legislacyjnych | W RP NIE wymaga sie identycznego tekstu w obu izbach: Sejm uchwala ustawe, Senat moze ja przyjac, odrzucic lub wprowadzic poprawki, ale ostatnie slowo ma Sejm (bezwzgledna wiekszosc moze odrzucic stanowisko Senatu) |

\n

Strona arkusza CKE z trescia zadania

\n

Rozwiazanie

\n

Identyfikacja panstwa - Francja (V Republika):

\n

Cechy ustroju francuskiego pasujace do tekstu:

\n
  1. Polprezydencjalizm - prezydent ma znaczace kompetencje wykonawcze, m.in. przewodniczy Radzie Ministrow (art. 9 Konstytucji Francji z 1958 r.)
  2. Premier kieruje rzadem (Premier Ministre - art. 21 Konstytucji)
  3. Parlament dwuizbowy asymetryczny: Zgromadzenie Narodowe (Assemblee Nationale, 577 deputowanych, wybierane bezposrednio) + Senat (Senat, 348 senatorow, wybierany posrednio przez kolegium ok. 162 000 elektorow - radnych samorzadowych)
  4. Procedura "navette" - projekty kraza miedzy izbami az do zgody na identyczny tekst (mozliwa interwencja komisji mieszanej i ostatnie slowo Zgromadzenia Narodowego)
\n

Polski ustroj - kluczowe roznice:

\n

Polski model to parlamentarno-gabinetowy z silna pozycja Sejmu i wyrazna separacja prezydent-rzad:

\n\n

Typowy błąd: W 11.1 czesty blad: wybor Republiki Wloskiej (tez ma dwuizbowy parlament). Klucz - Prezydent przewodniczy Radzie Ministrow + Senat w wyborach posrednich = jednoznacznie Francja. We Wloszech prezydent jest niezalezny od rzadu, premier kieruje. W 11.2 najczestszy blad punkt E: nieznajomosc procedury polskiej - studenci pisza ze "tez musza sie zgadzac obie izby". W RP to NIE jest wymagane.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

11.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

C. Republika Francuska

\n

Sposób 1 - analiza źródła (cytaty z konstytucji)

\n

Przytoczone artykuły konstytucji zawierają KLUCZOWE wskazówki ustroju semiprezydenckiego:

\n

Art. 9: "Prezydent […] przewodniczy Radzie Ministrów."
→ TYLKO we Francji prezydent przewodniczy posiedzeniom Rady Ministrów (Conseil des ministres). To unikalna cecha systemu semiprezydenckiego (V Republika Francuska).

\n

Art. 21: "Premier kieruje działalnością Rządu."
→ Istnieje URZĄD PREMIERA - to wyklucza system prezydencki USA (gdzie premiera nie ma; prezydent = szef egzekutywy).

\n

Art. 24: "Parlament uchwala ustawy. Składa się ze Zgromadzenia Narodowego i Senatu."
→ Nazwy izb: "Zgromadzenie Narodowe" (Assemblée nationale) + "Senat" (Sénat) - TO DOSŁOWNIE NAZWY izb francuskich. We Włoszech: Izba Deputowanych + Senat. W Niemczech: Bundestag + Bundesrat. W USA: Izba Reprezentantów + Senat. W Rosji: Duma + Rada Federacji.

\n

Art. 24.3: "Deputowani […] są wybierani w wyborach bezpośrednich."
Art. 24.4: "Senat […] wybierany jest w wyborach POŚREDNICH."
→ TYLKO Francja ma TAKI MODEL: izba niższa = bezpośrednie, izba wyższa = pośrednie (przez kolegium ok. 162 000 elektorów: deputowanych, radnych regionalnych, lokalnych). To wyklucza Polskę, USA, Włochy, Rosję.

\n

Art. 39: "Inicjatywa ustawodawcza przysługuje Premierowi i członkom Parlamentu."
→ We Francji Prezydent NIE MA inicjatywy ustawodawczej - to nietypowe. To wyklucza Polskę (gdzie inicjatywę ma m.in. Prezydent RP), Rosję (gdzie ma prezydent).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych opcji

\n

A. Republika Włoska - błędna:

\n\n

B. Federacja Rosyjska - błędna:

\n\n

C. Republika Francuska - POPRAWNA:

\n\n

D. Stany Zjednoczone Ameryki - błędna:

\n\n

Sposób 3 - odwołanie do reference WOS

\n

W reference politologicznym (sekcja 3. "Systemy polityczne"):

\n

System semiprezydencki (mieszany) - łączy cechy parlamentarno-gabinetowego i prezydenckiego:

\n\n

Klasyk: Francja, V Republika od 1958 r., konstytucja z inicjatywy gen. de Gaulle'a. Pozostałe państwa semiprezydenckie: Rosja (po 1993), Portugalia, Polska (do 1997, później bardziej parlamentarna).

