{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-2)\nPrzepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej\nPrzepis A. Kto, wiedząc, że jest zarażony wirusem HIV, naraża bezpośrednio inną osobę na\ntakie zarażenie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.\nPrzepis B. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.\nPrzepis C. Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech.\nDz.U. […], nr 9, poz. 59, z późn. zm.; Dz.U. […], nr 16, poz. 93, z późn. zm.;\nDz.U. […], nr 88, poz. 553, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2018 r.).\nDo\nkażdego\nprzepisu\nprawnego\ndopisz\nnazwę\nkodeksu\nobowiązującego\nw Rzeczypospolitej Polskiej, w którym został on zamieszczony.\nPrzepis A. -\nPrzepis B. -\nPrzepis C. -\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n16.1. 16.2. 16.3.\n17.\n18.\n19.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\n1\n2\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":"A","answer_text":"Zadanie 19. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n30. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n3) wskazuje gałęzie prawa i kodeksy, w których szukać należy\nodpowiednich przepisów.\n32. Prawo cywilne i rodzinne. Zdający:\n1) rozpoznaje sprawy regulowane przez prawo cywilne: rzeczowe,\nzobowiązań, rodzinne, spadkowe i handlowe;\n2) stosuje w analizie przypadku podstawowe pojęcia i zasady prawa\ncywilnego (osoba fizyczna, osoba prawna, zdolność prawna\na zdolność do czynności prawnych, odpowiedzialność cywilna);\n4) analizuje małżeństwo jako instytucję prawną (warunki zawarcia,\nprawa i obowiązki małżonków, wspólnota majątkowa, rozwód,\nseparacja, małżeństwo a konkubinat).\n(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:\n3) wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny\ni interpretuje proste przepisy prawne;\n4) wyjaśnia różnice między prawem cywilnym, karnym\ni administracyjnym; wskazuje, w jakim kodeksie można znaleźć\nprzepisy dotyczące konkretnej sprawy.\nSchemat punktowania\n2 p. -\n1 p. -\npodanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. Kodeks karny\nB. Kodeks cywilny\nC. Kodeks rodzinny i opiekuńczy","solution":"Odpowiedź: **Przepis A.** - **Kodeks karny** (ustawa z 6 czerwca 1997 r.) - art. 161 § 1 k.k. dotyczy naprazania na zarazenie HIV. **Przepis B.** - **Kodeks cywilny** (ustawa z 23 kwietnia 1964 r.) - art. 8 § 1 k.c. okresla zdolnosc prawna czlowieka. **Przepis C.** - **Kodeks rodzinny i opiekuczy** (ustawa z 25 lutego 1964 r.) - art. 137 § 1 k.r.o. dotyczy przedawnienia roszczen alimentacyjnych.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nGlowne kodeksy obowiazujace w RP:\n\nKodeks | Skrot | Zakres | Rok\nKonstytucja RP | - | ustawa zasadnicza | 1997\nKodeks cywilny | k.c. | stosunki cywilnoprawne (wlasnosc, zobowiazania, dziedziczenie) | 1964\nKodeks karny | k.k. | przestepstwa i kary | 1997\nKodeks wykroczen | k.w. | wykroczenia | 1971\nKodeks postepowania cywilnego | k.p.c. | proces cywilny | 1964\nKodeks postepowania karnego | k.p.k. | proces karny | 1997\nKodeks pracy | k.p. | stosunek pracy | 1974\nKodeks rodzinny i opiekuczy | k.r.o. | malzenstwo, rodzicielstwo, alimenty, opieka | 1964\nKodeks postepowania administracyjnego | k.p.a. | postepowanie administracyjne | 1960\n\nAnaliza przepisow:\n\nPrzepis A - \"naraza na zarazenie HIV, kara pozbawienia wolnosci do lat 3\":\n- to typowe przestepstwo (kara pozbawienia wolnosci) = Kodeks karny, konkretnie art. 161 § 1 k.k.