{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nFragment aktu prawnego\nNa podstawie […] ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych […]\n§ 1. Wprowadza się […] opłatę od posiadania psów.\n§ 2. Ustala się roczną stawkę opłaty od posiadania psów w wysokości 40,00 zł za jednego psa.\nwww.bip.[ ]\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nAkt prawny, którego fragment zaprezentowano, to\nA. rozporządzenie ministra finansów.\nB. zarządzenie wojewody.\nC. uchwała rady gminy.\nD. ustawa.","answer":"C","answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n28. Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:\n2) przedstawia zadania i kompetencje samorządu gminnego,\npowiatowego i wojewódzkiego;\n3) wyjaśnia, jakie są źródła dochodów samorządów (dochody\nwłasne, dotacje, subwencje) i jak jest uchwalany budżet gminy.\n30. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n1) opisuje źródła prawa w Polsce oraz hierarchię aktów prawnych.\n(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:\n3) wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny\ni interpretuje proste przepisy prawne.\nSchemat punktowania\n1 p. -\nwskazanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nC.","solution":"Odpowiedź: **Odpowiedz: C. uchwala rady gminy** **Uzasadnienie:** Oplata od posiadania psow jest **oplata lokalna**, ktorej wprowadzenie pozostaje w kompetencji **rady gminy**. Zgodnie z **ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i oplatach lokalnych** (art. 18a ust. 1): \"Rada gminy moze wprowadzic, w drodze **uchwaly**, oplate od posiadania psow.\" Stawke takze ustala rada gminy w uchwale (art. 19) - z gornym ograniczeniem (w 2018 r. ok. 121 zl rocznie).\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nHierarchia zrodel prawa w RP (art. 87 Konstytucji RP):\n1. Konstytucja\n2. Ustawy\n3. Ratyfikowane umowy miedzynarodowe\n4. Rozporzadzenia\n5. Akty prawa miejscowego (na obszarze dzialania organu, ktory je ustanowil)\n\nAkty prawa miejscowego (art. 94 Konstytucji RP) sa wydawane przez organy samorzadu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rzadowej na podstawie i w granicach upowaznien zawartych w ustawie. To wlasnie ten przypadek:\n- ustawa z 1991 r. o podatkach i oplatach lokalnych = podstawa upowazniajaca\n- uchwala rady gminy = akt prawa miejscowego wprowadzajacy w zycie konkretna oplate\n\nOplaty lokalne (art. 168 Konstytucji RP):\n\"Jednostki samorzadu terytorialnego maja prawo ustalania wysokosci podatkow i oplat lokalnych w zakresie okreslonym w ustawie.\"\n\nKatalog oplat lokalnych (ustawa z 1991 r.):\n- targowa\n- miejscowa (uzdrowiskowa)\n- od posiadania psow (od 2008 r. fakultatywna)\n- reklamowa (od 2015 r.)\n\nSkoro w tekscie chodzi o konkretna stawke (40 zl/psa) - to musi byc akt konkretnego organu samorzadowego. Tym organem jest rada gminy, a forma - uchwala.