\n

Schemat oceniania CKE

\n

Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).

\n
Schemat oceniania CKE (zad. 11.1, max 1 pkt):
- 1 p. - wskazanie poprawnej odpowiedzi.
- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
\n

Poprawna odpowiedź (CKE): C.

\n

Reference politologiczny

\n

V Republika Francuska - system semiprezydencki ustanowiony Konstytucją z 4 października 1958 r. (z inicjatywy Charles'a de Gaulle'a). Kompromis między systemem parlamentarnym IV Republiki a tendencjami silnej egzekutywy.

\n

Kompetencje prezydenta we Francji (cytuję):

\n\n

Parlament Francji:

\n\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Państwo | Dlaczego błędne |
| A | Republika Włoska | Inne nazwy izb (Izba Deputowanych + Senat); prezydent NIE przewodniczy RM |
| B | Federacja Rosyjska | Inne nazwy izb (Duma + Rada Federacji); prezydent ma inicjatywę ustawodawczą |
| C | Republika Francuska | POPRAWNA - wszystkie cechy zgodne z V Republiką |
| D | Stany Zjednoczone Ameryki | Brak premiera; system prezydencki, nie semiprezydencki |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Pułapka - uczniowie często wybierają USA, bo widzą "Senat" w nazwie. Pamiętaj: w USA Senat jest wybierany BEZPOŚREDNIO (od 1913), a w pytaniu mowa o wyborach POŚREDNICH. Plus: USA NIE MA PREMIERA. Sam fakt obecności w tekście słowa "Premier" wyklucza USA.
\n
Uwaga: Druga pułapka - wybór Włoch z powodu "Senat". Włochy też mają senat, ale wybierany BEZPOŚREDNIO. Plus włoska izba niższa to "Camera dei Deputati" (Izba Deputowanych), nie "Zgromadzenie Narodowe".
\n
Uwaga: Klucz absolutny: "Zgromadzenie Narodowe" (Assemblée nationale) + "Senat" wybierany pośrednio = tylko Francja w Europie. Te dwa elementy łącznie jednoznacznie identyfikują V Republikę.
\n
Uwaga: Trzecia pułapka - prezydent przewodniczący Radzie Ministrów to UNIKAT francuski. W Polsce, Niemczech, Włoszech prezydent NIE przewodniczy posiedzeniom RM (formalnie i faktycznie kieruje premier). Tylko we Francji prezydent jest aktywnym uczestnikiem posiedzeń rządu.
\n

11.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

| Aspekt | Rozwiązanie we Francji (z tekstu) | Rozwiązanie w Polsce (różniące się) |
| A. Wybory parlamentarne | Senat - wybory POŚREDNIE | W Polsce wybory do izby drugiej parlamentu (Senatu) mają charakter BEZPOŚREDNI (art. 97 Konstytucji RP) |
| B. Skład Rady Ministrów | Prezydent przewodniczy Radzie Ministrów | W Polsce Prezydent NIE WCHODZI w skład Rady Ministrów (art. 147 Konstytucji RP - RM składa się z Prezesa RM i ministrów) |
| C. Realizacja funkcji kontrolnej przez parlament | Parlament (obie izby) kontroluje rząd | W Polsce uprawnienia kontrolne wobec rządu ma TYLKO izba pierwsza - SEJM RP (art. 95 ust. 2 Konstytucji RP), a Senat NIE pełni tej funkcji |
| D. Inicjatywa ustawodawcza | Premier i członkowie Parlamentu | W Polsce inicjatywa ustawodawcza przysługuje Radzie Ministrów, Prezydentowi RP, grupie min. 100 000 obywateli oraz Senatowi jako całości, a PREMIER (Prezes RM) jej NIE MA osobiście (art. 118 Konstytucji RP) |
| E. Przebieg prac legislacyjnych w parlamencie | Każdy projekt rozpatrywany kolejno przez OBIE izby w celu przyjęcia tekstu w tym samym brzmieniu | W Polsce projekt ustawy ZAWSZE musi być złożony do izby pierwszej - SEJMU RP (art. 118 ust. 3 Konstytucji RP), a dopiero potem trafia do Senatu (a NIE odwrotnie i nie do dowolnej izby) |

\n

Sposób 1 - analiza różnic ustrojowych Polska vs Francja

\n

Zadanie wymaga rozumienia, jak Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. reguluje 5 wskazanych aspektów - i pokazania, że RÓŻNI się od V Republiki Francuskiej.