\n\nPrzepis B - \"zdolnosc prawna od chwili urodzenia\":\n- to instytucja prawa cywilnego, ksiega pierwsza KC - art. 8 § 1 k.c.\n\nPrzepis C - \"roszczenia alimentacyjne przedawniaja sie z uplywem lat 3\":\n- alimenty sa instytucja prawa rodzinnego, regulowana w art. 137 k.r.o.\n- choc dotyczy \"przedawnienia\", to umieszczone jest w k.r.o., nie w k.c.\n\nCiekawostka: k.r.o. jest jedynym \"duzym\" kodeksem, ktory zostal uchwalony jeszcze w okresie PRL i dotychczas obowiazuje w pierwotnym tytule, choc byl wielokrotnie nowelizowany. Glowna nowelizacja z 2009 r. wprowadzila przepisy o partnerstwie zarejestrowanym (oddalone) i inne istotne zmiany dotyczace przyspasobienia, ojcowstwa itp.\n\nTypowy błąd: W przepisie C najczestszy blad: wpisanie \"kodeks cywilny\" (bo dotyczy przedawnienia roszczen, ktore generalnie regulowane sa w KC). Klucz: **alimenty** sa instytucja **prawa rodzinnego** (obowiazek alimentacyjny miedzy malzonkami, rodzicami i dziecmi) - reguluje je **Kodeks rodzinny i opiekuczy**, w tym przedawnienie. KC reguluje przedawnienie ogolne (art. 117-125), ale przedawnienie alimentow ma odrebna regulacje w k.r.o. W przepisie A czesty blad: \"kodeks wykroczen\" - blad. Kara pozbawienia wolnosci do lat 3 to **przestepstwo**, nie wykroczenie. Wykroczenia karane sa aresztem (max 30 dni), grzywna lub naganą. W przepisie B czesty blad: kodeks rodzinny - blad. Zdolnosc prawna i zdolnosc do czynnosci prawnych regulowane sa w KC (Czesc ogolna, ksiega pierwsza).","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":"kodeksy, prawo karne, cywilne, alimenty, HIV","page_from":13,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 19. (0-2)<br>Przepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej<br>Przepis A. Kto, wiedząc, że jest zarażony wirusem HIV, naraża bezpośrednio inną osobę na<br>takie zarażenie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.<br>Przepis B. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.<br>Przepis C. Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech.<br>Dz.U. […], nr 9, poz. 59, z późn. zm.; Dz.U. […], nr 16, poz. 93, z późn. zm.;<br>Dz.U. […], nr 88, poz. 553, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2018 r.).<br>Do<br>każdego<br>przepisu<br>prawnego<br>dopisz<br>nazwę<br>kodeksu<br>obowiązującego<br>w Rzeczypospolitej Polskiej, w którym został on zamieszczony.<br>Przepis A. -<br>Przepis B. -<br>Przepis C. -<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>16.1. 16.2. 16.3.<br>17.<br>18.<br>19.<br>Maks. liczba punktów<br>1<br>1<br>1<br>1<br>1<br>2<br>Uzyskana liczba punktów<br>MWO_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 19. (0-2)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>System prawny Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>wskazuje gałęzie prawa i kodeksy, w których szukać należy</li></ol>\n<p>odpowiednich przepisów.</p>\n<ol><li>Prawo cywilne i rodzinne. Zdający:</li><li>rozpoznaje sprawy regulowane przez prawo cywilne: rzeczowe,</li></ol>\n<p>zobowiązań, rodzinne, spadkowe i handlowe;</p>\n<ol><li>stosuje w analizie przypadku podstawowe pojęcia i zasady prawa</li></ol>\n<p>cywilnego (osoba fizyczna, osoba prawna, zdolność prawna<br>a zdolność do czynności prawnych, odpowiedzialność cywilna);</p>\n<ol><li>analizuje małżeństwo jako instytucję prawną (warunki zawarcia,</li></ol>\n<p>prawa i obowiązki małżonków, wspólnota majątkowa, rozwód,<br>separacja, małżeństwo a konkubinat).