\n\nTypowy błąd: Czesty blad: wybor D (ustawa) - bo akt powoluje sie na ustawe z 1991 r. Pomylka: powolanie sie na ustawe NIE znaczy ze sam akt JEST ustawa - to akt **wykonawczy** do ustawy, wydany na jej podstawie. Ustawa nie wprowadza konkretnych oplat dla konkretnej gminy - to rola lokalnego prawodawcy. Drugi blad: A (rozporzadzenie ministra finansow) - rozporzadzenie nie reguluje **konkretnej** stawki dla **konkretnej** gminy, robi to akt prawa miejscowego. **Wskazowki identyfikacyjne**: - § (paragraf) = typowo dla aktow podustawowych (uchwaly, rozporzadzenia) - \"wprowadza sie\", \"ustala sie\" w konkretnej kwocie + brak nazwy organu wydajacego = akt prawa miejscowego - oplaty LOKALNE = rada gminy (art. 168 Konstytucji RP - JST maja prawo ustalania podatkow i oplat lokalnych)","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":"zrodla prawa, akty prawa miejscowego, samorzad gminny, podatki lokalne","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>Fragment aktu prawnego<br>Na podstawie […] ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych […]<br>§ 1. Wprowadza się […] opłatę od posiadania psów.<br>§ 2. Ustala się roczną stawkę opłaty od posiadania psów w wysokości 40,00 zł za jednego psa.<br>www.bip.[ ]<br>Zaznacz poprawne dokończenie zdania.<br>Akt prawny, którego fragment zaprezentowano, to<br>A. rozporządzenie ministra finansów.<br>B. zarządzenie wojewody.<br>C. uchwała rady gminy.<br>D. ustawa.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:</li><li>przedstawia zadania i kompetencje samorządu gminnego,</li></ol>\n<p>powiatowego i wojewódzkiego;</p>\n<ol><li>wyjaśnia, jakie są źródła dochodów samorządów (dochody</li></ol>\n<p>własne, dotacje, subwencje) i jak jest uchwalany budżet gminy.</p>\n<ol><li>System prawny Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>opisuje źródła prawa w Polsce oraz hierarchię aktów prawnych.</li></ol>\n<p>(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny</li></ol>\n<p>i interpretuje proste przepisy prawne.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>wskazanie poprawnej odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>C.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Odpowiedz: C. uchwala rady gminy</strong> <strong>Uzasadnienie:</strong> Oplata od posiadania psow jest <strong>oplata lokalna</strong>, ktorej wprowadzenie pozostaje w kompetencji <strong>rady gminy</strong>. Zgodnie z <strong>ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i oplatach lokalnych</strong> (art. 18a ust. 1): &quot;Rada gminy moze wprowadzic, w drodze <strong>uchwaly</strong>, oplate od posiadania psow.&quot; Stawke takze ustala rada gminy w uchwale (art. 19) - z gornym ograniczeniem (w 2018 r. ok. 121 zl rocznie).</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Rozwiazanie</p>\n<p>Hierarchia zrodel prawa w RP (art. 87 Konstytucji RP):</p>\n<ol><li>Konstytucja</li><li>Ustawy</li><li>Ratyfikowane umowy miedzynarodowe</li><li>Rozporzadzenia</li><li>Akty prawa miejscowego (na obszarze dzialania organu, ktory je ustanowil)</li></ol>\n<p>Akty prawa miejscowego (art. 94 Konstytucji RP) sa wydawane przez organy samorzadu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rzadowej na podstawie i w granicach upowaznien zawartych w ustawie. To wlasnie ten przypadek:</p>\n<ul><li>ustawa z 1991 r. o podatkach i oplatach lokalnych = podstawa upowazniajaca</li><li>uchwala rady gminy = akt prawa miejscowego wprowadzajacy w zycie konkretna oplate</li></ul>\n<p>Oplaty lokalne (art. 168 Konstytucji RP):<br>&quot;Jednostki samorzadu terytorialnego maja prawo ustalania wysokosci podatkow i oplat lokalnych w zakresie okreslonym w ustawie.