\n
A. WYBORY PARLAMENTARNE
\n

Francja (z tekstu, Art. 24.4): "Senat […] wybierany jest w wyborach POŚREDNICH."
→ Senatorów francuskich wybierają kolegium ok. 162 000 ELEKTORÓW (radni regionalni, departamentowi, gminni, deputowani).

\n

Polska (Art. 97 ust. 2 Konstytucji RP):

\n
"Wybory do Senatu są powszechne, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym."
\n

→ Senatorów (100 osób) wybiera bezpośrednio NARÓD w jednomandatowych okręgach wyborczych (większościowo).

\n

Różnica: Polska - bezpośrednie. Francja - pośrednie.

\n
B. SKŁAD RADY MINISTRÓW
\n

Francja (z tekstu, Art. 9): "Prezydent […] przewodniczy Radzie Ministrów."
→ Prezydent francuski jest aktywnym uczestnikiem RM, kieruje jej posiedzeniami.

\n

Polska (Art. 147 ust. 1 Konstytucji RP):

\n
"Rada Ministrów składa się z Prezesa Rady Ministrów i ministrów."
\n

→ W skład RM wchodzą TYLKO premier i ministrowie. Prezydent RP NIE jest członkiem RM.

\n

Różnica: W Polsce Prezydent NIE wchodzi w skład Rady Ministrów. Co więcej - istnieje instytucja Rady Gabinetowej (art. 141), gdy Prezydent zwołuje RM w ważnych sprawach, ale wówczas RM funkcjonuje jako Rada Gabinetowa BEZ uprawnień Rady Ministrów.

\n
C. FUNKCJA KONTROLNA PARLAMENTU
\n

Francja (z tekstu, Art. 24.1): "Parlament […] kontroluje działalność Rządu."
→ Cała Parlament Francji (obie izby - Zgromadzenie + Senat) ma uprawnienia kontrolne.

\n

Polska (Art. 95 ust. 2 Konstytucji RP):

\n
"SEJM sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Konstytucji i ustaw."
\n

→ TYLKO Sejm RP (izba pierwsza) ma funkcję kontrolną. Senat RP nie ma tej funkcji.

\n

Różnica: W Polsce Senat NIE kontroluje Rady Ministrów - to wyłączna kompetencja Sejmu. W praktyce: Senat nie udziela wotum nieufności, nie absolutorium, nie posiada interpelacji.

\n
D. INICJATYWA USTAWODAWCZA
\n

Francja (z tekstu, Art. 39): "Inicjatywa ustawodawcza przysługuje zarówno Premierowi, jak i członkom Parlamentu."
→ Tylko 2 podmioty: Premier + parlamentarzyści.

\n

Polska (Art. 118 ust. 1 i 2 Konstytucji RP):

\n
"Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej i Radzie Ministrów. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu."
\n

→ 5 podmiotów: posłowie (grupa 15+), Senat (jako izba), Prezydent RP, RM, grupa obywateli (100 000).

\n

Różnica: W Polsce inicjatywę MA Prezydent RP, Senat (jako izba), grupa 100 000 obywateli. NIE MA jej Premier (Prezes RM) osobiście - premier działa przez RM.

\n
E. PRZEBIEG PRAC LEGISLACYJNYCH
\n

Francja (z tekstu, Art. 45.1): "Każdy […] projekt jest rozpatrywany KOLEJNO przez obie izby Parlamentu w celu przyjęcia tekstu w tym samym brzmieniu."
→ Tzw. navette parlementaire - projekt może wpłynąć do KAŻDEJ izby i krąży między nimi do uzgodnienia tekstu.

\n

Polska (Art. 118 ust. 3 + Art. 119-120 Konstytucji RP):

\n
Projekt ustawy składa się DO MARSZAŁKA SEJMU. Sejm uchwala ustawę, którą następnie marszałek przekazuje Senatowi (Art. 121).
\n

→ Wszystkie projekty trafiają NAJPIERW do Sejmu (izba pierwsza), a Senat działa jako "izba refleksji" - może przyjąć ustawę bez poprawek, wprowadzić poprawki lub odrzucić w całości (max 30 dni).