<br>(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny</li></ol>\n<p>i interpretuje proste przepisy prawne;</p>\n<ol><li>wyjaśnia różnice między prawem cywilnym, karnym</li></ol>\n<p>i administracyjnym; wskazuje, w jakim kodeksie można znaleźć<br>przepisy dotyczące konkretnej sprawy.<br>Schemat punktowania<br>2 p. -<br>1 p. -<br>podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.<br>podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>A. Kodeks karny<br>B. Kodeks cywilny<br>C. Kodeks rodzinny i opiekuńczy</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Przepis A.</strong> - <strong>Kodeks karny</strong> (ustawa z 6 czerwca 1997 r.) - art. 161 § 1 k.k. dotyczy naprazania na zarazenie HIV. <strong>Przepis B.</strong> - <strong>Kodeks cywilny</strong> (ustawa z 23 kwietnia 1964 r.) - art. 8 § 1 k.c. okresla zdolnosc prawna czlowieka. <strong>Przepis C.</strong> - <strong>Kodeks rodzinny i opiekuczy</strong> (ustawa z 25 lutego 1964 r.) - art. 137 § 1 k.r.o. dotyczy przedawnienia roszczen alimentacyjnych.</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Rozwiazanie</p>\n<p>Glowne kodeksy obowiazujace w RP:</p>\n<p>Kodeks | Skrot | Zakres | Rok<br>Konstytucja RP | - | ustawa zasadnicza | 1997<br>Kodeks cywilny | k.c. | stosunki cywilnoprawne (wlasnosc, zobowiazania, dziedziczenie) | 1964<br>Kodeks karny | k.k. | przestepstwa i kary | 1997<br>Kodeks wykroczen | k.w. | wykroczenia | 1971<br>Kodeks postepowania cywilnego | k.p.c. | proces cywilny | 1964<br>Kodeks postepowania karnego | k.p.k. | proces karny | 1997<br>Kodeks pracy | k.p. | stosunek pracy | 1974<br>Kodeks rodzinny i opiekuczy | k.r.o. | malzenstwo, rodzicielstwo, alimenty, opieka | 1964<br>Kodeks postepowania administracyjnego | k.p.a. | postepowanie administracyjne | 1960</p>\n<p>Analiza przepisow:</p>\n<p>Przepis A - &quot;naraza na zarazenie HIV, kara pozbawienia wolnosci do lat 3&quot;:</p>\n<ul><li>to typowe przestepstwo (kara pozbawienia wolnosci) = Kodeks karny, konkretnie art. 161 § 1 k.k.</li></ul>\n<p>Przepis B - &quot;zdolnosc prawna od chwili urodzenia&quot;:</p>\n<ul><li>to instytucja prawa cywilnego, ksiega pierwsza KC - art. 8 § 1 k.c.</li></ul>\n<p>Przepis C - &quot;roszczenia alimentacyjne przedawniaja sie z uplywem lat 3&quot;:</p>\n<ul><li>alimenty sa instytucja prawa rodzinnego, regulowana w art. 137 k.r.o.</li><li>choc dotyczy &quot;przedawnienia&quot;, to umieszczone jest w k.r.o., nie w k.c.</li></ul>\n<p>Ciekawostka: k.r.o. jest jedynym &quot;duzym&quot; kodeksem, ktory zostal uchwalony jeszcze w okresie PRL i dotychczas obowiazuje w pierwotnym tytule, choc byl wielokrotnie nowelizowany. Glowna nowelizacja z 2009 r. wprowadzila przepisy o partnerstwie zarejestrowanym (oddalone) i inne istotne zmiany dotyczace przyspasobienia, ojcowstwa itp.</p>\n<p>Typowy błąd: W przepisie C najczestszy blad: wpisanie &quot;kodeks cywilny&quot; (bo dotyczy przedawnienia roszczen, ktore generalnie regulowane sa w KC). Klucz: <strong>alimenty</strong> sa instytucja <strong>prawa rodzinnego</strong> (obowiazek alimentacyjny miedzy malzonkami, rodzicami i dziecmi) - reguluje je <strong>Kodeks rodzinny i opiekuczy</strong>, w tym przedawnienie. KC reguluje przedawnienie ogolne (art. 117-125), ale przedawnienie alimentow ma odrebna regulacje w k.r.o. W przepisie A czesty blad: &quot;kodeks wykroczen&quot; - blad. Kara pozbawienia wolnosci do lat 3 to <strong>przestepstwo</strong>, nie wykroczenie. Wykroczenia karane sa aresztem (max 30 dni), grzywna lub naganą. W przepisie B czesty blad: kodeks rodzinny - blad. Zdolnosc prawna i zdolnosc do czynnosci prawnych regulowane sa w KC (Czesc ogolna, ksiega pierwsza).