&quot;</p>\n<p>Katalog oplat lokalnych (ustawa z 1991 r.):</p>\n<ul><li>targowa</li><li>miejscowa (uzdrowiskowa)</li><li>od posiadania psow (od 2008 r. fakultatywna)</li><li>reklamowa (od 2015 r.)</li></ul>\n<p>Skoro w tekscie chodzi o konkretna stawke (40 zl/psa) - to musi byc akt konkretnego organu samorzadowego. Tym organem jest rada gminy, a forma - uchwala.</p>\n<p>Typowy błąd: Czesty blad: wybor D (ustawa) - bo akt powoluje sie na ustawe z 1991 r. Pomylka: powolanie sie na ustawe NIE znaczy ze sam akt JEST ustawa - to akt <strong>wykonawczy</strong> do ustawy, wydany na jej podstawie. Ustawa nie wprowadza konkretnych oplat dla konkretnej gminy - to rola lokalnego prawodawcy. Drugi blad: A (rozporzadzenie ministra finansow) - rozporzadzenie nie reguluje <strong>konkretnej</strong> stawki dla <strong>konkretnej</strong> gminy, robi to akt prawa miejscowego. <strong>Wskazowki identyfikacyjne</strong>: - § (paragraf) = typowo dla aktow podustawowych (uchwaly, rozporzadzenia) - &quot;wprowadza sie&quot;, &quot;ustala sie&quot; w konkretnej kwocie + brak nazwy organu wydajacego = akt prawa miejscowego - oplaty LOKALNE = rada gminy (art. 168 Konstytucji RP - JST maja prawo ustalania podatkow i oplat lokalnych)</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>C. uchwała rady gminy</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza źródła</h4>\n<p>Fragment aktu prawnego zawiera trzy kluczowe elementy:</p>\n<p><strong>Element 1: &quot;Na podstawie […] ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych&quot;</strong><br>→ Akt JEST WYDANY NA PODSTAWIE USTAWY. To wskazuje, że ten akt jest <strong>aktem WYKONAWCZYM</strong> (niższego rzędu) względem ustawy nadrzędnej.</p>\n<p><strong>Element 2: &quot;Wprowadza się […] opłatę od posiadania psów&quot;</strong><br>→ Wprowadzanie OPŁAT LOKALNYCH (od posiadania psów, targowej, miejscowej) leży w kompetencji ORGANÓW JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO, konkretnie: gmin.</p>\n<p><strong>Element 3: &quot;Ustala się roczną stawkę opłaty od posiadania psów w wysokości 40,00 zł&quot;</strong><br>→ KONKRETNA stawka, przypisana do KONKRETNEJ gminy. To akt PRAWA MIEJSCOWEGO.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza Ustawy o podatkach i opłatach lokalnych</h4>\n<p>Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31) w art. 18a wprost wskazuje:</p>\n<blockquote><strong>Art. 18a ust. 1:</strong> &quot;<strong>Rada gminy</strong> może wprowadzić <strong>opłatę od posiadania psów</strong>.&quot;<br><br><strong>Art. 18a ust. 3:</strong> &quot;Rada gminy określa wysokość stawki opłaty od posiadania psów.&quot;</blockquote>\n<p>DOSŁOWNIE z ustawy: opłatę od posiadania psów wprowadza <strong>rada gminy</strong>, w drodze <strong>uchwały</strong> (akt prawa miejscowego, art. 87 ust. 2 + art. 94 Konstytucji RP).</p>\n<p>Nie wprowadza tego: minister, wojewoda, sejm - bo to LOKALNA opłata (z gminy do gminy może być różna lub wcale jej nie być).