\n

Różnica: W Polsce projekt ZAWSZE wpływa najpierw do Sejmu - nie może być złożony bezpośrednio do Senatu. Senat ma POSTERIORNĄ rolę.

\n

Sposób 2 - porównanie systemów (ramka)

\n

| Aspekt | Francja (V Republika) | Polska (Konstytucja 1997) |
| Typ systemu | Semiprezydencki | Parlamentarno-gabinetowy z elementami kanclerskimi |
| Prezydent w RM | Przewodniczy | Nie wchodzi w skład |
| Wybory Senatu | Pośrednie | Bezpośrednie |
| Kontrola rządu | Cały parlament | Tylko Sejm |
| Inicjatywa ustawodawcza | Premier + parlamentarzyści | Posłowie + Senat (jako izba) + Prezydent + RM + 100 000 obywateli |
| Tryb legislacyjny | Każda izba może przyjąć projekt | Tylko Sejm (potem Senat) |

\n

Sposób 3 - odwołanie do reference WOS

\n

Kluczowe artykuły Konstytucji RP (sekcja 1. reference):

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n

Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).

\n
Schemat oceniania CKE (zad. 11.2, max 3 pkt):
- 3 p. - podanie pięciu poprawnych elementów odpowiedzi.
- 2 p. - podanie czterech poprawnych elementów odpowiedzi.
- 1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
\n

Przykładowa odpowiedź (CKE): A. W Polsce wybory do izby drugiej parlamentu mają charakter bezpośredni. B. W Polsce prezydent nie wchodzi w skład Rady Ministrów. C. W Polsce uprawnienia kontrolne wobec rządu ma tylko izba pierwsza parlamentu - Sejm RP. D. W Polsce inicjatywa ustawodawcza przysługuje Radzie Ministrów, Prezydentowi RP, grupie min. 100 000 obywateli oraz Senatowi jako całości, a premier jej nie ma. E. W Polsce projekt ustawy zawsze musi być złożony do izby pierwszej - Sejmu RP.

\n

Akceptowane warianty (po jednym dla każdego aspektu):

\n\n

Wykluczone:

\n\n

Reference politologiczny

\n

Cytaty z Konstytucji RP (kluczowe dla zadania):

\n
Art. 95 ust. 1: "Władzę ustawodawczą w RP sprawują Sejm i Senat."
\n
Art. 95 ust. 2: "Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Konstytucji i ustaw."
\n
Art. 97 ust. 2: "Wybory do Senatu są powszechne, bezpośrednie i odbywają się w głosowaniu tajnym."
\n
Art. 118 ust. 1: "Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej i Radzie Ministrów."
\n
Art. 118 ust. 2: "Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu."
\n
Art. 147 ust. 1: "Rada Ministrów składa się z Prezesa Rady Ministrów i ministrów."
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Pułapka A - uczeń pisze "Polska też ma wybory bezpośrednie". To poprawnie, ale klucz wymaga ROZRÓŻNIENIA z Francją: Polska BEZPOŚREDNIO vs Francja POŚREDNIO. Zaakcentuj różnicę!
\n
Uwaga: Pułapka D - uczeń wymienia tylko 2-3 podmioty inicjatywy ustawodawczej. Klucz wymaga PEŁNEJ listy: posłowie, Senat, Prezydent RP, RM, 100 000 obywateli. ALBO podkreślenia, że PREMIER (osobiście) NIE MA inicjatywy w Polsce. Każdy z tych elementów jest zaliczany.
\n
Uwaga: Pułapka B - uczeń pisze "Prezydent w Polsce nie kieruje rządem". To prawda, ale klucz wymaga konkretu: "Prezydent NIE wchodzi w skład RM" (formalna różnica), nie ogólnej charakterystyki.
\n
Uwaga: Pułapka C - uczeń może pomylić: w Polsce Senat ma niektóre KOMPETENCJE legislacyjne (poprawki), ale NIE MA KONTROLNYCH (wotum, absolutorium, interpelacje). Klucz pyta o KONTROLĘ, nie legislatywę.
\n
Uwaga: Pułapka E - uczeń pisze "projekt może być złożony do dowolnej izby". To NIEPRAWDA w Polsce - wszystkie projekty WPŁYWAJĄ DO SEJMU (Marszałka Sejmu). Senat dostaje już uchwaloną ustawę i ma 30 dni na decyzję.
"}]}