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Przepis A - Kodeks karny</strong></p>\n<p><strong>Przepis B - Kodeks cywilny</strong></p>\n<p><strong>Przepis C - Kodeks rodzinny i opiekuńczy</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza każdego przepisu</h4>\n<h5>Przepis A: &quot;Kto, wiedząc, że jest zarażony wirusem HIV, naraża bezpośrednio inną osobę na takie zarażenie, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.&quot;</h5>\n<p><strong>Kluczowe sygnatury:</strong></p>\n<ul><li><strong>&quot;Kto&quot;</strong> - sformułowanie typowe dla Kodeksu KARNEGO (&quot;Kto czyni X, podlega karze Y&quot;)</li><li><strong>&quot;Podlega karze pozbawienia wolności&quot;</strong> - sankcja KARNA</li><li>Treść: narażenie zdrowia/życia człowieka - przestępstwo PRZECIWKO ZDROWIU</li></ul>\n<p>→ Należy do <strong>KODEKSU KARNEGO</strong> (Ustawa z 6 czerwca 1997 r. - k.k., Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553)</p>\n<p>Konkretnie: <strong>art. 161 § 1 k.k.</strong> &quot;Kto, wiedząc, że jest zarażony wirusem HIV, chorobą weneryczną lub zakaźną, ciężką chorobą nieuleczalną lub realnie zagrażającą życiu, naraża bezpośrednio inną osobę na takie zarażenie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5&quot;.</p>\n<h5>Przepis B: &quot;Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.&quot;</h5>\n<p><strong>Kluczowe sygnatury:</strong></p>\n<ul><li><strong>&quot;Zdolność prawna&quot;</strong> - fundamentalne pojęcie PRAWA CYWILNEGO</li><li>Brak sankcji karnej, brak &quot;kto czyni X&quot;</li><li>Określa STATUS PRAWNY człowieka jako podmiotu stosunków cywilnoprawnych</li></ul>\n<p>→ Należy do <strong>KODEKSU CYWILNEGO</strong> (Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - k.c., Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93)</p>\n<p>Konkretnie: <strong>art. 8 § 1 k.c.</strong> &quot;Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną&quot;. Obok zdolności prawnej (możność bycia podmiotem praw i obowiązków) Kodeks cywilny reguluje też zdolność DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH (możność dokonywania czynności).</p>\n<h5>Przepis C: &quot;Roszczenia o świadczenia ALIMENTACYJNE przedawniają się z upływem lat trzech.&quot;</h5>\n<p><strong>Kluczowe sygnatury:</strong></p>\n<ul><li><strong>&quot;Świadczenia alimentacyjne&quot;</strong> - pojęcie z PRAWA RODZINNEGO</li><li>Reguluje stosunki między CZŁONKAMI RODZINY (rodzice-dzieci, małżonkowie, rodzeństwo)</li><li>Przedawnienie po 3 latach - typowa regulacja terminowa praw rodzinnych</li></ul>\n<p>→ Należy do <strong>KODEKSU RODZINNEGO I OPIEKUŃCZEGO</strong> (Ustawa z 25 lutego 1964 r. - k.r.o., Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59)</p>\n<p>Konkretnie: <strong>art. 137 § 1 k.r.o.</strong> &quot;Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem lat trzech&quot;.