</p>\n<h4>Sposób 3 - eliminacja innych opcji</h4>\n<p><strong>A. Rozporządzenie ministra finansów</strong> - błędna:</p>\n<ul><li>Rozporządzenie to akt WYKONAWCZY do ustawy, ale wydawany na poziomie centralnym</li><li>Minister Finansów wydaje rozporządzenia np. dotyczące VAT, akcyzy, PIT - czyli podatków OGÓLNOPAŃSTWOWYCH</li><li>Opłata LOKALNA (od posiadania psów) NIE jest regulowana przez Ministra Finansów na szczeblu centralnym</li><li>Każda gmina decyduje SAMA, czy wprowadzić opłatę i jak wysoką</li></ul>\n<p><strong>B. Zarządzenie wojewody</strong> - błędna:</p>\n<ul><li>Wojewoda jest przedstawicielem RZĄDU w terenie, zarządza administracją RZĄDOWĄ</li><li>Wojewoda NIE MA uprawnień do regulowania opłat lokalnych - to domena samorządu, nie administracji rządowej</li><li>Wojewoda wydaje zarządzenia w sprawach administracji rządowej (np. nadzór, realizacja zadań rządowych)</li></ul>\n<p><strong>C. Uchwała rady gminy</strong> - POPRAWNA:</p>\n<ul><li>Rada gminy jako ORGAN STANOWIĄCY samorządu wprowadza opłaty lokalne</li><li>Forma: <strong>uchwała</strong> (art. 18 ust. 1 Ustawy o samorządzie gminnym)</li><li>Akt prawa MIEJSCOWEGO - obowiązuje na obszarze gminy</li><li>Podstawa prawna: art. 18a Ustawy o podatkach i opłatach lokalnych</li></ul>\n<p><strong>D. Ustawa</strong> - błędna:</p>\n<ul><li>Ustawa to akt RANGI PARLAMENTARNEJ, ogólnopaństwowy</li><li>Ustawa NIE BYŁABY wydana &quot;na podstawie&quot; innej ustawy - byłaby NA PODSTAWIE Konstytucji</li><li>Sformułowanie &quot;Na podstawie ustawy z dnia &quot; świadczy, że to akt WYKONAWCZY (niższy rzędem od ustawy)</li></ul>\n<h4>Sposób 4 - odwołanie do reference WOS</h4>\n<p>W reference politologicznym (sekcja &quot;Hierarchia źródeł prawa w RP&quot; - art. 87 Konstytucji RP):</p>\n<p><strong>Hierarchia aktów prawnych w Polsce (art. 87 Konstytucji):</strong></p>\n<ol><li><strong>Konstytucja RP</strong> (najwyższa)</li><li><strong>Ratyfikowane umowy międzynarodowe</strong></li><li><strong>Ustawy</strong> (uchwalane przez Sejm)</li><li><strong>Rozporządzenia</strong> (wydawane przez organy wykonawcze: Prezydent, RM, Premier, ministrowie, KRRiT - na podstawie ustawy)</li><li><strong>Akty prawa miejscowego</strong> (uchwały rad samorządowych, zarządzenia wojewodów - obowiązują na obszarze JST)</li></ol>\n<p><strong>Akt prawa miejscowego</strong> (art. 94 Konstytucji RP) - wydawany przez organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej. Obowiązuje na obszarze właściwości danego organu (gmina, powiat, województwo).</p>\n<p><strong>Uchwała rady gminy</strong> - najczęstsza forma aktu prawa miejscowego, podejmowana przez radę gminy w sprawach z zakresu kompetencji gminy. Przykłady:</p>\n<ul><li>Plan zagospodarowania przestrzennego</li><li>Stawki podatków lokalnych (od nieruchomości, środków transportowych)</li><li>Opłaty lokalne (targowa, miejscowa, od posiadania psów)</li><li>Wybory ławników</li><li>Kreowanie jednostek pomocniczych (sołectwa, dzielnice, osiedla)</li></ul>\n<p><strong>Źródła dochodów gmin</strong> (art. 167 Konstytucji RP + Ustawa o dochodach JST):</p>\n<ul><li><strong>Dochody własne</strong> - podatki lokalne (od nieruchomości, środków transportu), opłaty (targowa, miejscowa, od posiadania psów), majątek</li><li><strong>Subwencja ogólna</strong> z budżetu państwa</li><li><strong>Dotacje celowe</strong> z budżetu państwa, UE</li><li><strong>Udziały w PIT i CIT</strong> (gmina dostaje 39,34% z PIT mieszkańców i 6,71% z CIT)</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).</p>\n<blockquote><strong>Schemat oceniania CKE (zad. 18, max 1 pkt):</strong><br>- 1 p. - wskazanie poprawnej odpowiedzi.<br>- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</blockquote>\n<p><strong>Poprawna odpowiedź (CKE):</strong> C.</p>\n<h4>Reference politologiczny</h4>\n<p><strong>Opłata od posiadania psów</strong> - opłata lokalna fakultatywna (nie obowiązkowa) wprowadzana przez radę gminy. Reguluje ją:</p>\n<ul><li><strong>Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych</strong> (Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31, z późn. zm.)</li><li><strong>Art. 18a ust. 1</strong>: &quot;Rada gminy może wprowadzić opłatę od posiadania psów&quot;</li><li>Maksymalna stawka określona w art. 18a ust. 4 (corocznie waloryzowana, w 2024 r. to ok. 173 zł rocznie za jednego psa)</li><li>Konkretna stawka: ustalana w UCHWALE rady gminy (np. 40 zł, 70 zł, 100 zł - różnie w różnych gminach)</li></ul>\n<p><strong>Inne opłaty lokalne (regulowane uchwałami rady gminy):</strong></p>\n<ul><li><strong>Opłata targowa</strong> - od handlu na targach miejscowych</li><li><strong>Opłata miejscowa</strong> - uzdrowiskowa lub klimatyczna (turystyczna)</li><li><strong>Opłata uzdrowiskowa</strong> - w gminach uzdrowiskowych</li><li><strong>Opłata reklamowa</strong> - od umieszczania reklam</li></ul>\n<p><strong>Procedura uchwały rady gminy:</strong></p>\n<ol><li>Inicjatywa (radny, komisja, wójt)</li><li>Czytanie projektu na sesji rady</li><li>Głosowanie (większość zwykła, z wyjątkami)</li><li>Przekazanie wojewodzie (kontrola legalności w 30 dni)</li><li>Publikacja w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym</li><li>Wejście w życie (zwykle 14 dni od publikacji)</li></ol>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Akt | Dlaczego błędny |<br>| A | rozporządzenie ministra finansów | Akt centralny, nie reguluje opłat lokalnych |<br>| B | zarządzenie wojewody | Wojewoda nie ma kompetencji do opłat lokalnych |<br>| <strong>C</strong> | <strong>uchwała rady gminy</strong> | <strong>POPRAWNA - art. 18a Ustawy o podatkach i opłatach lokalnych</strong> |<br>| D | ustawa | Ustawa nie może być wydana &quot;na podstawie&quot; innej ustawy |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstsza pułapka - uczeń wybiera A (rozporządzenie ministra finansów), bo kojarzy podatki/opłaty z Ministerstwem Finansów. PAMIĘTAJ: Minister Finansów reguluje podatki PAŃSTWOWE (PIT, CIT, VAT, akcyza). Opłaty LOKALNE (od posiadania psów, targowa) są regulowane na poziomie GMINY.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Druga pułapka - uczeń może wybrać D (ustawa), nie zauważając słów &quot;NA PODSTAWIE ustawy&quot;. To kluczowa wskazówka: jeden akt jest WYDANY NA PODSTAWIE drugiego = pierwszy musi być NIŻSZY rangą. Skoro &quot;na podstawie ustawy&quot; → ten akt to AKT WYKONAWCZY (rozporządzenie, uchwała), nie sama ustawa.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Trzecia uwaga - różnica między WOJEWODĄ a MARSZAŁKIEM WOJEWÓDZTWA. Wojewoda = przedstawiciel rządu w terenie (organ administracji rządowej). Marszałek = organ wykonawczy samorządu wojewódzkiego (samorząd). To są DWA różne organy, łatwo pomylić! Ani jeden, ani drugi nie wprowadza opłat lokalnych - to robi RADA GMINY.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Klucz językowy: kiedy widzisz &quot;opłatę&quot; lub &quot;podatek&quot; LOKALNY (gminny, miejski) → szukaj UCHWAŁY RADY GMINY. Kiedy widzisz &quot;podatek państwowy&quot; lub VAT/PIT/CIT → ustawa lub rozporządzenie ministra. To pewny rozróżnik.</blockquote>"}]}