</p>\n<h4>Sposób 2 - systematyzacja kodeksów RP</h4>\n<p>W Polsce funkcjonuje 5 GŁÓWNYCH KODEKSÓW (akty rangi ustawy regulujące dziedzinę prawa):</p>\n<p>| Kodeks | Skrót | Akt | Reguluje |<br>| <strong>Kodeks karny</strong> | k.k. | Ustawa z 6 czerwca 1997 r. | Przestępstwa, kary, środki karne |<br>| <strong>Kodeks cywilny</strong> | k.c. | Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. | Prawo rzeczowe, zobowiązania, spadki, czynności prawne |<br>| <strong>Kodeks rodzinny i opiekuńczy</strong> | k.r.o. | Ustawa z 25 lutego 1964 r. | Małżeństwo, rodzicielstwo, alimenty, opieka |<br>| <strong>Kodeks pracy</strong> | k.p. | Ustawa z 26 czerwca 1974 r. | Stosunek pracy, prawa pracownicze |<br>| <strong>Kodeks postępowania cywilnego</strong> | k.p.c. | Ustawa z 17 listopada 1964 r. | Procedura cywilna |<br>| <strong>Kodeks postępowania karnego</strong> | k.p.k. | Ustawa z 6 czerwca 1997 r. | Procedura karna |<br>| <strong>Kodeks postępowania administracyjnego</strong> | k.p.a. | Ustawa z 14 czerwca 1960 r. | Procedura administracyjna |<br>| <strong>Kodeks wykroczeń</strong> | k.w. | Ustawa z 20 maja 1971 r. | Wykroczenia (mniejsze niż przestępstwa) |</p>\n<p><strong>Identyfikacja po sygnaturach językowych:</strong></p>\n<ul><li>&quot;Kto…, podlega karze…&quot; → KODEKS KARNY</li><li>&quot;Każdy/Osoba ma prawo…&quot; / &quot;Zdolność prawna&quot; / &quot;Własność&quot; → KODEKS CYWILNY</li><li>&quot;Świadczenia alimentacyjne&quot; / &quot;Małżeństwo&quot; / &quot;Władza rodzicielska&quot; → KODEKS RODZINNY I OPIEKUŃCZY</li><li>&quot;Pracownik&quot; / &quot;Pracodawca&quot; / &quot;Stosunek pracy&quot; → KODEKS PRACY</li><li>&quot;Pozew&quot; / &quot;Postępowanie&quot; / &quot;Sąd rozpoznaje&quot; → KODEKSY POSTĘPOWANIA</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference WOS</h4>\n<p>W reference politologicznym (sekcja &quot;System prawny RP&quot;):</p>\n<p><strong>Hierarchia prawa w RP (art. 87 Konstytucji):</strong></p>\n<ol><li>Konstytucja RP</li><li>Umowy międzynarodowe ratyfikowane</li><li><strong>USTAWY</strong> (w tym KODEKSY) - uchwalane przez Sejm</li><li>Rozporządzenia</li><li>Akty prawa miejscowego</li></ol>\n<p><strong>Gałęzie prawa (system kontynentalny):</strong></p>\n<ul><li><strong>Prawo PUBLICZNE:</strong></li><li>Konstytucyjne</li><li>Administracyjne</li><li>Karne</li><li>Finansowe</li><li>Międzynarodowe publiczne</li><li><strong>Prawo PRYWATNE:</strong></li><li>Cywilne (rzeczowe, zobowiązań, spadkowe)</li><li>Rodzinne</li><li>Handlowe (gospodarcze)</li><li>Pracy</li></ul>\n<p><strong>Granica prawo karne vs cywilne:</strong> karne ściga interes PUBLICZNY (państwa), cywilne reguluje stosunki PRYWATNE (między osobami).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).</p>\n<blockquote><strong>Schemat oceniania CKE (zad. 19, max 2 pkt):</strong><br>- 2 p. - podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.<br>- 1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</blockquote>\n<p><strong>Poprawna odpowiedź (CKE):</strong> A. Kodeks karny; B. Kodeks cywilny; C. Kodeks rodzinny i opiekuńczy</p>\n<p><strong>Akceptowane warianty nazw:</strong></p>\n<ul><li>A: &quot;Kodeks karny&quot; / &quot;k.k.&quot; / &quot;karny&quot;</li><li>B: &quot;Kodeks cywilny&quot; / &quot;k.c.&quot; / &quot;cywilny&quot;</li><li>C: &quot;Kodeks rodzinny i opiekuńczy&quot; / &quot;k.r.o.&quot; / &quot;rodzinny&quot; / &quot;rodzinny i opiekuńczy&quot;</li></ul>\n<p><strong>Wykluczone:</strong></p>\n<ul><li>A: &quot;Kodeks cywilny&quot; lub &quot;karny i postępowania karnego&quot; - błędne</li><li>C: &quot;Kodeks cywilny&quot; - częsty błąd, alimenty są w k.r.o., NIE k.c.</li><li>Skróty bez nazwy mogą być akceptowane</li><li>Brak odpowiedzi przy którymkolwiek przepisie = odpowiednia obniżka punktów</li></ul>\n<h4>Reference politologiczny / prawny</h4>\n<p><strong>Kodeks karny (k.k.)</strong> - Ustawa z 6 czerwca 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553), weszła w życie 1 września 1998 r. Obejmuje:</p>\n<ul><li>Część ogólną (zasady odpowiedzialności karnej, kary, środki karne, środki probacyjne)</li><li>Część szczególną (poszczególne typy przestępstw - przeciwko życiu, zdrowiu, mieniu, rodzinie itd.)</li><li>Część wojskową (przestępstwa wojskowe)</li></ul>\n<p><strong>Kodeks cywilny (k.c.)</strong> - Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93), wieloletnia regulacja prawa prywatnego. Składa się z 4 ksiąg:</p>\n<ol><li>Część ogólna (zdolność, czynności prawne, terminy)</li><li>Własność i inne prawa rzeczowe</li><li>Zobowiązania (umowy, deliktowe)</li><li>Spadki</li></ol>\n<p><strong>Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.)</strong> - Ustawa z 25 lutego 1964 r. (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59). Reguluje:</p>\n<ul><li>Małżeństwo (zawarcie, ustanie, rozwód)</li><li>Pokrewieństwo i powinowactwo</li><li>Władza rodzicielska</li><li>Przysposobienie</li><li>ALIMENTACJA</li><li>Opieka i kuratela</li></ul>\n<p><strong>Co znajduje się w którym kodeksie - ważne typy przepisów:</strong></p>\n<ul><li>W k.k.: przestępstwa, kary, recydywa, próby</li><li>W k.c.: własność, umowy, dziedziczenie, zdolność prawna i do czynności prawnych</li><li>W k.r.o.: małżeństwo, władza rodzicielska, alimenty, adopcja, rozwód</li><li>W k.p.: stosunek pracy, urlopy, wynagrodzenie, BHP</li><li>W k.p.a.: postępowanie administracyjne, decyzje</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstsza pułapka - uczeń przypisuje alimenty do Kodeksu cywilnego (bo intuicyjnie kojarzy z &quot;prawami obywatelskimi&quot;). NIEPRAWDA! Alimentacja należy do PRAWA RODZINNEGO (k.r.o., art. 128-144). Kodeks cywilny reguluje OGÓLNE stosunki cywilnoprawne, ale alimenty są SPECYFICZNYM stosunkiem rodzinnym.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Druga pułapka - uczniowie czasem mylą &quot;zdolność prawną&quot; z &quot;zdolnością do czynności prawnych&quot;. Obie są w k.c., ale to różne pojęcia:<br>- <strong>Zdolność prawna</strong> (art. 8 k.c.) - możność bycia podmiotem praw i obowiązków, MA JĄ KAŻDY OD URODZENIA<br>- <strong>Zdolność do czynności prawnych</strong> (art. 11-22 k.c.) - możność dokonywania czynności prawnych, ZALEŻY OD WIEKU (pełna od 18 lat, ograniczona 13-18 lat, brak &lt;13 lat)</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Trzecia uwaga - &quot;Kto, wiedząc &quot; to KLASYCZNE rozpoczęcie typu czynu zabronionego w k.k. Większość artykułów części szczególnej k.k. zaczyna się od &quot;Kto X, podlega karze Y&quot;. Jeśli widzisz taką konstrukcję - to PRAWIE NA PEWNO Kodeks karny.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o specyfice prawa rodzinnego - obejmuje ono zarówno PROBLEMY MAJĄTKOWE (alimenty, podział majątku małżonków, dziedziczenie po małżonku), jak i PROBLEMY OSOBISTE (nazwisko po ślubie, władza rodzicielska, adopcja). Granica między k.r.o. a k.c. jest historyczna - alimenty MOGŁYBY logicznie być w k.c., ale są w k.r.o.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Ważna informacja kontekstualna - dla zdarzeń o charakterze naruszania prawa zdarza się APLIKACJA WIELOTORÓWA: ten sam czyn może rodzić odpowiedzialność karną (k.k.), cywilną (k.c. - odszkodowanie) i rodzinną (k.r.o. - np. ograniczenie władzy rodzicielskiej). Każdy kodeks reguluje INNE skutki tego samego zdarzenia.</blockquote>"}]}